Document · PDF

Begroting 2024

Raadsvergadering . (video) 1 november 2023, gemeente HeerlenBij agendapunt: Begroting 202428.909 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2024

Inhoudsopgave Begroting in één oogopslag

Raadsvoorstel

Raadsbesluit

Leeswijzer

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders

Beleidsbegroting

1. Bestuurssamenvatting Begroting 2024

2. Programma’s

2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning

Kernthema Bestuurskracht

Kernthema Dienstverlening

Kernthema Middelen en heffingen

2.1.1 Programma Veiligheid

Kernthema Crisisbeheer

Kernthema Veiligheid

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer

Kernthema Mobiliteit

Kernthema Wegen, straten en pleinen

2.1.3 Programma Economie

Kernthema Economie

Kernthema Economische promotie

2.1.4 Programma Onderwijs

Kernthema Onderwijs

2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie

Kernthema Sport

Kernthema Cultuur

Kernthema Cultureel erfgoed

Kernthema Groen

2.1.6 Programma Sociaal domein

Kernthema Sociale basisvoorzieningen

Kernthema Jeugdzorg

Kernthema Volwassenenzorg

Kernthema Arbeidsmarktbeleid

Kernthema Inkomensondersteuning

Kernthema Buurtgericht werken

Kernthema Integraal ouderenbeleid

101

2.1.7 Programma Volksgezondheid en milieu

105

Kernthema Volksgezondheid

108

Kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer

111

Kernthema Begraafplaatsen

115

2.1.8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) 117 Kernthema Ruimtelijke ordening

120

Kernthema Herstructurering

123

Kernthema Centrum

125

Kernthema Wonen

132

2.2 Algemene dekkingsmiddelen

135

2.2.1 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

136

2.2.2 Gemeentefonds

137

2.2.3 Dividenden

139

2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie

140

2.3 Overzicht overhead

141

2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting

142

2.5 Onvoorzien

143

3. Paragrafen

145

3.1 Lokale heffingen

145

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

155

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen

165

3.4 Financiering

167

3.5 Bedrijfsvoering

175

3.6 Verbonden partijen

181

3.7 Grondbeleid

217

3.8 Heerlen-Noord

221

Financiële begroting

223

4.1 Uitgangspunten financiële meerjarenbegroting 2024-2027

225

4.2 Ontwikkelingen

227

4.3 Overzicht baten en lasten

229

4.4 Uiteenzetting van de financiële positie en meerjarenraming

235

4.5 Financiële status en weerbaarheid

239

4.6 Bijlage baten en lasten per taakveld 2024

243

4.7 Bijlage meerjarig overzicht baten en lasten per taakveld 2024-2027

245

4.8 Bijlage berekening rentepercentage GREX

247

Begroting in één oogopslag

Raadsvoorstel gemeenteraad

Onderwerp: Vaststellen begroting 2024 Voorstel: De raad voor te stellen: 1. De begroting 2024 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning 1. Programma Veiligheid 2. Programma Verkeer en Vervoer 3. Programma Economie 4. Programma Onderwijs 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie 6. Programma Sociaal Domein 7. Programma Volksgezondheid en Milieu 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

€ -/- € -/-€ -/- € -/- € -/- € -/- € € -/- €

292.617.000 14.355.000 14.597.000 6.637.000 16.662.000 38.285.000 194.517.000 883.000 8.446.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 650.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2024. Progr.

Omschrijving

Begroting 2024

5 Sport, Cultuur en recreatie

Sport

8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en Herstructurering stedelijke vernieuwing (VHROSV) Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en 8 Herstructurering stedelijke vernieuwing (VHROSV)

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Voorbereidingskrediet aanleg skatepark

Openbare ruimte Willemskwartier

300

Voorbereidingskrediet Hoensbroek Centrum

300

Totaal

650

bedragen x € 1.000

2. Een nieuw bestemmingsreserve te vormen voor ICT Diensten, concreet: a. de reeds begrote exploitatiemiddelen voor ICT softwareprojecten 2024 tot en met 2027 totaal € 1.161.000 te doteren aan de bestemmingsreserve ICT Diensten. b. de niet benutte middelen 2022 en 2023 van € 416.000 voor ICT softwareprojecten per ultimo 2023 toe te voegen aan de bestemmingsreserve ICT Diensten. c. de toekomstige middelen voor ICT softwareprojecten toe te voegen aan de bestemmingsreserve ICT Diensten. 3. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma.

Voorstel gemeenteraad

Heerlen,

Onderwerp Vaststellen begroting 2024 Inleiding/aanleiding Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college jaarlijks, tijdig voor de in artikel 191, eerste lid, bedoelde vaststelling, de raad een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. Artikel 191, eerste lid, stelt dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Begroting 2024 De vorige begroting die de raad vaststelde, de begroting 2023, was de eerste begroting waarbij we voor het eerst weer in staat waren een gezonde begroting te presenteren na een jarenlange periode waarin we te maken hadden met een herstelplanregime. Echter, we kregen juist in die eerste begroting te maken met een aantal macro-economische tegenslagen als de energiecrisis en oplopende inflatie en rentepercentages. Nog steeds leggen deze thema’s een grote druk op onze financiële huishouding maar het is ons gelukt om ze dit jaar nog beter te verankeren in de cijfers, onder andere binnen onze risicoprofielen. In dat opzicht mogen we stellen dat de begroting die wij nu aan u voorleggen over een flinke portie degelijkheid beschikt en tevens een goede hoeveelheid veerkracht heeft. We zijn blij dat het ons zelfs gelukt is om een bedrag van 1,64 miljoen euro incidenteel vrij te maken t.b.v.

nieuwe impulsen in 2024. Op de gehele begroting is dat misschien niet een heel groot bedrag maar het geeft ons de mogelijkheid om hier en daar op fundamentele onderdelen onze koers bij te sturen en te vernieuwen. We moeten hierbij wel één voorbehoud maken. Al enige tijd spreken gemeenten en het Rijk over de financiële situatie na 2026. Dit wordt ook vaker als ‘ravijn’ geduid. Lokale overheden krijgen vanaf dat jaar 3,4 miljard euro minder om hun taken uit te voeren. Alle gemeenten maken zich daar grote zorgen over met name omdat ze de korting nu al moeten inboeken in hun meerjarenbegrotingen. De VNG heeft inmiddels maatregelen voorgesteld om deze financiële situatie te verbeteren. Zo moet het gemeentefonds worden opgehoogd, het accres hersteld en moet de opschalingskorting definitief van tafel worden gehaald. Daarnaast moeten investeringen door het Rijk ‘brede welvaart in alle regio’s’ structureel worden bevorderd. Tot slot moet het Rijk het gemeentefonds voldoende indexeren.

Inmiddels heeft de VNG een motie aangenomen met de strekking dat zolang het Rijk volhardt in zijn standpunt er geen nieuwe akkoorden met het Rijk worden gesloten en er gekeken wordt of de invoering van andere akkoorden bevroren kan worden. Binnen deze impasse heeft Heerlen, evenals vele andere gemeenten, met de financiële toezichthouder, de provincie, besproken dat in de meerjarenbegroting de begrotingsjaren 2026 en 2027 niet sluitend hoeven zijn. Wel heeft de toezichthouder hierbij de voorwaarde gesteld dat de beide eerste jaren, 2024 en 2025 wel sluitend zijn. In de jaren 2026 en 2027 ontkomen wij er niet aan om een verlies te laten zien maar bij de samenstelling van de begroting hebben wij onszelf opgelegd om het verlies niet verder op te laten lopen en eventueel te verkleinen. De begroting geeft de beleidsmatige en budgettaire kaders aan voor het komende jaar 2024. Daarbij wordt er een doorkijk gegeven naar de drie volgende jaren. De opgaven en richtinggevende kaders voor deze begroting zijn door de raad aangegeven in de Kadernota 2024. Kader Bij het opstellen van deze begroting is rekening gehouden met de algemene toetsingscriteria van de provincie. Het financieel herstelplan, zoals besproken met de provincie Limburg, ligt op koers.

Uitgangspunt bij de provinciale toetsing zijn de kaders en criteria genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht, het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten, het provinciale Gemeenschappelijke financieel toezichtkader 2020 en de begrotingscirculaire van het voorjaar 2023. Concreet zijn met name de volgende criteria gehanteerd bij het opstellen van deze begroting: • De begroting dient in 2024 naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht te zijn of als dat niet het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in het laatste jaar van de meerjarenbegroting uiterlijk tot stand zal worden gebracht. Binnen deze impasse heeft Heerlen, evenals vele andere gemeenten, met de financiële toezichthouder, de provincie, besproken dat in de meerjarenbegroting de begrotingsjaren 2026 en 2027 niet sluitend hoeven zijn. Wel heeft de toezichthouder hierbij de voorwaarde gesteld dat de beide eerste jaren, 2024 en 2025 wel sluitend zijn; • Geen opschuivend meerjarenperspectief; • De provincie beoordeelt de begroting, inclusief de verwerkingen van de meicirculaire; • De financiële risico’s binnen o.a. het sociaal domein en onze grondexploitaties moeten beheersbaar zijn. Kernthema: Alle kernthema’s Bevoegdheid Raad

Voorstel: 1. De begroting 2024 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning 1. Programma Veiligheid 2. Programma Verkeer en Vervoer 3. Programma Economie 4. Programma Onderwijs 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie 6. Programma Sociaal Domein 7. Programma Volksgezondheid en Milieu 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

€ -/- € -/-€ -/- € -/- € -/- € -/- € € -/- €

292.617.000 14.355.000 14.597.000 6.637.000 16.662.000 38.285.000 194.517.000 883.000 8.446.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 650.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2024. Progr.

Omschrijving

Begroting

Sport

Voorbereidingskrediet aanleg skatepark

Openbare ruimte Willemskwartier

300

Voorbereidingskrediet Hoensbroek Centrum

300

Totaal

650

2024 5 Sport, Cultuur en recreatie

Meerjarenraming 2025

2026

2027

bedragen x € 1.000

Argumenten 1.1 De begroting is structureel en reëel in evenwicht Uit de begroting moet duidelijk zijn welke geraamde baten en lasten structureel zijn en welke incidenteel. Het begrotingstotaal van de gemeente Heerlen vertoont een structureel evenwicht in de begroting 2024 e.v. Regelgeving geeft tevens aan dat er een overzicht moet zijn van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves (artikel 19 BBV), en een overzicht van geraamde incidentele baten en lasten is opgenomen met toelichting (artikel 19 c BBV). Binnen deze impasse heeft Heerlen, evenals vele andere gemeenten, met de financiële toezichthouder, de provincie, besproken dat in de meerjarenbegroting de begrotingsjaren 2026 en 2027 niet sluitend hoeven zijn. Wel heeft de toezichthouder hierbij de voorwaarde gesteld dat de beide eerste jaren, 2024 en 2025 wel sluitend zijn. Deze verplichte overzichten zijn opgenomen in de begroting 2024.

1.2 De begroting voldoet aan de gestelde eisen conform herstelplan De provincie Limburg heeft eisen gesteld aan de (financiële) beheersbaarheid door middel van het herstelplan. In onze begroting zijn deze onderdelen meegenomen om zo te voldoen aan de gestelde eisen. 1.3 De financiële risico’s zijn beheersbaar De gemeente dient grote financiële risico’s beheersbaar aan te tonen. In de risicoparagraaf is deze beheersbaarheid middels maatregelen aangetoond. 1.4 Borging begrotingsrechtmatigheid. Conform de regels uit de financiële verordening is de raad bevoegd om alle mutaties van de baten en de lasten per taakveld goed te keuren. Onze ervaringen de afgelopen jaren leren dat dit niet werkbaar is voor de raad en het college. Het detailniveau (taakniveau) maakt de sturende en controlerende rol van de raad lastiger mede omdat de taakvelden in onze administratie zijn verweven en niet op dit niveau in de begroting worden weergegeven. 1.5 Investeringen Deze investeringen zijn noodzakelijk om de voorgenomen beleidsintenties te realiseren en af te schrijven. 2.1 Conform financiële verordening (art. 11) en conform besluit begroten en verantwoorden artikel 54 stelt de raad nieuwe bestemmingsreserves vast. De gemeenteraad is autoriserend in het vormen/veranderen van reserve mutaties en nieuwe reserves.

Daartoe dient de raad een besluit te nemen bij het goedkeuren tot een nieuw bestemmingsreserve. 2.2 Door gebruik te maken van een bestemmingsreserve is het niet langer noodzakelijk om jaarlijks via een apart besluit de middelen over te hevelen naar het volgende boekjaar via de Reserve nog uit te voeren werkzaamheden. Een aparte reserve voor ICT softwareprojecten maakt het eenvoudiger om de middelen die beschikbaar zijn gesteld voor ICT softwareprojecten te monitoren. Een aparte reserve voor ICT softwareprojecten bevordert een consistente handelwijze bij het ramen van benodigde middelen voor ICT softwareprojecten. Een aparte reserve voor ICT softwareprojecten maakt het mogelijk om de systematiek van een meerjarige egalisatiereserve toe te passen waarbij toekomstige kostenuitschieters voorkomen kunnen worden. Het totaal aan beschikbaar gestelde middelen voor ICT softwareprojecten in de exploitatiebegroting 2024 tot en met 2027 en verwachte storting in de Bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden, voor de jaren 2022 en 2023, per ultimo 2023 bedraagt € 1.577.000. 3.1 Conform financiële verordening (art.5) autoriseert de raad, met het vaststellen van de begroting, de lasten en de baten per programma. De gemeenteraad is het algemeen bestuur, stelt beleidskaders vast en controleert het college van B&W.

De gemeenteraad stelt de doelstelling vast en geeft het college de opdracht om deze te realiseren. Het college van B&W neemt de dagelijkse besluiten. Afwijkingen op budgetten zoals deze in de begroting door de raad zijn toegekend, worden gedurende het jaar 2024 via een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd.

Tegenargumenten en risico’s N.v.t. Kosten en dekking Zie het boekwerk Begroting 2024 Communicatie Persconferentie, Persbericht, (Stads)krant Evaluatie Conform planning- en control cyclus door middel van afwijkingenrapportages (zomernota, novembernota) en jaarrekening 2024. Planning, procedure en uitvoering • Digitale verspreiding naar de raadsleden op 27 september 2023; • Technische toelichting op de begroting op 9 oktober 2023; • Vraag & antwoord technische raadsvragen van 10 oktober tot en met 23 oktober; • Algemene beschouwingen op 1 en 2 november 2023; • Verzending naar gedeputeerde staten (toezichthouder) vóór 15 november 2023.

Bijlagen Boekwerk Begroting 2024. Burgemeester en wethouders van Heerlen,

de secretaris, drs. V.N. Gosselink-Van Dijk

De burgemeester, drs. R. Wever

Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit: 1. De begroting 2024 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning 1. Programma Veiligheid 2. Programma Verkeer en Vervoer 3. Programma Economie 4. Programma Onderwijs 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie 6. Programma Sociaal Domein 7. Programma Volksgezondheid en Milieu 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

€ -/- € -/-€ -/- € -/- € -/- € -/- € € -/- €

292.617.000 14.355.000 14.597.000 6.637.000 16.662.000 38.285.000 194.517.000 883.000 8.446.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 650.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2024. Progr.

Omschrijving

Begroting

Sport

Voorbereidingskrediet aanleg skatepark

Openbare ruimte Willemskwartier

300

Voorbereidingskrediet Hoensbroek Centrum

300

Totaal

650

2024 5 Sport, Cultuur en recreatie

Meerjarenraming 2025

2026

2027

bedragen x € 1.000

2. Een nieuw bestemmingsreserve te vormen voor ICT Diensten. a. de reeds begrote exploitatiemiddelen voor ICT softwareprojecten 2024 tot en met 2027 totaal € 1.161.000 te doteren aan de bestemmingsreserve ICT Diensten. b. de niet benutte middelen 2022 en 2023 van € 416.000 voor ICT softwareprojecten per ultimo 2023 toe te voegen aan de bestemmingsreserve ICT Diensten. c. de toekomstige middelen voor ICT softwareprojecten toe te voegen aan de bestemmingsreserve ICT Diensten.

3. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma. Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Leeswijzer Deze begroting heeft betrekking op het tweede jaar van het Meerjarig Bestuurlijk programma (MBP) 2023-2026. In deze begroting geven we over de jaren 2024 tot en met 2027 zowel financieel als inhoudelijk inzicht in onze plannen. Bij het maken van deze begroting zijn de richtlijnen en wettelijke voorschriften gevolgd zoals beschreven in de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Het document is opgebouwd uit een beleids- (hoofdlijn en detail) en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit de begroting in één oogopslag, het programmaplan en de paragrafen. De begroting in één oogopslag geeft de lezer de kans om snel te zien waaraan we in 2024 het geld gaan besteden. In het programmaplan zijn de volgende 9 programma’s opgenomen: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8.

VHROSV (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) De opbouw van deze begroting loopt conform de 3 W-vragen: • Wat willen we bereiken? (gewenste maatschappelijk effect) • Wat gaan we daarvoor doen? (acties om dit voor elkaar te krijgen) • Wat mag het kosten? (financiële implicaties van die acties) Op programmaniveau beantwoorden we de vragen ‘Wat willen we bereiken?’ en ‘Wat mag het kosten?’ in combinatie met de beleidsindicatoren en risico’s. Deze indicatoren geven we nu grafisch en meerjarig weer. In sommige gevallen ontbreken bij de beleidsindicatoren actuele cijfers, vanwege het feit dat deze (nog) niet beschikbaar zijn. De beschikbaarheid van actuele cijfers is afhankelijk van de meetfrequentie (en meetperiode) en de hieraan gerelateerde onderzoeken dan wel registraties (bijv. door het CBS). Per kernthema beantwoorden we vervolgens de vragen ‘Wat gaan we daarvoor doen?’ en ‘Wat gaat dat kosten?’ en geven we een overzicht van de investeringen. Dat doen we alleen wanneer dat daadwerkelijk van toepassing is. In de financiële tabellen presenteren we de cijfers in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan mogelijk afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. De kaders die we hanteren bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de paragrafen.

In de paragrafen worden onderwerpen die versnipperd staan in de begroting, gebundeld in een kort overzicht, zodat voldoende inzicht wordt verkregen. De verplichte paragrafen conform het BBV zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en het grondbeleid. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om het onderwerp Heerlen-Noord in een aparte paragraaf op te nemen. De door de BBV verplichte taakvelden zijn als zodanig niet zichtbaar in het programmaplan. Deze hebben we opgenomen in de financiële begroting, hoofdstuk 4.

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: ze controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: ze nemen alle belangen mee en wegen deze bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45. Heerlen heeft er 37.

De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Socialistische Partij (SP): 8 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH): 7 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA): 6 zetels • Jongerenpartij Heerlen: 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB): 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD): 2 zetels • Partij Voor de Vrijheid (PVV): 2 zetels • Democraten 66 (D66): 2 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD): 1 zetel • Forum voor Democratie (FvD): 1 zetel • GroenLinks: 1 zetel • Hart-Leers: 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA): 1 zetel De gemeenteraad heeft drie commissies ingesteld: • Economie, Bestuur en Financiën (EBF) • Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving (ROLO) • Maatschappij en Welzijn (MW) In deze commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Economie, Bestuur en Financiën ook de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. De Werkgroep Financial Audit is belast met de voorbereiding van dit advies.

College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en vijf wethouders: Jordy Clemens, Marco Peters, Martin de Beer, Peter van Zutphen en Casper Gelderblom. De wethouders behandelen ieder een aantal zaken die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. Gemeentesecretaris Vanessa Gosselink-Schouterden staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.

Roel Wever burgemeester • openbare orde en veiligheid • integrale handhaving • (eu)regionale samenwerking • strategie en lobby • personeel en Organisatie • communicatie • stadsmarketing • lokale democratie • bBuurtgericht werken Jordy Clemens (SP) wethouder onderwijs, cultuur, erfgoed en centrumontwikkeling • onderwijs • cultuur & erfgoed • evenementen • centrumontwikkeling • stadsdeelwethouder Hoensbroek • locoburgemeester Marco Peters (CDA) wethouder beheer en onderhoud, mobiliteit, ruimtelijke ordening en ouderenbeleid • ruimtelijke ordening • beheer en onderhoud • mobiliteit • herstructurering • buurtvoorzieningen • ouderenbeleid • stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Martin de Beer (VVD/D66) wethouder economie en arbeidsmarkt, financiën en sport, duurzaamheid, Heerlen-Noord • economie • arbeidsmarkt • participatie • sport • financiën • duurzaamheid • coördinatie Heerlen-Noord • stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Peter van Zutphen (SP) wethouder jeugd en armoedebestrijding, welzijn en zorg • welzijn • volksgezondheid • Wmo/zorg • jeugd • armoedebestrijding

Casper Gelderblom (PvdA/PvdD/GroenLinks) wethouder wonen, milieu en circulariteit, dienstverlening en vastgoed • wonen • omgevingswet • milieu • afval en circulariteit • biodiversiteit en dierenwelzijn • dienstverlening (in- en extern) • vastgoed • stadsdeelwethouder Heerlerheide

Beleidsbegroting

1. Bestuurssamenvatting Begroting 2024 Voor u ligt de begroting 2024-2027. Het is onze tweede begroting. Vorig jaar presenteerden wij onze eerste begroting in de vorm van een Meerjarig Bestuurlijk Programma. We deden dat op basis van het coalitieakkoord ‘Uit liefde voor onze stad’. Het spreekt voor zich dat de begroting die wij thans aan u voorleggen een flinke basis heeft in ons coalitieakkoord. Maar voor ons is deze begroting niet op de eerste plaats een ‘bewijs’ dat wij de afspraken die wij met u gemaakt hebben nakomen. Natuurlijk is dat belangrijk maar we willen met deze begroting vooral laten zien waar het ons écht om gaat in onze stad. We kunnen niet genoeg benadrukken dat het ons op de allereerste plaats om de Heerlenaren zelf gaat. De coronacrisis, de energiecrisis maar bijvoorbeeld ook de problemen in de jeugdzorg hebben ons geleerd dat elke Heerlenaar voor ons telt, dat iedereen er toe doet van de Peter Schunckstraat op de Heerlerbaan tot op de Hommerterweg in Hoensbroek. In Heerlen zorgen we voor elkaar omdat wij vinden dat ouderen niet in isolement terecht mogen komen, omdat jeugdigen een toekomst moeten hebben, omdat mensen zonder werk uitzicht moeten hebben op een baan en omdat er de juiste zorg moet zijn voor mensen die die zorg nodig hebben.

De crisissen waarmee wij onlangs te maken kregen stelden ons voor enorme uitdagingen, zeker ook op financieel gebied, maar juist dit maakte ons sterker en ambitieuzer. Problemen en tegenvallers horen bij onze stad en maken dat wij de schouders eronder zetten. We hebben voor hetere vuren gestaan. En dit zijn geen loze kreten. Het lukte ons om tegen de nationale trend in de dakloosheid in de stad te verminderen. In de jeugdzorg en de WMO kozen wij eigenwijs voor samenwerking in plaats van marktwerking. Dat smaakt naar meer en we zullen dit de komende jaren uitbreiden naar andere vormen van zorg. Het pakket dat wij vorig jaar samenstelden voor onze inwoners, verenigingen, instellingen en ondernemers om de energiecrisis het hoofd te bieden was uitgebalanceerd en genereus, zeker vergeleken met andere gemeenten. Er waren honderden argumenten om de helpende hand niet uit te steken, maar dat is niet zoals we in Heerlen de dingen doen. Want ook de komende jaren zal solidariteit leidend blijven in onze energietransitie. Naast de ‘zorg voor iedereen’ willen we met deze begroting ook laten zien dat we vooruit kijken, naar het Heerlen van de toekomst waarin onze kinderen keuzes hebben en waarin ouderen zich veilig en geborgen voelen. Een toekomst waarin het wat ons betreft om kwaliteit, identiteit en experiment gaat. Op de eerste plaats kwaliteit. Wat we doen, doen we goed.

Dat betekent onder andere dat we gaan voor een mooi centrum en mooie buurten, rigoureuze vergroening en verduurzaming ten bate van zowel mens als dier, een breed aanbod van onderwijs, assertief volkshuisvestelijk beleid, krachtige economische clusters als Medtech en Smart Services en een gezonde voedingsbodem voor cultuur en evenementen. Hierbij benadrukken we uitdrukkelijk dat de hele stad hiervan moet profiteren. Wat we doen, doen we ook op onze eigen manier. Heerlens, eigenwijs wanneer dat nodig is en met gevoel voor de omgeving wanneer ons dat oplevert wat we nodig hebben. En tot slot zijn we in onze stad niet bang om te experimenteren en nieuwe ideeën en plannen uit te proberen. Wat we doen, doen we uit ‘liefde voor de stad’. Het past niet in onze aard om uitsluitend voorzichtig te opereren met deze begroting. Er is werk aan de winkel. Dat vraagt de situatie in de stad van ons op thema’s als Heerlen-Noord, de centrumontwikkeling en het mobiliseren van onze economische kansen. Tegelijkertijd moet de basis staan als een huis: de basis op orde. Het moet in de stad veilig, schoon en ‘heel’ zijn. In het onderzoek ‘Elke regio telt’ van een drietal prominente adviesraden van het kabinet werden belangrijke conclusies getrokken: 1. Herijk de reguliere beleids- en investeringslogica van het Rijk;

2. Investeer in langjarige en substantiële programma’s voor regionale ontwikkeling; 3. Werk aan een vitale relatie tussen regio’s en rijksoverheid. Op basis van deze conclusies gaan wij het gesprek aan met het kabinet met een toon die afwijkt van de voorgaande jaren. De toon zal minder gecentreerd zijn op louter de sociaaleconomische achterstanden, maar veel meer ook een optimistisch geluid zijn uitgaande van onze kansen en de nadruk leggen op een decennia lange verbinding tussen Rijk en regio. Het gesprek met het Rijk willen wij rondom een vijftal stellingen gaan voeren: 1. ‘Zet met ons de schouders onder het verder versterken van onze regionale economie, door de (internationale) regionale samenwerking op het gebied van kennis/onderwijs, medische logistiek, smart services, energie- en circulaire transitie in combinatie met een aanvallend Woningbouwbeleid’. 2. ‘Ga met ons het avontuur aan om samen met Nordrhein Westfalen én Berlijn de mogelijkheden van een ‘landsgrensoverschrijdend’ format voor regionale ontwikkeling voor de regio Aken/Parkstad te verkennen, gericht op het vergroten van de agglomeratiekracht en het verkleinen van grensbarrières’. 3. ‘Help ons (vanuit brede welvaart en regionale ontwikkeling geredeneerd) aan een directe intercityverbinding vanuit de Randstad naar de Duitse stad Aken.

Een goede openbaarvervoersverbinding tussen de Randstad en Aken is een fundamentele randvoorwaarde voor internationale samenwerking en verdere economische ontwikkeling’. 4. ‘Werk met ons samen bij het realiseren van een regionale kansenagenda /investeringsagenda die primair gericht is op Brede Welvaart waarbij naast de inhoud van de agenda ook de organisatie van de uitvoering centraal staat’. 5. ‘Ga met ons een langjarig partnerschap aan inclusief financiële betrokkenheid voor een generatielange inhaalrace voor het Nationaal Programma Heerlen-Noord’. Naast onze lokale ambities en de mogelijkheden die onze eigen begroting toelaat, denken wij dat de tijd rijp is om met deze lobby een basis te leggen voor een stad en een regio die een nieuwe fase van ontwikkeling ingaan. Een fase waarin we samen met ondernemers, burgers en instellingen in staat zijn het Brede Welvaartsniveau in de regio te vergroten en in balans te brengen met de rest van het land. Met de nieuwe Regiodeal, die in 2024 operationeel zal zijn, hebben we de mogelijkheid om de komende jaren hierin eerste stappen te zetten. Stappen waar we heel blij mee zijn.

Tegelijkertijd stellen we vast dat dit soort incidentele subsidies, die vaak door individuele ministeries worden voorbereid en uitgevoerd, een druppel op een gloeiende plaat zijn en ons slechts de mogelijkheid geven kortdurend en incidenteel het verschil te maken in de stad, terwijl wij juist de overtuiging hebben dat generatielang, langdurig partnerschap, maatwerk en integraliteit de kenmerken zijn die je zou willen koppelen aan externe middelen. Economische analyse en financiële situatie De meest recente economische ramingen laten zien dat de economie in 2023 groeit met 0,7% en in 2024 met 1,4%. De verwachting is dat de koopkracht herstelt na een eerdere forse daling. Dat kan doordat de lonen stijgen met 1,9% in 2024. De verwachting is echter ook dat het aantal mensen in armoede zal stijgen wanneer er geen aanvullend beleid wordt ontwikkeld door het kabinet. Het armoedepercentage zou daarbij in 2024 uitkomen op 5,7% van de totale bevolking en 7% van de kinderen. De vorige begroting die u vaststelde, de begroting 2023, was de eerste begroting van de huidige coalitie. Het was voor het eerst dat we weer in staat waren een gezonde begroting te presenteren na een jarenlange periode waarin we te maken hadden met een herstelplanregime. Echter, we kregen juist in die eerste begroting te maken met een aantal tegenslagen als de energiecrisis en oplopende inflatie en rentepercentages.

Nog steeds leggen deze thema’s een grote druk op onze financiële huishouding maar het is ons gelukt om ze dit jaar nog beter te verankeren in de cijfers, onder andere binnen onze risicoprofielen. In dat opzicht mogen we stellen dat de begroting die wij nu aan u voorleggen over een flinke portie

degelijkheid beschikt en tevens een goede hoeveelheid veerkracht heeft. En sterker, het is een begroting die ons in staat stelt om dat in de stad te doen wat nodig is. We zijn blij dat het ons zelfs gelukt is om een bedrag van 1,64 miljoen euro incidenteel vrij te maken ten behoeve van nieuwe impulsen in 2024. Op de gehele begroting is dat misschien niet een heel groot bedrag maar het geeft ons de mogelijkheid om hier en daar op fundamentele onderdelen onze koers bij te sturen, te vernieuwen en er te zijn voor de Heerlenaren. We moeten hierbij wel één voorbehoud maken. Al enige tijd spreken gemeenten en het Rijk over de financiële situatie na 2026. Dit wordt ook vaker als ‘ravijn’ geduid. Lokale overheden krijgen vanaf dat jaar 3,4 miljard euro minder om hun taken uit te voeren. Alle gemeenten maken zich daar grote zorgen over met name omdat ze de korting nu al moeten inboeken in hun meerjarenbegrotingen. De VNG heeft inmiddels maatregelen voorgesteld om deze financiële situatie te verbeteren. Zo moet het gemeentefonds worden opgehoogd, het accres hersteld en moet de opschalingskorting definitief van tafel worden gehaald. Daarnaast moeten investeringen door het Rijk ‘brede welvaart in alle regio’s’ structureel worden bevorderd. Tot slot moet het Rijk het gemeentefonds voldoende indexeren.

Inmiddels heeft de VNG een motie aangenomen met de strekking dat zolang het Rijk volhardt in haar standpunt er geen nieuwe akkoorden met het Rijk worden gesloten en er gekeken wordt of de invoering van andere akkoorden bevroren kan worden. Binnen deze impasse heeft Heerlen, evenals vele andere gemeenten, met de financiële toezichthouder, de provincie, besproken dat in de meerjarenbegroting de begrotingsjaren 2026 en 2027 niet sluitend hoeven zijn. Wel heeft de toezichthouder hierbij de voorwaarde gesteld dat de beide eerste jaren, 2024 en 2025 wel sluitend zijn. In de jaren 2026 en 2027 ontkomen wij er niet aan om een verlies te laten zien maar bij de samenstelling van de begroting hebben wij onszelf opgelegd om het verlies niet verder op te laten lopen en eventueel te verkleinen. Wij kunnen u deze meerjarige begrotingssaldo’s voorleggen: Begroting 2024 TOTAAL

2024

2025

2026

2027

-20.297

-20.861

Bedragen x € 1.000

In grote lijnen zien we dat we in staat zijn om onze ambities uit het coalitieakkoord te continueren maar we zien ook dat individuele gemeenten steeds afhankelijker worden van het rijksbeleid. Het ‘ravijn’ van 2026 is daar één van de voorbeelden van. De financiële armslag en de mogelijkheden die wij als gemeente wel of niet kunnen ontwikkelen de komende jaren, is heel sterk afhankelijk van de richting die het nieuwe kabinet op zal gaan. Wij verwachten dat we pas bij de behandeling van de rijksbegroting 2025 echt goed inzicht hierin krijgen. Agenda In de Kaderbrief 2024, die u in juni van dit jaar heeft besproken, noemden we een viertal ‘Opgaven’. Deze opgaven komen niet uit de lucht vallen. Ze zijn ontstaan uit gemeentelijke wensen en ambities de afgelopen jaren en hebben daardoor een rechtsreeks verband met ons coalitieakkoord ‘Uit liefde voor onze stad’. We zien deze opgaven zeker niet als een nieuwe begrotingsindeling. Het is een kapstok voor ons totale gemeentelijke beleid. Ze helpen ons om, ook voor de langere termijn, duidelijke inhoudelijke aangrijpingspunten te hebben bij alles wat wij doen. Op de kortere termijn helpen deze opgaven ons richting te geven bij enerzijds eventuele bezuinigingen en anderzijds bij investeringen die wij kunnen doen. Deze opgaven strekken zich dus uit over ons gehele gemeentelijke beleid en begroting en hebben daar onmiddellijk invloed op.

Opgave 1: De basis moet op orde zijn. Het gaat hierbij om de gemeentelijke themagebieden Beheer openbare ruimte, veiligheid, dienstverlening en burgerbetrokkenheid. Ons uitgangspunt bij deze opgave is dat Heerlenaren recht hebben op een betrouwbare en geloofwaardige overheid die doet wat het belooft, die transparant is in wat het besluit en doet én die samenwerkt met de mensen, instellingen en ondernemers in de stad Je kunt als lokale overheid barsten van de ambitie. Je kunt nieuwe plannen en ideeën bedenken maar dat kan alleen maar wanneer de burger erop mag vertrouwen dat aan een aantal basisvoorwaarden voldaan is. Het zijn feitelijk zaken waar geen discussie over zou moeten zijn. De stad moet schoon, heel en veilig zijn. De financiën en de gemeentelijke capaciteit moeten op orde zijn en wanneer de gemeente plannen heeft worden de Heerlenaren daar als vanzelfsprekend bij betrokken. Het maakt daarbij niet uit of het burgers zijn, ondernemers of dat het een instelling betreft. Een belangrijke opgave in dit verband is de focus op onze buurten die altijd al belangrijk voor ons waren en die dat ook blijven. We hebben de afgelopen jaren de buurten stevig op ons netvlies gehad. In Hoensbroek bijvoorbeeld kunnen we terugkijken op flinke investeringen in Brede Maatschappelijke Voorzieningen, in het groen, in de openbare ruimte en in het zwembad.

Maar we zien ook dat het nog meer en dat het nog beter kan. We houden dan ook onze ambities onveranderd op peil en waar nodig doen we er nog een schepje bovenop. Opgave 2: Er is bestaanszekerheid en een toekomst voor iedereen in Heerlen. Wij vinden dat Heerlenaren van ons mogen verwachten dat wij er samen met hen alles aan doen om de hardnekkige sociaal economische achterstanden in te halen. Hoewel het sociale beleid voor een belangrijk deel afhankelijk is van rijksbeleid, zullen wij zoveel mogelijke bijspringen om de zorg voor de Heerlenaren minstens op een aanvaardbaar niveau te houden. Denk daarbij aan onze aanpak toen de energieprijzen dramatisch stegen en wij voor kwetsbare groepen die buiten de reikwijdte van het Rijksbeleid vielen, eigen lokale maatregelen troffen. Toch willen we als lokale overheid meer impact realiseren. Met proactief verduurzamingsbeleid om mensen te helpen hun energierekening structureel betaalbaar te houden, en met assertief woonbeleid om samen met onze partners het woon- en leefklimaat in onze buurten en wijken merkbaar te verbeteren. We zijn dan ook constant op zoek naar verbindingen met partners in de stad en daarnaast breiden wij onze goede resultaten uit door nog meer de samenwerking te zoeken met zorgaanbieders in plaats van het toepassen van marktwerking.

In dit verband gaan wij onverkort en vol vertrouwen voort met onze gebiedsgerichte aanpak, Nationaal Programma Heerlen-Noord. Met dit generatielange programma dat opgepakt is door alle partijen in de betreffende stadsdelen en een integrale focus heeft, denken wij uiteindelijk daadwerkelijk de sociaal-maatschappelijke achterstanden in te kunnen lopen. We hopen samen met het Rijk een generatielang partnerschap aan te kunnen gaan bij deze innovatieve aanpak. Een goed begin zien wij in de nieuwe Regiodeal die voor een overgroot deel gericht zal zijn op deze gebiedsgerichte aanpak. Speciale aandacht heeft ons ouderenbeleid de komende jaren. We gaan dat nog effectiever en steviger maken onder andere door eenzaamheid te bestrijden, door rekening te houden met onze ouderen in de openbare ruimte en hen erkenning te geven voor de bijdrage die zij nog altijd leveren en geleverd hebben aan de samenleving. Opgave 3: Het centrum van Heerlen is onze huiskamer en een broeiplek van stedelijke dynamiek als het gaat om ondernemen, cultuur, onderwijs, wonen en mobiliteit. Heerlenaren mogen een centrum verlangen waar passend onderwijs is, waar werk is, waar iets te beleven is en waar het goed toeven is. De transformatie van het centrum van Heerlen is ook een ambitie van de lange adem.

We zien het centrum langzaam stralen en steeds aantrekkelijker worden voor scholen, ondernemers en mensen die op zoek zijn naar woonruimte en graag in een stedelijke omgeving

willen wonen. We willen een centrum waar ruimte is voor water en waar een rigoureuze vergroening plaatsvindt. Een centrum waar geflaneerd en gefietst wordt en waar we zuinig zijn op wat mooi is en investeren in wat nodig is zoals bijvoorbeeld het Romeins Museum. Het is immers juist het verleden waaruit we energie en kracht kunnen putten. Het is het verleden dat ons verbindt en ons onze identiteit geeft. We koesteren dit. Een uitzonderlijke en zeer mooie kans die zich nu voordoet is het verwezenlijken van de ambitie om het hoger onderwijs (Zuyd Hogeschool en de Open Universiteit) én enkele middelbare onderwijsinstellingen, met duizenden werknemers, studenten en scholieren, te huisvesten in het centrum. Dit zal voor een totaal nieuwe en frisse dynamiek gaan zorgen, zo denken wij. Daarom gaan we de komende jaren ook volop energie steken in het realiseren van een sterk onderwijsecosysteem in het centrum. Opgave 4: De nationale transitie-opgaven vertalen wij naar Heerlens beleid. Het gaat daarbij onder andere om de urgente klimaatopgave en de transities naar duurzame energie- en warmtevoorzieningen en een circulaire economie, die noodzakelijk zijn om onze samenleving en natuur met elkaar in balans te brengen. Maar ook om de rijksopgave om het komende decennium vele honderdduizenden woningen te bouwen én te verbouwen, zodat we aan de woonbehoefte van de toekomst kunnen voldoen.

Tussen deze opgaven bestaan koppelkansen, bijvoorbeeld tussen de noodzakelijke uitbreiding en verduurzaming van onze woningaanbod enerzijds, en de energie- en warmetransitie anderzijds. Maar aan dezelfde opgaven zijn ook enorme dilemma’s verbonden. Denk aan enerzijds de opgave om CO2 te reduceren en anderzijds woningbouw te versnellen, hetgeen – althans met conventionele bouwmethoden - juist in hoge mate CO2-belastend is. Het benutten van kansen, maar ook het adresseren van dilemma’s zullen het uiterste vragen van de verschillende overheden, en vereisen navenante aandacht en investering. Het leeuwendeel van de coördinatie van deze transitieopgaven ligt bij de Rijksoverheid en de provincie. Maar de uitvoering zal uiteindelijke bij gemeenten moeten plaatsvinden. Het is daarom van groot belang dat wij beschikken over de knowhow, de capaciteit en de middelen. Daarbij moeten we te allen tijde bewaken dat de transitieopgaven niet ten koste gaan van, maar juist bijdragen aan het brede welvaartspeil van Heerlenaren van nu en van de toekomst. Tot slot We willen heel graag ons Verhaal met optimisme en positiviteit vertellen. We geloven erin dat onze sterkste troeven in onze kansen liggen.

Het Rijk moest in het onderzoek ‘Elke regio telt’ eindelijk erkennen dat het louter investeren in sterke regio’s met de bedoeling dat ook zwakkere regio’s hiervan profiteren, een onjuist uitgangspunt is. Dit creëert voor ons de mogelijkheid om daadwerkelijke samenwerking met het Rijk op te bouwen en gezamenlijk vanuit maatwerk en een langjarig partnerschap, de schouders te zetten onder een kansenen investeringsagenda. Het is aan ons om dit momentum niet voorbij te laten gaan. Daar ligt onze uitdaging. Tegelijkertijd constateren we dat de armoede in ons land toeneemt de komende jaren. Dat geldt zeker ook voor mede Heerlenaren. We zullen dit niet uit het oog verliezen bij onze plannen en ambities. Want in Heerlen is iedereen belangrijk.

2. Programma’s 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning Portefeuillehouders: Roel Wever, Casper Gelderblom, Martin de Beer Wat willen we bereiken? Vanuit het kernthema bestuurskracht creëren we de randvoorwaarden t.b.v. de ontwikkeling van onze collectieve gemeentelijke samenwerkings-, uitvoerings- en organisatiekracht. Dat doen we voor onszelf, maar vooral ook voor en samen met de regiogemeenten, met de eerste focus nadrukkelijk op Parkstad Limburg. Onze strategische partners, zoals de Provincie, de Tripool steden, de ministeries en onze Duitse buurgemeenten verwachten dat ook van ons. Het gewenste maatschappelijk effect van ons beleid willen we zo snel mogelijk terugzien, t.b.v. de Heerlense burgers, bedrijven en instellingen. Samen met de stad gaan we steeds weer op zoek naar partners waarmee we gezamenlijke doelen hebben, zodat we de beschikbare middelen maximaal kunnen benutten. Wat mag dat kosten?

Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2022 -73.389 364.610 291.220 -10.188 8.649 289.681

2023 -73.929 345.637 271.708 -2.950 2.258 271.016

Bedragen x € 1.000

2024 -85.680 376.723 291.043 -4.356 5.930 292.617

Meerjarenraming

2025 -91.601 386.853 295.252 -5.374 2.643 292.522

2026 -96.149 372.476 276.326 -343 240 276.224

2027 -98.061 376.397 278.336 -16 238 278.559

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking Dienstverlening Middelen en heffingen Bestemming Totaal

Meerjarenraming

2022 -4.500

2023 -5.290

2024 -5.063

2025 -5.119

2026 -5.185

2027 -5.274

-1.501 297.221 -1.539 289.681

-1.733 278.731 -692 271.016

-1.832 297.938 1.574 292.617

-1.984 302.355 -2.731 292.522

-1.978 283.490 -102 276.224

-1.972 285.583 223 278.559

Bedragen x € 1.000

Risico’s? Onze ambities en opgaven zijn groot, wij hebben de afgelopen jaren bij diverse partners een goed imago opgebouwd en we hebben onze netwerken flink uitgebreid. De resultaten hiervan zijn overal zichtbaar in de stad. Dit heeft geleid tot nog meer en nog ambitieuzere afspraken. Denk daarbij aan de programma’s Heerlen-Noord en de ontwikkeling van het Centrum. Het in de toekomst nog succesvoller worden in het verwerven van externe middelen en samenwerkingspartners is afhankelijk van ons vermogen om de lopende afspraken waar te maken. Als wij in de uitvoering niet kunnen waarmaken wat wij afspreken dan daalt het vertrouwen in ons en daarmee onze mogelijkheden om te blijven werken aan de grote ambities van onze stad en regio. Beleidsindicatoren

Bestuur en Ondersteuning

Beleidsindicatoren

Kernthema Bestuurskracht Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? We onderhouden structureel en onafgebroken bestuurlijke en ambtelijke netwerken, en monitoren en signaleren externe geldstromen. We dragen voortdurend het verhaal van Heerlen uit en zorgen voor verbindingen tussen interne en externe ontwikkelingen. Daarnaast zien we het als onze uitdaging om met beperkte middelen de juiste dingen te doen, in relatie tot de met de stad en partners gemaakte afspraken. We onderhouden en versterken onze lobbykracht richting Den Haag, Düsseldorf en Brussel, samen met onze regionale partners. Daarbij blijven we consequent in ons verhaal: koersvast, vastberaden en doen wat we zeggen. Samenwerking op Zuid-Limburgse schaal heeft enorme meerwaarde op het gebied van afstemming en lobby. Als het gaat om samenwerking, proberen we steeds vanuit ons eigen verhaal en onze eigen ambities en opgaven het juiste schaalniveau te vinden waarbinnen de samenwerking het meest effectief en efficiënt is. Impact en rendement is hierbij steeds de ‘trigger’. Maar we willen ook ons verhaal op een meer zelfbewuste en positieve manier vertellen, en ook steeds meer laten zien welke aspecten van onze inspanningen tot mooie resultaten leiden.

Gemeenten, bedrijven en instellingen weten elkaar goed te vinden, mits we er steeds weer in slagen om de meerwaarde van deze samenwerking te duiden. Dit is cruciaal als we samen structuurversterkende ontwikkelingen gerealiseerd willen zien. Denk aan de campussen, de (internationale) treinverbindingen, de verduurzaming Chemelot en de Einstein telescoop. We blijven daarom onverminderd actief in het Zuid-Limburgs en Euregionaal netwerk. Het is voor ons van fundamentele betekenis dat we profiteren van de grensligging, en samen met buurstad Aken inzetten op het stimuleren van concrete projecten op het gebied van mobiliteit, cultuur en digitalisering. We denken er zelfs aan om samen met Brussel en Berlijn de mogelijkheden van een ‘landsgrensoverschrijdend’ format voor regionale ontwikkeling van de grensregio’s te onderzoeken. Dat onderzoek moet erop gericht zijn om de agglomeratiekracht te vergroten en de grensbarrières te verkleinen. We proberen partners als kennisinstellingen en bedrijven aan beide kanten van de grens met elkaar te verbinden. Wat betreft mobiliteit is het doortrekken van de Intercity vanuit de Randstad via Eindhoven naar Aken nog steeds de hoogste prioriteit. Dit vraagt permanente lobbykracht van ons.

Ook volgen we netwerken als VNG en G40 actief, participeren ook hierin en zijn regelmatig in Den Haag en andere plaatsen waar we effectief in gesprek kunnen over onze kansen en uitdagingen. Doordat de burgemeester in het bestuur van de VNG zitting heeft, is de relatie daarmee bijzonder sterk. We willen met onze partners een regionale kansen- of investeringsagenda ontwikkelen die primair gericht is op brede welvaart, waarbij naast de inhoud van de agenda ook de organisatie van de uitvoering centraal staat. Tegelijkertijd gaan we samen met het Rijk op zoek naar een langjarig partnerschap, inclusief financiële betrokkenheid voor een generatielange inhaalrace wat betreft kwetsbare focusgebieden in onze stad. Het recente onderzoek ‘Elke regio telt’ biedt hiervoor een heel goede basis. We beschouwen dit onderzoek als hèt aanknopingspunt om met het Rijk van gedachten te wisselen over versterking van ons economisch potentieel. De nieuwe Regiodeal biedt ons vanuit regionaal perspectief de mogelijkheid om nu al een basis te leggen voor de ambities en opgaven die we voor de stad hebben. Door de blijvende intensieve focus op lobby en het smeden van allianties, geven recente belangrijke en substantiële subsidieaanvragen (o.a. Regiodeal, Volkshuisvestingsfonds) ons de mogelijkheid om de komende jaren extra investeringen te doen, en daarmee onze ambities in eerste aanleg al vorm te geven.

Feit is dat dit nog lang niet genoeg is. Onze ambities en opgaven zijn immers veel groter. Daarom zullen we onze blik ook steeds nadrukkelijker op Europese fondsen gaan richten.

Communicatie helpt ons om de inwoners (en met inwoners bedoelen we ook ondernemers, maatschappelijke instellingen etc.) te betrekken bij het bouwen aan een sociale, duurzame, levendige en economisch vitale stad. Door de opgaven die we ons in het coalitieakkoord stellen als kader voor communicatie te laten dienen, zorgen we voor efficiënte, duidelijke informatie naar onze inwoners. Daarbij hanteren we een aantal kernwaarden: • online én offline in gesprek blijven; • helder en transparant communiceren: niet alleen over wát er besloten is maar ook waarom; • samen met inwoners plannen ontwikkelen en openstaan voor ideeën. Juist hier raakt communicatie aan participatie; • een partner en (snel) bereikbaar zijn voor onze inwoners. De leidende principes hierbij zijn: • flexibel zijn; • proactief zijn in openbaarheid van informatie; • duidelijk maken waar de gemeente voor staat: wat kan wel en wat kan niet; • begrijpelijk communiceren met álle inwoners, ook diegene zonder digitale vaardigheden; • weten wat er speelt in de stad zodat we kunnen anticiperen; • strategisch aan de slag gaan met communicatie om zo meer aan de voorkant van beleidsprocessen te staan. In 2024 vernieuwen we onze website.

Deze bevindt zich op het snijvlak van dienstverlening en communicatie; we kiezen daarbij voor thema’s die aansluiten bij de behoeften en belevingswereld van onze inwoners en bezoekers, maar ook die van bijv. het bedrijfsleven en instellingen. Ook het unieke verhaal van Heerlen moet continu verteld worden. De Heerlense inwoners voelen zich weer trots op de stad en die trots willen we vergroten. De inwoners zijn immers zelf de beste ambassadeurs van de stad (en regio). De transformatie van het centrum die op dit moment gaande is, heeft gezorgd voor een positief gevoel. Hierop wordt stadsmarketing verder uitgerold, waarbij Heerlen als innovatieve, creatieve stad met lef en daadkracht wordt neergezet. Als stad die genoeg lef heeft om na een tegenslag zich te herpakken. Een stad die nooit haar hand voor iets nieuws omdraait. Een stad met een familiair en warm karakter, zonder poespas. Met als doel meer bezoekers, inwoners, investeerders en studenten naar onze stad te trekken, maar ook op het netvlies te blijven in Den Haag, Brussel, de provincie en in Duitsland. Stadsmarketing is een kwestie van een lange adem. Het doel is om Heerlen zowel lokaal, regionaal, nationaal en euregionaal de komende jaren beter op de kaart te zetten met een duidelijk profiel. Effectiviteit wordt bereikt door de stad langjarig in de markt te zetten. Dat gaat niet van vandaag op morgen.

Op dit moment wordt er – met de huidige positieve basis van het centrum – een meerjarenplan ontwikkeld voor de stadsmarketing in Heerlen, waarbij de identiteit van de stad gebouwd wordt. De eerste campagne van deze meerjarenvisie start in 2024. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Onderzoeken Tripool; • Convenant Aken Heerlen; • Samenwerkingsovereenkomst Stedenband Amsterdam; • Regiodeal Parkstad 2019; • Strategische agenda Parkstad; • NOVI (Nationale Omgevingsvisie) uitvoeringsprogramma; • MAHHL (Maastricht Aken, Hasselt, Heerlen, Luik) jaarplan 2021; • Strategische beleids- /ambitiedocumenten van andere kernthema’s o.a.: Bidboek centrum;

• Uitvoeringsprogramma IBA (Internationale Bau Ausstellung); • PALET (Parkstad Limburg Energietransitie); • Economische samenwerking Zuid-Limburg (arbeidsmarkt). Wat gaat dat kosten? KT Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -5.647 1.148 -4.500

2023 -5.290 0 -5.290

Bedragen x € 1.000

2024 -5.063 0 -5.063

Meerjarenraming

2025 -5.119 0 -5.119

2026 -5.185 0 -5.185

2027 -5.274 0 -5.274

Kernthema Dienstverlening Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? De visie op dienstverlening ‘Met oog voor de Heerlenaar’ vormt de leidraad voor de verdere ontwikkeling van de gemeentelijke dienstverlening. Nu de digitale dienstverlening steeds meer de overhand krijgt, vinden we het belangrijk dat de mens centraal blijft staan. Goede bereikbaarheid, heldere en begrijpelijke taal en transparantie over onze wijze van werken vinden we essentieel. Voor 2024 (en volgende jaren) zijn twee ambities geformuleerd. Goede en betrouwbare dienstverlening • Duidelijkere servicenormen opstellen en deze delen met onze inwoners en ondernemers; • Onderzoek doen naar tevredenheid van onze inwoners, om zo te bepalen in welke mate we nu al voldoen aan verwachtingen, en waar onze verbeterpunten liggen; • Voorbereidingen treffen voor zaterdagopenstelling publieksbalies. In 2025 start de pilot 'zaterdagopenstelling publieksbalies gemeentehuis'. Voorafgaand hieraan komt een onderzoek naar de wensen van de inwoners, ondernemers en medewerkers hierover. Ook brengen we mogelijke knelpunten in kaart. Wij zorgen voor goede oplossingen, zodat we in 2025 met de pilot kunnen starten. Digitale dienstverlening • Voor mensen die niet of wat minder digitaal vaardig zijn, blijven we altijd offline goede informatie en ondersteuning bieden.

Maar door in te zetten op het gebruik van data en nieuwe technologieën spelen we in op de digitale behoefte van grote groepen Heerlenaren, maken we efficiëntieslagen, en wordt onze dienstverlening aan inwoners en ondernemers passender. Voorbeeld hiervan is een persoonlijke internetpagina waar inwoners de status van hun aanvragen kunnen inzien; • Een belangrijke concrete stap richting betere digitale dienstverlening is een nieuwe website die gebruikersvriendelijker is en waarin inwoners en ondernemers snel en eenvoudig hun weg kunnen vinden. Uitgangspunten zijn onder meer: dienstverlenend (inwoners en ondernemers staan centraal, we denken van buiten naar binnen), toegankelijk (iedereen kan gebruik maken van de informatie en dienstverlening), betrouwbaar (de website voldoet aan de laatste wetgeving op het gebied van privacy, veiligheid en archivering) en efficiënt (de website draagt bij aan het ontlasten van telefonie en balie, en daardoor het verder verlagen van de wachttijden aan de telefoon). Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Verordening BRP 2014; • Paspoortwet; • Wet BRP; • Regeling briefadres 2020; • Kieswet; • Wet Digitale Overheid; • Wet Digitale toegankelijkheid; • Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk verkeer; • Omgevingswet. Wat gaat dat kosten? KT Dienstverlening Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -3.077 1.575 -1.501

2023 -3.291 1.558 -1.733

Bedragen x € 1.000

2024 -3.775 1.943 -1.832

Meerjarenraming

2025 -3.838 1.854 -1.984

2026 -3.832 1.854 -1.978

2027 -3.826 1.854 -1.972

Kernthema Middelen en heffingen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, zoals beschreven in de diverse programma’s, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn het: • uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • scheppen van kaders voor de heffing en -inning van lokale belastingen (zie paragraaf Lokale heffingen’); • beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • verhogen van inkomende subsidies; • beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf Gemeentefonds). Het kernthema Middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. We kiezen er, in het kader van duidelijkheid en transparantie, voor om de onderwerpen in een keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. Hieronder staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.

Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Procesoptimalisatie Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie

Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • financiële verordening 2018 • Nota Risico’s en weerstandsvermogen 2012 • treasury statuut 2010 • Nota Reserves en voorzieningen 2018 • beleidsnota Lokale heffingen • Nota Verbonden partijen 2017 • kaders voor het fonds Economische cultuurversterking • legesverordening 2022

Wat gaat dat kosten? KT Middelen en heffingen Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2022 -64.665 361.887 297.221

2023 -65.348 344.079 278.731

2024 -76.842 374.781 297.938

Meerjarenraming

2025 -82.644 385.000 302.355

2026 -87.133 370.622 283.490

2027 -88.960 374.543 285.583

Bedragen x € 1.000

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2024

Basisvoorzieningen Parkstad-IT

1.373

Meubilair t.b.v. thuiswerkplekken

Meerjarenraming 2025

2026

2027

1.373

1.873

1.373

1.873

980

Totaal

2.353

Bedragen x € 1.000

2.1.1 Programma Veiligheid Portefeuillehouder: Roel Wever Wat willen we bereiken? Het is onze ambitie te zorgen voor veilige en leefbare wijken. Daarin is geen plek voor ernstige overlast en (ondermijnende) criminaliteit. De landelijke programma’s en financieringsimpulsen waarin veiligheid een belangrijke plek heeft, zoals het Nationaal Programma Heerlen-Noord, Regiodeal en Preventie met Gezag, gaan ons helpen verschillen tussen Heerlen-Noord en Heerlen-Zuid te verkleinen en de veiligheid in Heerlen op het niveau van het Nederlands gemiddelde te brengen. Die opgave is extra uitdagend vanwege de beperkte politiecapaciteit. De bezetting van de politieformatie in Heerlen is namelijk al jaren structureel te laag. Daar komt bij dat het aantal fte’s in formatie per 2024 tot en met 2027 afneemt, vanwege een herverdeling van capaciteit in Limburg. Om toch goed aan de veiligheidsopgave te werken is een structurele en toekomstbestendige investering in veiligheid nodig, met nadrukkelijk meer oog voor preventie. Dat willen we doen met in de wijk verankerde aanpakken en netwerken, innovatieve interventies en effectieve samenwerkingsverbanden. De uitwerking hiervan komt in 2024 terug in de nieuwe Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid. Bij onze ambitie hoort dat Heerlenaren zoveel als mogelijk beschermd zijn tegen risico’s bij rampen of crises.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=6bc0bcc3-f050-4517-ad44-be0102a780b6