Begroting 2025 versie 26-9-2024__155634__

Bedragen x € 1.000

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2025

Buurtvergroeningsplan

Meerjarenraming 2026

2027

2028

2.100

Vervangingsbudget groen

350

350

350

350

Herplanten bomen vvi

210

231

210

210

Openbare speelvoorzieningen vvi

128

116

116

116

676

676

Herinrichting opslag Imstenrade

50

Totaal

2.788

Bedragen x € 1.000

75

747

76

2.1.6 Programma Sociaal domein Portefeuillehouders: Arlette Vrusch, Martin de Beer, Roel Wever, Marco Peters Net als de afgelopen jaren verwachten wij ook in 2025 geconfronteerd te worden met maatschappelijke uitdagingen die de afgelopen jaren veel van onze inzet hebben gevraagd. Alhoewel de inflatie in Nederland (thans) niet meer sterk stijgt, zien we o.a. door het structureel hoge prijsniveau van de dagelijkse boodschappen dat veel van onze kwetsbare huishoudens nog steeds grote moeite hebben om financieel rond te komen. Ook is de verwachting dat de energieprijzen komend jaar nog hoog zullen zijn. Het is de vraag of de in 2023 ingevoerde mitigerende maatregel van het zogenoemde prijsplafond ook in 2025 wordt ingesteld en enige verlichting kan brengen voor onze meest kwetsbare burgers. Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat dit gebeurt. Het zijn overigens niet alleen onze inwoners rond het sociaal minimum die hiermee kampen, maar ook de groep inkomens net boven dit minimum. Net als bij de eerste groep maken de noodzakelijke uitgaven aan dagelijkse boodschappen en het verwarmen van de woning een groot deel uit van de maandelijkse uitgaven. We weten inmiddels uit ervaring dat een dergelijk hoog prijsniveau niet alleen financiële gevolgen heeft, maar ook een negatieve impact kan hebben op veel andere aspecten van het leven van onze inwoners.

Deze omstandigheden verzwaren ook de opvoedsituatie in gezinnen waar (minderjarige) kinderen aanwezig zijn. Net als het afgelopen jaar volgen we ook in 2025 de prijsontwikkelingen op de voet en zullen we binnen onze mogelijkheden handelen om de getroffenen die ondersteuning nodig hebben, deze (deels) te bieden. Wat willen we bereiken? Onze ambitie is onverminderd sterk om zoveel mogelijk inwoners te laten participeren in de maatschappij op basis van hun eigen kwaliteiten. Onder andere met onze nieuwe partner Buurtteams Heerlen willen we onze kwetsbare inwoners nog beter helpen en richten we ons op een verdere ontschotting tussen de verschillende wetten in het sociaal domein om tot passende oplossingen te komen waarbij niemand tussen wal en schip valt. Dit is een uitdaging voor iedereen en maakt dat iedereen zijn verantwoordelijkheid moet nemen; als gemeente zullen wij (nog) meer de samenwerking opzoeken en vertrouwen op onze partners. Het elkaar aanspreken op ieders verantwoordelijkheid hoort daar ook bij. Om langdurige positieve effecten te realiseren zijn stabiliteit en continuïteit noodzakelijk en daarbinnen blijven vernieuwing en transformatie daarbij wenselijk en richtinggevend. Het versterken van de sociale basis is het uitgangspunt waarbij de zelfredzaamheid en samenredzaamheid voorop staat.

Nog meer dan in het verleden willen we de ondersteuning in de buurten inrichten. We willen de inwoner nadrukkelijker betrekken bij de totstandkoming van ons (sociaal) beleid om dat wat in de maatschappij leeft, beter mee te kunnen nemen en benoemen. We willen dat onze kinderen en jongeren opgroeien in een veilige en gezonde omgeving, waarin ze zich optimaal kunnen ontplooien tot actieve en volwaardige burgers en de bescherming en zorg krijgen die nodig is. We zetten het kind op 1 en richten ons daarmee ook op de volgende generatie. We willen de groep kinderen in Heerlen waar het goed mee gaat vergroten. Om dit te bereiken zetten we breed in: door de algemene voorzieningen op orde te hebben, door gezond opgroeien te bevorderen, door onderwijs, jeugdzorg en armoedebestrijding nauw met elkaar te verbinden, door veiligheid binnen gezinnen te bevorderen, door de hulpvraag integraal en samen met ouders en jeugdige in beeld te brengen en op te pakken, en door snel voldoende en effectieve hulp te bieden als die nodig is. We starten al vóór de geboorte door kwetsbare kinderen (en hun ouders) zo jong mogelijk in beeld te hebben, en lopen mee in alle levensfasen van een kind. Als ondersteuning of hulp nodig is, wordt deze snel en op maat geboden, bij voorkeur ambulant, integraal en dicht bij huis, zo licht en kortdurend als mogelijk en zo zwaar en langdurig als noodzakelijk.

Vroegtijdige adequate hulp en ondersteuning blijft het uitgangspunt. Als hulp nodig is, bieden we die.

77

De hulp moet zo effectief en efficiënt mogelijk worden uitgevoerd en tot duurzame oplossingen leiden. We werken samen met JENS en Buurtteams Heerlen toe naar één integrale toegang voor nog meer integraliteit ten aanzien van de toeleiding naar de Basishulp Jeugd of Maatschappelijke Ondersteuning, voor de regie op de casuïstiek en het toezien op de kwaliteit en de veiligheid. Hiermee beogen we ook de overgang van 18- naar 18+ nog beter te stroomlijnen. We dragen bij aan bestaanszekerheid en schuldenrust bij de huishoudens die hiervoor in aanmerking komen. Dat zijn voorwaarden voor mensen om weer vooruit te kunnen kijken. Om te kunnen dromen. Om zichzelf te ontwikkelen, naar school te gaan of (meer) te gaan werken. En om kinderen in een stabiele omgeving te laten opgroeien. Daarom blijven we investeren in armoedebestrijding. We stellen in ons armoedebeleid het kind structureel centraal en bouwen voort op onderstaande keuzes die we in de afgelopen jaren gemaakt hebben. De krappe arbeidsmarkt blijft een heel groot probleem waardoor de kwantiteit en kwaliteit van onze dienstverlening, maar ook die van onze partners, mogelijk gevaar loopt en de dienstverlening aan onze burgers onder druk kan komen te staan. We willen een prettige, veilige en leefbare sfeer in onze buurten creëren, waarbij iedere bewoner naar vermogen mee kan doen.

Bewoners denken mee als plannen of projecten hen raken. Er worden meer activiteiten in de buurten georganiseerd, zoals bijv. in de Buurtpunten. Aanpak Heerlen-Noord: we zijn onze inhaalrace begonnen en werken in één generatie toe naar het landelijke gemiddelde. Grote en structurele veranderingen vragen om een lange adem en een meer omvattende integrale aanpak waarbij aandacht is voor vijf pijlers: werk, onderwijs, gezondheid, wonen en leefbaarheid & veiligheid. Deze aanpak is in 2021 vastgelegd in de Routekaart voor Heerlen-Noord. Wat mag dat kosten?

78

Programma 6 - Sociaal domein Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2023 -294.040 90.617 -203.423 -3.063 12.531 -193.954

Meerjarenraming

2024 2025 2026 2027 2028 -292.413 -281.736 -280.888 -281.457 -283.791 91.032 71.160 72.604 71.644 71.644 -201.381 -210.576 -208.284 -209.813 -212.147 -15 -15 -15 -14 -14 2.722 35 34 34 34 -198.674 -210.556 -208.264 -209.793 -212.127

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Sociale basisvoorzieningen Jeugdzorg Volwassenenzorg Arbeidsmarktbeleid Inkomensondersteuning Buurtgericht werken Integraal ouderenbeleid Bestemming Totaal

2023 -9.292 -61.887 -66.378 -43.423 -21.424 -708 -311 9.469 -193.954

Meerjarenraming

2024 2025 2026 2027 2028 -13.191 -19.394 -18.495 -18.788 -18.863 -56.844 -58.835 -61.791 -63.278 -65.280 -73.612 -71.627 -70.370 -72.313 -74.076 -38.612 -42.618 -41.280 -39.555 -38.048 -17.724 -16.882 -15.166 -14.782 -14.782 -1.003 -880 -894 -810 -810 -395 -340 -288 -288 -288 2.707 20 20 20 20 -198.674 -210.556 -208.264 -209.793 -212.127

Bedragen x € 1.000

Risico’s • Stijging van de kosten voor jeugdhulp in relatie tot onvoldoende middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld. • De krapte op de arbeidsmarkt heeft gevolgen voor de jeugdhulp en Wmo-zorg, met name bij hulp bij het huishouden, zoals langere doorloop- en wachttijden, waardoor problemen voor jeugdigen en hun gezin, of volwassenen groter kunnen worden en daarmee kostenverhogend. • Als gevolg van turbulente maatschappelijke ontwikkelingen in de afgelopen jaren (o.a. inflatie, energie- en vluchtelingencrisis) zien we een grotere vraag naar (intensievere) jeugdhulp en een grotere noodzaak tot het verlengen van geïndiceerde hulp, wat tot extra kosten jeugdhulp heeft geleid. Er is nog steeds sprake van maatschappelijke onzekerheid, wat mogelijk wederom leidt tot hogere kosten voor jeugdhulp, maar ook voor de ondersteuning van volwassenen, met name door toegenomen ggz-problematiek. • Door schommelingen in en onzekerheid rondom inflatie en daarmee kans op een loon-/ prijsspiraal, kan verschil ontstaan tussen raming en realisatie. Ook de krapte op de arbeidsmarkt draagt hier mogelijk aan bij. Als dit het geval is, verwachten we (deels) compensatie van het Rijk. • Langdurige inflatie vraagt veel van huishoudens.

Als de inflatie aanhoudt, zoals De Nederlandse Bank verwacht, zal het aantal huishoudens dat moeite heeft om rond te komen stijgen; dit kan betekenen dat het beroep op gemeentelijke voorzieningen ook stijgt. • Meer vraag naar plekken voor het huisvesten van verschillende doelgroepen. De plekken zijn echter niet gemakkelijk te realiseren en kunnen een druk leggen op niet draagkrachtige wijken. • Stijgende kosten voor Wmo-voorzieningen, o.a. hulp bij het huishouden, die worden toegekend en gefinancierd vanuit een open-einde regeling, o.a. door de aanzuigende werking van het abonnementstarief en vergrijzing. • Ontwikkeling van schuldhulpvragen en -dienstverlening naar aanleiding van de fors gestegen (energie)prijzen is onzeker. • Het kabinet werkt aan een aanpassing van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo voorzieningen vanaf 2026, met een taakstellende besparing. Het kabinet gaat ervan uit

79

dat dit voor de gemeentes budgettair neutraal verloopt, omdat er inkomsten uit de eigen bijdrages tegenover staan en dit zal helpen om het gebruik van Wmo voorzieningen te verlagen. Er is een risico dat de nieuwe regeling voor onze gemeente niet budgettair neutraal zal zijn. Beleidsindicatoren

Sociaal Domein NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

80

81

Kernthema Sociale basisvoorzieningen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Sinds 1 januari 2024 is de uitvoering van de maatschappelijke ondersteuning en het welzijnswerk belegd bij Buurtteams Heerlen voor de periode 2024 t/m 2027. De overeenkomstopdracht omvat alle vormen van ondersteuning in de vorm van algemene voorzieningen zoals begeleiding, groepsactiviteiten, kortdurende ondersteuning en dagbesteding voor diverse doelgroepen. De activiteiten worden begeleid door professionals, vrijwilligers en/of ervaringsdeskundigen of worden door inwoners zelf vormgegeven. Het versterken van de sociale basis is een belangrijk doel vanuit de transformatiebehoefte waarbij nauwe samenwerking plaatsvindt met andere partners in het Sociaal Domein. Speciale aandacht wordt geschonken aan GGZ-problematiek, multi-problematiek op het snijvlak met veiligheid, participatie en thema’s vallend onder SPUK/GALA. Een aantal onderwerpen is aan de opdracht toegevoegd of extra benoemd. Dit betreft met name de 18-/18+ aanpak, het vitaal ouderenbeleid en eenzaamheid, buurtbemiddeling, kamertraining en woonbegeleiding en het vrijwilligerswerk. De aanpak in deze opdracht is (preventief) signalerend, systeemgericht, cultuursensitief en outreachend.

In 2025 zet Heerlen volop in op maatschappelijke initiatieven om een gezonde en veilige omgeving te creëren voor jeugdigen en kwetsbare groepen. Het speeltuinbeleid richt zich op veilige en aantrekkelijke speeltuinen voor kinderen tot twaalf jaar, met speciale aandacht voor toegankelijkheid voor kinderen met een beperking. We werken samen met de doelgroep om speeltuinen inclusiever te maken. Ons scoutingbeleid ondersteunt scoutingorganisaties met een vereenvoudigd subsidiebeleid, waarbij groepen hun activiteiten zelf vormgeven. Evaluaties worden uitgevoerd om het beleid bij te stellen, met aandacht voor veiligheid en onderhoud van accommodaties. Het jeugd- en jongerenwerk wordt voortgezet door JENS, met focus op preventie, vroegtijdige signalering en innovatie. Programma’s zoals digitale weerbaarheid en social mediatrainingen worden uitgebreid naar het primair onderwijs. Elk stadsdeel heeft een jongerencentrum en er wordt wijkgericht jeugd- en jongerenwerk aangeboden, in lijn met wensen van jongeren. Deze initiatieven sluiten aan bij sport- en cultuurprogramma’s zoals Heel Heerlen Beweegt en StreetCulture-activiteiten. Jongeren worden actief betrokken bij het bepalen van het activiteitenprogramma. In het kader van het programma Preventie met Gezag zijn sinds eind 2024 voor het gebied Heerlen-Noord extra jongerenwerkers actief.

Zij hebben speciale aandacht voor jongeren die mogelijk behoren tot de jonge aanwas. We willen met deze inzet mogelijke jeugdcriminaliteit signaleren en voorkomen en daar ondersteunen waar al zaken spelen. Uiteindelijk met als doel perspectief bieden aan deze jongeren. Jeugdparticipatie richt zich op actieve deelname en inspraak van kinderen en jongeren. Het Heerlens Kindercollege stimuleert kinderen om mee te denken over maatschappelijke thema’s en betrokken te raken bij de politiek. Het kindercollege reikt jaarlijks het jeugdlintje, het Koelpietje, uit aan jeugdige helden die iets bijzonders hebben gedaan voor de stad. In 2025 gaan we het Heerlens Kindercollege inzetten conform de herijking die tweede helft 2024 plaatsvindt. Verder zijn we aan de slag met het ophalen van ideeën bij Heerlense jongeren; wat zouden zij zelf graag willen rond participatie en het hebben van invloed. Dit gaan we in 2025 verder uitwerken. @ease biedt jongeren tussen de 12 en 25 jaar een plek om hun zorgen of problemen te bespreken met vrijwilligers en professionals. Sinds medio 2024 is @ease gehuisvest in het centrum en daarnaast blijft @ease een extra dagdeel open in jongerencentrum The Break. Hiermee wordt de zichtbaarheid vergroot.

82

De zestien Zuid-Limburgse gemeenten werken samen op basis van een Regiovisie met daarin een gezamenlijke ambitie om geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA) te voorkomen, tijdig te signaleren en duurzaam te stoppen. De aanpak GIA richt zich op bewustwording, deskundigheidsbevordering en samenwerking, met acties zoals de training Samen voor Veiligheid, een bewustwordingscampagne en voorlichting op scholen. Preventieprogramma’s zoals Kansrijke Start, Keigezond, JOGG en Mondzorg worden ingezet om de gezondheid van de jeugd te bevorderen. Deze initiatieven maken deel uit van het regionale programma Trendbreuk om een gezonde leefomgeving te creëren. Wij willen de toegang tot het recht voor vragen en hulp op het gebied van sociaal juridische vragen nog verder verbeteren voor onze inwoners en ondersteunen derhalve de door de Open Universiteit gerealiseerde Rechtswinkel. Inwoners kunnen bij de Rechtswinkel terecht voor gratis eerste en met name tweede lijns sociale rechtshulp. Naast het Juridisch Loket dat de eerste lijns rechtshulp aanbiedt, wordt het aanbod verder aangevuld met de tweede lijns rechtshulp door de Rechtswinkel, waardoor een dekkende structuur voor sociaal juridische vragen ontstaat. Een integrale aanpak tussen wonen, zorg en welzijn wordt nagestreefd, met aandacht voor extramuralisering, vergrijzing en huisvesting van aandachtsgroepen.

We werken samen met Parkstadgemeenten en zorgpartijen aan een gemeenschappelijke Woon-Zorg Visie en voeren praktijkgerichte pilots uit om de woningmarkt te verbeteren. De aanpak van eenzaamheid is integraal opgenomen in de nieuwe reikwijdte van de Maatschappelijke Ondersteuning (uitgevoerd door Buurtteams Heerlen). De subsidiepartner is verantwoordelijk voor een aanpak op eenzaamheid voor jong en oud, in lijn met het Rijksprogramma “Eén tegen eenzaamheid”. We zorgen voor een goede start voor statushouders in Heerlen, met focus op taal, participatie en passende huisvesting, in samenwerking met partners uit de woningsector, het onderwijs, de re-integratiesector en de sociaal-maatschappelijke ondersteuning. Ondanks onze inspanningen op het gebied van de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders, zal de druk op gemeenten om nog meer verschillende plekken te realiseren komend jaar onverminderd groot blijven. Regionale samenwerking op het gebied van mantelzorg wordt voortgezet en uitgebreid, met extra ondersteuning en faciliteiten voor mantelzorgers en een betere afstemming tussen informele en formele zorg. Wij zetten ons in om ‘drempels’ en andere ongelijkheden voor mensen met een beperking weg te nemen. Dit doen we ook voor mensen uit de LHBTIQA+gemeenschap en voor mensen met een migratieachtergrond.

Daarbij werken we samen met maatschappelijke partners, zoals het inclusie platform Heerlen en de Adviesraad MO. In de zomer van 2024 hebben Queer Parkstad, COC Limburg en @ease gezamenlijk een eigen pand betrokken aan de Oranje Nassaustraat, vanwaar uit tal van activiteiten georganiseerd worden. In het najaar van 2024 is de lokale inclusie- en diversiteitsagenda 2024 – 2027 vastgesteld. Ook als werkgever streven we ernaar om inclusief te zijn. Daarom hebben we het charter diversiteit ondertekend. Een sterke verbinding tussen zorg en veiligheid is essentieel, met inzet op basisveiligheid en het doorbreken van onveiligheidspatronen, bijvoorbeeld via het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad. Bij de aanpak van mensenhandel speelt de gemeente een belangrijke rol, met preventieve maatregelen, integrale controles en nazorg voor slachtoffers, in lijn met het Zuid-Limburgse beleid. Zo bouwt Heerlen in 2025 verder aan een gezonde, veilige en inclusieve gemeenschap waarin iedereen zich thuis kan voelen en indien nodig, passende ondersteuning vindt.

83

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Speeltuinen: Subsidieregeling Beheerde speeltuinen gemeente Heerlen 2022; • Scouting: Beleidsregel Scouting 2016; • Jeugd- en jongerenwerk en Jeugdparticipatie: Overeenkomst inzake Basishulp Jeugd gemeente Heerlen 2023-2027; • GIA: de regiovisie ‘Samen sterk, iedereen veilig’ 2024-2031 en uitvoeringsplan in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA); • Subsidietender Maatschappelijke ondersteuning Gemeente Heerlen (subsidierelatie Buurtteams Heerlen); • Ontwikkelagenda Integraal Ouderenbeleid 2020-2023 “Ouder worden met toekomst”; • Notitie ‘Wet Inburgering: Uitgangspunten bij de uitvoering’; • Notitie ‘Begeleiding onder de nieuwe Wet Inburgering’; • Notitie ‘Participatie tijdens de nieuwe Wet Inburgering’; • Een thuis voor iedereen (Nationale Woon- en Bouwagenda); • Wonen en zorg voor ouderen (Nationale Woon- en Bouwagenda); • Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2024; • Lokale Inclusie Agenda (LIA) ‘Iedereen voor Elkaar!’ 2020 – 2023; • Charter Diversiteit; • Algemene Subsidieverordening Heerlen 2018. Wat gaat dat kosten? KT Sociale basisvoorzieningen Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -15.714 6.422 -9.292

2024 -20.367 7.176 -13.191

Bedragen x € 1.000

84

2025 -20.120 726 -19.394

Meerjarenraming

2026 -18.968 472 -18.495

2027 -19.148 360 -18.788

2028 -19.223 360 -18.863

Kernthema Jeugdzorg Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? JENS voert ook in 2025 de Basishulp Jeugd uit voor Heerlen, Landgraaf en Voerendaal. Deze hulp omvat lokaal preventieve activiteiten, ambulante jeugdhulp, deeltijd pleegzorg, logeren en Persoonsgebonden budget (PGB). Het doel blijft om kinderen zo veel mogelijk op te laten groeien in hun directe en natuurlijke omgeving. De hulp is lokaal, herkenbaar en laagdrempelig, zodat ouders en jeugdigen in hun eigen omgeving terechtkunnen met vragen over opvoeden, opgroeien, geestelijke gezondheid en kindveiligheid. De hulp is zo licht, kortdurend en dicht bij huis als mogelijk, en zo zwaar en langdurig als nodig. Het moet passend zijn, leiden tot duurzame oplossingen en zo efficiënt en effectief mogelijk worden uitgevoerd. In 2025 ligt de focus op het versterken van zelf- en samenredzaamheid. We bieden tijdelijk een helpende hand wanneer dat nodig is, en richten ons op meerdere leefgebieden, de kracht en talenten van de jeugdige, het gezin en het netwerk. Het gaat erom wat hun leven betekenisvol maakt, wat zij nodig hebben om weer eigen regie te pakken, hun aanpassingsvermogen te herstellen of te versterken en hun veiligheid te waarborgen. Specialistische ambulante hulp wordt snel ingezet wanneer deze nodig is. In 2025 blijft de koers: • Hulp vindplaatsgericht organiseren.

• Specialistische hulp transformeren naar de gebieden en/of het voorliggend veld, waarbij specialismen zichtbaar worden in de reguliere voorzieningen. • Ouders als gelijkwaardige partners benaderen in de opvoeding van hun kinderen. • Slimmer inrichten van de toeleiding tot hulp: minder dubbelingen, goed rolonderscheid, laagdrempelige bereikbaarheid en duidelijkheid richting ouders. We blijven alert op de schaarse middelen en gaan de Basishulp Jeugd doorontwikkelen en optimaliseren waar dat kan. In 2025 geven we de ingezette koers om een nieuw (financieel) evenwicht te bereiken verder vorm, gericht op een ook voor de toekomst voldoende geborgde Basishulp Jeugd. Voor residentiële jeugdhulp streven we naar een daling van het aantal kinderen en jongeren in deze zorg. Doelen voor de komende jaren zijn: normaliseren, eerder juiste hulp op maat, integraal kijken en werken en sturen op resultaat. Hierbij blijven preventie, vroegtijdige signalering en het betrekken van de jeugdige/gezin en hun netwerk leidend. Als residentiële hulp noodzakelijk is, doen we er alles aan om de verblijfsduur zo kort mogelijk te houden, bij voorkeur in een gezinsvervangende omgeving.

In 2025 staat binnen de jeugdregio Zuid-Limburg het contractmanagement voor verschillende soorten residentiële jeugdhulp centraal, inclusief contracten voor Wonen, Gesloten en Intensief Klinische Jeugdhulp (GIK-J) en de nieuw gecontracteerde Crisishulp Jeugd. Belangrijke thema's zijn het optimaliseren van samenwerking tussen verwijzers en zorgaanbieders, het voorkomen van wachtlijsten en langdurig partnerschap met zorgaanbieders. We blijven letten op de financiële kaders, gezien het toenemend aantal jeugdigen dat een beroep doet op residentiële jeugdhulp. De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028, omarmd door de VNG, wordt nauwlettend gevolgd. Hoewel we het belang van preventie, vroegsignalering, normaliseren en demedicaliseren onderschrijven, stemden we tegen de Hervormingsagenda vanwege de forse financiele taakstelling die eraan gekoppeld is. We blijven erop toezien dat elke jeugdige aanspraak kan maken op jeugdzorg als dat nodig is, terwijl we actief sturen op efficiëntie en effectiviteit. Zo blijft Heerlen in 2025 werken aan een gezonde en veilige omgeving voor de jeugd, met passende en effectieve hulp en ondersteuning

85

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Verordening jeugdhulp gemeente Heerlen 2020; • Overeenkomst inzake Basishulp Jeugd gemeente Heerlen 2023-2027; • Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028; • Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028; • Subsidieregeling jeugdbescherming en jeugdreclassering Zuid-Limburg 2023–2024; • Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028; • Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Wat gaat dat kosten? KT Jeugdzorg Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -63.328 1.441 -61.887

2024 -57.885 1.041 -56.844

Bedragen x € 1.000

86

2025 -59.607 772 -58.835

Meerjarenraming

2026 -62.538 748 -61.791

2027 -63.796 518 -63.278

2028 -65.798 518 -65.280

Kernthema Volwassenenzorg Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2025 zet Heerlen zich in voor het verbeteren van begeleiding via Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Dit doen wij samen met de andere Parkstadgemeenten. Beschermd wonen, voor mensen met psychische problematiek die 24-uurs zorg nodig hebben, wordt georganiseerd via het samenwerkingsverband Beschermd Thuis Parkstad, met Mondriaan als penvoerder. Dit verband bundelt de expertise van 16 organisaties om de juiste zorg te bieden. Het recht op beschermd wonen wordt bepaald door het regionale loket opvang en beschermd wonen. De best passende begeleidingsvorm wordt bepaald door het samenwerkingsverband. Heerlen blijft verantwoordelijk voor de opvang van dak- en thuislozen als centrumgemeente, maar werkt samen met andere gemeenten om opvangvoorzieningen te spreiden over Parkstad. Voorkeur wordt gegeven aan kleinschalige, zelfstandige woonhuizen om overlast te voorkomen en zelfregie te bevorderen. Door afspraken met gemeenten, woningcorporaties en zorginstellingen (Housing Parkstad) zorgen we voor voldoende woningen voor de uitstroom. Ondanks verbeteringen in kleinschalige opvang blijven signalen binnenkomen dat de capaciteit onder druk staat. Er is een onderzoek uitgevoerd naar het effect van de reeds ingevoerde verbetermaatregelen en naar mogelijk nieuwe verbeterpunten.

Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek wordt een verbeterplan opgesteld. In 2025 worden deze verbetermaatregelen geconcretiseerd en uitgevoerd. Er vindt regelmatig overleg plaats met de Adviesraden Maatschappelijke Ondersteuning van de Parkstadgemeenten en cliëntenraden. Een regionale adviescommissie overlegt vier keer per jaar met de gemeenten om input te leveren voor beleid op het gebied van opvang en beschermd wonen. Voor het doelgroepenvervoer werken 30 Limburgse gemeenten samen via de GR Omnibuzz. Er wordt gestreefd naar beperking van Omnibuzz-gebruik als openbaar vervoer of andere voorzieningen een optie zijn. Factoren zoals vergrijzing, bekendheid met de regeling en soberder openbaar vervoer beïnvloeden het vervoersvolume. Met een efficiënte en slimme organisatie door Omnibuzz wordt de kwaliteit en uitvoerbaarheid van het Wmo vervoer bewaakt. De nieuwe afrekensystematiek van zones naar kilometers brengt de kosten per gemeente meer in lijn met het daadwerkelijk gebruik. Door toeleiding naar openbaar vervoer en het gebruik van de Voor-Elkaar-Pas, wordt de zelfstandigheid van mindervaliden vergroot en blijven de kosten beheersbaar. Hulpmiddelen Het meerjarig contract met de huidige leverancier van hulpmiddelen loopt eind 2024 af.

Op het moment van het schrijven van deze begrotingstekst loopt er een aanbesteding die moet leiden tot een overeenkomst met een leverancier voor 4 jaar, ingaande op 1 januari 2025, met mogelijke verlengingen van 2 respectievelijk 1 jaar. Dus een maximale looptijd van 7 jaar. Het contract met onze trapliftleverancier wordt met 2 jaar verlengd, van 1 januari 2025 tot en met 31 december 2026. Dit is van cruciaal belang om ervoor te zorgen dat ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking veilig in hun eigen huis kunnen blijven wonen. Een goed werkende traplift kan een significant verschil maken in de zelfredzaamheid en kwaliteit van leven van deze doelgroep. Onafhankelijke adviserende cliëntondersteuning is essentieel voor mensen die hulp nodig hebben bij het navigeren door het zorgsysteem en het verkrijgen van de juiste hulp en voorzieningen. Daarom zullen we opnieuw een meerjarige subsidie of opdracht verlenen, waarmee we de continuïteit en betrouwbaarheid van de dienstverlening waarborgen en bijdragen aan de versterking van de sociale basisvoorzieningen.

87

Heerlen blijft zich inzetten voor een gezonde, veilige en inclusieve gemeenschap door samenwerking en effectieve ondersteuning van kwetsbare groepen, terwijl we ook oog houden voor de financiële beheersbaarheid en efficiënte inzet van middelen. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Verordening maatschappelijke ondersteuning Heerlen 2024; • Uitwerkingsbesluit maatschappelijke ondersteuning 2024; • Diverse contracten en subsidies Wmo; • Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2024; • GR Omnibuzz; • Visie Opvang en Beschermd Wonen Parkstad (2018-2026); • Uitvoeringsagenda Opvang en Beschermd Wonen Parkstad en Beekdaelen 2019-2020; • Uitvoeringsagenda Opvang en Beschermd Wonen Parkstad 2021-2022; • Samen Thuis 2023-2026. Wat gaat dat kosten? KT Volwassenenzorg Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -69.111 2.733 -66.378

2024 -76.118 2.506 -73.612

Bedragen x € 1.000

88

2025 -74.028 2.401 -71.627

Meerjarenraming

2026 -74.483 4.113 -70.370

2027 -76.150 3.837 -72.313

2028 -77.913 3.837 -74.076

Kernthema Arbeidsmarktbeleid Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2025 zet Heerlen zich in voor het ontdekken en laten groeien van talenten, om de kansen op de arbeidsmarkt voor mensen te verbeteren. Vanuit de gedachte dat iedereen een (verborgen) talent heeft, bieden we een breed scala aan dienstverlening op Zuid-Limburg, Parkstad- en Heerlen-niveau. Bij het eerste contact in de Duale Poort wordt besproken wat mensen drijft en wat ze graag doen. Als dit niet direct tot een werkaanbod leidt via WSP Parkstad of Werkcentrum ZuidLimburg, worden de competenties en vaardigheden verder ontwikkeld binnen de Bovengrondse Vakschool. In Parkstad werken we samen met andere mensontwikkelbedrijven om meer mensen toegang te geven tot ontwikkeltrajecten. Voor mensen met een arbeidsbeperking worden er meer kansen op werk gecreëerd. In Heerlen committeren we ons aan de taakstelling van het Rijk om concreet invulling te geven aan Nieuw Beschut Werk, zodat ook deze kwetsbare doelgroep meer kansen krijgt op de arbeidsmarkt. De samenwerking met UWV en ondernemers die Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) hoog in het vaandel dragen, wordt geïntensiveerd. De aanpak van jeugdwerkloosheid is een belangrijk speerpunt. Hiervoor wordt onder andere een Jongerenloket ingericht.

Onder het motto ‘voor jongeren, door jongeren’ krijgen jongeren zelf ook een actieve rol. Binnen Heerlen én Parkstad zijn we actief aan de slag met de implementatie van de wet ‘Van School naar duurzaam werk’, die vanaf augustus 2025 ingaat. Belemmeringen om deel te nemen op de arbeidsmarkt, zoals vervoer, verbetering van de woonsituatie en kinderopvang, worden aangepakt door samen te werken met het programma Heerlen-Noord. We blijven inzetten op de aanpak van laaggeletterdheid, taalverbetering en andere basisvaardigheden, zowel voor statushouders als andere doelgroepen. Voor mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt bieden we, in samenwerking met Buurtteams Heerlen, actieve dienstverlening en activeringstrajecten aan, zodat zij in hun eigen tempo kunnen werken aan de ontwikkeling van hun talenten. Dit helpt hen de afstand tot de arbeidsmarkt te verkleinen. Hierdoor werken we aan een inclusieve arbeidsmarkt waarin niet alleen het behalen van diploma’s centraal staat, maar ook het ontwikkelen en benutten van vaardigheden en eigenschappen. Door deze brede aanpak zorgen we ervoor dat iedereen in Heerlen de kans krijgt om zijn of haar talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Dit zorgt voor betere kansen op de arbeidsmarkt en een sterker inclusiever Heerlen.

De bovengrondse vakschool wordt de plek waar alle partijen hun krachten bundelen en mensen samen laten werken! Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Participatiewet; • Meerjarige beleidskaders arbeidsmarktbeleid Parkstad (2016-2020); • Verordening re-integratie Participatiewet Heerlen 2023; • Beleidsregel re-integratie 2023; • Beleidsregel Tegemoetkoming Kinderopvang.

89

Wat gaat dat kosten? KT Arbeidsmarktbeleid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -50.460 7.037 -43.423

2024 -51.661 13.049 -38.612

Bedragen x € 1.000

90

2025 -42.619 1 -42.618

Meerjarenraming

2026 -41.281 1 -41.280

2027 -39.556 1 -39.555

2028 -38.049 1 -38.048

Kernthema Inkomensondersteuning Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2025 blijft Heerlen zich inzetten voor armoedebestrijding, voortbouwend op het coalitieakkoord "Uit liefde voor onze stad 2022-2026", het MBP 2023-2026 en het Beleidsplan armoede en schulden 2022-2025. We blijven strijden tegen armoede, omdat een stevig sociaal beleid geen luxe is, maar een noodzaak. Daarom zetten we in op sociale voorzieningen, bouwen deze waar nodig uit en pakken we ondergebruik aan. Lage lonen zijn een belangrijke oorzaak van armoede. Bij externe opdrachten eisen we, waar mogelijk, een uurloon aansluitend bij de laagste schaal in de gemeentelijke CAO. Kinderarmoede blijft onacceptabel. Daarom heeft de aanpak van kinderarmoede de hoogste prioriteit. Samen met scholen en maatschappelijke instellingen zoals Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur, Jeugdeducatiefonds, Stichting Stop Kinderarmoede, Stichting babyspullen en Stichting Jarige Job, zetten we ons in om kinderarmoede te bestrijden. Dit doen we ook in 2025 met diverse initiatieven en samenwerkingen. Armoedebestrijding doen we niet alleen, maar in samenwerking met maatschappelijke organisaties. Initiatieven moeten onderling goed samenwerken, omdat mensen die van deze hulp gebruikmaken baat hebben bij goed afgestemde hulp.

We blijven motiveren en stimuleren dat deze samenwerking zo effectief mogelijk blijft verlopen. In 2025 wordt de aanpak van armoede en schulden voortgezet met een brede aanpak en samenwerking. We blijven werken aan initiatieven om armoede te bestrijden en de leefomstandigheden van onze inwoners te verbeteren. Onze inzet in 2025 is erop gericht dat iedereen in Heerlen een eerlijke kans krijgt om uit de armoede te komen. Dit doen we door beleidsmaatregelen die zich richten op het verhogen van inkomens, verlichten van financiële lasten, wegwerken van schulden en bieden van ondersteuning waar nodig. Onze focus blijft gericht op duurzame oplossingen en samenwerking met alle betrokken partijen, zodat we samen een sociaal en rechtvaardig Heerlen kunnen bouwen. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Beleidsplan Armoede en Schulden; • Uitvoeringsplan Armoede en Schulden; • Verordening Afstemming; • Verordening Handhaving; • Verordening Inkomenstoeslag; • Verordening Fit&Fun-regeling; • Verordening Studietoeslag; • Beleidsregel Algemene bijstand; • Beleidsregel Bijzondere bijstand; • Beleidsregel Inkomenstoeslag; • Beleidsregel Briefadres; • Beleidsregel Sociaal Medische Indicatie Kinderopvang; • Beleidsregel Studietoeslag; • Beleidsregel Tegemoetkoming kinderopvang; • Beleidsregel Terug- en Invordering, Boete en Verhaal Gemeente Heerlen (TIBV).

91

Wat gaat dat kosten? KT Inkomensondersteuning Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -94.151 72.727 -21.424

2024 -84.652 66.928 -17.724

Bedragen x € 1.000

92

2025 -83.810 66.928 -16.882

Meerjarenraming

2026 -82.094 66.928 -15.166

2027 -81.710 66.928 -14.782

2028 -81.710 66.928 -14.782

Kernthema Buurtgericht werken Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2025 blijft Heerlen zich inzetten voor buurtgericht werken met vernieuwde en versterkte strategieën. De interne en externe positie van het buurtgericht werken wordt verder versterkt. We zorgen dat we meer in beeld komen bij nieuwe beleidsplannen en projecten die de buurten raken, en denken meer aan de voorkant mee. Onze rol als brug tussen inwoner en gemeente wordt verder uitgebouwd. Bewoners worden steeds meer betrokken bij nieuw beleid en gemotiveerd om zelf met ideeën voor hun buurt te komen. Dit vraagt om een verdere uitrol van onze nieuwe communicatiestrategie, waarin transparante, motiverende en begrijpelijke communicatie voorop staat. Zo vergroten we de zichtbaarheid van het buurtgericht werken. De activiteiten in 2025 komen voort uit de visie ‘Gelukkig in de buurt’ en de nieuwe beleidsregels voor buurtorganisaties (al dan niet samenwerkend) en buurtinitiatieven. Minimaal twee netwerkbijeenkomsten worden georganiseerd waarin de gemeente, buurtorganisaties en andere partners ervaringen en meningen uitwisselen. Ook wordt een nieuwsbrief geïntroduceerd en worden er kennismomenten georganiseerd. Inwoners worden gestimuleerd om meer activiteiten te organiseren en samen te werken met andere partners in de buurt.

Iedereen met een goed idee voor de buurt kan dit bij de gemeente indienen. Een nieuwe, eenvoudige subsidieregeling en bijbehorend aanvraagsysteem maakt het makkelijker om initiatieven aan te dragen. Alle vragen en subsidieverzoeken op het gebied van buurtgericht werken kunnen bij één loket terecht. We denken graag mee met initiatiefnemers om zo de sociale cohesie en leefbaarheid in onze buurten te verhogen. We gaan door met de doorontwikkeling van het burgerparticipatieproject ’t Heitje, zoeken naar meer klussen en samenwerkende ondernemers en verenigingen waar muntjes ingewisseld kunnen worden. We zetten in op het op eigen benen staan van het initiatief. Daarnaast breiden we het aantal buurthelden en buurtvrienden die meedoen aan schoonmaakacties uit en onderzoeken of zij bij andere buurtactiviteiten betrokken kunnen worden. Jongeren en migranten worden meer betrokken bij hun buurten door hen te laten meedenken met de gemeente. Waar mogelijk doen we dit samen met Europese partners om zo van elkaars goede voorbeelden te kunnen leren. Het buurtgericht werken richt zich op het creëren van veilige, prettige en leefbare buurten in Heerlen. Via de integrale structuur Sociaal Veilig zorgen we voor een efficiënte samenwerking tussen buurtgericht werken en interne en externe zorg- en veiligheidspartners.

Waar nodig wordt geschakeld met partners en beleidsterreinen zoals wonen, onderwijs en openbare ruimte. Ook worden in aandachtswijken ‘Samen in de Buurt’ kamers ingericht waar buurtbewoners en ondernemers laagdrempelig samen kunnen werken aan leefbare en veilige buurten. De eerste is in juli 2024 geopend in de Hoofdstraat-West. Binnen een pilot van het Europese project CITICESS helpen we een aantal kwetsbare gezinnen via de doorbraakmethode. Waar mogelijk wordt de buurt bij de aanpak betrokken. De participatie van inwoners staat centraal binnen het programma Burgerbetrokkenheid en Lokale Democratie. De mening van inwoners is belangrijk bij het maken van beleid en het opzetten van projecten. Er is een sterke verbondenheid tussen buurtgericht werken en burgerbetrokkenheid, en waar mogelijk trekken beide samen op. In 2025 wordt vanuit het programma burgerbetrokkenheid een intern opleidingsprogramma verzorgd om de kwaliteit van de participatieprocessen te verhogen. Er wordt gewerkt aan de inbedding van de verordening inwonersparticipatie. Daarnaast wordt er een pilot burgerberaad gehouden waarin 100 Heerlenaren advies geven aan de gemeenteraad over een stedelijk thema. Tot slot wordt er een klankbordgroep gevormd om te onderzoeken of werken met burgerbegrotingen wenselijk zou zijn. Ook worden er op diverse momenten dialogen tussen onze inwoners en de overheid georganiseerd.

Samen in gesprek zijn en van elkaar leren zodat de lokale

93

democratie wordt versterkt. In 2025 zetten we met deze plannen en initiatieven een stevige stap vooruit in het versterken van de buurten en de betrokkenheid van onze inwoners. Bij buurtgericht werken wordt onderzocht hoe processen efficiënter ingericht kunnen worden, zodat deze bijdragen aan de gemeentelijke bezuinigingen. Hierbij worden zowel kostenbesparingen als een optimale inzet van middelen en personeel nagestreefd. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Visie op het buurtgericht werken ‘Gelukkig in de buurt’; • Beleidsregels buurtgericht werken (buurtactie en buurtdeal); • Visienota Burgerbetrokkenheid. Wat gaat dat kosten? KT Buurtgericht werken Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -811 103 -708

2024 -1.003 0 -1.003

Bedragen x € 1.000

94

2025 -880 0 -880

Meerjarenraming

2026 -894 0 -894

2027 -810 0 -810

2028 -810 0 -810

Kernthema Integraal ouderenbeleid Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2025 zet Heerlen zich volledig in voor het welzijn van haar ouderen, gebaseerd op het nieuwe ouderenbeleid. Dit beleidsstuk is niet enkel ontwikkeld vanuit een ambtelijke invalshoek, maar is vooral tot stand gekomen door een intensieve samenwerking en dialoog met onze inwoners, ouderenorganisaties en professionals. We zijn ervan overtuigd dat beleid dat echt aansluit bij de wensen en behoeften van de doelgroep, alleen effectief kan zijn wanneer het gebaseerd is op directe input van degenen voor wie het bedoeld is. Het beleid richt zich op continuïteit en innovatie, rekening houdend met actuele ontwikkelingen. Wonen is een van de belangrijkste pijlers van het welzijn van ouderen. De wens om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen in een vertrouwde omgeving wordt door de meeste ouderen gedeeld. We richten ons op het creëren van een woonomgeving die ouderen in Heerlen ondersteunt om zelfstandig en comfortabel in hun eigen huis te blijven wonen, zelfs wanneer hun fysieke en cognitieve capaciteiten afnemen. Dit omvat het aanbieden van passende woonvormen, het verbeteren van de toegankelijkheid van woningen, dementievriendelijkheid, en het bevorderen van een ondersteunende buurtomgeving.

We erkennen de waardevolle bijdrage en betrokkenheid van ouderen in de samenleving. Dit doen we door hen kansen te bieden voor vrijwilligerswerk, cursussen en het uitwisselen van ervaringen. Ouderen hebben aangegeven mee te willen denken over het beleid dat hen raakt. We betrekken hen daarom actief bij zowel beleidsvorming als uitvoering. Het is daarnaast belangrijk dat ouderen actief deelnemen aan sociale en maatschappelijke activiteiten. Buurtteams Heerlen, de uitvoerder van de maatschappelijke ondersteuning, is verantwoordelijk voor het inzetten op voldoende zinvolle activiteiten voor ouderen in de buurten, waarbij het welzijn van onze inwoners wordt nagestreefd. Tevens is Buurtteams Heerlen vanaf 2024 verantwoordelijk voor de aanpak van eenzaamheid, als integraal onderdeel van de nieuwe opdracht Maatschappelijke Ondersteuning. Zij zijn verantwoordelijk voor een brede aanpak, gericht op zowel jong als oud. We stimuleren ontmoetingen tussen oudere en jongere Heerlenaren, in samenwerking met instellingen zoals Zuyd Hogeschool, Open Universiteit en Vista College. Gezond ouder worden staat centraal in ons beleid. We bevorderen Positieve Gezondheid, een benadering die de nadruk legt op veerkracht, eigen regie en aanpassingsvermogen.

Daarnaast zetten we in op een breed aanbod van laagdrempelige beweegactiviteiten in de buurt die bijdragen aan een actieve levensstijl, dit onder het programma Senior Actief. Naast fysiek uitdagen bevorderen we ook mentale uitdaging. Dit doen we onder andere met het voortzetten van het succesvolle gratis bibliotheekabonnement voor onze inwoners van 65 jaar en ouder. Dementievriendelijkheid blijft een speerpunt. Samen met buurtorganisaties en (lokale) partners, zetten we ons met behulp van innovaties in voor dementievriendelijke gemeenschappen. In 2025 breiden we dit verder uit in de stad, met een focus op kennisdeling en training voor verschillende groepen. Veiligheid is een breed en ook cruciaal thema. Binnen dit thema hebben we aandacht voor de Ketenaanpak Valpreventie, veiligheid in de openbare ruimte, cybercrime en ouderenmishandeling. Tot slot zetten we actief in op communicatie. Een thema dat vaak genoemd werd tijdens de inputsessies over het nieuwe ouderenbeleid. We gebruiken een mix van off- en online communicatiemiddelen, met begrijpelijke communicatie op B1-niveau. Om onze oudere inwoners te bereiken gebruiken wij de gemeentelijke communicatiekanalen en de kanalen van onze samenwerkingspartners.

95

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Ontwikkelagenda Integraal Ouderenbeleid 2020-2023 “Ouder worden met toekomst”. Wat gaat dat kosten? KT Integraal ouderenbeleid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2023 -464 153 -311

2024 -727 332 -395

Bedragen x € 1.000

96

2025 -672 332 -340

Meerjarenraming

2026 -630 342 -288

2027 -288 0 -288

2028 -288 0 -288

2.1.7 Programma Volksgezondheid en milieu Portefeuillehouders: Arlette Vrusch, Casper Gelderblom, Martin de Beer, Marco Peters Wat willen we bereiken? De 16 Zuid-Limburgse gemeenten hebben een Gemeenschappelijke Regeling: de gezondheidsdienst GGD Zuid-Limburg. De kerntaak van de GGD is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van de inwoners van Zuid-Limburg. Daarbij gaat speciale aandacht uit naar mensen in een kwetsbare positie, zoals kinderen en jongeren, ouderen en mensen die op meerdere gebieden problemen hebben. De gezondheidsopgaves voor deze doelgroepen zijn in Zuid-Limburg, en soms nog in meerdere mate in Heerlen, groot. Daarom werken we sinds 2020 samen met alliantiepartners aan het programma Trendbreuk, om de gezondheidsachterstanden in onze regio ten opzichte van de rest van Nederland in te lopen. Het programma Trendbreuk is nadrukkelijk gericht op het jonge kind (al vóór de geboorte van een kind tot de volwassen leeftijd). In elke fase van het opgroeien bieden de Trendbreuk-partners interventies aan alle ouders, kinderen en jongeren en specifiek aan groepen die een extra steuntje kunnen gebruiken. De landelijke akkoorden Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondersteunen het gemeentelijk beleid en hebben een stevige impact op het gemeentelijk beleid.

Ze vereisen een domeinoverstijgende aanpak, met name op het gebied van preventie en in de samenwerking van de zorg met het sociaal domein. Hiervoor werken we nauw samen met de andere Zuid-Limburgse gemeenten, de zorgverzekeraars en zorgen welzijnspartijen. Om een aantrekkelijke stad voor wonen/werken/leven te worden en te blijven, realiseren we een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving, met goede woonkwaliteit en voldoende rustplekken. We zorgen voor minder geluidhinder en minder uitstoot van CO2, fijnstof en stikstofoxiden. Waar mogelijk zorgen we voor het terugdringen van stikstofdepositie in onze Natura 2000-gebieden. Steeds duidelijker wordt ook dat we niet goed zijn voorbereid op de effecten van klimaatverandering op welzijn van mens en dier, onze biodiversiteit en economische veerkracht. De mondiale ontwikkelingen maken duidelijk hoe kwetsbaar we zijn als maatschappij. Voor watermanagement zijn vele maatregelen en aanpassingen op een breed terrein noodzakelijk. Ook de impact op bodem/ondergrond is groot. Het vergroten van het bewustzijn met betrekking tot water bij de inwoners van Heerlen is hierbij van groot belang. Het uitgangspunt is om duurzaam gebruik, herstel en bescherming van de bodem/ondergrond te realiseren. De scheiding van schone grondstoffen wordt steeds belangrijker in de transitie naar een circulaire economie waarbij afval niet meer bestaat.

We gaan meer ruimte bieden aan onze inwoners om actief mee te doen en hier aan bij te dragen. Hun ervaring en input vinden we belangrijk. Hoe beter afvalscheiding werkt en hoe meer de circulaire economie gestalte krijgt, des te meer zullen schone grondstoffen op termijn gaan zorgen voor een stabiele afvalstoffenheffing. Ook worden de bestaande educatietools verder ontwikkeld, waarmee we bewustwording en scheiding van afvalstoffen op onze scholen stimuleren. Voor een circulaire economie gaan we ook met onze inkopen maatschappelijk verantwoord bijdragen aan onze beleidsdoelstellingen in het snijvlak van Global Goals, People-PlanetProfit en het programma Duurzaamheid. Niet alleen het klimaat geeft ons de motivering om duurzaam te handelen, ook thema’s als gezondheid, veiligheid, leefbaarheid en betaalbaarheid zijn hier nauw mee verweven.

97

Daarom is duurzaamheid een gemeentebrede ambitie. Binnen het programma richten we ons op thema’s en opgaven die als een vliegwiel functioneren voor een duurzame toekomst van onze gemeente. Wat mag dat kosten?

Programma 7 - Volksgezondheid en milieu Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2023 -29.633 27.707 -1.926 0 1.300 -626

2024 -26.152 25.617 -536 0 979 444

2025 -26.654 25.369 -1.285 0 1.472 187

Meerjarenraming

2026 -26.239 24.944 -1.295 0 125 -1.170

2027 -26.428 24.957 -1.471 0 125 -1.346

2028 -26.459 24.974 -1.484 0 125 -1.359

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer Begraafplaatsen Bestemming Totaal

2023 -1.520 -406 1.300 -626

2024 -21 -514 979 444

2025 -780 -504 1.472 187

Meerjarenraming

2026 -798 -497 125 -1.170

2027 -978 -493 125 -1.346

2028 -1.009 -475 125 -1.359

Bedragen x € 1.000

Risico’s? • De noodzakelijke (sub)regionale samenwerking tussen gemeenten en zorg- en welzijnspartners komt onvoldoende van de grond om de beweging van zorg naar gezondheid te realiseren. • Het risico is denkbaar dat de kosten van de inzamelaar RD4 gaan stijgen als gevolg van hoge materiaal- en brandstofprijzen. • Als subsidieregelingen aflopen of uitgeput zijn, kunnen acties die hier van afhankelijk zijn niet of slechts gedeeltelijk worden uitgevoerd.

98

• Externe ontwikkelingen zoals de stijging van de energiekosten, stijging van bouwkosten en schaarste op de arbeidsmarkt. Deze risico’s kunnen het tempo van verduurzaming vertragen. Deze risico’s maken ook dat maatschappelijke partners zoals woningcorporaties hun doelen vertraagd halen. Beleidsindicatoren

Volksgezondheid en Milieu NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

99