Gewaarmerkte Themarekening - Gemeente Heerenveen 2021 DEF
Tekst van het document
Het geheel moet leiden tot een betere bereikbaarheid van Heerenveen via de A32 en een betere verbinding tussen het gemeentelijk wegennet en de Rijksweg. Een ander doel is om de verkeerssituatie op de A32 veiliger te maken en de doorstroming te bevorderen. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
30
Naast de afritten moet het kruispunt Burgemeester Falkenaweg - Oranje Nassaulaan worden aangepakt. Door opstoppingen leidt de huidige situatie tot overlast op het gemeentelijk wegennet en verstoring van de leefbaarheid. Het veroorzaakt daarbij terugslag van files richting de aansluiting op de A32. Wat hebben we er voor gedaan? Aansluiting A32 – K.R. Poststraat De aansluiting van de K.R. Poststraat op de A32 is volledig aangepast en afgerond. Aansluiting A32 - Oranje Nassaulaan We hebben gekozen om de K.R. Poststraat en Oranje Nassaulaan niet gelijktijdig met elkaar op de schop te nemen. De voorbereidingen voor de aansluiting op de Oranje Nassaulaan zijn in volle gang. Het betreffende ontwerp is vastgesteld en de ruimtelijke procedure is afgerond. In het najaar van 2021 is het contract op de markt gezet. Inmiddels is na een selectieprocedure, een aannemer voor het werk geselecteerd. Het jaar 2022 is nodig om het schetsontwerp uit te werken tot een technisch uitvoeringsontwerp. Dit wordt in het bouwteam met de aannemer gedaan. De uitvoeringsaanvang vindt vanaf 2023 plaats. Burgemeester Falkenaweg en de Oranje Nassaulaan/ A32 Na een intensief participatieproces ligt er voor dit kruispunt een scenario waarin de huidige rotonde plaats maakt voor een kruispunt met verkeerslichten.
De benodigde investering van € 4.000.000 en de bijbehorende kapitaallasten zijn opgenomen in de begroting. De werkzaamheden voor deze kruising zijn opgenomen in het hetzelfde contract en wordt gelijktijdig gedaan met de aanbesteding voor de aansluiting A32 – Oranje Nassaulaan. In vervolg op de reconstructie van de afritten maken we ook dit verkeersknooppunt op deze manier toekomstbestendig. Leefbare, vitale wijken en dorpen Realisatie glasvezelnetwerk Wat hebben we bereikt? Zowel in het buitengebied als in de dorpskernen hebben marktpartijen glasvezel aangelegd voor wooneenheden. Dit is nodig voor een toekomstbestendige digitale infrastructuur. Een groot deel van de woningen is al aangesloten op het aangelegde netwerk. De afronding daarvan is in 2022. Wat hebben we daarvoor gedaan? Om de aanleg van het glasvezelnetwerk voor woningen en bedrijven te bevorderen hebben we dit afgestemd met marktpartijen. Daarnaast hebben we afspraken gemaakt over de realisatie en over de manier waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd. Ook hebben we toezicht gehouden op de kwaliteit. Transitie veenweidegebied Wat hebben we bereikt? Het Veenweideprogramma 2021-2030 en het Samenwerkingsplan Veenweide zijn vastgesteld. De gebiedscommissie Aldeboarn-De Deelen is geïnstalleerd en werkt aan een integraal gebiedsplan. Wat hebben we daarvoor gedaan? Deloitte Accountants B.V.
Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
31
We hebben samen met Provincie, Wetterskip, landbouworganisaties en natuur- en milieuorganisaties gewerkt aan het veenweideprogramma en het Samenwerkingsplan. Er zijn aanvragen gedaan voor financiële middelen voor gebiedsontwikkeling in Aldeboarn-De Deelen zoals de Erfgoeddeal. Met de inkoop van energie zijn certificaten in het kader van Valuta voor Veen ingekocht. Op deze manier gaat een geldstroom naar de boeren voor het vernatten van hun landerijen. Er is gewerkt aan een voorlopige inrichtingsschets voor Aldeboarn-Zuid. We hebben verschillende bouwstenen ontwikkeld voor het gebiedsplan. Hierbij valt te denken aan landschap, cultuurhistorie, energietransitie, recreatie en toerisme en eventuele ‘rode’ functies zoals woningbouw en herbestemming van bestaande bouw.
Gasdossier Wat hebben we bereikt? De lopende aanvraag voor een nieuwe gaswinning bij Nieuwehorne is afgerond. Er is planologische toestemming verleend om hier gas te mogen winnen. Wij blijven er op toezien dat de initiatiefnemer de belanghebbenden goed informeert over en betrekt in het verdere proces. Daarnaast zijn we kritisch op ontwikkelingen rond gaswinning op andere locaties en eventuele nieuwe winningsverzoeken. Wat hebben we daarvoor gedaan? De planologische procedure voor de gaswinning is afgerond Actualisatie onderhoud kapitaalgoederen en beheer openbare ruimte Wat hebben we bereikt? De nota kapitaalgoederen openbare ruimte is vastgesteld. In dit plan staat de gewenste en na te streven onderhoudskwaliteit voor de kapitaalgoederen (onder andere verhardingen, groen, civiele kunstwerken en oevers). Elke vijf jaar is een actualisatie nodig. Om financiële redenen (BBV) is in 2021, in afwijking van de gewenste looptijd van 5 jaar, een geactualiseerd plan voor slechts twee jaren (2021-2022) vastgesteld. Ook hebben we bij deze vaststelling het nieuw opgestelde beheerplan gebouwen betrokken. Dit laatste omdat de hierbij geconstateerde financiële voordelen een toekomstige bijdrage kunnen leveren aan het beperken van de financiële opgaven zoals die zijn geconstateerd bij de kapitaalgoederen openbare ruimte (met namen verhardingen).
Bij de vaststelling is besloten in 2022 een 'Brede Nota Kapitaalgoederen 2023-2027' op te stellen. Hierin zijn de kapitaalgoederen openbare ruimte opgenomen met het kapitaalgoed “gebouwen” (integrale nota). Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 is de Nota Kapitaalgoederen (openbare ruimte) 2021 en 2022 en het Beheerplan Gebouwen (en beeldende kunst) 2021 en 2022 opgesteld en vastgesteld. In 2021 hebben we de voorbereiding en realisatie gedaan van de hierin opgenomen werkzaamheden. Daarnaast is nog sprake van doorgeschoven werkzaamheden naar 2022. Snippergrondbeleid Wat hebben we bereikt? Eind 2021 is het Snippergroenbeleid, uit 2007, geactualiseerd. Bij de actualisatie zijn de laatste ontwikkelingen meegenomen aangaande klimaatadaptatie en duurzaamheidsopgaves. Het nieuwe “Snippergrondbeleid” spreekt zich nu ook uit tegen o.a.: Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
32
onwenselijke verstening van groen; verlies van waterberging; beperkingen voor invulling geven aan de klimaatopgave en verbetering biodiversiteit. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het oude beleid is tegen het licht gehouden en er is brede afstemming geweest met diverse vakdisciplines op welke onderdelen het beleid geactualiseerd diende te worden. Oeverbescherming Compagnonsvaart Wat hebben we bereikt? De stapelstenen oeverbescherming langs de Schoterlandse Compagnonsvaart hebben we vervangen door een nieuwe oeverbescherming. Daarmee zorgen we voor een toekomstbestendige beheersituatie. Zo hebben we de afstroming van de Compagnonsvaar en de stabiliteit van de weg en berm geborgd. Wat hebben we daarvoor gedaan? Op kritische locaties op het traject De Knipe-Bontebok waar stapelsteen aanwezig was en waar sprake was van instortingsgevaar, hebben we een stalen damwand aangebracht. Deze zorgt voor een bestendige grondkering. De stalen damwand is na bewonersparticipatie afgewerkt met een vanuit esthetisch oogpunt houten voorhang (schotten). Zo creëren we een passend beeld voor de Schoterlandse Compagnonsvaart. Fonds vitale kernen Wat hebben we bereikt? In 2017 heeft u het Fonds Vitale Kernen ingesteld voor toekomstige aanpassingen en investeringen in de centra van Heerenveen, Jubbega, Akkrum en Aldeboarn.
In het huidige Meerjarenperspectief hebben we rekening gehouden met de volgende middelen voor het fonds: 2021: € 250.000 2022: € 500.000 2023: € 1.000.000 Daarbij heeft u de volgende verdeling tussen dorpen vastgesteld: 70% Heerenveen 15% Akkrum 11% Jubbega 4% Aldeboarn Wat hebben we er voor gedaan? Centrum Heerenveen Voor het centrum van Heerenveen doorliepen we een uitgebreid participatietraject (G1000 en G20). Aan de hand van de bouwstenen uit dit proces stelde u in december 2019 een visie voor het centrum van Heerenveen vast. In mei 2021 nam u vervolgens een besluit over de inzet van de beschikbare financiële middelen en de keuze waarvoor deze middelen worden ingezet. Op diverse plaatsen in het centrum van Heerenveen vinden inmiddels ontwikkelingen plaats. Onder andere is een gebiedsvisie vastgesteld voor centrum Oost. In een samenwerking met private partijen werken we toe naar een transformatie van dit gebied. De transformatie houdt onder andere het volgende in: de realisatie van een parkeergarage, groene dakpassage, verplaatsing van de Albert Heijn en bouw van een woontoren met sociale huurwoningen. Tot slot hebben we de realisatie van de Romkessteeg opgestart. We verwachten dat dit in de eerste helft van 2022 wordt Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
33
afgerond. Dorpen Akkrum, Jubbega en Aldeboarn Op dit moment lopen er verschillende processen voor (her)inrichtingsplannen van centra. Voor Jubbega stelde u in september 2021 een centrumvisie vast. Deze is samen met de inwoners en ondernemers opgesteld. Inmiddels zijn de voorbereidingen gestart om de plannen vanaf 2023 te realiseren. In Akkrum hebben in een participatieproces met inwoners en ondernemers bouwstenen voor een centrumvisie opgesteld. Hieraan is een investeringsagenda gekoppeld. We verwachten dat we de visie medio 2022 aan u kunnen aanbieden. Tot slot is in Aldeboarn onlangs gestart met de DorpsOntwikkelingsMaatschappij (DOM). Met deze methodiek worden leefbaarheidsinitiatieven in het dorp ondersteund én werken wij aan de vitaliseringsslag. Het Fonds vitale kernen zetten we in voor het stukje fysieke ruimte in het dorpscentrum. Versterken van recreatie en toerisme Overname Hooivaartbrug Wat hebben we bereikt? Samen met Rijkswaterstaat (RWS) stelden we een plan van aanpak op. Dit moet leiden tot een overdracht van de brug naar de gemeente Heerenveen. Uitgangspunt is dat de gemeente Heerenveen een goed functionerende brug overneemt. En ook dat al het achterstallig onderhoud is weggewerkt en waarbij de komende twintig jaar geen noemenswaardige conflicten mogen optreden. De overdracht gaat gepaard met een bruidsschat voor de afkoop van toekomstig onderhoud en bediening.
Wat hebben we daarvoor gedaan? In een projectgroep, met vertegenwoordigers van RWS, provincie Fryslân en gemeente, zijn alle technische aspecten van de brug doorlopen. Deze worden vertaald in een plan van aanpak. Dit werken we verder uit naar een uitvoeringsplan. Tegelijkertijd is gezamenlijk bepaald dat de fietsveiligheid op de brug verbeterd moet worden. Dit houdt in dat het fietspad op de brug breder gemaakt moet worden. RWS moet er ook voor zorgen dat de Hooivaartbrug geoptimaliseerd wordt voor bediening op afstand. Omdat de brug op termijn bediend wordt door de provincie Fryslân, is de provincie ook aangehaakt in deze ontwikkeling. Brugbediening op afstand Wat hebben we bereikt? De aanleg van het glasvezelnet door de provincie Fryslân, voor het op afstand bedienen van diverse bruggen in de gemeente Heerenveen, is afgerond. De Warrebrêge (provincie) wordt inmiddels op afstand bediend. De gemeentelijke Poolsbrug in Gersloot, is de eerstvolgende. Met de provincie hebben we overeenstemming om deze brug in 2024 op afstand te bedienen vanuit het Swettehûs in Leeuwarden. In 2023 moet daarom de brug gereed worden gemaakt voor bediening op afstand. Wat hebben we daarvoor gedaan? De voorbereidingen voor de nodige technische ingrepen zijn inmiddels gestart. Dat gebeurt in samenwerking met de provincie Fryslân.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
34
Mogelijk maken van aansprekende sport- en cultuurevenementen Sportieve en culturele evenementen in Heerenveen Wat hebben we bereikt? Het professionele evenementenbureau Heerenveen 'n Gouden Plak is in 2021 gestart. Dit is gekoppeld aan de regiomarketing organisatie. Door deze ontwikkeling zijn we als Heerenveen beter in staat (inter)nationale evenementen op het gebied van sport en cultuur binnen te halen. En dan gaat het om evenementen die aansluiten bij het profiel van Heerenveen als sportstad van het noorden en ’n gouden plak voor iedereen. Een voorbeeld is het binnenhalen van De Zandtovenaar. Heerenveen was zo ook op cultureel gebied zichtbaar op nationale televisie. Het projectbureau levert daarnaast ook ondersteuning aan andere evenementenorganisatoren op het gebied van evenementen, subsidies, lobbywerkzaamheden, vergunningen en veiligheid. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben het proces aangejaagd om te komen tot het evenementenbureau en zijn samen met de stakeholders aan de slag gegaan. We hebben financiële middelen beschikbaar gesteld (4 jaar) voor de realisatie van dit evenementenbureau. We hebben onze expertise op het gebied van evenementen en veiligheid ingezet.
Toekomstbestendig en slagvaardig cultureel aanbod organiseren In de gemeente Heerenveen kennen we een uitstekend aanbod van cultuur en van cultuureducatie gericht op de vraag vanuit de (basis)scholen. Onder cultuur vallen onder meer musea, molens, monumenten, bibliotheken, muziekverenigingen, theater, cultuureducatie, herdenkingen en kunst in de openbare ruimte. Wat hebben we bereikt? Vanwege COVID-19 zijn alle culturele instellingen blijvend ondersteund via onze gemeentelijke subsidieregelingen. Hiermee is getracht te voorkomen, dat verschillende culturele instellingen in de knoei zouden komen. Wat hebben we daarvoor gedaan? We zijn in nauw contact gebleven met het culturele veld waardoor we snel konden acteren wanneer er toch financiële problemen dreigden. We hebben maatwerk toegepast wanneer dit nodig was en hiervoor met name onze reguliere (eenmalige)subsidies ingezet, om enig perspectief te bieden. Daarnaast hebben we alle individuele culturele makers, die zich uit nood hadden gemeld, verwezen naar de TONK- en TOZO-regelingen en het Bureau Zelfstandigen Fryslân. Naast de financiële middelen vanuit de reguliere subsidiemiddelen, hebben we de corona Rijkssteun ingezet voor het Posthuis Theater en de culturele makers die –door sluiting van het Posthuis –derving van inkomsten hadden.
Geschikte, veilige en betaalbare huisvesting voor iedereen Huisvestingsbeleid, afspraken en monitoring Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
35
Vanuit de woonvisie maken we elk jaar prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersverenigingen. Dit gaat om onderlinge afspraken over betaalbaarheid, beschikbaarheid, duurzaamheid en wonen-welzijn en zorg. De prestatieafspraken maken we op basis van bestaand vastgesteld woonbeleid. De demografische en maatschappelijke ontwikkelingen geven aanleiding om een nieuwe woonvisie te maken. Zo hebben we meer regie op de volkshuisvestingsopgaven in de gemeente. We zijn gestart met het opstellen van een nieuwe woonvisie. Wat hebben we bereikt? Afspraken over geschikte, veilige en betaalbare huisvesting voor iedereen in de sociale sector. Overzicht van de woningprogrammering zoals deze nu in uitvoeringsprojecten tot 2030 zit. Inzicht gekregen in de kwalitatieve en kwantitatieve woonopgave en bijbehorende ontwikkelruimte voor gemeente Heerenveen voor de komende 10 jaar. Wat hebben we daarvoor gedaan? Als voorbereiding op de nieuwe prestatieafspraken hebben we de voortgang van de prestatieafspraken van 2020 geëvalueerd. Samen met de woningcorporaties en huurderverenigingen hebben we prestatieafspraken voor 2022 gemaakt en vastgesteld. In 2021 deden we een uitgebreid woonbehoefteonderzoek om zicht te krijgen op zowel de kwantitatieve en kwalitatieve woonbehoefte in de gemeente Heerenveen voor de komende tien jaar.
Daarbij analyseerden we niet alleen allerlei demografische data. Ook hebben we een bewonersenquête gehouden en zijn we op de avond van het wonen in gesprek gegaan met alle stakeholders uit het veld. Vervolgens hebben we de opgaven vertaald in een startnotie voor een nieuwe woonvisie. Deze werken we in 2022 uit. Implementatie Omgevingswet Programma implementatie omgevingswet Wat hebben we bereikt? De invoering van de Omgevingswet is in 2021 opnieuw uitgesteld naar 1 juli 2022. De belangrijkste aanleiding is dat het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) niet op tijd operationeel is. Ter voorbereiding op de invoering brachten we de kosten in kaart voor de implementatie van de Omgevingswet. Verder hebben we een prognose gemaakt van de kosten tot aan de inwerkingtreding op 1 juli 2022. Doelen van de Omgevingswet zijn: Een verbeterde en snellere dienstverlening. Meer samenhang in beleid en regels (integraal). Inzichtelijk beleid waarin de fysieke leefomgeving centraal staat. Concreet te bereiken resultaten zijn: Een integrale, gemeentebrede Omgevingsvisie (beleid op hoofdlijnen). Een gemeentedekkend Omgevingsplan (regels), te beginnen met een handboek. De gemeente is aangesloten op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De dienstverlening met klantreizen is op tijd op orde. Houding en gedrag in de gehele organisatie moeten passen bij de ambities.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Het inzicht in de implementatiekosten heeft geleid tot voorstellen in de Begroting 2022. Dit gaat om zowel extra personele kosten als een kredietverhoging voor de uitvoering van het programma Omgevingswet. U heeft hiermee ingestemd. Tegelijkertijd worden de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
36
meerjarige kosten tot 2029 inzichtelijk gemaakt. Deze volgen nog en presenteren we in 2022. Omgevingsvisie Wat hebben we bereikt? In juli 2021 is de Omgevingsvisie Heerenveen vastgesteld. Met de Omgevingsvisie geeft u richting aan de ontwikkeling, inrichting en gebruik van de fysieke leefomgeving, voor de middellange en lange termijn. De kaders uit de Omgevingsvisie werken we uit in het Omgevingsplan (regels) en in programma’s (beleid). Ook vormt de visie het toetsingskader voor vergunningaanvragen die niet passen binnen het Omgevingsplan. Om het gebruiksgemak voor inwoners en bedrijven zo groot mogelijk te maken, is de visie ook digitaal toegankelijk. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben de Omgevingsvisie voorbereid en opgesteld en voor besluitvorming aan u aangeboden. Omgevingsprogramma's Wat hebben we bereikt? Met het vaststellen van de Omgevingsvisie in juli 2021 heeft u de kaders vastgesteld voor omgevingsprogramma's. In de visie is benoemd dat er een programma Buitengebied en een programma Groenstructuur wordt opgesteld. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is gewerkt aan: De Omgevingsvisie. De eerste voorbereidingen voor de programma's. Omgevingsplan Wat hebben we bereikt? In de jaren 2022-2029 stellen we het Omgevingsplan Heerenveen stapsgewijs op. Een plan van aanpak hebben we u met de Startnotitie Omgevingsplan aangeboden.
Hierin zijn de beleidsuitgangspunten opgenomen. Ook staat er een planning in voor de jaren 20222029 met de gebieden waar een deel van het omgevingsplan wordt opgesteld. Voor het opstellen van een omgevingsplan voor de hele gemeente is in 2021 een eerste concept handboek samengesteld. Daarin staan de beleidsregels die kunnen worden opgenomen. Dit is afhankelijk van het omgevingsplangebied waar zij hun doorwerking moeten hebben. Wat hebben we daarvoor gedaan? Het opstellen van een omgevingsplan voor de hele gemeente hebben we in 2021 voorbereid. Ook is gestart met een pilot omgevingsplan. Dat gaat als leerschool en prototype gelden voor andere delen van het omgevingsplan. De nieuwe deel omgevingsplannen vervangen uiteindelijk alle bestemmingsplannen. Plannen waar geen inhoudelijke aanleiding is voor omzetting, moeten we uiterlijk 2029 alsnog hebben opgenomen in het integrale Omgevingsplan. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Wat hebben we bereikt? In 2021 koppelden we de gemeentelijke applicaties, informatiesystemen en processen stap-voor-stap aan het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Daarmee komt het doel dichterbij dat alle digitale informatie op één centrale plek te vinden is: het Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
37
Omgevingsloket. Heerenveen zit in de voorhoede van gemeenten. Wat hebben we daarvoor gedaan? Koppelingen tussen Centric Leefomgeving, DecosJoin en Key2Finance hebben grote stappen gemaakt, zijn ingericht en getest.
Klantreizen Wat hebben we bereikt? In 2021 maakten we een begin met het digitaal inrichten van de werkprocessen in de applicatie Centric Leefomgeving voor de verschillende servicelevels. De tussenstations van intake-, omgevings- en opgavetafel waren daarvan een onderdeel. Die dragen bij aan een goede centrale registratie, integrale beoordeling van en beslissing over het al dan niet meewerken aan een initiatief. Ook de bestuurlijke afstemming maakt hiervan deel uit. Deze inrichtingsprocessen faciliteren een eenduidige, snelle en evenwichtige gemeentelijke 'ja, mits'-benadering. Daarnaast zetten we in op het ontwikkelen van vergunningenchecks in het DSO voor de meest aangevraagde activiteiten. Wat hebben we daarvoor gedaan? De nieuwe Omgevingswet zet inwoner en ondernemer nog centraler dan nu. Onze werkprocessen richten wij in vanuit het perspectief van de inwoners en ondernemers. Met als doel om hen snel en op maat van dienst te kunnen zijn. Voor reguliere aanvragen is dat binnen de wettelijke acht weken en voor complexe aanvragen binnen 26 weken. Bovendien voegen we een snelservice toe om eenvoudige aanvragen af te handelen binnen vijf werkdagen. Financiën en Leges Wat hebben we bereikt? In 2021 kregen we inzicht in de kosten van invoering van de Omgevingswet. In totaal € 1,5 miljoen over de jaren 2016-2020.
De Rekenkamercommissie heeft daarover aan u gerapporteerd in juni 2021. De continuïteit van de implementatie van de Omgevingswet is verzekerd in 2021 met aanvullende middelen. In 2021 hebben we een analyse gemaakt van de huidige kosten-baten verhouding rondom leges voor omgevingsvergunningen. Hiermee wordt de toekomstige situatie na inwerkingtreding inzichtelijk gemaakt. De Rekenkamercommissie heeft onderzoek gedaan naar de implementatiekosten van de Omgevingswet. De raad heeft twee kredieten ter beschikking gesteld voor de implementatie van de Omgevingswet. Hiervoor is in 2018 een programmateam ingericht en zijn deelprojecten gestart. De inwerkingtreding is uitgesteld naar 1 juli 2022. Voor de continuering van de implementatie hebben we in de begroting van 2022 een aanvullend krediet beschikbaar gesteld. De leges dekken voor een belangrijk deel de operationele uitvoeringskosten die we direct kunnen toeschrijven aan de Omgevingswet volgens de BBV. Na de inwerkingtreding is er een nieuwe situatie van producten, gemaakte kosten en ondersteuning. Om inzicht te krijgen in de financiële situatie is in 2021 een projectgroep Financiën en Leges gestart. Daardoor kunnen we ook goede keuzes maken in de balans dienstverleningkostendekkendheid. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
38
Wat hebben we daarvoor gedaan? De Rekenkamercommissie ondersteund in het opstellen van haar rapportage aan de raad. Een overzicht van de kosten van implementatie van de Omgevingswet 2016-2020. De projectgroep Financiën en Leges is gestart. Deze heeft Kostendekkendheid.nl ingeschakeld voor de analyse huidige kosten-batenverhouding leges omgevingsvergunningen. Opleiden en competentieontwikkeling Wat hebben we bereikt? In 2021 startte de projectgroep Kennis- en competentieontwikkeling en is het plan van aanpak opgesteld. Doel van dit project is: In beeld gebracht over welke kennis en competenties de medewerkers moeten beschikken om hun functie (en rollen) goed uit te kunnen oefenen onder de Omgevingswet Welke kennis en competenties ontwikkeld moeten worden en hoe we die ontwikkeling gaan bereiken. Een grote groep van ongeveer honderd medewerkers, inclusief leidinggevenden, is benaderd voor het maken van afspraken over ontwikkeling van kennis en competenties. Daarnaast wordt in de praktijk geoefend en geleerd met het nieuwe initiatievenproces. Dit gebeurt tijdens de zogenoemde intake-, omgevings- en opgavetafels waamee we in 2021 gingen werken. Het plan omvat meerdere jaren. Wat hebben we daarvoor gedaan? Project Kennis- en competentieontwikkeling is gestart.
Intake-, omgevings- en opgavetafels zijn ingericht als leermomenten.Workshops en individuele gesprekken met medewerkers en leidinggevende gingen van start met de ondersteuning van het externe bureau Libereaux. Dit is gericht op de ontwikkeling van vaardigheden. We stimuleren bewustwording en kennissessies. Onder andere door het organiseren van De Dag van de Omgevingswet voor de interne organisatie. We doen dit op verschillende momenten. Wet kwaliteitsborging bouwen, preventieve bouwtoets Op 14 mei 2019 nam de Eerste Kamer de ‘Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)’ aan. Deze wet moet de kwaliteit van bouwwerken verbeteren en de positie van de opdrachtgever versterken. De aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van opdrachtgevers wordt uitgebreid. Invoering van de wet is gepland tegelijk met de invoering van de Omgevingswet die op 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 wordt ingevoerd. Hier neemt het Rijk nog een besluit over. Nu voeren gemeenten de preventieve bouwtechnische toets uit voor alle aanvragen omgevingsvergunningen ‘bouw’. Straks geldt dit alleen nog voor complexe bouwwerken en geldt het nieuwe stelsel. De 'kwaliteitsborger' voert dan de bouwtechnische toets uit. Met de introductie van de kwaliteitsborger (private partij) ontstaat een nieuwe taak en rol in het bouwproces.
Als organisatie willen wij ons hier samen met de 'bouwketen' in Heerenveen adequaat op voorbereiden. Wat hebben we bereikt? We hebben ervaring opgedaan in proefprojecten. Met deze ervaring kunnen we te zijner tijd werken met de nieuwe wet. De ervaring gebruiken we ook om de basis te leggen voor het opstellen van een plan van aanpak voor de invoering van de Wkb. Wat hebben we daarvoor gedaan? Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
39
Er is één proefproject Wkb volledig doorlopen en een tweede proefproject nadert afronding. Ervaringen van deze en andere proefprojecten buiten de gemeenten worden op provinciale en landelijke schaal gedeeld. Veiligheidsdomein Ontwikkeling veiligheidsdomein Wat hebben we bereikt? We hebben een nieuw veiligheidsdomein ontwikkeld binnen de afdeling vergunningen. De beleidsregisseurs veiligheid zijn samengevoegd met het team bijzondere wetten/evenementen en het BOA team. Door deze samenvoeging zijn we beter in staat om veiligheidsvraagstukken op te pakken. Ook is er naast tijdelijke ook structurele uitbreiding gekomen voor de beleidsregisseurs, het BOA team en de juridische schil. Zo kunnen we slagvaardiger optreden in de openbare ruimte. Beleidsmatig en juridisch is een goede schil gevormd. De extra bevoegdheden de burgemeester heeft gekregen, kunnen we op deze manier correct inzetten. Wat hebben we daarvoor gedaan? Er is een nieuw BOA team gevormd waarbij handhavers in vaste dienst zijn gekomen van de gemeente. Daarnaast is (tijdelijk) extra personeel aangetrokken. Hiermee kunnen we proactief inspringen op veranderende veiligheidsvraagstukken en nieuwe burgemeestersbevoegdheden. In 2021 is verder vorm gegeven aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Maar ook hebben we actief ingespeeld op de steeds veranderende COVID-19 maatregelen.
Gemeentelijk Vastgoed Strategisch accommodatiebeleid Wat hebben we bereikt? Eind 2021 is de Nota Vastgoedbeleid vastgesteld. De nota biedt een kader voor het vastgoed in eigendom van gemeente Heerenveen, voor het maken van toekomstige afwegingen over behouden, afstoten of (her)ontwikkelen van vastgoed/accommodaties. Vastgoed is immers geen doel op zich maar moet primair bijdragen aan het bereiken/ondersteunen van beleidsdoelen. Bijvoorbeeld het bieden van passende huisvesting voor cultuur of gemeentelijke diensten. Als onderdeel van de vaststelling van de nota in 2021, werken we dit per (vastgoed)object verder uit. Vervolgens moet dit leiden tot nadere voorstellen over hoe we omgaan met de vastgoedportefeuille cq. de individuele objecten. Op basis van de vastgestelde Nota vastgoedbeleid en de nadere uitwerking (2022) kunnen vervolgens afwegingen worden gemaakt over onder meer: Investeringen voor duurzaamheid (keuze/mate duurzaamheidsmaatregelen). Mate van onderhoud (relatie met op te stellen Brede nota kapitaalgoederen). Verhuur en prijsstelling (in relatie tot Wet Markt en Overheid). Financiële (af)waarderingen (materiële activa). Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 hebben we de Nota Vastgoedbeleid opgesteld die vervolgens op 16 december 2021 is vastgesteld. Ook startten we met de nadere portefeuille analyse voor de op te stellen uitwerking in 2022.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
40
Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000
Begroting 2021 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2021 na Realisatie wijziging
Verschil
Beeldende kunst
Lasten
-51
-51
-9
42
Begraafplaatsen
Lasten
-507
-507
-459
48
Beleid groen
Lasten
-1.215
-1.130
-1.070
60
Ruimtelijk beleid c.a.
Lasten
-1.038
-1.494
-1.421
72
Betaald parkeren
Lasten
-1.279
-1.197
-1.093
104
Brandweer
Lasten
-3.409
-3.409
-3.307
102
Cultuur en recreatie
Lasten
-2.610
-2.610
-2.624
-14
Dierenopvang
Lasten
-68
-68
-54
14
Evenementen
Lasten
-343
-344
-298
47
GEO
Lasten
-392
-392
-352
40
Grondbank
Lasten
-71
-90
-47
43
Grondexploitaties
Lasten
-6.669
-11.232
-11.790
-557
Handhaving
Lasten
-1.414
-1.414
-1.386
28
Leges titel 1
Lasten
-1.642
-1.588
-1.648
-60
Leges titel 2
Lasten
-169
-422
-433
-11
Leges titel 3
Lasten
-369
-369
-367
2
Openbare orde / rampenbeheersing
Lasten
-419
-419
-559
-140
Planologisch beleid
Lasten
-1.040
-1.045
-974
72
Posthuis
Lasten
-1.938
-1.845
-1.518
327
Verkeersveiligheid
Lasten
-499
-452
-363
89
WABO
Lasten
-4.192
-4.192
-4.154
38
Watergangen
Lasten
-599
-598
-487
112
Wegen
Lasten
-4.866
-4.890
-4.556
334
Wijken
Lasten
-8.155
-8.155
-8.041
114
Wonen
Lasten
-112
-112
-131
-19
-43.065
-48.027
-47.141
885
Begroting 2021 na Realisatie wijziging
Verschil
Totaal Lasten
Begroting 2021 voor wijziging
Omschrijving Beeldende kunst
Baten
-
-
-
-
Begraafplaatsen
Baten
212
262
255
-8
Beleid groen
Baten
-
-
31
31
Ruimtelijk beleid c.a.
Baten
1
95
161
67
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
41
Betaald parkeren
Baten
2.300
2.022
1.929
-94
Brandweer
Baten
-
-
-
-
Cultuur en recreatie
Baten
2
2
-
-2
Dierenopvang
Baten
-
-
-
-
Evenementen
Baten
195
122
102
-20
GEO
Baten
3
3
2
-1
Grondbank
Baten
54
54
90
36
Grondexploitaties
Baten
6.210
13.176
21.157
7.981
Handhaving
Baten
-
-
9
9
Leges titel 1
Baten
775
585
694
109
Leges titel 2
Baten
2
2
-
-2
Leges titel 3
Baten
32
32
3
-29
Openbare orde / rampenbeheersing
Baten
-
-
-
-
Planologisch beleid
Baten
-
-
-
-
Posthuis
Baten
580
405
315
-90
Verkeersveiligheid
Baten
-
-
5
5
WABO
Baten
1.621
1.971
2.071
100
Watergangen
Baten
16
16
7
-9
Wegen
Baten
175
689
697
8
Wijken
Baten
286
286
311
24
Wonen
Baten
-
6
6
-
Totaal Baten
12.465
19.729
27.844
8.115
Saldo van baten en lasten
-30.600
-28.298
-19.297
9.000
Toevoegingen reserve
-379
-3.684
-3.558
127
Onttrekking reserve
151
2.961
2.701
-260
-30.829
-29.021
-20.154
8.868
Resultaat
Beleid groen Bij de lasten zien we een voordeel van € 60.000. Dit wordt veroorzaakt doordat we minder activiteiten op het uitvoeringsprogramma beplantingen en op onderhoud hebben gerealiseerd. Door het natte najaar konden diverse werkzaamheden niet worden uitgevoerd. Ruimtelijk beleid De kosten van dit product zijn € 72.000 lager dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt doordat: Er in 2021 geen externe kosten gemaakt zijn voor de actualisatie van bestemmingsplannen. Daarnaast zijn er geen kosten gemaakt voor planschades, tezamen € 85.000. De interne personele kosten voor beiden zijn € 19.000 lager.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
42
De kosten van inzet van eigen personeel voor de invoering van de omgevingswet € 31.000 lager is dan geraamd. De kosten van De Friese Aanpak zijn € 65.000 hoger zijn dan werd geraamd in Verzamelbesluit 2021-4. Dit bedrag wordt minder overgeheveld via de reserve naar 2022. De verantwoorde bijdragen van Provincie, Wetterskip en Friese gemeenten voor De Friese Aanpak is gelijk aan de verantwoorde kosten. Dit veroorzaakt de hogere baten op dit product. Het overschot van deze bijdragen is als vooruitontvangst toegevoegd aan de overlopende passiva op de balans. De lagere reservemutaties worden volledig veroorzaakt door de hogere kosten en baten bij De Friese Aanpak. Betaald parkeren Het overschot op de lasten wordt veroorzaakt bij de Geert Willigen parkeergarage. Er zijn minder handhavingskosten geweest in 2021 dan begroot. Daarnaast is er een lagere doorbelasting vanuit het product vastgoed. Deze afwijking wordt toegelicht in het thema Toekomstbestendig en Duurzaam. Bij de baten is een nadeel zichtbaar van € 94.000. In dit product is het effect van Corona zichtbaar. Over 2020 en 2021 zijn minder inkomsten gerealiseerd dan begroot. Brandweer Lagere lasten door niet correcte verdeling begroting Veiligheidsregio, zie ook bij product Volksgezondheid. De mutatie in de begroting was volledig toegevoegd aan het product Brandweer. In de begroting 2022 is dit aangepast.
Grondexploitaties Dit product sluit met een positief resultaat van € 7.423.000. De belangrijkste verschillen in de actieve grondexploitaties zijn: De kosten van faciliterend grondbedrijf zijn € 294.000 lager dan geraamd. De afwikkeling van de overeenkomst met Elkien met betrekking de voormalige melkfabriek Aldeboarn is doorgeschoven naar 2022. Het gaat hierbij om een last van € 330.000. Ook de daarbij behorende baat te ontvangen van Elkien schuift door. Hogere winstneming IBF omdat de afzet zich positief ontwikkelt. De voorzieningen voor verlies voor de grondexploitaties Skoatterwâld 1+2 en 3 en het Stadiongebied zijn fors verlaagd omdat met name de verwachte grondprijzen aanzienlijk stijgen. De baten van het faciliterend grondbedrijf zijn € 282.000 lager dan geraamd. Het gaat daarbij om de eerde genoemde bijdrage van Elkien van € 330.000. Dit is per saldo neutraal. Om in de parkeerbehoefte te voorzien is € 35.000 ontvangen van de ontwikkelaar. Middels resultaatbestemming wordt de raad voorgesteld dit bedrag aan de bestemmingsreserve toe te voegen. In de paragraaf grondbeleid is een uitsplitsing per grondexploitatie opgenomen. Leges titel 1 Er zijn in 2021 meer reisdocumenten aangevraagd dan begroot. Door corona zijn er in 2020 minder reisdocumenten aangevraagd, dit is voor een groot deel gecompenseerd in Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden.
Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
43
2021. Daarnaast heeft de Brexit ook tot een toename in de aanvraag van het aantal paspoorten geleid.
Openbare orde/rampenbeheersing De Raad heeft in maart 2021 de kosten van Niet Geëxplodeerde Explosieven 2020 vastgesteld. In de kosten zat ook een bedrag van € 30.000 voor Elkien. Deze is abusievelijk niet als verplichting verwerkt ten laste van 2020 en was niet uitgekeerd aan Elkien. Deze omissie is begin 2022 recht gezet. In maart 2022 wordt de Raad voorgesteld om de kosten van NGE's 2021 vast te stellen. De kosten bedragen € 26.000, waarvan € 23.000 voor Elkien en het resterende bedrag voor gemeentelijke kosten. Deze last was niet geraamd. Planologisch beleid De kosten voor Planologische beleid zijn € 72.000 lager dan geraamd. Dit komt met name door de vrijval van de beschikbare structurele middelen van het Fonds Vitale Kernen voor met name Akkrum, Jubbega en Aldeboarn. Voor Jubbega heeft de Raad in september uitvoeringskredieten beschikbaar gesteld. Die voor Akkrum volgen begin 2022. Posthuis De langdurige sluiting van het Posthuis Theater heeft een voordelig resultaat van € 140.000 opgeleverd. Een grote kostenonderschrijding waren de lagere uitkoopsommen voor artiesten. Immers veel voorstellingen werden geannuleerd. Hiertegenover staat dat ook de horeca-opbrengsten flink lager waren. Hiernaast wordt een deel van het voordeel (€ 88.500) veroorzaakt door een storting in de voorziening onderhoud van het gebouw.
Deze storting vindt niet meer plaats op het product het Posthuis, maar wordt vanaf 2021 centraal geboekt. In de begroting 2022 is hiermee al rekening gehouden. Verkeersveiligheid Totaal voordeel op de lasten op dit product is € 89.000. Dit wordt veroorzaakt door dat geen inzet nodig was van een stelpost onvoorzien levert hier een voordeel op van € 50.000. Daarnaast is er sprake van een lagere realisatie van het uitvoeringsprogramma onderhoud markeringen, waardoor een voordeel ontstaat van € 42.000. Wabo Er zijn in 2021 meer Wabo aanvragen binnengekomen dan verwacht. Het budget is in de loop van 2021 al bijgesteld. Het is van tevoren moeilijk in te schatten hoeveel aanvragen er komen. Watergangen De lagere lasten in 2021 komen doordat er een uitgave vanuit de reserve voor baggeren gepland stond die niet is uitgevoerd. In 2022 stellen we een plan op voor de uit te voeren baggerwerkzaamheden. Omdat de werkzaamheden niet zijn uitgevoerd, wordt de dekking ook niet onttrokken aan de reserve. Wegen Het product wegen bestaat uit meerdere deelproducten. Onder dit product vallen: Onderhoud verhardingen, gladheidsbestrijding, kunstwerken, straatinrichting, openbare verlichting en de Light Challenge. Op deze deelproducten zijn meerdere kleinere afwijkingen. De voornaamste afwijkingen worden veroorzaakt door niet gemaakt kosten Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden.
Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
44
voor de Light Challenge en een afwijking op de geboekte kapitaallasten voor onderhoud verhardingen. Deze afwijking komt doordat ten tijde van het aanpassen van de kapitaallasten, de startdatum van een investering afweek van de werkelijke start. Wijken Bij de wijken is op de lasten een voordeel zichtbaar van € 114.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door minder werkzaamheden op onkruidbestrijding en hekkelen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
45
Thema Werken en Ondernemen Kernboodschap "We willen middelen en kansen benutten voor een constante economische groei" In Heerenveen willen we middelen en kansen benutten voor een constante economische groei. Er is voldoende werkgelegenheid en we willen zoveel mogelijk inwoners helpen aan passend werk. We voorzien in een goede infrastructuur waarvan iedereen gebruik kan maken en we bevorderen innovatie. We gaan aan de slag met: Economische groei. Werkgelegenheid. Fatsoenlijk werk voor iedereen. Circulaire economie. In deze raadsperiode gaan we aan de slag met de onderstaande onderwerpen die zijn opgenomen in het hoofdlijnenakkoord. Werken en Ondernemen Investeren in nieuwe bedrijventerreinen zoals Klaverblad Noord-Oost Meer inwoners hebben betaald regulier werk Een pact sluiten tussen onderwijs, werknemers, bedrijfsleven en overheden Het in samenhang uitvoeren van de Wsw en de Participatiewet met relevante stakeholders Experimenteren met andere vormen van werktoeleiding Invulling en ontwikkeling van circulaire economie
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
46
Investeren in een toekomstgerichte, duurzame economie Algemeen In 2030 leven we in een economie die duurzaam en vitaal is. Ondernemers zijn in staat zich aan te passen aan de eisen van de tijd en in te spelen op kansen die zich voordoen. Onderwijs, ondernemers en overheden werken samen aan maatschappelijke opgaven en voegen waarde toe aan de samenleving. De werkgelegenheid sluit aan bij onze kracht en de behoefte van de samenleving. De Heerenveense economie is klaar voor de toekomst. Welzijn en welvaart We zijn een gemeente waarin economische ontwikkeling ten goede komt aan het welzijn van de regio en de welvaart van onze inwoners. We zijn de banenmotor van Fryslân en laten iedereen meedoen. We stimuleren en faciliteren ondernemers zodat zij kunnen ondernemen. Ook kunnen ze zo goede banen blijven bieden voor onze inwoners en die van de regio om ons heen. We zetten in op toekomstbestendige werkgelegenheid en economische ontwikkeling op basis van onze kracht. We vinden het belangrijk om een duurzame, vitale gemeente te zijn met krachtige, levendige kernen en goed bereikbare voorzieningen. Een gemeente waarin bedrijven volop ruimte en mogelijkheden krijgen om te innoveren, te ‘vergroenen’ en te verdienen aan maatschappelijke opgaven. Wat gaan we daarvoor doen? Tot 2025 zetten we in op de volgende pijlers: Inspelen op de kracht van Heerenveen.
Faciliteren en stimuleren van ons MKB. Versterken van het vestigingsklimaat. Deze pijlers zijn opgenomen in ons economisch beleid 2020-2030 en waren ook onze rode draad in 2021. Corona Net als in 2020 hebben we ook in 2021 veel aandacht besteed aan onze (MKB)ondernemers. Zij hadden het zwaar als gevolg van de coronapandemie. We hebben ingezet op: Contacten met ondernemers en ondernemersverenigingen om te horen wat er speelt en wat ze nodig hebben. Intermediair tussen ondernemers en instellingen die concreet ondersteuning kunnen bieden, zoals Ynbusiness en BZF. Frequente communicatie met een positieve boodschap of informatie op LinkedIn. Specifieke maatregelen of lastenverlichting voor bepaalde sectoren. Samen met ondernemersverenigingen en Plaatselijke belangen plannen voor de corona-budgetten uitwerken. De raad heeft deze beschikbaar zijn gesteld. Ze worden ingezet voor de leefbaarheid, vitaliteit en toeristische aantrekkingskracht van de kernen en het buitengebied. Inspelen op de kracht van Heerenveen Wat hebben we bereikt? We bouwen voortdurend aan de sterke punten van onze economie. Dat zijn: De belangrijke sectoren rondom logistiek (groothandel, vervoer en opslag) en industrie.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
47
De voedingsmiddelenindustrie op zichzelf, maar vooral ook samen met de grote zorgsector, in combinatie met de aanwezige voorzieningen op het gebied van sport, recreatie, vitaliteit. De verdere ontwikkeling van een circulaire economie waar kansen liggen.
De genoemde speerpunten hebben dynamiek laten zien, middels uitbreidingen en werkgelegenheidsgroei. Een paar voorbeelden: Ausnutria en Aware bouwen verder op het IBF en Transportbedrijf AB Texel heeft daar grond aangekocht. Portena is overgenomen door Nedcargo. Van Wijnen en Heijmans ontwikkelen (duurzaam) door, evenals AP van den Berg. Uitbreiding Nedcam en hun samenwerking met DSM. Dit alles zorgt voor kansen en banen voor onze inwoners en regio. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben het onderzoek Circular Valley Heerenveen afgerond. Hierin presenteren we een analyse van kansrijke sectoren, een materiaalstromenanalyse en een visie voor Circular Valley. We hebben een uitvoeringsagenda Circulariteit 2022 ontwikkeld. We gaan in 2022 verder met de lopende projecten en starten met de afgesproken nieuwe projecten. Op basis van de ambities voor Circular Valley Heerenveen geven we hier samen met bedrijven en organisaties in 2022 verder invulling aan. Communicatie, evenementen en activiteiten zijn hier belangrijk onderdeel van. We werken aan 'Het Schone Noorden' om Heerenveen en Fryslân een sterkere positie en een eigen profiel te geven op het gebied van circulaire plastics in Noord Nederland. Dit realiseren we samen met andere gemeenten (Emmen) en door ondersteuning van Heerenveense bedrijven (samenwerking O3, regionale netwerkpartners, toegang tot financiën etc.).
We onderhouden ons netwerk op het gebied van logistiek en we zijn gestart met het onderzoeken van de haalbaarheid en wenselijkheid van een multifunctionele logistieke hub. We zijn samen met alle andere Friese gemeenten, de provincie en kennisinstellingen gestart met de Friese Projecten Machine. Hiermee willen we kansen in Europa benutten. Ons strategisch accountmanagement is alert op kansen en faciliteert de behoeftes uit het bedrijfsleven. Faciliteren en stimuleren van ons MKB Wat hebben we bereikt? Onze speerpunten zijn: Onze dienstverlening is zo georganiseerd dat we ondernemers optimaal kunnen ondersteunen. We weten waar ondernemers behoefte aan hebben. Onze ondernemers weten ons uitstekend te vinden. We hebben ons netwerk (regionaal, provinciaal en noordelijk) op orde. Dit is een continu proces van aandacht geven, verbeteren en vernieuwen van ons relatiebeheer en de gemeentelijke dienstverlening. Hierbij gaat het meer om het DOEN dan om een DOEL. Wat hebben we daarvoor gedaan? De focus van ons relatiebeheer heeft gelegen op aandacht voor onze ondernemers in verband met corona.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
48
Een groot deel van onze dienstverlening bestaat uit het beantwoorden van een breed scala aan vragen van ondernemers en ondernemersverenigingen en meedenken bij plannen en initiatieven. We hebben bedrijfsbezoeken afgelegd en diverse (digitale) bijeenkomsten georganiseerd. We hebben regelmatig overleg gevoerd met de ondernemersverenigingen over diverse gemeentelijke beleidsonderwerpen, projecten en corona. Onze communicatie is geprofessionaliseerd en geïntensiveerd. We zetten veel meer social media in, waarin we vooral aandacht besteden aan ondernemers. We laten hier vooral positieve dingen zien. We hebben veel tijd besteed aan grondverkoop. Dit wordt door de toenemende schaarste aan bedrijfsgrond steeds complexer. We zijn actief gebleven in ons netwerk zodat we weten waar onze ondernemers terecht kunnen voor specifieke ondersteuning.
Versterken van ons vestigingsklimaat Wat hebben we bereikt? We blijven: Investeren in het vestigingsklimaat en zorgen voor goede werklocaties, bruisende kernen en toeristische recreatieve voorzieningen. Samenwerken met onderwijs en ondernemers om zo de verbinding tussen arbeidsmarkt en onderwijs te versterken. De kwaliteiten van ons gebied professioneel uitdragen. Dit doen we op het terrein van werk en economie, maar ook voor de vrijetijdseconomie en toerisme. Hiervoor werken we in regionaal verband samen in F4 en de regio Zuidoost-Friesland. Wat hebben we daarvoor gedaan? We werken (op basis van recente prognoses) aan een regionaal bedrijventerreinplan Zuidoost-Friesland. En we stemmen bedrijfsterreinontwikkeling ook in F4-verband af. We hebben gewerkt aan het masterplan KNO. Het Masterplan KNO is vastgesteld. We merken nu al dat er belangstelling is vanuit de markt voor dit bedrijventerrein. De gemeenteraad heeft de visie Waterrecreatie is in december 2021 vastgesteld. We hebben nieuw beleid voor detailhandel en horeca opgesteld. De raad stelde deze beleidsnota in januari 2022 vast. We werken aan een regionale ontwikkelstrategie voor toerisme en recreatie. Deze strategie ronden we in het eerste kwartaal van 2022 af. We stimuleren ondernemerschap, marketing en profilering vanuit (subsidie)mogelijkheden van de Friese Retailaanpak.
Dit nemen we mee in de lopende centrumprocessen. We werken steeds intensiever samen met de regiomarketingorganisaties Het Andere Friesland, Regio Heerenveen ’n Gouden Plak en Merk Fryslân. Het andere Friesland heeft zich ontwikkeld tot een waardevolle partij. Om de regionale ambities waar te maken en HAF te versterken zetten we met de andere gemeenten in op structurele verdubbeling van het budget vanaf 2022. Regio Heerenveen 'n Gouden Plak is nu een stichting waaraan ook een professioneel evenementenbureau is gekoppeld. De raad heeft in 2021 voor deze impuls middelen beschikbaar gesteld (2021 tot en met 2024). In het kader van de uitwerking van de centrumvisie en de ontwikkeling van het evenementenbureau heeft ook het CPH een financiële impuls (2021 tot en met 2024) gekregen. Het doel hiervan is om de organisatie voor centrummanagement te
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
49
professionaliseren en om de samenhang tussen profilering en activiteiten in het centrum van Heerenveen te versterken. In 2021 is het actieprogramma vitale logiesaccommodaties afgerond. Dit biedt goede verdere ontwikkelkansen van het toeristisch aanbod ook in Heerenveen. We werken dit in regionaal verband verder uit. We hebben in regioverband gewerkt aan het projectplan Ervaren en Turf. Dit is een meerjarig plan. Er zijn in de regio negen projecten ontwikkeld vanuit dit plan. Een aantal projecten is nog niet volledig uitgevoerd (TOP-locaties en Entreelocaties). Na overleg met de provincie is het mogelijk dat de middelen en projectonderdelen overgaan in het onderdeel Recreatie en Toerisme van de Regiodeal ZOF. We werken aan de realisatie van een aantal TOP’s (De Heide, Akkrum, Jubbega). We hebben de wensen (routes, verbindingen) op het gebied van paardrijden, mennen en ATB-en geïnventariseerd, in het regionale project Routegebonden Recreatie. We hebben het ontwikkelplan De Heide afgerond. De raad heeft budget beschikbaar gesteld (uit regiodeal). We organiseerden diverse ontmoetingen en bijeenkomsten met ondernemers en onderwijs in het KnOOppunt. De samenwerking met studenten is inspirerend. Na corona kan dit nog verder worden geïntensiveerd.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
50
Wat heeft het gekost? (Bedragen x € 1.000)
Begroting 2021 voor wijziging
Omschrijving Sociaal economisch beleid
Lasten
Totaal Lasten
Sociaal economisch beleid
-1.511
-1.466
45
-1.433
-1.511
-1.466
45
Begroting 2021 na Realisatie wijziging
Verschil
140
3
3
140
3
3
-1.294
-1.508
-1.464
45
Toevoegingen reserve
-290
-274
16
Onttrekking reserve
516
516
-1.282
-1.221
Totaal Baten Saldo van baten en lasten
Resultaat
Baten
Verschil
-1.433
Begroting 2021 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2021 na Realisatie wijziging
-1.294
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
-
60
51
Thema Toekomstbestendig en Duurzaam Kernboodschap "Samen beschermen we onze natuurlijke rijkdommen en zorgen we voor een gezonde leefomgeving" Ons klimaat verandert en dat is merkbaar in de natuur. Actie is nodig om de effecten van deze verandering te bestrijden. Duurzame en moderne energie draagt daar aan bij. In Heerenveen willen we duurzaam leven, wonen en werken. We werken aan bewustwording om onze natuurlijke rijkdommen te beschermen. Samen zorgen we voor een gezonde leefomgeving. We gaan aan de slag met: Duurzaamheid Energietransitie Duurzaam beheer bodem In deze raadsperiode gaan we aan de slag met de onderstaande onderwerpen die zijn opgenomen in het hoofdlijnenakkoord. Toekomstbestendig en duurzaam * Invulling geven aan de energietransitie op basis van de Friese energiestrategie door het opstellen van een lokale strategie en een vertaling naar een plan van aanpak. Uitvoering geven aan klimaatadaptatie. * Stimuleren van lokale en gebiedsgerichte oplossingen. * Duurzame energie is toegankelijk voor inwoners en we creëren draagvlak. Behoud en vergroten van biodiversiteit. Strategie en visie op gebruik en benutting ondergrond. De onderwerpen die zijn aangeduid met een * hebben een relatie met het thematisch raadsakkoord.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
52
Onderwerpen • Heerenveen klimaatneutraal • Energietransitie • Circulaire economie • Klimaatadaptatie en biodiversiteit • Overkoepelende activiteiten Heerenveen klimaatneutraal Algemeen Wat hebben we bereikt? Onze lange termijnambitie is Heerenveen klimaatneutraal in 2050. Dit doen we samen, sociaal en sportief met voldoende speelruimte; iedereen kan meedoen! We willen bereiken dat de gemeente in 2050: Energieneutraal is (95% CO2-reductie) waarbij energie-armoede is voorkomen (energietransitie). Afvalstoffen inzet als grondstof, we denken in kringlopen (circulaire economie). Optimale leefomstandigheden heeft voor inheemse dieren en plantensoorten (biodiversiteit). Klaar is voor extremer weer zoals extreme droogte, langdurige hitte en clusterbuien (klimaatadaptatie). Wat hebben we daarvoor gedaan? Alle projecten en maatregelen die we uitvoeren dragen bij aan bovenstaande doelen. In het duurzaamheidsprogramma 2019-2022 zijn onze activiteiten per thema uitgewerkt. Kijk voor het complete duurzaamheidsprogramma hier. Uitgevoerde activiteiten zijn gerapporteerd via de Herfstmonitor 2021. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste activiteiten en resultaten.
Energietransitie Transitievisie warmte en wijkuitvoeringsplannen Wat hebben we bereikt? In 2050 moeten de meer dan 23.500 woningen in de gemeente Heerenveen en de 2.500 andere gebouwen zoals kantoren, goed geïsoleerd zijn en gebruik maken van duurzame warmte en schone elektriciteit. In 2030 moet 20% daarvan zijn gerealiseerd. Elke gemeente moet eind 2021 een visie voor 2030 hebben: de transitievisie warmte (TVW). Daarin moet staan hoe 20% van de gebouwen wordt afgekoppeld van het aardgas en welke duurzame warmteoplossing er wordt ontwikkeld. Wat hebben we daarvoor gedaan? We hebben een transitievisie warmte opgesteld die in december 2021 door de raad is vastgesteld. In deze visie staat op hoofdlijnen hoe de gebouwen en woningen in onze gemeente duurzaam verwarmd gaan worden en met welke gebieden we beginnen. Daarnaast zijn we begonnen met de voorbereidingen van een wijkuitvoeringsplan in Heidemeer. Lokale productie duurzame energie Wat hebben we bereikt? In de RES (regionale Energie Strategie) 1.0 (raadsbesluit RES 1.0, 30 april 2021) is onderbouwd dat het realistisch en haalbaar is voor Heerenveen om in 2030 0,16 TWh Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
53
duurzame elektriciteit op te wekken, waarmee Heerenveen in 74% van de elektriciteitsbehoefte (lokaal en duurzaam) kan voorzien. Wat hebben we daarvoor gedaan? Op de daken in de gemeente Heerenveen is ongeveer 25 MW aan opwek zonnestroom gerealiseerd. Daarnaast is ca. 32 MW aan zonneparken gerealiseerd (Omweg, Shell, A32, Drijvend zonnepark, Wetterskip Akkrum). De Samenwerkende Heerenveense Energiecoöperaties (SHEC) hebben recent het drijvende zonnepark Oudehaske overgenomen van GroenLeven. Voor het tweede drijvende zonnepark in Oudehaske is de vergunning verstrekt. Ook is de benodigde subsidie is binnen. In 2022 wordt gestart met de bouw. De SHEC onderzoekt momenteel de mogelijkheid ook dit park over te nemen. Voor zonnepark KNO is het masterplan vastgesteld. Met de SHEC werken we aan een intentieovereenkomst voor het gezamenlijke zonnepark. Lokaal Energie Experimenten Fonds (thematisch raadsakkoord) Wat hebben we bereikt? In het thematisch raadsakkoord heeft u aangeven transparant en volgbaar experimenten binnen de energietransitie te willen faciliteren. Het gaat dan concreet om experimenten van onderaf op initiatief van inwoners, lokale bedrijven, scholen of andere (maatschappelijke) organisaties. Het onderliggende doel is toewerken naar aardgasloze dorpen, wijken, straten en bedrijven(terreinen).
Een van de concrete uitwerkingen is het opstarten van een Lokaal Energie Experimenten Fonds (LEEF). Het LEEF-experimentenfonds levert een essentiële bijdrage aan de doelstellingen van het programma Duurzaamheid en geeft inzichten in hoe lokale initiatieven vanuit de gemeente zo goed mogelijk kunnen worden geholpen. Deze inzichten kunnen ook weer worden gebruikt bij het opstellen van de Transitievisie Warmte (TVW). Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 hebben tien initiatieven een plan ingediend om mee te doen aan het experiment. Een onafhankelijke jury heeft hiervan vijf initiatieven gekozen op basis van de beoordelingscriteria. Deze Groene Gangmakers zijn: AEngwirden Aardgasvrij Baanbrekers Nieuweschoot Nieuweschoot zet stap CO2 neutraliteit Rijwoningen renoveren Buitengewoon Duurzaam De Greiden; meer info vindt u hier Samen verduurzamen bedrijventerrein Heerenveen Zuid; meer informatie vindt u hier Deze projectgroepen zijn half april gestart om hun initiatief uit te voeren. De eerste inspiratiesessie is gehouden in de herfst. Vrijwel alle initiatieven zijn ondertussen op stoom en hebben al eerste ervaringen opgedaan en stappen gezet. Energieloket (thematisch raadsakkoord) Wat hebben we bereikt? In het thematisch raadsakkoord heeft u aangeven transparant en volgbaar experimenten met de energietransitie te willen faciliteren.
Een van de concrete uitwerkingen is het plan voor het ontwikkelen van een Energie informatiepunt (website), eventueel aangevuld met een backoffice. Wat hebben we daarvoor gedaan? Sinds juni 2021 is het digitale energieloket online, dit kunt u hier vinden. In eerste instantie waren er gemiddeld drie bezoekers per dag op website, 13% komt terug als bezoeker. Deze aantallen zijn de afgelopen periode sterk toegenomen. Populairste onderwerpen zijn Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022
54
financiering/subsidies, aan de slag met de energiebesparende maatregelen en aardgasvrij. Daarnaast organiseren we regelmatig een -digitale- bijeenkomst over duurzaam wonen. We vergroten de naamsbekendheid van de website en voorlichtersrol door middel van campagnes op social media, regionale kranten en de (digitale ) bijeenkomsten. Verledden openbare verlichting Wat hebben we bereikt? Een deel van onze openbare verlichting is voorzien van ledverlichting. Indien noodzakelijk is hierbij ook het armatuur aangepast, zodat het licht zo weinig mogelijk direct naar de hemel schijnt. Dit is onderdeel van het vastgestelde lichtbeleid en de beoogde energiebesparing van minimaal 46.000 kWh per jaar. Het doel is om het energieverbruik van de openbare verlichting, dat op het ogenblik 1.440.000 kWh per jaar bedraagt, uiteindelijk terug wordt gebracht naar 900.000 kWh per jaar. Dit bereiken we voor / uiterlijk in 2029. Er is uitvoering gegeven aan de vastgestelde visie uit het lichtbeleidsplan: Binnen de gemeente Heerenveen bestaat een gezonde balans tussen kunstlicht en donkerte. Deze balans houdt rekening met sociale veiligheid en verkeersveiligheid, met sfeer en beleving van de ruimtelijke kwaliteit, maar ook met het verstorende effect dat kunstlicht in de nacht heeft op mens en dier.
Bedrijven, particulieren en verenigingen zijn zich nog onvoldoende bewust van de lichthinder van de eigen bedrijfs-, tuin- of woningverlichting. Sommigen hebben deze waar mogelijk al aangepast of uitgeschakeld. Wat hebben we daarvoor gedaan? In 2021 hebben we de bewustwordingscampagne ‘In het donker zie je meer’ ontwikkeld. Deze is begin 2022 (ná de feestdagen en ín de donkere maanden) gelanceerd, onder andere met een reportage op Omrop Fryslän. Het doel van de campagne was om inwoners en organisaties bewust te maken van hun eigen aandeel in de lichtvervuiling. Daarnaast hebben we, conform de meerjarenplanning in 2021, een aantal gebieden in de gemeente vanuit regulier onderhoud voorzien van ledverlichting. Ook vervangen we versneld conventionele armaturen door energiezuinige LED armaturen. Van het gehele areaal verlichting in de gemeente is per 01-01-2022 bijna 25% uitgevoerd met LED. Acties energie besparen Wat hebben we bereikt? In 2020 en 2021 hebben we van het Rijk respectievelijk € 495.000 (RRE) en € 798.000 (RREW) ontvangen, om te besteden aan kleine energiebesparende maatregelen in koop- en huurwoningen in onze gemeente. Wat hebben we daarvoor gedaan? Tijdens de eerste actie hebben we energiebespaarboxen aangeboden aan eigenaren van particuliere koopwoningen. In totaal hebben 5.500 huishoudens in koopwoningen hiervan gebruik van gemaakt.
De tweede fase is in december 2021 van start gegaan. Deze keer boden we vooral aan huurders in onze gemeente energiebespaarboxen aan. Binnen vier weken hebben we reeds duizenden energiebespaarboxen kunnen uitreiken. Daarnaast hebben we een energiecoach geworven. Deze coach gaat advies geven over hoe mensen energie kunnen besparen in woningen zonder dat dit (grote) investeringen vraagt. De coach is gestart in 2022. Het aantal laadvoorzieningen in de openbare ruimte is fors toegenomen Wat hebben we bereikt? Tot op heden hebben we circa zestig laadpalen gerealiseerd en inwoners/bedrijven geadviseerd hoe te laden op eigen terrein. Dit is onderdeel van het streven dat er in 2030 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 3 juni 2022