Begroting 2024

Deze situaties proberen we te voorkomen, te bestrijden en zo nodig te herstellen. Daarbij zetten we in op participatie, zelfredzaamheid en veerkracht. Voor de voorbereiding op toekomstige en langdurige crises gaan we voor versterking van het fundament van de veiligheidsregio en de gemeentelijke crisisbeheersing. De afgelopen jaren hebben ons geleerd dat het loont in te zetten op preventie. De Aanpak Sociaal Veilig is onze basisstructuur binnen het domein zorg en veiligheid in de wijk. Daarnaast is een investering in een preventieve aanpak van ondermijnende criminaliteit nodig om het probleem bij de wortels aan te pakken. De aanpak is complex en vraagt structurele aandacht met inzet op bewustwording en een bestuursrechtelijke aanpak. Met de Parkstadgemeenten zijn de krachten gebundeld en deze samenwerking wordt steeds concreter met de start van een regionaal interventieteam in 2024. Wat mag dat kosten?

39

Programma 1 - Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2022 -14.341 123 -14.217 0 1.284 -12.934

2023 -16.635 1.104 -15.531 0 1.489 -14.042

2024 -14.381 26 -14.355 0 0 -14.355

Meerjarenraming

2025 -14.896 26 -14.870 0 0 -14.870

2026 -14.826 26 -14.800 0 0 -14.800

2027 -15.162 26 -15.136 0 0 -15.136

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting 2022 -7.166 -7.051 1.284 -12.934

Crisisbeheer Veiligheid Bestemming Totaal

2023 -7.182 -8.349 1.489 -14.042

2024 -7.642 -6.713 0 -14.355

Meerjarenraming

2025 -7.793 -7.076 0 -14.870

2026 -8.027 -6.773 0 -14.800

2027 -8.260 -6.876 0 -15.136

Bedragen x € 1.000

Risico’s? • Onverwachte gebeurtenissen, lokaal of elders, die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers. • Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM). • Toenemende polarisatie. • Geopolitieke onzekerheden wereldwijd. • Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland. • Gevolgen opvangcrisis asielzoekers. Beleidsindicatoren

Veiligheid NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

40

41

Kernthema Crisisbeheer Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Veiligheidsregio Zuid-Limburg Crises worden steeds vaker gekenmerkt door een complex, bovenregionaal karakter met een veelheid aan actoren en kans op maatschappelijke ontwrichting. De Covid-pandemie en de wateroverlast in juli 2021 zijn daar voorbeelden van, maar ook met langdurige droogteperiodes en de uitval van (digitale) systemen houden we rekening. Dat doen we samen in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL). Daar is de voorbereiding op incidenten en de coordinatie bij rampen en crises belegd. Hierin blijven we investeren. Binnen de VRZL staan we voor een adequate voorbereiding op en coördinatie van crisisbeheersing en rampenbestrijding binnen het gebied Zuid-Limburg en met betrekking tot bijstandsaanvragen van omliggende regio’s, ook in het buitenland (Euregio Maas-Rijn Incident Control and Crisis Management). In lijn met de contourennota voor de wijziging van de Wet veiligheidsregio’s 2024 zetten we stappen om crisisbeheersing als vak binnen de veiligheidsregio toekomstgericht te professionaliseren. Dat betekent dat we verder werken aan: preparatie op en waarborgen bij langdurige crises, (langdurig) bemensen en ondersteunen van crisisteams, interregionale en Rijk-regio samenwerking, risico- en crisiscommunicatie en versteviging van de informatiepositie.

Op basis van landelijke afspraken ontvangt de VRZL hiervoor structureel extra middelen in de brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR). Versterking (gemeentelijke) crisisbeheersing Naast incidenten van de (gemeentelijke) crisisorganisatie met relatief kleine inzetten, zoals woningbranden, gaslucht en dumpingen van (drugs)afval, gaat het steeds vaker om langdurige inzet. Dat komt door landelijke opschaling, signalen over (dreigende) maatschappelijke onrust en bijzonderheden die de veiligheid van de omgeving of (dienstverlening van) de gemeentelijke organisatie (kunnen) verstoren. Daarbij komen de nodige maatschappelijke uitdagingen, zoals een afnemende (risico)acceptatie, toenemende mobiliteit en de impact van incidenten op leefbaarheid en milieu. Voor ons betekent dat een nog intensievere integrale samenwerking binnen de veiligheidsketen, waarin we diverse taken en rollen hebben. De nadruk leggen we hierbij op een risicogerichte benadering, zoals beschreven in het Meerjarig Bestuurlijk Programma. Daarom gaan we in lijn met de landelijke ambities van het Rijk en het Veiligheidsberaad de (gemeentelijke) crisisbeheersing verstevigen. We zorgen ervoor dat we: • onze grootschalige risico’s kennen en monitoren; • het advies van partners (o.a.

de VRZL) in de voorbereiding op crises en rampen en bij het signaleren van veiligheidsvraagstukken als essentieel onderdeel blijven beschouwen; • als onderdeel van de VRZL blijven bijdragen aan adequate hulp- en dienstverlening (bevolkingszorg, inclusief crisiscommunicatie); • wendbaar zijn en risico’s kunnen beheersen op basis van een gezamenlijke voorbereiding; • onze inwoners bij (het voorkomen van) crises zoveel mogelijk van dienst (kunnen) blijven. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Samen Veilig – Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024-2027. • Regionaal crisisplan 2020-2023 Veiligheidsregio Zuid-Limburg. • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026 (Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Omgevingsrecht).

42

Wat gaat dat kosten? KT Crisisbeheer Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -7.271 105 -7.166

2023 -7.182 0 -7.182

Bedragen x € 1.000

43

2024 -7.642 0 -7.642

Meerjarenraming

2025 -7.793 0 -7.793

2026 -8.027 0 -8.027

2027 -8.260 0 -8.260

Kernthema Veiligheid Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2023-2026 Minimaal één keer per vier jaar stelt de gemeenteraad een veiligheidsbeleid vast. Begin 2024 is de start voorzien van de uitvoering van de nieuwe Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid. Daarin staat de uitwerking van belangrijke prioriteiten en innovatieve interventies voor de komende jaren die – afhankelijk van financiering –ons helpen om met preventie meer aan de voorkant van problematiek te komen. Het integrale veiligheidsbeleid wordt in december 2023 aan de raad voorgelegd. Borging en uitrol Aanpak sociaal veilig De ‘Aanpak sociaal veilig’ is een integrale persoons- en gebiedsgerichte aanpak waarbij de gemeente, politie, Standby, JENS, het Veiligheidshuis Parkstad en woningcorporaties intensief samenwerken. Deze werkwijze is gebaseerd op de methodiek Operatie Hartslag. De kern van de aanpak is om vanuit een integrale benadering van problematiek met verschillende beleidsvelden (leefbaarheid, veiligheid, wonen, zorg) tot duurzame oplossingen te komen. Hierbij wordt een sterke verbinding gemaakt tussen zorg en veiligheid en preventie en repressie. In de begroting van 2023 is de inzet van deze aanpak voor de drie focuswijken Vrieheide, GMS en Kasteelbuurt/Hoofdstraat-West Hoensbroek structureel geworden.

Voor 2024 hebben we de ambitie om deze intensieve aanpak uit te rollen over alle wijken in Heerlen-Noord en uiteindelijk voor heel Heerlen. Hiervoor zijn tijdelijke middelen beschikbaar gesteld tot 1 juni 2024 bij besluitvorming over de jaarrekening 2022. Bij toekenning vanuit de Regiodeal wordt de uitrol in 2024 en 2025 met Regiodeal-middelen bekostigd. Maar indien na 2024 onze middelen niet structureel worden gemaakt of de toekenning vanuit de Regiodeal tegenvalt, dan komt de aanpak in de aanvullende buurten in Heerlen-Noord te vervallen en is uitrol van deze succesvolle methodiek over heel Heerlen niet mogelijk. Project CITICESS Sinds 2023 leidt Heerlen het Europese CITICESS-project. Daarbij werken we met een nieuwe aanpak via de zogenaamde doorbraakmethode om dertig tot veertig gezinnen met meervoudige problematiek te helpen. Het doel van CITICESS is om het beleid van de stad ten aanzien van kwetsbare doelgroepen te verbeteren. In het project delen we ervaringen en kennis met onze Europese partnersteden. De aanpak is een verdieping en toevoeging aan de reeds bestaande aanpak Sociaal Veilig. In 2024 gaan we aan de slag met de hulp aan de eerste tien gezinnen.

Preventie met gezag Om te voorkomen dat jongeren en jongvolwassenen in de (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit belanden of daar verder in afglijden, wil het Rijk jongeren in kwetsbare wijken meer perspectief en veerkracht bieden. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft ervoor gekozen om fors en langdurig in te zetten op de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Hiervoor zijn landelijk 28 gebieden aangewezen, waaronder Heerlen-Noord. Na de start in 2023 gaan we in 2024 verder met uitvoering geven aan het opgestelde plan van aanpak. Begin 2024 starten we met het werkproces ‘Integrale Jeugd Aanpak Parkstad’. Daarmee krijgen we voor heel Parkstad zicht op problematische jongeren, bieden hulp en zorgen waar nodig voor een aanpak. Ook versterken we het jongerenwerk bij JENS om jongeren met problemen tijdig te signaleren. We blijven samen met de Open Universiteit onderzoek doen om meer te weten te komen over de problematiek, geven prioriteit aan veiligheid op en rondom scholen, verstevigen goede bestaande interventies en voegen nieuwe interventies toe. Veiligheidscentrum Heerlen-Noord Het voornemen is om het voormalige politiebureau in Hoensbroek begin 2025 te openen als veiligheidscentrum. Zorg- en veiligheidspartners (politie, Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad, Openbaar Ministerie, reclassering, Het Huis van het Recht, etc.) gaan samen onder één dak

44

om de integrale samenwerking tussen elkaar te versterken en de zichtbaarheid in de wijk te vergroten. Ook is het een plek waar inwoners en ondernemers terecht kunnen met vragen. Nu financiering is toegekend, is in 2024 de verbouwing en verduurzaming van het gebouw voorzien. Ook maken we afspraken met de zorg- en veiligheidspartners over de invulling van het veiligheidscentrum. Informatieknooppunt Heerlen Het Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid ontwikkelen we in 2024 verder door. In 2024 willen we werken volgens een visie op de informatiepositie binnen leefbaarheid en veiligheid. Op basis van deze visie worden keuzes gemaakt die het data-ondersteund integraal werken versterken, zoals onder andere de selectie en aanschaf van een noodzakelijk registratie- en analyse-systeem. Uiteindelijk is aanschaf van behulpzame hard- en software nodig om met data onze informatiepositie beter te maken en controlecapaciteit effectiever en efficiënter in te zetten. In Parkstad-verband is gekozen voor een regionaal informatieknooppunt dat op dezelfde leest geschoeid wordt als het Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid in Heerlen. Interventieteam De leefbaarheid en veiligheid in Heerlen staan zwaar onder druk. We zien een toename van overlast, zware sociale problematiek, criminaliteit en ondermijning. Om dit aan te pakken is het Interventieteam in het najaar van 2022 gestart.

Aan het team wordt nog steeds volop gebouwd en het krijgt steeds meer vorm. Het team is een integraal geheel van regisseurs sociale veiligheid, juristen, analisten en boa’s, die samen integrale controles uitvoeren. Met bestuursrechtelijke maatregelen (waarschuwingen, dwangsommen, sluitingen, etc.) treden zij op tegen illegale prostitutie, overlast door arbeidsmigranten en kamerverhuur, handel en productie van verboden middelen en niet naleving van wet- en regelgeving bij horecabedrijven. Uitvoeringsplan Aanpak Ondermijnende Criminaliteit 2024-2026 De doelstellingen aanpak ondermijnende criminaliteit uit de Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid worden in 2024 uitgewerkt in een tweejaarlijks uitvoeringsprogramma. Preventie en verstoren van criminele activiteiten zijn daarvoor de hoekstenen. In dit programma worden – soms afhankelijk van financiering – concrete deelprojecten en actielijnen uitgewerkt, die ons helpen Heerlen minder aantrekkelijk te maken voor criminelen. Vastgoed heeft hierin een spilfunctie. Criminelen hebben voor hun activiteiten vrijwel altijd vastgoed nodig. Door crimineel misbruik van vastgoed tegen te gaan worden criminele netwerken en gelegenheidsstructuren verstoord. Hierbij werken we samen binnen de regio Parkstad, RIEC Limburg en zoeken we verbindingen met vergelijkbare steden.

Interne en externe bewustwording ondermijning Ambtenaren worden doorlopend getraind op het herkennen van ondermijnende criminaliteit. Met voorlichting worden inwoners en ondernemers bewust gemaakt van het herkennen van signalen en de mogelijkheid om deze (anoniem) te melden. Er wordt stevig ingezet op het verbinding maken met private partijen, om samen op te trekken in het terugdringen van criminaliteit. De aanpak van ondermijnende criminaliteit door de gemeente is in toenemende mate meer preventief dan repressief van aard. Hiermee wordt aan de wortel van het probleem gewerkt en minder aan symptoombestrijding. Inzetten bestuursrechtelijke maatregelen Het bestuursrecht is een krachtig middel om als herstelsanctie ingezet te worden tegen verstoringen van de openbare orde en veiligheid. Zo worden drugspanden en illegale seksinrichtingen gesloten en ontvangen overlastgevers een gebiedsverbod. Bestuursrecht wordt ook ingezet bij overtredingen die vallen onder het Omgevingsrecht, bijvoorbeeld: bouwen zonder vergunning, bedrijfsactiviteiten in strijd met de verleende vergunning en het uitvoeren van graafwerkzaamheden zonder afdoende onderzoek. Het bestuursrecht is geen vervanging van strafrecht maar een aanvullend instrument in de aanpak van georganiseerde criminaliteit. De mogelijkheden uit het bestuursrecht blijven

45

maximaal en waar nodig grensverleggend benut worden. Nieuwe wettelijke mogelijkheden worden omarmd en benut. Bijbehorend beleid wordt doorlopend actueel gehouden. Informatieknooppunt (RIK-P) en Interventieteam Parkstad We dragen met menskracht en middelen bij aan het RIK-P en Interventieteam Parkstad. Deze worden in 2024 operationeel en werken voor en met alle Parkstad-gemeenten. Het informatieknooppunt en interventieteam werken op regionaal niveau aan de thematische aanpak van ondermijnende criminaliteit en doen dat in samenhang met de bestaande lokale aanpakken, de lokale interventieteams en het RIEC Limburg. Vanuit de Regiodeal zijn hiervoor eveneens middelen beschikbaar gekomen. Wet Bibob De Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob) is een preventief bestuursrechtelijk instrument. Hiermee kan worden voorkomen dat gemeentelijke besluiten, subsidies, vastgoedtransacties en/of aanbestedingen misbruikt worden door criminelen. In 2023 is het beleid aangescherpt en in 2024 zijn daardoor meer mogelijkheden te benutten om criminaliteit en overlast te voorkomen. Het nieuwe uitgangspunt is dat gezocht wordt naar de aanwezigheid van indicatoren die kunnen wijzen op misbruik van de beschikking, overheidsopdracht of vastgoedtransactie.

Ook onderzoeken we de toepassing van Bibob met een gebiedsgerichte of branchegerichte vergunningplicht op plekken (winkelgebieden, kamerverhuur, etc.) waar signalen zijn dat legitieme structuren worden vermengt met criminaliteit. Aanpak mensenhandel/illegale prostitutie Bij de aanpak van mensenhandel zoals (seksuele) uitbuiting speelt de gemeente een belangrijke rol. In samenwerking met politie, OM, Belastingdienst, marechaussee en Leger des Heils werpen we barrières op om uitbuiting voor criminelen moeilijker te maken, waarschuwen we mogelijke slachtoffers en bieden we slachtoffers nazorg. Hiermee geven we uitvoering aan het Zuid-Limburgse beleid en het project 1863. We voeren daartoe integrale controles uit die gericht zijn op het signaleren, voorkomen en beëindigen van illegale prostitutie. Ook controleren we de legale seksinrichtingen. In 2024 gaan we werken met het gewijzigde sanctiebeleid om een nog krachtiger signaal tegen mensenhandel af te geven. Huiselijk geweld We zetten de aanpak van huiselijk geweld verder voort en verbeteren deze waar nodig. Hierbij voeren we de Wet tijdelijk Huisverbod verder uit met een aanpak op maat voor zowel daders als slachtoffers. We zetten hier op in met Veilig thuis, Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad en Alcander. Demonstraties Demonstreren is een grondwettelijk recht en een groot goed in onze democratische samenleving.

We faciliteren demonstraties zoveel als mogelijk zonder daarbij de openbare orde en veiligheid van derden uit het oog te verliezen. Om organisatoren van demonstraties nog beter van dienst te zijn verbeteren we de interne processen. Aanpak (woon)overlast In 2024 continueren we de aanpak van ernstige en aanhoudende woon-, geluid-, drugs- en jeugdoverlast. Hiervoor benutten we alle wettelijke mogelijkheden waaronder de nieuwe Wet goed verhuurderschap. Experiment gesloten coffeeshopketen Naar verwachting start in het voorjaar van 2024 in alle aangesloten gemeenten het Experiment gesloten coffeeshop. Na de start van het Experiment mag in Heerlen niet meer aan niet-ingezetenen softdrugs verkocht worden. Naar verwachting gaat dit leiden tot een tijdelijke toename van illegale straathandel. Hier bereiden we ons samen met de politie op voor om dit te voorkomen en waar nodig snel de kop in te drukken. Het Softdrugsbeleid Heerlen wordt in 2024 geactualiseerd om aan te sluiten bij de nieuwe wetgeving.

46

Evenementen Per evenement wordt in overleg met organisatoren en hulpdiensten de nodige veiligheidsmaatregelen getroffen. De verantwoordelijkheid voor een veilig verloop van het evenement ligt primair bij de organisator. Geprioriteerde evenementen worden na afloop altijd geëvalueerd. Worden gedurende het evenement overtredingen van de voorschriften geconstateerd, dan wordt conform het nieuwe evenementensanctiebeleid opgetreden. Buurtbemiddeling In het kader van het Nationaal Programma Heerlen-Noord hebben woningcorporaties en gemeente Heerlen samen uitgesproken aan de slag te gaan met de bewezen interventie buurtbemiddeling. Met dit instrument wordt eenvoudige, beginnende sociale overlast vroegtijdig gesignaleerd en aangepakt. Daarmee kan escalatie vaak worden voorkomen. In 2024 vindt de verdere implementatie van buurtbemiddeling plaats in alle buurten in de gemeente Heerlen. Cybercrime Criminelen gebruiken steeds vaker digitale middelen om klassieke vormen van criminaliteit te plegen. De risico’s van cyberaanvallen nemen elk jaar fors toe. Ondanks het toenemend aantal cyberaanvallen lijken veel burgers en bedrijven digitale risico’s te onderschatten. Daardoor vormen ze een gemakkelijk doelwit. In 2024 gaan we verder met onze ambitie om de bewustwording en weerbaarheid omtrent digitale criminaliteit van burgers, bedrijven en onze gemeentelijke organisatie te verhogen.

Dit doen we onder andere met preventieve interventies zoals Hackshield en de helpdesk Digitaal Veilig Limburg. Radicalisering Ook in 2024 blijft dit thema onverminderd onze aandacht houden. De samenleving verandert continue en dat kan van invloed zijn op de ontwikkelingen en sentimenten in onze stad. Vanuit dit thema is daar oog voor en het (landelijk) opleidingsaanbod wordt er op afgestemd. Dit maakt dat ook in 2024 professionals worden voorzien van een actueel trainingsaanbod. Verder blijven we participeren in verschillende overlegstructuren die plaatsvinden op provinciaal en lokaal niveau en zoeken we daar de expertise en samenwerking op wanneer personen geradicaliseerd zijn. Digitaal Opkopersregister (DOR) Door middel van een online database dienen opkopers van gebruikte en ongeregelde goederen hun aangekochte goederen te registreren ter voorkoming van heling. Momenteel zijn er in Heerlen ongeveer 40 opkopers in beeld, waaronder belwinkels, antiekwinkels, juweliers, tweedehandszaken en fietsverkopers. Waar nodig treden we handhavend op om heling en ondermijning tegen te gaan. Verdere ontwikkeling team Toezicht & Handhaving In het regionaal beleidsplan politie 2024 – 2027, waartegen we beroep hebben aangetekend, zet de politie een stap terug, waardoor boa’s waar mogelijk een stap vooruit zetten. In 2023 hebben we het aantal boa’s uitgebreid.

Hierdoor is hun zichtbaarheid vergroot. Door de roosters van toezichthouders en handhavers kritisch tegen het licht te houden gaan we de zichtbaarheid optimaliseren. In dit licht is ook het bike-team nieuw leven ingeblazen. Ook gaan we het loopbaanperspectief voor onze medewerkers verder vorm geven. Hiervoor heeft de OR inmiddels groen licht gegeven. Tevens blijven we zorgen voor een goede uitrusting (o.a. beschermingsmiddelen) van onze medewerkers. Ook blijven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de mogelijkheid bieden om hun boa-getuigschrift te halen en ervaring op te doen in de werkzaamheden van een toezichthouder of boa. Verder blijven we de komende tijd ook het handhaven middels ANPR-camera’s (verkeer dat het centrum inrijdt zonder ontheffing/vergunning) verfijnen en monitoren. In 2024 komt er vanwege een vervangingsopgave van de camera’s voor de centra van Heerlen en Hoensbroek een aanbesteding, waarbij we oog hebben voor nieuwe technieken en professionalisering. Ook gaan we door met het toekomstbestendig houden van onze

47

cameratoezichtsruimte, meldkamer en ons portofonie-netwerk. Hierbij kijken we ook nadrukkelijk naar het vervullen van een eventuele centrumfunctie voor omliggende gemeenten en cameratoezicht op bedrijventerreinen. Toezicht en Handhaving Omgevingsrecht We geven uitvoering aan het VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026. Voor het beleidsthema Bouw/RO zetten we tijdens de beleidsperiode met name in op constructieve en brandveiligheid. Op basis van het coalitieakkoord geven we aandacht aan monumentale panden en controleren we scholen op veiligheid en ventilatie. Voor het beleidsthema Milieu zetten we in op het ‘in control’ komen voor met name de ‘onderkant’ van het bedrijvenbestand. Daarmee brengen we kleinere inrichtingen in beeld hetgeen van belang is bij het tegengaan van ondermijning en ongewenste bedrijfsactiviteiten. Toezicht op bodemwerkzaamheden (basistaak) wordt door de RUD-ZL uitgevoerd conform het Uniform Uitvoerings en Handhavingsbeleid. Als gemeente zetten we in op brede advisering richting interne en externe partijen waarbij we verbreden van ‘bodem’ naar ‘bodem en ondergrond’. We houden toezicht zodat evenementen zowel voor organisatoren, bezoekers als de omgeving prettig verlopen. Daarbij hebben veiligheidsaspecten en geluid onze primaire aandacht. Voor de horeca controleren we op inrichtingeisen en maatwerkvoorschriften.

Ook dit is gericht op het mogelijk maken van bedrijfsactiviteiten zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid van bezoekers en het leefklimaat van de omgeving. We beschrijven op welke wijze we juridische handhaving inzetten om overtredingen te beëindigen. Hierbij voeren we liever het goede gesprek, maar als het nodig is schrijven we een strenge brief waarin we heel duidelijk zijn over wat we van de overtreder verwachten. Vanwege de toename in de laatste jaren krijgt het ontvangen en afhandelen van meldingen een eigen plek in het beleid. We geven aan wat de melder van ons mag verwachten maar zijn ook heel duidelijk wanneer we niets voor de melder kunnen betekenen. Daarbij wijzen we de melder altijd in de richting van oplossingen en organisaties die wel een bijdrage kunnen leveren.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • algemene plaatselijke verordening (APV); • kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2021 – 2022; • evenementenbeleid facilitering en locaties; • Damoclesbeleid Heerlen 2019; • verordening bestuurlijke boete handhaving overlast in de openbare ruimte 2021; • vaste gedragslijn dwangsommen straathandel drugs en meevoeren inbrekerswerktuigen; • horecasanctiebeleid; • beleidsregels beoordeling norm slecht levensgedrag; • beleidsregels verdeling exploitatievergunningen coffeeshops Heerlen; • softdrugsbeleid Heerlen; • handhavingsbeleid Digitaal Opkopers Register Heerlen 2019; • seksinrichtingenbeleid; • BIBOB-beleid; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026, Alcoholwet en APV met betrekking tot Wet op de kansspelen en terrasvergunning). Wat gaat dat kosten? KT Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -7.069 18 -7.051

2023 -9.453 1.104 -8.349

Bedragen x € 1.000

48

2024 -6.739 26 -6.713

Meerjarenraming

2025 -7.102 26 -7.076

2026 -6.799 26 -6.773

2027 -6.902 26 -6.876

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2024

Veiligheidscentrum Heerlen-Noord

2025

2026

2027

2.257

Migratie camerasysteem handhaving Totaal

Meerjarenraming

565 2.822

Bedragen x € 1.000

49

0

0

0

50

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer Portefeuillehouder: Marco Peters Wat willen we bereiken? Binnen het programma Verkeer en vervoer zetten we deze MBP-periode in op het optimaliseren van de multimodale bereikbaarheid en het verbeteren van de verkeersveiligheid. Hieronder vallen onder andere het verbeteren van de fietsinfrastructuur en -voorzieningen, het optimaliseren van het openbaar vervoer en het verkeersveilig inrichten van onze infrastructuur. Aanvullend hierop zetten we in op het stimuleren van duurzame vervoerswijzen. Hiermee bevorderen we tevens de leefbaarheid en gezondheid. De programmadoelen voor de komende periode zijn: 1. De vervoerswijzekeuze van inwoners en bezoekers van Heerlen verschuiven van ‘vervuilend’ naar ‘duurzaam en gezond’. 2. Streven naar 0 ernstige verkeerslachtoffers per jaar. We geven invulling aan de Visie Waardevolle Buitenruimte bij het onderhoud en bij de herstructurering van de openbare ruimte met als doel een leefbare een toekomstige buitenruimte te creëren in buurten en wijken. In 2024 en de komende jaren gaat ‘grijs’ dan ook steeds meer plaatsmaken voor groen, zoals beschreven in het coalitieakkoord. We pakken tegelijkertijd ander zaken aan die van invloed zijn op de leefbaarheid. Denk bijvoorbeeld aan het herinrichten van wegen, zodat deze minder uitnodigen tot te hard rijden.

Tegelijkertijd geven we ruim baan aan voetgangers en fietsers en planten we meer bomen langs belangrijke loop- en fietsroutes. Hierdoor worden ze aantrekkelijker in gebruik, waardoor we verwachten dat beweging gestimuleerd wordt (gezondheid). Daarnaast bieden de bomen schaduw op extreem warme zomerdagen, zodat we hittestress verminderen. Ook biedt het herinrichten van wegen kansen om wateroverlast te verminderen als gevolg van langdurige en meer intensieve regenval door klimaatverandering. Hiermee dragen we niet alleen zorg voor de leefbaarheid in onze buurten en wijken voor nu, maar kunnen we het welzijn van bewoners ook beter beschermen in de toekomst. Wat mag dat kosten?

51

Programma 2 - Verkeer en vervoer Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2022 -12.913 2.397 -10.517 0 0 -10.517

2023 -14.719 1.442 -13.277 0 0 -13.277

2024 -16.314 1.717 -14.597 0 0 -14.597

Meerjarenraming

2025 -16.830 1.460 -15.369 0 0 -15.369

2026 -17.401 1.460 -15.941 0 0 -15.941

2027 -17.444 1.460 -15.984 0 0 -15.984

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Mobiliteit Wegen, straten en pleinen Bestemming Totaal

2022 -368 -10.149 0 -10.517

2023 -505 -12.772 0 -13.277

2024 -487 -14.110 0 -14.597

Meerjarenraming

2025 -478 -14.891 0 -15.369

2026 -475 -15.466 0 -15.941

2027 -473 -15.511 0 -15.984

Bedragen x € 1.000

Risico’s? • De registratiegraad van de verkeersongevallen is de laatste jaren aanmerkelijk verbeterd. Toch is het niet altijd mogelijk om een goede vergelijking te maken met voorgaande jaren. Een onderschatting van het verkeersveiligheidsbeeld kan hierdoor optreden. Beleidsindicatoren

Verkeer en Vervoer

Beleidsindicatoren

52

Kernthema Mobiliteit Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Een veilige multimodale bereikbaarheid is randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van onze sociale, duurzame, levendige en economisch vitale stad. Binnen het kernthema mobiliteit ligt de nadruk dan ook op het borgen en verbeteren van de verkeersveiligheid en het optimaliseren van onze duurzame netwerken: openbaar vervoer en fiets. We doen dit op basis van onze mobiliteitsvisie ‘Heerlen in beweging’. In 2024 zetten we onze huidige werkwijze met adaptieve jaarplannen voort. Om onze programmadoelen te kunnen realiseren zetten we in het jaarplan 2024 in op de volgende beleidslijnen: Bewustwording en gebruik: Het online Mobiliteitsplatform vormt de drager van de aanpak om de bewustwording ten aanzien van gezonde en duurzame mobiliteit onder inwoners en bezoekers van Heerlen te vergroten. In 2024 zetten we in op een verdere groei van het aantal leden. Daarnaast wordt de regionale samenwerking met Zuid-Limburg Bereikbaar vanuit de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg voortgezet in de vorm van de uitvoering van de gebiedsopgave Smart Mobility en nemen we deel aan de City Deal Fiets. Verkeersveiligheid: Op basis van de risicoanalyse vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030), wordt verder gewerkt aan het veiliger inrichten van de infrastructuur.

In het kader van de ‘Regeling stimulering Verkeersveiligheidsmaatregelen investeringsimpuls SPV 2e tranche’ zijn er een 5-tal projecten benoemd die met een rijksbijdrage worden uitgevoerd. In 2024 wordt hiervan onder andere de Kasteel Hoensbroeklaan opgepakt. In 2024 stellen we een nieuwe ‘Uitvoeringsagenda verkeersveiligheid’ op, waarin ook de onderdelen ‘handhaving’ en ‘educatie’ worden opgenomen. Hierbij zoeken we nadrukkelijk naar regionale samenwerking. Op basis van deze agenda wordt tevens de aanpak van urgente knelpunten op 30 km/h wegen voortgezet. De agenda dient tevens als voorbereiding voor de onderbouwing en aanvraag voor een volgende tranche van de investeringsimpuls SPV. Op basis van het in 2023 opgestelde adviesnetwerk ‘30 km/h tenzij’ bereiden we een voorstel voor de actualisatie van onze wegcategorisering voor. De verkeersveiligheidsaanpak rondom basisscholen wordt uitgevoerd met behulp van het project TrapStepStap Challenge. Naast activiteiten rond de school die gericht zijn op gedragsverandering voeren we ook aanpassingen in de openbare ruimte uit. Deze aanpassingen hebben betrekking op het wegnemen van verkeersknelpunten en op het uniform inrichten van de omgeving (schoolzone). We gaan in 2024 aan de slag met een 4-tal scholen. Bij het voortgezet onderwijs leggen we de focus op het verbeteren van school-thuisroutes.

Samen met het CVOM gaan we zoeken naar aanvullende geschikte locaties voor de mobiele flitspaal (flexflitser). Leefbaarheid: Op basis van de periodieke evaluatie van de parkeersituatie in het centrum van Heerlen, werken we het onderdeel tariefdifferentiatie verder uit. In 2024 wordt op basis van het ingevoerde digitale bewonersparkeren gewerkt aan verder maatwerk binnen de gereguleerde woonwijken. Duurzame netwerken: In samenwerking met de provincie Limburg en Arriva blijven we inzetten op een toekomstbestendig, betrouwbaar en aantrekkelijk OV systeem. We richten ons daarbij op de hele reis, inclusief voor- en natransport. Ook de lobby voor de ICverbinding Randstad – Heerlen – Aachen krijgt zijn vervolg in 2024.

53

Samen met de provincie Limburg gaan we de mogelijkheden voor gratis OV onderzoeken. De (deel)fiets wordt als een onmisbaar onderdeel van deze ketenreis gezien. In 2024 beginnen we met het optimaliseren van de fietsvoorzieningen op de belangrijkste OVknooppunten (o.a. Maankwartier). We onderzoeken in samenwerking met de provincie Limburg de mogelijkheden voor het creëren van mobiliteitshubs. Hierbij streven we ook naar de uitbreiding van het aantal deelauto’s in Heerlen. De bereikbaarheid van Avantis-Trilandis wordt samen met o.a. de provincie Limburg en Rijkswaterstaat verder onderzocht waarbij wij in 2024 in gaan zetten op de flankerende maatregelen (bijvoorbeeld de Werkgeversaanpak om alternatieve vervoerswijzen te stimuleren met als doel minder autobewegingen). Op basis van het fietsplan werken we verder aan het opwaarderen van fietsroutes en ontbrekende schakels. Om voorbereid te zijn op een eventuele rijksbijdrage vanuit het Nationale Toekomstbeeld Fiets (NTF) stellen we een nieuwe uitvoeringsagenda fiets op met daarin de prioritaire projecten voor de komende jaren. Doorontwikkeling: Samen met de provincie Limburg en de aangesloten gemeenten stellen we een regionaal jaarplan mobiliteit 2024 op. Onderwerpen zijn onder andere samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid, handhaving, gedragsbeïnvloeding/verkeerseducatie en openbaar vervoer.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Mobiliteitsplan Limburg “Slim op weg naar morgen” 2018; • Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg 2020; • ‘Visie op Mobiliteit’ Parkstad 2020; • Mobiliteitsvisie ‘Heerlen in Beweging’ 2019; • Parkeernota ‘Visie en Ambitiedocument’ 2016; • Fietsplan Heerlen ‘Van Autostad Heerlen naar fietsstad Heerlen’ 2022. Wat gaat dat kosten? KT Mobiliteit Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -384 16 -368

2023 -505 0 -505

Bedragen x € 1.000

54

2024 -487 0 -487

Meerjarenraming

2025 -478 0 -478

2026 -475 0 -475

2027 -473 0 -473

Kernthema Wegen, straten en pleinen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Om de leefbaarheid een toekomstbestendigheid van buurten en wijken te verbeteren, starten wij in 2024 met opstellen van het Handboek Openbare Ruimte. Hier vertalen we de waarden van de Visie Waardevolle Buitenruimte vertalen naar concrete uitvoeringsregels op straatniveau. De scope van het handboek betreft het onderhoud en de inrichting van de openbare ruimte. Het vervangt daarmee het huidige handboek openbare ruimte, omdat dit niet meer voldoet aan de huidige maatstaven om een leefbare en toekomstige buitenruimte te creëren. Schoon, heel en veilig We voeren het onderhoud aan verhardingen uit volgens de Nota Wegverhardingen 20232027, die in 2023 is vastgesteld. Hiermee geven we een impuls aan de leefbaarheid van buurten en wijken. Temeer omdat we tegelijkertijd ook andere zaken oppakken die hierop van invloed zijn, zoals het te hard rijden en het creëren van meer parkeerruimte. Om een verdere kwaliteitsslag te bereiken als het gaat om de uitstraling van buurten en wijken, zetten we extra in op het verwijderen van onkruid. Dit is voor veel bewoners een doorn in het oog.

We doen dit door het inzetten van extra mankracht, het opvoeren van de frequentie van de onkruidbestrijding en het intensiveren van het interne en externe toezicht en personeelsuitbreiding bij de gemeente Heerlen. We helpen bewoners die zelf ideeën hebben over de kwaliteit van het beheer en onderhoud en de inrichting van hun buurt om deze te realiseren. Denk bijvoorbeeld aan het initiëren van buurtdeals en klussen in het kader van het Heerlens Heitje. Het versterkt eveneens het eigenaarschap en de sociale cohesie in de buurt. Hierdoor voelen bewoners zich minder anoniem, waardoor ze zich eveneens veiliger en prettiger voelen in hun buurt. In 2024 starten we in 2 buurten met buurtconciërges. Deze buurtconciërges zijn het directe aanspreekpunt voor bewoners op het terrein van de fysieke leefbaarheid van de openbare ruimte. We verwachten dat we de dienstverlening nog beter te kunnen oppakken. De gemeente krijgt immers een ‘gezicht’ in de buurt en mensen zien (direct) resultaat /en of ontvangen een persoonlijke terugkoppeling als hun melding wordt opgepakt. We verwachten dat de tevredenheid over de openbare ruimte toeneemt, waardoor we de leefbaarheid in wijken en buurten verbeteren. Daarnaast werken we in 2024 samen met scholen en onze maatschappelijke partners aan een nette buurten en wijken. Vanuit de gemeente faciliteren we zwerfafvalopruimacties met o.a.

afvalgrijpers en afvalzakken. Hierbij steekt onze mascotte Pancras (Heerlen Schoon), als bijzondere medewerker van de gemeente Heerlen, eveneens de handen uit de mouwen. U kunt hier bijvoorbeeld denken aan het opruimen van zwerfaval door leerlingen tijdens de schoonmaak-estafette de gouden grijper in het kader van landelijke opschoondag. Niet in de laatste plaats gaan we door met de aanpak van illegale dumpingen, zodat we verloedering van het straatbeeld in de buurten en wijken tegengaan. We zetten hierbij in op handhaving om dat we dit absoluut niet tolereren.

55

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Visie Waardevolle buitenruimte; • Nota Wegverhardingen 2023-2027; • Beheerplan Civieltechnische kunstwerken 2023-2027; • Groenbeleidsplan; • Stedelijk plan schoonhouden; • Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg; • Beleidsplan openbare verlichting; • Watertakenplan Gemeente Heerlen; • Programma Duurzaamheid. Wat gaat dat kosten? KT Wegen, straten en pleinen Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -12.529 2.381 -10.149

2023 -14.214 1.442 -12.772

2024 -15.827 1.717 -14.110

Meerjarenraming

2025 -16.352 1.460 -14.891

2026 -16.926 1.460 -15.466

Bedragen x € 1.000

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2024

Meerjarenraming 2025

2026

Achterstand IBOR

1.720

1.720

Mobiliteitsvisie Heerlen in beweging

1.343

113

Actieplan fiets

1.250

250

Civieltechnische kunstwerken

1.082

537

217

Verkeersregelinstallaties

439

470

280

415

Openbare verlichting masten

296

209

188

188

Aanleg langparkeerplaatsen CBS-weg

214

Openbare verlichting armaturen

10

28

79

79

6.354

3.327

2.656

2.402

Totaal Bedragen x € 1.000

56

1.892

2027 1.720

2027 -16.971 1.460 -15.511

2.1.3 Programma Economie Portefeuillehouders: Martin de Beer, Casper Gelderblom, Marco Peters Wat willen we bereiken? We willen een welvarende stad zijn, waar iedereen een goed bestaan voor zichzelf kan opbouwen. Daarvoor werken we aan twee zaken: a) sterke economische clusters, waar ondernemingen goed kunnen gedijen (ondernemerschap) en die een goede voorzieningenstructuur vormen (leefbaarheid); b) het oplossen van de mismatch op de arbeidsmarkt. Een gezonde economische structuur bestaat uit sterke, aantrekkelijke voorzieningenclusters en werklocaties. De leegstand en versnippering vraagt om een duurzame aanpak, samen met onze partners in Parkstad en Zuid-Limburg. Ook de arbeidsmarkt in onze regio is niet goed in balans door het verschil tussen de kwalificaties van werkzoekenden en de vraag van werkgevers. Dat verschil is het gevolg van technologische, economische en demografische ontwikkelingen. We werken aan een inclusieve arbeidsmarkt waarin niet alleen het behalen van diploma’s centraal staat, maar ook het ontwikkelen en benutten van kennis, vaardigheden en eigenschappen. Verder zetten we in op een betere profilering van drie belangrijke sectoren: de medische logistiek, de smart services (met onze eigen Brightlands Smart Services Campus (BSSC)) en leisure (horeca en retail). Daarnaast is het onze ambitie om in Heerlen de clusters bouw, techniek en zorg te versterken.

Dit doen we mede in relatie tot de regionale arbeidsmarkt. Op het verzilveren van de economische kansen die de energietransitie en de circulaire economie biedt zetten we over de hele linie in, met speciale aandacht voor de circulaire bouw en techniek. Binnen Zuid-Limburg werken we samen aan economische structuurversterking in de Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL). Voor het onderwerp onderwijs-arbeidsmarkt vervullen wij de trekkersrol. Hier zetten we ons nadrukkelijk in om de mismatch op de arbeidsmarkt vanuit economisch perspectief samen met partners aan te pakken. We zijn ons ervan bewust dat we de economische opgaven niet als overheid alleen opgelost krijgen. Zeker niet in een tijd waarin de landelijke economie en zelfs de wereldeconomie het moeilijk heeft door de gascrisis en hoge inflatie. Toch vragen onze specifieke regionale opgaven om blijvende aandacht en inzet. Daarom gaan we actief de dialoog aan met burgers, ondernemers, bedrijven, maatschappelijk middenveld en kennisinstellingen om samen toekomstbestendige oplossingen te vinden. Heerlen ambieert een kenniseconomie waarin voor burgers voldoende banen op alle niveaus bereikbaar zijn. Het realiseren van ‘brede welvaart’ is en blijft daarbij het uitgangspunt.

57

Wat mag dat kosten?

Programma 3 - Economie Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2022 -8.448 2.203 -6.245 -768 1.207 -5.807

2023 -7.103 941 -6.162 -200 302 -6.060

2024 -7.531 893 -6.637 -200 200 -6.637

Meerjarenraming

2025 -7.718 867 -6.850 -200 200 -6.850

2026 -7.710 867 -6.843 -200 200 -6.843

2027 -7.703 867 -6.836 -200 200 -6.836

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Economie Economische promotie Bestemming Totaal

2022 -5.580 -665 439 -5.807

2023 -5.431 -731 102 -6.060

2024 -5.818 -820 0 -6.637

Meerjarenraming

2025 -6.058 -793 0 -6.850

2026 -6.052 -791 0 -6.843

2027 -6.047 -789 0 -6.836

Bedragen x € 1.000

Risico’s? • Onvoldoende interne capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) om de voorgenomen opgaves uit te voeren. • Drukte op bedrijventerreinen wegens aantrekkende markt. Hierdoor kunnen bedrijven niet verder groeien omdat er geen geschikte gronden of bedrijfsruimtes meer zijn. • Transformaties in het centrum krijgen steeds meer vorm. Panden (kantoren, scholen en dergelijke) worden steeds meer getransformeerd naar woningen, waardoor onder andere kleinschalige kantoorgebruikers en creatieve industrie meer moeite hebben een geschikte locatie in het centrum te vinden. • Krapte op de arbeidsmarkt, bedrijven vinden weinig geschikt en/of gemotiveerd personeel op elk niveau. • Stikstofeisen die ontwikkelingen bemoeilijken. • Onzekerheden als gevolg van de oorlog in Oekraïne. • Hoge inflatie.

58

• Onzekerheden over stijgende energieprijzen. • Netbeheerder TenneT heeft problemen met het elektriciteitsnetwerk in Limburg en Noord-Brabant dat dusdanig vol zit, dat er geen grootverbruikers meer aangesloten kunnen worden. • Digitalisering (AI)/cybersecurity; impact op de beveiliging van computersystemen. Beleidsindicatoren

Economie NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

59

Kernthema Economie Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Voor het versterken van onze economische clusters en het verbeteren van de aansluiting tussen werkzoekenden en werkgevers, focussen we op de 3 A’s waarbij we de aanbevelingen uit het rapport Economische Analyse Parkstad Limburg als leidraad gebruiken. Acquisitie We zetten ons Fonds Economische Structuurversterking (FES) in om de werkgelegenheid in onze economische speerpuntsectoren smart services, medische logistiek en leisure te versterken. Met een FES-bijdrage willen we bedrijven aantrekken, samenwerking stimuleren en de economische clusters versterken. Deze doelstellingen pakken we verder actief op binnen het promotie- en acquisitieoverleg in de regio, in overleg met de marktpartijen. Bij acquisitie hanteren we voor wat betreft zowel de core business als werkwijze van bedrijven duurzaamheid en circulariteit als belangrijke speerpunten, in combinatie met het bevorderen van inclusieve werkgelegenheid. Aanjagen Samen met de kennisinstellingen en de Brightlands Smart Services Campus focussen we op het neerzetten van Heerlen als onderwijs- en onderzoeksstad. Inmiddels heeft de RWTH zich in het centrum van Heerlen gevestigd. Dit kan als vliegwiel dienen voor meer onderwijs en onderzoek en daarmee zorgen voor meer werkgelegenheid, reuring en functiemenging in het centrum.

We zijn in gesprek met de UM om een gevarieerder aanbod van hoger onderwijs aan te bieden waarmee een eerste stap wordt gezet om de Admin tech sector te ontwikkelen tot een volwaardig ecosysteem. De Brightlands Smart Services Campus en AI-hub kunnen op het terrein van financiële en administratieve dienstverlening fungeren als gezamenlijke leeren experimenteer-omgeving. We zullen ons inzetten om samen met de grote spelers werk te maken van inhoudelijke samenwerking en daartoe een gedragen inhoudelijke samenwerkingsagenda te formuleren. We gaan verder met het uitvoeren van de visie Vrijetijdseconomie 2030 (Zuid-Limburg). De focus ligt daarbij op de duurzame kwalitatieve ontwikkeling van de sector. In 2023/2024 realiseren we het wandelroutesysteem ‘Knopen Lopen’. Veder gaan we onder andere aan de slag met het opzetten van een dataportaal voor toerisme. We zien dat de kantorenmarkt verandert. Langdurig leegstaande (grote) kantoren transformeren namelijk steeds vaker naar woningen. Het is nog niet duidelijk waar in de toekomst behoefte aan is. In 2024 gaan we aan de slag met de uitkomsten van de analyse van de kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de kantorenmarkt in Heerlen (en de regio). Samen met de centrumondernemers werken we aan een levendig en toekomstbestendig centrum en zullen we in 2024 concrete acties uitvoeren die hier een bijdrage aan leveren.

Het geactualiseerde Uitvoeringsprogramma Retail Parkstad Limburg voeren we verder uit. Zo nemen we deel aan de uitvoering aan het Parkstadbrede proefproject ‘stratenaanpak’ (onder begeleiding van een transformatiecoach). Met dit proefproject onderzoeken we of dit een zinvol instrument is dat op langere termijn verder uitgebreid kan worden, bijvoorbeeld door het opzetten van een sloopfonds. Tenslotte blijven we inzetten op samenwerking om ondernemerschap te stimuleren. Vandaar dat we in gesprek blijven met onder meer Heerlen Mijn Stad, Ondernemersfonds, Visit Zuid-Limburg en Stichting Streetwise over hoe er meer vanuit één agenda kan worden samengewerkt. De door het Ondernemersfonds Heerlen opgestelde Economische Visie 2040 kan een bijdrage leveren aan het realiseren van de versterking van de economische structuur.

60

Activeren Het hoge aantal openstaande vacatures heeft steeds ingrijpendere gevolgen voor de economische structuur. We gaan dan ook samen met het bedrijfsleven de doelstellingen op het gebied van talentontwikkeling concretiseren in de arbeidsmarkt (van hoog tot laag). Hierbij faciliteren en borgen we eveneens de grensoverstijgende arbeidsmarkt-dienstverlening voor werkgevers, werkenden en werkzoekenden. We willen als gemeente zoveel mogelijk basisvoorzieningen in de wijk behouden. De leefbaarheid in wijken alsmede de levensvatbaarheid van bestaande winkelclusters staan hierbij centraal. Doel is om het totaal aanbod te versterken en niet de levensvatbaarheid van voorzieningenclusters aan te tasten. Uiterlijk in 2024 komen we in het kader van een versterking van het totaalaanbod - in samenspraak met zowel de betrokken maatschappelijke partners als (markt)partijen- tot een of meerdere gezamenlijke initiatieven en/of experimenten en dan m.n. waar het gaat om pinnen, post en basisboodschappen. Daar waar dat nodig blijkt te zijn, faciliteren wij deze experimenten. Wij kijken dan naar zowel vaste als mobiele (SRVachtige) oplossingen. Ook onderzoeken wij aan welke andere voorzieningen behoefte is. Buurtpunten en gemeenschapshuizen zijn redelijk evenredig over de stad verdeeld, maar ook deze locaties nemen we in het experiment mee.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) 2014; • Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) 2017; • Structuurvisie Parkstad Limburg 2009; • Uitvoeringsprogramma Retail Parkstad Limburg (2019); • Structuurvisie Heerlen 2035; • Nota Economie; • Kantorennota Heerlen; • Leegstand in breder verband; • Bidboek Urban Heerlen 2016-2020; • Ambitiedocument 2022; • Horecavisie Heerlen; • Uitvoeringsprogramma’s Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL); • Fonds Economische Structuurversterking (FES); • Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg (VTE) 2020; • Ontwikkelprogramma vrijetijdseconomie Parkstad Limburg. Wat gaat dat kosten? KT Economie Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -7.451 1.871 -5.580

2023 -6.029 598 -5.431

Bedragen x € 1.000

61

2024 -6.348 531 -5.818

Meerjarenraming

2025 -6.562 504 -6.058

2026 -6.557 504 -6.052

2027 -6.551 504 -6.047

Kernthema Economische promotie Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Voor het genereren van free publicity zoeken we bij evenementen die in Heerlen georganiseerd worden, samenwerking en aansluiting. Sponsoring van de Parkstad Economy Award is een van deze evenementen. Daarnaast organiseren we een Heerlen-Landgraaf Ondernemersdag. We nemen deel aan sectorspecifieke netwerken en beurzen (Provada Amsterdam en Expo Real in München). Daar waar mogelijk wordt betaalde media gericht ingezet om specifieke ondernemersdoelgroepen te bereiken. Daarnaast positioneren we het Ondernemershuis zowel online als offline. We organiseren in het Ondernemershuis op de nieuwe locatie in het gerenoveerde Raadhuis netwerkbijeenkomsten voor ondernemers. Het betreft themabijeenkomsten waarvoor betrokken ondernemers worden uitgenodigd. In samenwerking met de gemeente Kerkrade/Stadsregio Parkstad en een aantal Medtechbedrijven hebben we samen het initiatief genomen om te komen tot een langdurige samenwerking ter versterking van deze sector, met als hoger doel aantrekkelijk te zijn voor talent (Medlands Parkstad). We haken ook aan op het programma Vestigingsklimaat, dat binnen ESZL wordt opgezet.

Een sterke gezamenlijke positionering van de economische kracht van Zuid-Limburg en een heldere profilering van de Heerlense speerpuntsectoren kan de impact van de economische promotie versterken. We acquireren nieuwe bedrijven die passend zijn binnen de volgende uitgangspunten: • We richten ons op bedrijven die een positieve bijdrage leveren aan de sociaaleconomische ontwikkeling van Heerlen en de regio. • We richten ons op bedrijven die aanvullend en van toegevoegde waarde zijn voor de ecosystemen en speerpuntsectoren (conform het coalitieakkoord) zoals de MedTech sector & medische logistiek, de Smart Services sector, leisure (horeca en retail) en de zorgsector; • We richten ons op bedrijven die gericht zijn op circulair en duurzaam ondernemen. Zoals investeren en innoveren in energievernieuwing (denk aan het verduurzamen van bedrijfsprocessen en/of het bedrijfspand). Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Stadsmarketing; • Overig gelijk aan de begroting 2023 economie. Wat gaat dat kosten? KT Economische promotie Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -997 332 -665

2023 -1.074 343 -731

Bedragen x € 1.000

62

2024 -1.183 363 -820

Meerjarenraming

2025 -1.156 363 -793

2026 -1.154 363 -791

2027 -1.152 363 -789

2.1.4 Programma Onderwijs Portefeuillehouder: Jordy Clemens Wat willen we bereiken? We gaan samen met onze partners maximale onderwijskansen creëren voor alle kinderen en jongeren, in een veilige en gezonde schoolomgeving en in de buurt. Dit doen we door talentontwikkeling te stimuleren, achterstanden te bestrijden en ondersteuning te bieden daar waar nodig. Hiermee starten we op een zo jong mogelijke leeftijd, in een zo’n vroeg mogelijk stadium. Ook willen we dat jongeren hun schoolperiode succesvol afronden en zo min mogelijk voortijdig de school verlaten. We willen bereiken dat jongeren volwaardig, zelfbewust, zelfstandig en in goed welbevinden kunnen deelnemen aan de samenleving. Hiervoor is een goede samenhang tussen onderwijs, zorg, bedrijfsleven en overheid nodig. Met het onderwijs denken we mee over de ontwikkeling van beroepsonderwijs vmbo-mbohbo en stimuleren we dat jeugdigen opgeleid worden met een duurzaam perspectief op de (euregionale) arbeidsmarkt. Dit willen we ook voor volwassenen. Volwassenen met beperkte basisvaardigheden bieden we opleidingskansen waardoor ze economisch en maatschappelijk volwaardig zelfstandig kunnen functioneren in goed welbevinden. Tenslotte zijn er ontwikkelingen in de wijze waarop en waar jeugdigen onderwijs volgen. Dit heeft gevolgen voor de huisvesting.

Wij zorgen ervoor dat de schoolgebouwen voor het primair- en voortgezet onderwijs niet alleen duurzaam, gezond en veilig zijn, maar ook geschikt zijn voor het faciliteren van de eisen die hedendaags onderwijs aan schoolgebouwen stelt. Het flexibel en multifunctioneel gebruik van de schoolgebouwen speelt hierin een belangrijke rol. Wat mag dat kosten?

63

Programma 4 - Onderwijs Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2022 -26.143 15.146 -10.997 -1.359 1.296 -11.060

2023 -26.702 13.118 -13.584 -1.378 1.019 -13.943

2024 -22.291 6.710 -15.581 -2.118 1.036 -16.662

Meerjarenraming

2025 -22.054 5.698 -16.356 -654 1.030 -15.980

2026 -21.984 5.698 -16.287 -646 1.025 -15.908

2027 -21.688 5.698 -15.990 -639 1.019 -15.610

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting 2022 -10.997 -63 -11.060

Onderwijs Bestemming Totaal

2023 -13.584 -359 -13.943

2024 -15.581 -1.081 -16.662

Meerjarenraming

2025 -16.356 377 -15.980

2026 -16.287 379 -15.908

2027 -15.990 380 -15.610

Bedragen x € 1.000

Risico’s? • Vaak geen directe sturing op resultaten. • Rijksbudget volwasseneducatie/taalvaardigheid. • Aanbestedingen die niet passen binnen de beschikbare budgetten. • Stijgende bouwkosten door hogere prijzen van de bouwmaterialen en langere levertijden. • Stikstofproblematiek. Beleidsindicatoren

Onderwijs NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

64

Kernthema Onderwijs Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Een goede start: taalstimulering bij het jonge kind Op alle voorscholen (peuteropvang) en de meeste basisscholen doen de peuters en kleuters mee aan een taalprogramma. Het bereik en de resultaten van VVE (voor- en vroegschoolse educatie) volgen we met behulp van een monitor. Ouders worden bij de ontwikkeling van het kind betrokken door de inzet van VVE Thuis. Op de basisschool kunnen kinderen met een taalachterstand in de groepen 3 t/m 8 deelnemen aan een schakelklas. We houden toezicht op de kwaliteit van de peuter- en kinderopvang en handhaven waar nodig. We gaan verder met de ontwikkeling van de pilot Onderinstroom en continueren in samenwerking met SCHUNCK, de VoorleesExpress. Inclusief onderwijs: iedereen doet mee. We willen dat elk kind zoveel mogelijk in de eigen buurt naar de (voor)school kan gaan. Hierover maken we afspraken met de samenwerkingsverbanden, het onderwijs en de maatschappelijke partners. Uitgangspunten zijn: regulier als het kan en speciaal als het moet, vindplaats is werkplaats en niet over, maar met ouders. Dit realiseren we onder meer door de doorontwikkeling van de knooppunten op elke (voor)school.

Het knooppunt is een werkvorm waarbij ouders samen met de school en kernpartners (schoolmaatschappelijk werk, jeugdhulp, jeugdarts en/of leerplichtambtenaar) overleg hebben over het best passende antwoord op de gesignaleerde ondersteuningsbehoeften van een kind. Daarnaast zetten we de plusgroepen voort in de kinderopvang, en startklassen op vier basisscholen. In het speciaal onderwijs worden de doelgroeparrangementen, een collectief zorgaanbod, voortgezet en doorontwikkeld. Ook starten we op een aantal basisscholen met een zogenaamde familieschool. Dit is een plek waar kind en gezin waar nodig op een laagdrempelige manier snel worden geholpen en ondersteund. Het betreft een combinatie van onderwijs, jeugdhulp, Wmo en armoedebestrijding. De pilot overstap van basis- naar middelbare school, die gestart is vanuit de Gelijke Kansen Alliantie, gaan we evalueren en eventueel voortzetten. In deze pilot worden kinderen en gezinnen die zich in een kwetsbare situatie bevinden, een jaar begeleid door de welzijnsorganisatie. Het doel is dat kinderen een succesvolle en soepele overstap kunnen maken naar de middelbare school. Talenten ontwikkelen en benutten Op alle scholen stimuleren we activiteiten om de talenten van kinderen en jongeren te ontwikkelen en te benutten. De scholen die een zogenaamde achterstandsscore hebben, kunnen daarnaast ook starten met een rijke schooldag.

Een rijke schooldag houdt in dat een school in een verlengde schooldag extra tijd besteedt aan basisvakken, gezondheid, sporten bewegen en de brede talentontwikkeling, al dan niet aangevuld met een gezond ontbijt of gezonde lunch. Vijf basisscholen zijn hier al mee gestart en zetten dit voort. In 2024 gaan nog eens vier basisscholen van start (met de voorbereiding). In twee coalities (coalitie Heerlen-Noord en coalitie Parkstad) doen we mee aan het landelijke Voorloperstraject Rijke Schooldag. Rijke schooldagen is ook een thema in de Regiodeal Parkstad. Vanuit het ambitiedocument onderwijs en kindontwikkeling blijven we gezamenlijk werken aan de Rijke Schooldag. Vanuit de opgave harmonisatie van beleid, zullen de Parkstadgemeenten samen met het onderwijs en partners een Educatieve Agenda Parkstad opstellen. De gezamenlijke actielijnen 0-12 jarigen betreffen: veiligheid, taalontwikkeling, gezonde leefstijl, brede talentontwikkeling, doorlopende leer- en zorglijnen, ondersteuning en zorg. De Parkstadagenda werken we uit in een uitvoeringsnotitie met lokale accenten. Zo ondersteunen we op een aantal basisscholen en in het voortgezet onderwijs de beroepenoriëntatie en talentontdekking via het programma IMC basis en JINC. Ook willen we ervoor zorgen dat jongeren in de (Eu)regio blijven. Hiervoor gaan we met scholen in gesprek over het aanbieden van Duits en Frans op de basisscholen.

65

Leerlingenvervoer Leerlingen die niet dichtbij naar school kunnen, of die niet zelfstandig naar school kunnen reizen door ziekte, handicap of gedragsproblemen, komen in bepaalde gevallen in aanmerking voor leerlingenvervoer. Uitgangspunt is dat leerlingen zo zelfstandig mogelijk naar school gaan, eventueel met behulp van hun ouders. Met het bieden van extra ondersteuning aan ouders en kinderen willen we de zelfredzaamheid van kinderen en gezinnen vergroten. Een gesprek met ouders, en breed onderzoeken wat nodig is, zorgt ervoor dat we het leerlingenvervoer meer passend en op maat inzetten. Deze koers zetten we in 2024 voort, ook gaan we het gebruik van de fiets stimuleren. Het primaire doel is het vergroten van de zelfredzaamheid. Bijkomend effect is minder druk op het leerlingenvervoer. Ook in 2024 wordt dit vervoer gezamenlijk door de Zuid-Limburgse gemeenten uitgevoerd. Ontwikkelingen binnen het onderwijs in het kader van inclusie zorgen, naast een toename van maatwerkvervoer vanuit jeugd, voor toenemende druk op het leerlingenvervoer. Dit vraagt om een nauwe regionale afstemming tussen gemeenten op de diverse beleidsvlakken, om zodoende het leerlingenvervoer voldoende beschikbaar te houden.

Tegengaan thuiszitten en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) Om thuiszitten en voortijdig schoolverlaten van kinderen en jongeren tot 23 jaar te voorkomen en te bestrijden, werken we met (en via) bureau VSV Parkstad samen met het onderwijs, zorgpartners en de sociale dienst. We zetten ook preventieve maatregelen in, zoals de aanwezigheid van consulenten op school. Daarnaast voeren we als contactgemeente voor VSV, samen met de contactschool (VISTA) regie op de uitvoering van het regionaal programma VSV Zuid-Limburg 2020-2024. Daarnaast geven we verdere uitvoering aan het programma. De plusvoorziening wordt tot het einde van het schooljaar 2023/2024 uitgevoerd. De borging van de inzet van de consulenten kwetsbare jongeren en nieuwkomers en de mbo-coaches hebben prioriteit. Opleiden voor de arbeidsmarkt We maken met het onderwijs en andere partners afspraken over het opleiden van jongeren en volwassenen voor de (euregionale) arbeidsmarkt. Voor de jongeren uit PrO en VSO stimuleren we de samenwerking op schakelmomenten tussen school en werk en bieden verlengde begeleiding. Dit doen we in onze rol als centrumgemeente, samen met andere gemeenten en de scholen. Mensen met een taalachterstand bieden we een scholingstraject waarin het leren van de taal wordt gecombineerd met het opdoen van werknemersvaardigheden en praktijkervaring.

Dit wordt afgesloten met een MBO-praktijkverklaring wat als opstap dient voor instroom in het onderwijs of als CV-verrijking bij een sollicitatie. De aanpak van achterstand in de basisvaardigheden taal, rekenen en computervaardigheden bij volwassenen krijgt een impuls. We gaan mensen in het sociaal domein opsporen en verwijzen naar het volwassenenonderwijs. Het bereik en resultaat van het volwassenenonderwijs gaan we monitoren. Zo meten we het maatschappelijk effect voor de deelnemers. Onderwijshuisvesting Ten behoeve van een goede onderwijskwaliteit is het wenselijk dat de onderwijshuisvesting qua maat, spreiding, functionaliteit en inrichting past bij de behoeften in de verschillende gebieden en de onderwijskundige visie van de schoolbesturen, kindpartners voldoende ondersteunt. De uitdaging is te groeien naar een situatie waarin scholen in vorm en concept passen bij hun omgeving; op logische plekken gesitueerd, in goede toekomstbestendige gebouwen, met duurzaam perspectief op instandhouding en waar mogelijk en gewenst in samenwerking met partners in het educatieve netwerk en/of de buurt. Voor onderwijshuisvesting sluiten we aan bij de onderwijsinhoudelijke ontwikkelingen en ambities van zowel de gemeente als de schoolbesturen, alsmede de behoefte vanuit de samenleving.