Bijlage 5 - Ombuigingenbundel
Tekst van het document
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 34 | Ombuigingenbundel
9. Onroerendezaakbelasting gebruikers optie 1 Basisgegevens Domein
Bedrijfsvoering
Thema
Algemene dekkingsmiddelen
Taakveld
0.62 OZB niet-woningen
Grootboeknummer
600019
Kostensoort
8401000
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel De onroerendezaakbelasting (OZB) is een gemeentelijke belasting gebaseerd op de waarde van onroerend goed, zoals woningen en bedrijfspanden. Deze waarde, de WOZ-waarde, wordt jaarlijks vastgesteld door gemeentelijke taxateurs volgens de Wet waardering onroerende zaken. De gemeenteraad bepaalt de tarieven van de OZB. Wie betaalt OZB? Eigenaren van woningen en bedrijfspanden betalen OZB over hun eigendom, terwijl gebruikers van niet-woningen, zoals huurders van bedrijfsruimten, ook een deel van de belasting betalen. Huurders van woningen betalen geen OZB. De belasting wordt geheven op basis van de situatie op 1 januari van het betreffende jaar, waardoor veranderingen later in het jaar niet worden meegenomen. Waar wordt de OZB voor gebruikt? De OZB-opbrengsten worden gebruikt voor gemeentelijke voorzieningen zoals wegen, scholen, sportfaciliteiten, riolering en het onderhoud van schone wijken. Hoewel het grootste deel van de gemeentelijke inkomsten afkomstig is van het Rijk, dragen inwoners en ondernemers via de OZB ongeveer 7,8% bij aan de totale baten van de gemeentelijke begroting. Huidige begroting en tarieven 2025 en voorstel voor verhoging Soort
Huidige tarief 2025
Begrote inkomsten 2025
OZB woningen eigenaren
0,1091% van de WOZ-waarde
OZB woningen gebruikers
Geen OZB
OZB niet-woningen eigenaren
0,3617% van de WOZ-waarde
€ 5.171.860
OZB niet-woningen gebruikers
0,2868% van de WOZ-waarde
€ 3.688.378
€ 8.432.581 €0
Totaal
€ 17.292.819
Het voorstel is om de OZB-opbrengsten vanaf 2026 te verhogen met 7,5% voor gebruikers niet-woningen. Dit betekent een verhoging van € 276.628.
| 35 | Ombuigingenbundel
Historie van eerdere verhogingen 2020-2025 Aanpassing t.o.v. voorgaand jaar (excl. accress en waarde ontwikkeling)
Jaar
Tarief eigenaren woningen
Toelichting
2020
0,2752%
-4%
Verlaging conform hoofdlijnenakkoord 2018-2022
2021
0,2791%
4%
2% indexatie + correctie +2% n.a.v. Perspectiefnota 2020
2022
0.2982%
1%
Reguliere indexatie
2023
0.2984%
3,3%
Reguliere indexatie
2024
0,2862%
3,1%
Reguliere indexatie
2025
0,2868%
2%
Reguliere indexatie
Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling van het OZB-tarief voor gebruikers van niet-woningen zien, inclusief de jaarlijkse aanpassingen. De aanpassingen zijn grotendeels gebaseerd op reguliere indexatie. In 2020 werd het tarief verlaagd volgens het hoofdlijnenakkoord 2018-2022. Vanaf 2021 is de OZB jaarlijks geïndexeerd, met variërende percentages. Ook heeft in 2021 een correctie plaatsgevonden van 2% om de tariefsverlaging van het jaar daarvoor gedeeltelijk terug te draaien. Het is belangrijk te benadrukken dat de ontwikkeling van het tarief niet los kan worden gezien van andere factoren, zoals de WOZ-waarde van woningen en het gemeentefonds (accres). Een stijging of daling van de WOZ-waarden heeft invloed op de totale OZB-opbrengst en kan de tariefsontwikkeling beïnvloeden. Daardoor zijn de tarieven niet één-op-één vergelijkbaar tussen de jaren. Wettelijke taak van de gemeente Gemeenten hebben de wettelijke bevoegdheid, maar niet de plicht, om OZB te heffen. Deze bevoegdheid is vastgelegd in de Gemeentewet. Het is aan de gemeenteraad om te beslissen of en in welke mate OZB wordt geheven. Hoewel het geen wettelijke verplichting is, wordt OZB door vrijwel alle gemeenten in Nederland geheven omdat het een belangrijke bron van eigen inkomsten vormt.
De WOZ-waarde van een onroerend goed is een objectieve, op marktwaarde gebaseerde schatting die door de gemeente jaarlijks wordt vastgesteld. De gemeente moet daarbij de wetgeving volgen en mag de waarde niet naar eigen inzicht aanpassen. Welke tarieven hanteren andere gemeenten? In de provincie Fryslân hanteren gemeenten verschillende tarieven voor OZB. Onderstaande tabel presenteert een overzicht van de tarieven voor 2025 bij andere Friese gemeenten. In het kader van het ravijnjaar kan het zijn dat ook andere gemeenten de OZB-tarieven zullen verhogen bij de begroting 2026.
| 36 | Ombuigingenbundel
Gemeente
Tarief 2025 eigenaar woning
Tarief 2025 eigenaar niet-woning
Tarief 2025 Gebruiker niet-woning
Tarief 2025 Gebruik woning
Gemiddelde WOZ waarde in 2024
Achtkarspelen
0,12250%
0,24710%
0,31210%
Geen OZB
€ 271.000
Ameland
0,06600%
0,15110%
0,12090%
Geen OZB
€ 348.000
Dantumadiel
0,13950%
0,30760%
0,23930%
Geen OZB
€ 308.000
De Fryske Marren
0,08500%
0,29050%
0,21840%
Geen OZB
€ 341.000
Harlingen
0,09530%
0,31010%
0,23450%
Geen OZB
€ 247.000
Heerenveen
0,10190%
0,36170%
0,28680%
Geen OZB
€ 325.000
Leeuwarden
0,10721%
0,48401%
0,38806%
Geen OZB
€ 249.000
Noardeast-Fryslân
0,12480%
0,29540%
0,22490%
Geen OZB
€ 283.000
Ooststellingwerf
0,07480%
0,09880%
0,08430%
Geen OZB
€ 310.000
Opsterland
0,07980%
0,18690%
0,15160%
Geen OZB
€ 338.000
Schiermonnikoog
0,09980%
0,22600%
0,18190%
Geen OZB
€ 403.000
Smallingerland
0,10700%
0,35040%
0,28060%
Geen OZB
€ 287.000
Súdwest-Fryslân
0,10680%
0,32820%
0,26260%
Geen OZB
€ 300.000
Terschelling
0,08500%
0,41700%
0,32800%
Geen OZB
€ 437.000
Tytsjerksteradiel
0,14240%
0,28040%
0,24110%
Geen OZB
€ 294.000
Vlieland
0,06452%
0,21075%
0,20575%
Geen OZB
€ 399.000
Weststellingwerf
0,08970%
0,22580%
0,22010%
Geen OZB
€ 309.000
Waadhoeke
0,11680%
0,24600%
0,16840%
Geen OZB
€ 257.000
Gemiddeld
0,10049%
0,27876%
0,23052%
€ 317.000
In vergelijking met andere gemeenten in Fryslân hanteert Heerenveen voor 2025 een OZB-tarief van 0,28680% voor gebruikers van niet-woningen, wat iets hoger ligt dan het gemiddelde van 0,23052%. Er zijn echter enkele gemeenten die hogere tarieven hanteren. Leeuwarden heeft bijvoorbeeld een OZB-tarief voor gebruikers van niet-woningen van 0,38806% en Achtkarspelen een tarief van 0,31210%, beide hoger dan die van Heerenveen. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat de WOZ-waarde van invloed is op de hoogte van de belastinglasten. Een hoger OZB-tarief bij een lagere WOZ-waarde kan namelijk leiden tot lagere lokale lasten dan een lager tarief met een hogere WOZ-waarde. In Heerenveen bedraagt de gemiddelde WOZ-waarde € 325.000, wat redelijk in lijn ligt met het provinciale gemiddelde van € 317.000. Dit betekent dat de daadwerkelijke belastingdruk, zowel voor woningen als niet-woningen, sterk afhankelijk is van de WOZ-waarde en dus niet alleen van het tarief. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: redelijk Toelichting: Een verhoging van de OZB met 7,5% heeft een impact op de gebruikers van onroerend goed in onze gemeente. De tarieven worden vastgesteld op basis van de begrote opbrengsten die de gemeente nodig heeft en de WOZ-waarden van de panden in de
| 37 | Ombuigingenbundel
gemeente. Bij een WOZ-waarde van € 325.000 bedroeg de OZB gebruikers € 932,1. Met een stijging van 7,5% komt hier € 69,91 bij. We denken dat deze verhoging relatief bescheiden is en dat de impact voor de meeste gebruikers zal meevallen, hoewel het voor bedrijven alsnog een extra last kan zijn. Naast deze verhoging van 7,5% vanaf 2026 (optie 1) zijn er ook voorstellen voor de onroerendezaakbelasting met een stijging van 2,5% vanaf 2026 en 3% vanaf 2027 (optie 2 en 3). Als ervoor wordt gekozen om meerdere varianten door te voeren, zullen de gevolgen voor inwoners en ondernemers navenant toenemen. Wanneer men zowel de eigenaar als ook de gebruiker is van een niet-woning betaalt diegene 2 keer OZB: de OZB voor eigenaren en die voor gebruikers. Mensen kunnen geen bezwaar maken tegen het OZB-tarief, alleen tegen de WOZ-waarde, die de basis vormt voor de berekening. De WOZ-waarde wordt bepaald op basis van wettelijke normen en objectieve criteria, zoals verkoopcijfers van vergelijkbare woningen. Een verlaging van de WOZ-waarde verlaagt alleen het te betalen bedrag, niet het tarief zelf. Bij de tariefsverhoging kunnen inwoners inspreken bij de gemeenteraad, maar geen formeel bezwaar maken. Alleen bij een extreem hoge verhoging kan bestuurlijk of juridisch worden ingegrepen.
Organisatorische gevolgen Classificatie: laag Toelichting: niet van toepassing Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€ 276.628
€ 276.628
€ 276.628
€ 276.628
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€ 276.628
€ 276.628
€ 276.628
€ 276.628
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het
| 38 | Ombuigingenbundel
betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming X
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 39 | Ombuigingenbundel
10. Onroerendezaakbelasting gebruikers optie 2 Basisgegevens Domein
Bedrijfsvoering
Thema
Algemene dekkingsmiddelen
Taakveld
0.62 OZB niet-woningen
Grootboeknummer
600019
Kostensoort
8401000
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel De onroerendezaakbelasting (OZB) is een gemeentelijke belasting gebaseerd op de waarde van onroerend goed, zoals woningen en bedrijfspanden. Deze waarde, de WOZ-waarde, wordt jaarlijks vastgesteld door gemeentelijke taxateurs volgens de Wet waardering onroerende zaken. De gemeenteraad bepaalt de tarieven van de OZB. Wie betaalt OZB? Eigenaren van woningen en bedrijfspanden betalen OZB over hun eigendom, terwijl gebruikers van niet-woningen, zoals huurders van bedrijfsruimten, ook een deel van de belasting betalen. Huurders van woningen betalen geen OZB. De belasting wordt geheven op basis van de situatie op 1 januari van het betreffende jaar, waardoor veranderingen later in het jaar niet worden meegenomen. Waar wordt de OZB voor gebruikt? De OZB-opbrengsten worden gebruikt voor gemeentelijke voorzieningen zoals wegen, scholen, sportfaciliteiten, riolering en het onderhoud van schone wijken. Hoewel het grootste deel van de gemeentelijke inkomsten afkomstig is van het Rijk, dragen inwoners en ondernemers via de OZB ongeveer 7,8% bij aan de totale baten van de gemeentelijke begroting. Huidige begroting en tarieven 2025 en voorstel voor verhoging Soort
Huidige tarief 2025
Begrote inkomsten 2025
OZB woningen eigenaren
0,1091% van de WOZ-waarde
OZB woningen gebruikers
Geen OZB
OZB niet-woningen eigenaren
0,3617% van de WOZ-waarde
€ 5.171.860
OZB niet-woningen gebruikers
0,2868% van de WOZ-waarde
€ 3.688.378
€ 8.432.581 €0
Totaal
€ 17.292.819
Het voorstel is om de OZB-opbrengsten vanaf 2026 te verhogen met 5% voor gebruikers niet-woningen. Dit betekent een verhoging van € 184.419.
| 40 | Ombuigingenbundel
Historie van eerdere verhogingen 2020-2025 Aanpassing t.o.v. voorgaand jaar (excl. accress en waarde ontwikkeling)
Jaar
Tarief eigenaren woningen
Toelichting
2020
0,2752%
-4%
Verlaging conform hoofdlijnenakkoord 2018-2022
2021
0,2791%
4%
2% indexatie + correctie +2% n.a.v. Perspectiefnota 2020
2022
0.2982%
1%
Reguliere indexatie
2023
0.2984%
3,3%
Reguliere indexatie
2024
0,2862%
3,1%
Reguliere indexatie
2025
0,2868%
2%
Reguliere indexatie
Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling van het OZB-tarief voor gebruikers van niet-woningen zien, inclusief de jaarlijkse aanpassingen. De aanpassingen zijn grotendeels gebaseerd op reguliere indexatie. In 2020 werd het tarief verlaagd volgens het hoofdlijnenakkoord 2018-2022. Vanaf 2021 is de OZB jaarlijks geïndexeerd, met variërende percentages. Ook heeft in 2021 een correctie plaatsgevonden van 2% om de tariefsverlaging van het jaar daar voor gedeeltelijk terug te draaien. Het is belangrijk te benadrukken dat de ontwikkeling van het tarief niet los kan worden gezien van andere factoren, zoals de WOZ-waarde van woningen en het gemeentefonds (accres). Een stijging of daling van de WOZ-waarden heeft invloed op de totale OZB-opbrengst en kan de tariefsontwikkeling beïnvloeden. Daardoor zijn de tarieven niet één-op-één vergelijkbaar tussen de jaren. Wettelijke taak van de gemeente Gemeenten hebben de wettelijke bevoegdheid, maar niet de plicht, om OZB te heffen. Deze bevoegdheid is vastgelegd in de Gemeentewet. Het is aan de gemeenteraad om te beslissen of en in welke mate OZB wordt geheven. Hoewel het geen wettelijke verplichting is, wordt OZB door vrijwel alle gemeenten in Nederland geheven omdat het een belangrijke bron van eigen inkomsten vormt.
De WOZ-waarde van een onroerend goed is een objectieve, op marktwaarde gebaseerde schatting die door de gemeente jaarlijks wordt vastgesteld. De gemeente moet daarbij de wetgeving volgen en mag de waarde niet naar eigen inzicht aanpassen. Welke tarieven hanteren andere gemeenten? In de provincie Fryslân hanteren gemeenten verschillende tarieven voor OZB. Onderstaande tabel presenteert een overzicht van de tarieven voor 2025 bij andere Friese gemeenten. In het kader van het ravijnjaar kan het zijn dat ook andere gemeenten de OZB-tarieven zullen verhogen bij de begroting 2026.
| 41 | Ombuigingenbundel
Gemeente
Tarief 2025 eigenaar woning
Tarief 2025 eigenaar niet-woning
Tarief 2025 Gebruiker niet-woning
Tarief 2025 Gebruik woning
Gemiddelde WOZ waarde in 2024
Achtkarspelen
0,12250%
0,24710%
0,31210%
Geen OZB
€ 271.000
Ameland
0,06600%
0,15110%
0,12090%
Geen OZB
€ 348.000
Dantumadiel
0,13950%
0,30760%
0,23930%
Geen OZB
€ 308.000
De Fryske Marren
0,08500%
0,29050%
0,21840%
Geen OZB
€ 341.000
Harlingen
0,09530%
0,31010%
0,23450%
Geen OZB
€ 247.000
Heerenveen
0,10190%
0,36170%
0,28680%
Geen OZB
€ 325.000
Leeuwarden
0,10721%
0,48401%
0,38806%
Geen OZB
€ 249.000
Noardeast-Fryslân
0,12480%
0,29540%
0,22490%
Geen OZB
€ 283.000
Ooststellingwerf
0,07480%
0,09880%
0,08430%
Geen OZB
€ 310.000
Opsterland
0,07980%
0,18690%
0,15160%
Geen OZB
€ 338.000
Schiermonnikoog
0,09980%
0,22600%
0,18190%
Geen OZB
€ 403.000
Smallingerland
0,10700%
0,35040%
0,28060%
Geen OZB
€ 287.000
Súdwest-Fryslân
0,10680%
0,32820%
0,26260%
Geen OZB
€ 300.000
Terschelling
0,08500%
0,41700%
0,32800%
Geen OZB
€ 437.000
Tytsjerksteradiel
0,14240%
0,28040%
0,24110%
Geen OZB
€ 294.000
Vlieland
0,06452%
0,21075%
0,20575%
Geen OZB
€ 399.000
Weststellingwerf
0,08970%
0,22580%
0,22010%
Geen OZB
€ 309.000
Waadhoeke
0,11680%
0,24600%
0,16840%
Geen OZB
€ 257.000
Gemiddeld
0,10049%
0,27876%
0,23052%
€ 317.000
In vergelijking met andere gemeenten in Fryslân hanteert Heerenveen voor 2025 een OZB-tarief van 0,28680% voor gebruikers van niet-woningen, wat iets hoger ligt dan het gemiddelde van 0,23052%. Er zijn echter enkele gemeenten die hogere tarieven hanteren. Leeuwarden heeft bijvoorbeeld een OZB-tarief voor gebruikers van niet-woningen van 0,38806% en Achtkarspelen een tarief van 0,31210%, beide hoger dan die van Heerenveen. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat de WOZ-waarde van invloed is op de hoogte van de belastinglasten. Een hoger OZB-tarief bij een lagere WOZ-waarde kan namelijk leiden tot lagere lokale lasten dan een lager tarief met een hogere WOZ-waarde. In Heerenveen bedraagt de gemiddelde WOZ-waarde € 325.000, wat redelijk in lijn ligt met het provinciale gemiddelde van € 317.000. Dit betekent dat de daadwerkelijke belastingdruk, zowel voor woningen als niet-woningen, sterk afhankelijk is van de WOZ-waarde en dus niet alleen van het tarief. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: laag Een verhoging van de OZB met 5% heeft een impact op de gebruikers van onroerend goed in onze gemeente. De tarieven worden vastgesteld op basis van de begrote opbrengsten die de gemeente nodig heeft en de WOZ-waarden van de panden in de gemeente. Bij een
| 42 | Ombuigingenbundel
WOZ-waarde van € 325.000 bedroeg de OZB gebruikers € 932,1. Met een stijging van 5% komt hier € 46,61 bij. Hoewel deze verhoging een impact kan hebben, denken we dat de belastingdruk voor de meeste eigenaren beheersbaar zal blijven. Naast deze verhoging van 5% vanaf 2026 (optie 2) zijn er ook voorstellen voor de onroerendezaakbelasting met een stijging van 7,5% vanaf 2026 en 3% vanaf 2027 (optie 1 en 3). Als ervoor wordt gekozen om meerdere varianten door te voeren, zullen de gevolgen voor inwoners en ondernemers navenant toenemen. Wanneer men zowel de eigenaar als ook de gebruiker is van een niet-woning betaalt diegene 2 keer OZB: de OZB voor eigenaren en die voor gebruikers. Mensen kunnen geen bezwaar maken tegen het OZB-tarief, alleen tegen de WOZ-waarde, die de basis vormt voor de berekening. De WOZ-waarde wordt bepaald op basis van wettelijke normen en objectieve criteria, zoals verkoopcijfers van vergelijkbare woningen. Een verlaging van de WOZ-waarde verlaagt alleen het te betalen bedrag, niet het tarief zelf. Bij de tariefsverhoging kunnen inwoners inspreken bij de gemeenteraad, maar geen formeel bezwaar maken. Alleen bij een extreem hoge verhoging kan bestuurlijk of juridisch worden ingegrepen. Organisatorische gevolgen Classificatie: laag Toelichting: niet van toepassing Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€ 184.419
€ 184.419
€ 184.419
€ 184.419
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€ 184.419
€ 184.419
€ 184.419
€ 184.419
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het
| 43 | Ombuigingenbundel
betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming X
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 44 | Ombuigingenbundel
11. Onroerendezaakbelasting gebruikers optie 3 Basisgegevens Domein
Bedrijfsvoering
Thema
Algemene dekkingsmiddelen
Taakveld
0.62 OZB niet-woningen
Grootboeknummer
600019
Kostensoort
8401000
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel De onroerendezaakbelasting (OZB) is een gemeentelijke belasting gebaseerd op de waarde van onroerend goed, zoals woningen en bedrijfspanden. Deze waarde, de WOZ-waarde, wordt jaarlijks vastgesteld door gemeentelijke taxateurs volgens de Wet waardering onroerende zaken. De gemeenteraad bepaalt de tarieven van de OZB. Wie betaalt OZB? Eigenaren van woningen en bedrijfspanden betalen OZB over hun eigendom, terwijl gebruikers van niet-woningen, zoals huurders van bedrijfsruimten, ook een deel van de belasting betalen. Huurders van woningen betalen geen OZB. De belasting wordt geheven op basis van de situatie op 1 januari van het betreffende jaar, waardoor veranderingen later in het jaar niet worden meegenomen. Waar wordt de OZB voor gebruikt? De OZB-opbrengsten worden gebruikt voor gemeentelijke voorzieningen zoals wegen, scholen, sportfaciliteiten, riolering en het onderhoud van schone wijken. Hoewel het grootste deel van de gemeentelijke inkomsten afkomstig is van het Rijk, dragen inwoners en ondernemers via de OZB ongeveer 7,8% bij aan de totale baten van de gemeentelijke begroting. Huidige begroting en tarieven 2025 en voorstel voor verhoging Soort
Huidige tarief 2025
Begrote inkomsten 2025
OZB woningen eigenaren
0,1091% van de WOZ-waarde
OZB woningen gebruikers
Geen OZB
OZB niet-woningen eigenaren
0,3617% van de WOZ-waarde
€ 5.171.860
OZB niet-woningen gebruikers
0,2868% van de WOZ-waarde
€ 3.688.378
€ 8.432.581 €0
Totaal
€ 17.292.819
Het voorstel is om de OZB-opbrengsten vanaf 2027 te verhogen met 3% voor gebruikers niet-woningen. Dit betekent een verhoging van € 110.651.
| 45 | Ombuigingenbundel
Historie van eerdere verhogingen 2020-2025 Aanpassing t.o.v. voorgaand jaar (excl. accress en waarde ontwikkeling)
Jaar
Tarief eigenaren woningen
Toelichting
2020
0,2752%
-4%
Verlaging conform hoofdlijnenakkoord 2018-2022
2021
0,2791%
4%
2% indexatie + correctie +2% n.a.v. Perspectiefnota 2020
2022
0.2982%
1%
Reguliere indexatie
2023
0.2984%
3,3%
Reguliere indexatie
2024
0,2862%
3,1%
Reguliere indexatie
2025
0,2868%
2%
Reguliere indexatie
Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling van het OZB-tarief voor gebruikers van niet-woningen zien, inclusief de jaarlijkse aanpassingen. De aanpassingen zijn grotendeels gebaseerd op reguliere indexatie. In 2020 werd het tarief verlaagd volgens het hoofdlijnenakkoord 2018-2022. Vanaf 2021 is de OZB jaarlijks geïndexeerd, met variërende percentages. Ook heeft in 2021 een correctie plaatsgevonden van 2% om de tariefsverlaging van het jaar daarvoor gedeeltelijk terug te draaien. Het is belangrijk te benadrukken dat de ontwikkeling van het tarief niet los kan worden gezien van andere factoren, zoals de WOZ-waarde van woningen en het gemeentefonds (accres). Een stijging of daling van de WOZ-waarden heeft invloed op de totale OZB-opbrengst en kan de tariefsontwikkeling beïnvloeden. Daardoor zijn de tarieven niet één-op-één vergelijkbaar tussen de jaren. Wettelijke taak van de gemeente Gemeenten hebben de wettelijke bevoegdheid, maar niet de plicht, om OZB te heffen. Deze bevoegdheid is vastgelegd in de Gemeentewet. Het is aan de gemeenteraad om te beslissen of en in welke mate OZB wordt geheven. Hoewel het geen wettelijke verplichting is, wordt OZB door vrijwel alle gemeenten in Nederland geheven omdat het een belangrijke bron van eigen inkomsten vormt.
De WOZ-waarde van een onroerend goed is een objectieve, op marktwaarde gebaseerde schatting die door de gemeente jaarlijks wordt vastgesteld. De gemeente moet daarbij de wetgeving volgen en mag de waarde niet naar eigen inzicht aanpassen. Welke tarieven hanteren andere gemeenten? In de provincie Fryslân hanteren gemeenten verschillende tarieven voor OZB. Onderstaande tabel presenteert een overzicht van de tarieven voor 2025 bij andere Friese gemeenten. In het kader van het ravijnjaar kan het zijn dat ook andere gemeenten de OZB-tarieven zullen verhogen bij de begroting 2026.
| 46 | Ombuigingenbundel
Gemeente
Tarief 2025 eigenaar woning
Tarief 2025 eigenaar niet-woning
Tarief 2025 Gebruiker niet-woning
Tarief 2025 Gebruik woning
Gemiddelde WOZ waarde in 2024
Achtkarspelen
0,12250%
0,24710%
0,31210%
Geen OZB
€ 271.000
Ameland
0,06600%
0,15110%
0,12090%
Geen OZB
€ 348.000
Dantumadiel
0,13950%
0,30760%
0,23930%
Geen OZB
€ 308.000
De Fryske Marren
0,08500%
0,29050%
0,21840%
Geen OZB
€ 341.000
Harlingen
0,09530%
0,31010%
0,23450%
Geen OZB
€ 247.000
Heerenveen
0,10190%
0,36170%
0,28680%
Geen OZB
€ 325.000
Leeuwarden
0,10721%
0,48401%
0,38806%
Geen OZB
€ 249.000
Noardeast-Fryslân
0,12480%
0,29540%
0,22490%
Geen OZB
€ 283.000
Ooststellingwerf
0,07480%
0,09880%
0,08430%
Geen OZB
€ 310.000
Opsterland
0,07980%
0,18690%
0,15160%
Geen OZB
€ 338.000
Schiermonnikoog
0,09980%
0,22600%
0,18190%
Geen OZB
€ 403.000
Smallingerland
0,10700%
0,35040%
0,28060%
Geen OZB
€ 287.000
Súdwest-Fryslân
0,10680%
0,32820%
0,26260%
Geen OZB
€ 300.000
Terschelling
0,08500%
0,41700%
0,32800%
Geen OZB
€ 437.000
Tytsjerksteradiel
0,14240%
0,28040%
0,24110%
Geen OZB
€ 294.000
Vlieland
0,06452%
0,21075%
0,20575%
Geen OZB
€ 399.000
Weststellingwerf
0,08970%
0,22580%
0,22010%
Geen OZB
€ 309.000
Waadhoeke
0,11680%
0,24600%
0,16840%
Geen OZB
€ 257.000
Gemiddeld
0,10049%
0,27876%
0,23052%
€ 317.000
In vergelijking met andere gemeenten in Fryslân hanteert Heerenveen voor 2025 een OZB-tarief van 0,28680% voor gebruikers van niet-woningen, wat iets hoger ligt dan het gemiddelde van 0,23052%. Er zijn echter enkele gemeenten die hogere tarieven hanteren. Leeuwarden heeft bijvoorbeeld een OZB-tarief voor gebruikers van niet-woningen van 0,38806% en Achtkarspelen een tarief van 0,31210%, beide hoger dan die van Heerenveen. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat de WOZ-waarde van invloed is op de hoogte van de belastinglasten. Een hoger OZB-tarief bij een lagere WOZ-waarde kan namelijk leiden tot lagere lokale lasten dan een lager tarief met een hogere WOZ-waarde. In Heerenveen bedraagt de gemiddelde WOZ-waarde € 325.000, wat redelijk in lijn ligt met het provinciale gemiddelde van € 317.000. Dit betekent dat de daadwerkelijke belastingdruk, zowel voor woningen als niet-woningen, sterk afhankelijk is van de WOZ-waarde en dus niet alleen van het tarief. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: laag Een verhoging van de OZB met 3% heeft een impact op de gebruikers van onroerend goed in onze gemeente. De tarieven worden vastgesteld op basis van de begrote opbrengsten die
| 47 | Ombuigingenbundel
de gemeente nodig heeft en de WOZ-waarden van de panden in de gemeente. Bij een WOZ-waarde van € 325.000 bedroeg de OZB gebruikers € 932,1. Met een stijging van 3% komt hier € 27,96 bij. We denken dat deze verhoging relatief bescheiden is en dat de impact voor de meeste gebruikers zal meevallen, hoewel het voor bedrijven alsnog een extra last kan zijn. Naast deze verhoging van 3% vanaf 2027 (optie 3) zijn er ook voorstellen voor de onroerendezaakbelasting met een stijging van 7,5% en 5% vanaf 2026 (optie 1 en 2). Als ervoor wordt gekozen om meerdere varianten door te voeren, zullen de gevolgen voor inwoners en ondernemers navenant toenemen. Wanneer men zowel de eigenaar als ook de gebruiker is van een niet-woning betaalt diegene 2 keer OZB: de OZB voor eigenaren en die voor gebruikers. Mensen kunnen geen bezwaar maken tegen het OZB-tarief, alleen tegen de WOZ-waarde, die de basis vormt voor de berekening. De WOZ-waarde wordt bepaald op basis van wettelijke normen en objectieve criteria, zoals verkoopcijfers van vergelijkbare woningen. Een verlaging van de WOZ-waarde verlaagt alleen het te betalen bedrag, niet het tarief zelf. Bij de tariefsverhoging kunnen inwoners inspreken bij de gemeenteraad, maar geen formeel bezwaar maken. Alleen bij een extreem hoge verhoging kan bestuurlijk of juridisch worden ingegrepen.
Organisatorische gevolgen Classificatie: laag Toelichting: niet van toepassing Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€0
€ 110.651
€ 110.651
€ 110.651
Effecten formatie
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€0
€ 110.651
€ 110.651
€ 110.651
Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het
| 48 | Ombuigingenbundel
betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming X
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 49 | Ombuigingenbundel
12. Stelpost indexatie stap 1 Basisgegevens Domein
Bedrijfsvoering
Thema
Mensen, middelen en bestuur
Taakveld
0.4 Overhead
Grootboeknummer
608099
Kostensoort
4380999
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel Sinds 2025 hanteren we een nieuwe werkwijze voor indexatie, waarbij niet langer alle budgetten automatisch worden verhoogd. Alleen essentiële budgetten, zoals voor subsidies, vastgoed, software, het sociaal domein (niet preventie), en personeelskosten, worden geïndexeerd. Om te voorkomen dat budgetten die niet automatisch worden geïndexeerd onder druk komen te staan, is een stelpost geïntroduceerd. Deze stelpost fungeerde als buffer voor eventuele aanvragen tot indexatie wanneer blijkt dat aanvullende indexatie toch noodzakelijk is. De bedragen die in de stelpost zitten worden in onderstaande tabel weergegeven.
Stelpost indexatie
2026
2027
2028
2029
€ 1.155.000
€ 1.425.000
€ 1.233.000
€ 943.611
Het voorstel is om de stelpost voor indexatie in de komende jaren te halveren. Dit betekent dat de beschikbare buffer voor extra indexatieaanvragen wordt verminderd, wat een besparing oplevert, maar er blijft nog steeds geld over om prijsstijgingen bij budgetten die niet standaard geïndexeerd worden te dekken. Wettelijke taak van de gemeente De gemeente heeft geen wettelijke verplichting om een stelpost indexatie te hebben. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: laag Toelichting: Dit ombuigingsvoorstel heeft geen maatschappelijke gevolgen. Er bestaat een risico dat budgetten die niet geïndexeerd worden gedurende het jaar onder druk komen te staan, maar dan is er nog een stelpost beschikbaar. Organisatorische gevolgen Classificatie: laag Toelichting: niet van toepassing
| 50 | Ombuigingenbundel
Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€ 577.500
€ 715.500
€ 616.500
€ 471.805
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€ 577.500
€ 715.500
€ 616.500
€ 471.805
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming X
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 51 | Ombuigingenbundel
13. Stelpost indexatie stap 2 Basisgegevens Domein
Bedrijfsvoering
Thema
Mensen, middelen en bestuur
Taakveld
0.4 Overhead
Grootboeknummer
608099
Kostensoort
4380999
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel Sinds 2025 hanteren we een nieuwe werkwijze voor indexatie, waarbij niet langer alle budgetten automatisch worden verhoogd. Alleen essentiële budgetten, zoals voor subsidies, vastgoed, software, het sociaal domein (niet preventie), en personeelskosten, worden geïndexeerd. Om te voorkomen dat budgetten die niet automatisch worden geïndexeerd onder druk komen te staan, is een stelpost geïntroduceerd. Deze stelpost fungeerde als buffer voor eventuele aanvragen tot indexatie wanneer blijkt dat aanvullende indexatie toch noodzakelijk is. De bedragen die in de stelpost zitten worden in onderstaande tabel weergegeven.
Stelpost indexatie
2026
2027
2028
2029
€ 1.155.000
€ 1.425.000
€ 1.233.000
€ 943.611
Bij het ombuigingsvoorstel 'Stelpost indexatie stap 1’ wordt voorgesteld om de stelpost indexatie te halveren. Met dit ombuigingsvoorstel wordt een tweede stap voorgesteld om de tweede helft van de stelpost ook vrij te laten vallen, zodat de gehele stelpost vrij komt te vallen. Wettelijke taak van de gemeente De gemeente heeft geen wettelijke verplichting om een stelpost indexatie te hebben. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: laag Toelichting: Dit ombuigingsvoorstel heeft geen maatschappelijke gevolgen. Er bestaat een risico dat budgetten die niet geïndexeerd worden gedurende het jaar onder druk komen te staan en dat er dan geen stelpost is om dit op te vangen. Dit risico wordt klein geacht, aangezien de essentiële budgetten, binnen de werkwijze voor indexatie die per 2025 wordt gehanteerd, alsnog zorgvuldig en gericht geïndexeerd worden. Mocht dit zich voordoen dan kan bij het opstellen van een nieuwe begroting voor het volgende begrotingsjaar alsnog overwogen worden om het budget te verhogen. Organisatorische gevolgen Classificatie: laag
| 52 | Ombuigingenbundel
Toelichting: niet van toepassing Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€ 577.500
€ 715.500
€ 616.500
€ 471.805
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€ 577.500
€ 715.500
€ 616.500
€ 471.805
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming X
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 53 | Ombuigingenbundel
14. Accountmanagement en ondernemersdienstverlening Basisgegevens Domein
Fysieke leefomgeving
Thema
Economische Leefomgeving
Taakveld
3.1 economische ontwikkeling
Grootboeknummer Kostensoort Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Ja
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel Op dit moment worden verschillende werkzaamheden uitgevoerd rondom accountmanagement en ondernemersdienstverlening. Actief accountmanagement en kwalitatief goede ondernemersdienstverlening is een gemeentelijke ambitie en sluit aan bij het werken vanuit de bedoeling. Een actief accountmanagement draagt bij aan een sterk vestigings- en ondernemersklimaat. We laten zien waar we voor staan en aan welke opgaven we willen samenwerken met ondernemers. Hierbij is ook met name aandacht voor de transities waar we als samenleving voor staan, zoals de energietransitie en circulair ondernemen. De gemeente Heerenveen vervult een belangrijke regionale functie, wat blijkt uit de relatief grote economische positie binnen en voor de regio. Met 900 banen per 1000 inwoners ligt het aantal banen aanzienlijk hoger dan het gemiddelde van referentiegemeenten, dat op 660 banen per 1000 inwoners ligt. Dit resulteert in extra werk voor het 'going concern', aangezien de ondernemersdynamiek vraagt om continue inzet, accountmanagement, advisering, beleidsontwikkeling en afstemming. Daarnaast werken medewerkers van Economische Zaken (EZ) vaak interdisciplinair. Zij dragen in belangrijke mate bij aan diverse projecten, beleidsprocessen en maatschappelijke transities, zoals de energietransitie en circulair ondernemen.
Door deze samenwerking en kennisdeling kunnen we effectief inspelen op de complexe vraagstukken van ondernemers en een bijdrage leveren aan de toekomstbestendigheid van het ondernemers- en vestigingsklimaat. Accountmanagement en ondernemersdienstverlening Ondernemers worden geholpen in het doorlopen van diverse procedures en processen, worden gekoppeld aan partijen die hen verder kunnen helpen. Daarnaast worden projecten en beleid gevoed door het belang van ondernemers daarin nadrukkelijk mee te nemen. Door actieve samenwerking met de afdeling Maatschappelijke Ondersteuning worden werkgevers en potentiële werknemers aan elkaar gekoppeld. Door een intermediaire rol te spelen verlopen processen rondom de aanvraag van vergunningen soepeler en wordt de druk op de afdelingen vergunningen verminderd.
| 54 | Ombuigingenbundel
In een goed relatiebeheer ligt de basis voor acquisitie. Deze acquisitie kan leiden tot vlotte kavelverkopen waarbij we ondernemers aantrekken die meerwaarde hebben voor de bestuurlijke doelen. De accountmanagers zijn de schakels tussen ondernemers en gemeentelijke organisatie. Daarnaast hebben zij een ondersteunende rol bij bestuurlijke afspraken en de communicatie en profilering naar buiten. In het kader van de ombuigingen stellen wij voor om minder personele inzet te plegen op proactieve dienstverlening aan ondernemers. ● Geen eerstelijns bedrijvenloket meer ● Minder bedrijfsbezoeken (tenzij er een specifieke opgave ligt vanuit de eigen organisatie) ● Geen ondersteuning aan bestuurders (voorbereiding, afstemming en communicatie) op bedrijfsbezoeken en bijeenkomsten ● Meer organiserend vermogen bij ondernemers beleggen en geen actieve ondersteuning van ondernemersverenigingen. ● Met name focussen op vraagstukken die de belangen van de gemeente behartigen (zoals kavelverkopen en ruimtelijke vraagstukken) Wettelijke taak van de gemeente De gemeente heeft geen wettelijke verplichting om werkzaamheden uit te voeren rondom ondernemersdienstverlening. Echter heeft accountmanagement wel een dienstverlenende en bemiddelende rol in zaken die wel een wettelijk karakter hebben zoals vergunningverlening, omgevingsplannen en grondexploitatie.
Maatschappelijke gevolgen Classificatie: Hoog Toelichting: Betreft deels taken die relatie hebben met opbrengst grondexploitatie. Deels betreft het taken in de samenwerking met ‘buiten’ en dus een afbreukrisico vormen in de relatie met ondernemers. Daarbij gaan de accountmanagers op bedrijfsbezoek en verkleinen daarmee de afstand tussen het gemeentehuis en ondernemers. Door hier minder op in te zetten zal het vertrouwen in de overheid en de samenwerking aan opgaven voor de toekomst komen onder druk te staan omdat de bereidheid vanuit ondernemers ook zal afnemen. Daarnaast verliezen ondernemers hun directe lijn met de organisatie en moeten gaan ‘shoppen’ om hun vragen in de organisatie kwijt te kunnen. Organisatorische gevolgen Classificatie: Hoog Toelichting: Betreft vaste formatieplaatsen met een structureel karakter. Met het verdwijnen van deze formatie zal druk ontstaan bij andere teams zoals KCC (Klant Contact Centrum) en afdeling vergunningen. Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
2026
2027
2028
2029
Effecten formatie
| 55 | Ombuigingenbundel
Effect op formatie in €
€ 228.000
€ 228.000
€ 228.000
€ 228.000
2,0
2,0
2,0
2,0
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€ 228.000
€ 228.000
€ 228.000
€ 228.000
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
Aantal Fte
Totaal financieel effect
Toelichting financieel effect Het gaat om het verdwijnen van 2 fulltime formatieplaatsen in schaal 11. Hierbij is gekozen voor het volledig niet meer inzetten op de genoemde werkzaamheden. We zouden ook nog kunnen kiezen voor een halvering van de formatie. Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming Geen aanvullende communicatie X
Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): medewerkers van de gemeentelijke organisatie.
| 56 | Ombuigingenbundel
15. Beheer bermen, maaien en bomen Basisgegevens Domein
Leefomgeving
Thema
Fysieke Leefomgeving
Taakveld
Openbaar groen en (open lucht) recreatie
Grootboeknummer
600047
Kostensoort
4343245
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel Wat deden we? In lijn met het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau (Brede Nota Kapitaalgoederen 2023-2027) zijn de maatregelen voor het onderhoud van groen in onze buitenruimte bepaald. Deze onderhoudsmaatregelen worden zo efficiënt mogelijk uitgevoerd. Efficiënt houdt echter ook in, dat er aandacht en zorg is voor de biodiversiteit, wat meeweegt in de manier waarop het onderhoud en beheer wordt gedaan. Het uiteindelijke doel is een prettige woon- en leefomgeving. In onderstaand overzicht is het vastgestelde kwaliteitsniveau weergegeven.
| 57 | Ombuigingenbundel
Wat gaan we niet meer doen of anders doen? Dit ombuigingsvoorstel stelt voor om bepaalde onderhoudsmaatregelen op een andere wijze uit te voeren. Verlaging van de maaifrequentie van bermen waar dat mogelijk is, zonder het gehele onderhoudsniveau aan te tasten. Momenteel worden bermen tussen de één en vier keer per jaar gemaaid. In de nieuwe situatie gaan we, daar waar mogelijk, bermen minimaal één keer per jaar maaien. Deze verlaging geldt voor alle bermen waar gemaaid en afgevoerd wordt, voornamelijk op (schralere) zandgronden. Ook in de bebouwde omgeving wordt de maaifrequentie teruggebracht naar één keer per jaar. Dit betekent dat niet het onderhoudsniveau verlaagd wordt, maar het verzorgende onderhoud. Uitzondering: De frequentie van het klepelen (Klepelen is een vorm van maaien waarbij de vegetatie fijn gemaakt wordt met behulp van roterende klepels. Bij klepelen wordt de bermvegetatie in tegenstelling tot maaien niet afgesneden maar afgeslagen en gekneusd. Het geklepelde materiaal blijft liggen en wordt niet afgevoerd) van bermen, met name in het voormalige Boarnsterhim, blijft ongewijzigd. Omdat deze bermen voedselrijker zijn en er al snel te veel verruiging optreedt met onveilige situaties tot gevolg.
Stoppen met uitmaaien van bomen en obstakels Een tweede maatregel is het stoppen met het uitmaaien van bomen, bankjes en bebording (obstakels), zowel in het buitengebied (bermen) als in gazons en bermen (kerngebieden). Dit houdt in dat er sprake zal zijn van hogere begroeiing rondom alle bomen en obstakels. Hoewel dit kan zorgen voor een minder net straatbeeld, heeft het meerwaarde voor de biodiversiteit. De hogere begroeiing biedt voedsel, voortplantings-, schuil- en overwinteringsgelegenheid voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Dit draagt bij aan de 5 V's van biodiversiteit: voedsel, veiligheid, voortplanting, verbinding en variatie. Dit geldt in principe ook voor het minder maaien van bermen; zolang er geen overmatige verruiging door riet, invasieve exoten en houtige begroeiing optreedt. In dat geval kan de biodiversiteit achteruitgaan of negatief worden beïnvloed. Onderzocht wordt of samenwerking met groene MBO-opleidingen (training met machines) mogelijk is. Studenten kunnen praktijkervaring opdoen met het (gefaseerd) maaien van bermen en het uitmaaien van kruisingen en uitwijkruimte ten behoeve van verkeersveiligheid. Wettelijke taak van de gemeente De gemeente heeft geen wettelijke verplichting om bermen te maaien of bomen uit te maaien maar wel een zorgplicht voor het deugdelijk onderhoud van bermen.
Bermen zijn onderdeel van het weglichaam, en weggebruikers mogen verwachten dat zij veilig kunnen uitwijken. Bij aanpassing van het beheer, zal dit aspect meegewogen worden. Minder maaien kan door verruiging negatieve gevolgen hebben voor beschermde flora en fauna die afhankelijk is van frequenter maaien, wat in strijd is met de wet Natuurbescherming (soortbescherming).
| 58 | Ombuigingenbundel
Maatschappelijke gevolgen Classificatie: Redelijk Toelichting: De directe leefomgeving zal op diverse plekken een ander, mogelijk rommeliger beeld krijgen door hogere begroeiing, rietgroei en beplanting. Dit kan leiden tot overlast van exoten en andere ongewenste planten. Inwoners, omwonenden kunnen hierdoor meer klachten hebben over veiligheid, onkruid, allergie en teken. Goede communicatie vooraf is belangrijk en kan bijdragen aan meer begrip voor deze keuze. Het verlagen van de lasten van het onderhoud brengt ook risico's met zich mee. Indien er achterstallig en niet uit te stellen onderhoud optreedt, zijn er veelal duurdere herstelacties nodig om het onderhoud weer op orde te krijgen. Organisatorische gevolgen Classificatie: Laag Toelichting: Minder onderhoud betekent niet altijd minder werk op organisatorisch of personeelsniveau. Minder maaien kan bijvoorbeeld betekenen dat er meer werk komt kijken bij het maaien en afvoeren (meer gewas, lastiger maaien en meer afvoer), meer inzet nodig is bij bijvoorbeeld kruisingen voor het borgen van de verkeersveiligheid of de behandeling van de eventuele klachten. Op dit moment verwachten we dat dit geen besparing op de formatie oplevert. Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten bermen
€ 63.000
€ 63.000
€ 63.000
€ 63.000
Verlaging bomen
€ 48.000
€ 48.000
€ 48.000
€ 48.000
€0
€0
€0
€0
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
lasten
uitmaaien
Verhoging baten
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€ 111.000
€ 111.000
€ 111.000
€ 111.000
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario.
| 59 | Ombuigingenbundel
Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming X
Geen aanvullende communicatie Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 60 | Ombuigingenbundel
16. Beleidsadvisering Ruimtelijke ontwikkeling Basisgegevens Domein
Leefomgeving
Thema
Grootboeknummer
Fysieke leefomgeving 8.1 - 8.2 - 8.3; Ruimte en leefomgeving – Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) - Wonen en Bouwen diverse
Kostensoort
diverse
Koppeling met Raadsagenda
Ja
Koppeling met Hoofdlijnenakkoord
Ja
Taakveld
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel Wat deden we? De Omgevingswet vraagt om een Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties. (ETFAL). Dit is een gevolg van alle regels in een omgevingsplan. Het zorgen voor een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ is een abstract geformuleerde en beleidsvrije taak. Het vormt een voortzetting van het criterium van een ‘goede ruimte ordening’ uit de wet ruimtelijke ordening, maar dan in bredere strekking van de fysieke leefomgeving. Ruimtelijke Ontwikkeling (RO) beleid houdt zich bezig met het maken (strategische) visies, beleid en kaders voor het inrichten van de omgeving. Deze worden gebruikt om te adviseren bij ruimtelijke ontwikkelingen en omgevingsvergunningaanvragen. Ook is RO-beleid actief betrokken bij de integrale implementatie van de Omgevingswet in de gemeentelijke organisatie (Huis van de Omgevingswet). Daarnaast adviseert RO-beleid in verschillende lopende ruimtelijke vraagstukken, zoals veenweideproblematiek, gasdossier/mijnbouwtafel, gebiedsvisies, en onderwerpen als lelieteelt en waterwinning. RO-beleid ondersteunt bestuurders bij deze dossiers, ook in het contact met externe stakeholders en andere overheden. Verder draagt RO-beleid bij aan strategische opgaven en programma's, zoals Lelylijn, Heerenveen-West, Landschap in Balans, en Een Thuis voor iedereen.
Tot slot werkt RO-beleid l samen met andere overheden zoals de Provinciale Omgevingsvisie (POVI), F4 en Maatregelpakketten (voorheen FPLG) aan visies en ontwikkelingen. Wat gaan we anders doen? Als alleen de wettelijke taken worden uitgevoerd dan blijft de inzet beperkt tot het opstellen en actueel houden van de gemeentelijke omgevingsvisie, -programma's en het -plan. Dit is echter niet realistisch, omdat ook strategische beleidsopgaven, zoals de Lelylijn inzet en aandacht vereisen. Dit ombuigingsvoorstel stelt voor om alleen de wettelijke taken en strategische beleidsopgaven uit te voeren. Dit betekent dat algemene RO-beleidsvragen en visies, ondersteuning van het bestuur en samenwerking met andere overheden,
| 61 | Ombuigingenbundel
veenweidegebiedsontwikkeling, ontwikkelingen in het landelijk gebied, niet langer worden opgepakt. Wettelijke taak van de gemeente Omgevingsvergunningverlening, opstellen juridisch ruimtelijke beleidskaders zoals het Omgevingsplan en ruimtelijke beleidskaders zoals Omgevingsprogramma's, de Omgevingsvisie, Woonvisie (binnenkort Omgevingsprogramma Volkshuisvesting), ruimtelijke beleidsprogramma's zijn wettelijke taken van de gemeente. (o.a. Omgevingswet). Team Ruimtelijk Beleid geeft advies over verschillende wettelijke taken en is trekker van de beleidsmatige wettelijke taken. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: hoog Toelichting: de gemeente Heerenveen zal niet meer goed aangehaakt zijn bij beleidsprocessen van buurgemeenten, provincie, waterschap en Rijk. De eigen beleidsinstrumenten sluiten daarmee ook niet meer goed aan op grote opgaven zoals stikstof, water en bodem, landelijk gebied en de energietransitie. Het strategische beleidsadvies, zoals het virtueel strategisch team, blijft wel behouden. Deze ombuiging kan leiden tot een vermindering van de effectiviteit en samenhang van het ruimtelijk beleid, wat vervolgens weer invloed kan hebben op sociale ontwikkelingen. Door beperkte regionale samenwerking komen thema’s als energietransitie en bijvoorbeeld werkgelegenheid/economische groei onder druk. Deze thema’s dragen bij aan het welbevinden van onze inwoners.
Organisatorische gevolgen Classificatie: redelijk Toelichting: er zal een inkrimping op de structurele formatie zijn met bijbehorende frictie (tijd en kosten). Daarnaast wordt het bestuur onvoldoende ondersteund, bijvoorbeeld doordat bestuurlijke overleggen niet meer worden voorbereid met agenda's en annotaties. Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
2026
2027
2028
2029
€ 114.000
€ 114.000
€ 114.000
€ 114.000
1 fte (schaal 11)
1 fte (schaal 11)
1 fte (schaal 11)
1 fte (schaal 11)
2026
2027
2028
2029
Verlaging lasten
€0
€0
€0
€0
Verhoging baten
€0
€0
€0
€0
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal FTE
Totaal financieel effect
| 62 | Ombuigingenbundel
Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario.
Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming Geen aanvullende communicatie X
Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): medewerkers van de gemeentelijke organisatie.
| 63 | Ombuigingenbundel
17. Betaald parkeren achter de K.R. Poststraat Basisgegevens Domein
Leefomgeving
Thema
Fysieke leefomgeving
Taakveld
Parkeren
Grootboeknummer
600146/600147
Kostensoort
8340005
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel In 2025 zal het nieuwe parkeerbeleid in relatie tot de Mobiliteitsvisie worden opgesteld. Eén van de mogelijkheden die hierin wordt meegenomen is het instellen van betaald parkeren op de lang-parkerenlocatie aan de K.R. Poststraat. Op dit moment is deze parkeerlocatie nog gratis. Het gaat hier om circa 130 parkeerplaatsen. Betaald parkeren is een mogelijkheid om extra inkomsten te genereren, maar ook een wijze om de mobiliteit te reguleren. Op dit moment past dit niet in de parkeervisie 2017, die door raad is vastgesteld. Daarom wordt dit ook in het nieuwe parkeerbeleid meegenomen. Betaald parkeren is geen doel op zich, het is bedoeld om voorzieningen bereikbaar te houden. Dit parkeerterrein wordt vooral gebruikt door werkenden rondom en in het centrum van Heerenveen. Bij het instellen van betaald parkeren op deze locatie zal overleg plaats moeten vinden met de MC Donalds, die staat naast dit parkeerterrein, om ervoor te zorgen dat zij geen overlast hiervan ondervinden. Daarnaast zal de locatie P6 in het Stadiongebied op termijn worden verhard en blijft gratis parkeren daar wel mogelijk. We stellen voor om een maximaal dagtarief van € 2,50 te heffen op deze locatie. Dit ligt lager dan de tarieven in het centrum, zodat er nog wel een motivatie is om op deze locatie te parkeren in plaats van in het centrum.
Voorgesteld wordt om deze extra inkomsten pas te ramen vanaf 2027, zodat er voldoende tijd is om alle randvoorwaarden te regelen. Wettelijke taak van de gemeente De gemeente heeft een wettelijke verplichting om werkzaamheden uit te voeren rondom parkeren, maar bepaalt zelf waar wel en waar niet sprake is van betaald parkeren. Maatschappelijke gevolgen Classificatie: redelijk Toelichting: Er zal geen/weinig draagvlak zijn bij de huidige gebruikers, wanneer betaald parkeren wordt ingesteld. Het is nu een terrein waar gratis door met name werknemers uit het centrum en ziekenhuispersoneel wordt geparkeerd. In de parkeervisie is dit terrein juist aangewezen voor langparkeerders. Op die manier wordt het ook gebruikt. Er is bovendien een risico dat mensen uitwijken naar andere plekken in de omgeving voor gratis parkeren, wat mogelijk kan leiden tot overlast op andere locaties. Dit kan extra druk leggen op gebieden die nu minder gebruikt worden, met als gevolg meer verkeersdrukte en een verstoring van de leefbaarheid in die wijken.
| 64 | Ombuigingenbundel
Daarentegen is P6 nog wel gratis beschikbaar, maar die afstand is groter. De komende tijd wordt gewerkt aan het centrum en de bereikbaarheid daarvan, mede door het bouwen van een tweede parkeergarage. Dit betekent dat er tijdens de bouwperiode minder parkeerplekken beschikbaar zijn. Bij het instellen van betaald parkeren op de locatie achter de K.R. Poststraat en eventueel ook betaald parkeren op de terreinen rondom Sportstad (zie ander voorstel) is er geen gratis oplossing beschikbaar om naar uit te wijken. De voorgestelde tarieven voor deze locaties liggen wel lager dan in het centrum van Heerenveen. Er zal tijdig, voor de omvorming van gratis naar betaald parkeren, een bord worden geplaatst bij het parkeerterrein waarop staat dat dit terrein vanaf een bepaalde datum betaald zal zijn. Tevens zal worden aangegeven waar nog wel gratis geparkeerd kan worden. Hiermee worden de gebruikers van dit terrein bereikt. Organisatorische gevolgen Classificatie: laag Toelichting: Ook onze eigen medewerkers maken gebruik van dit parkeerterrein. Wanneer dit betaald parkeren wordt, dan is de kans dat er uitwijkgedrag plaatsvindt naar Heerenveen-Noord net buiten het gereguleerde gebied. Er bestaat een kans dat dan de verwachte inkomsten gedeeltelijk niet worden behaald.
Hiermee is er grote kans dat er parkeerhinder/overlast gaat optreden op andere plekken rondom het centrum, waar de organisatie vragen/ klachten over krijgt en op moet inzetten. Financieel effect Effecten exploitatie
2026
2027
2028
2029
Verhoging lasten implementatie
€0
€0
- € 2.400
- € 2.400
Verhoging lasten controle
€0
- € 2.500
- € 2.500
- € 2.500
Verhoging baten
€0
€ 45.000
€ 45.000
€ 45.000
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
0
0
0
0
Effecten formatie Effect op formatie in € Aantal Fte
Totaal financieel effect
2026
2027
2028
2029
Verhoging lasten
€0
- € 2.500
- € 4.900
- € 4.900
Verhoging baten
€0
€ 45.000
€ 45.000
€ 45.000
Toelichting financieel effect Het betreft een investering van € 20.000 (geraamd) voor de nieuw aan te schaffen parkeerautomaten. Dit schrijven we in 10 jaar af. De kapitaallasten zijn hierboven verwerkt. Verwachte extra inkomsten bij een dagtarief van € 2,50 (2,50 x 130 x 55% x 250 betaaldagen x turnover 1,2). Er zal een eenmalige investering gedaan moeten worden voor het aanschaffen van apparatuur, daarnaast zal er jaarlijks meer geld nodig zijn voor het
| 65 | Ombuigingenbundel
uitvoeren van handhaving. Wanneer alle parkeerautomaten worden vervangen in de gemeente Heerenveen en wordt overgegaan op kentekenregistratie, kan er met een scanauto worden gecontroleerd. Dit zou kunnen leiden tot lagere kosten voor handhaving. Dit heeft geen impact op de Fte, mede doordat de dienstverlening rondom parkeren volledig is uitbesteed. Communicatie In samenwerking met de griffie en het communicatieteam verzorgen we de algemene communicatie rondom de gemeenteraadsbesluitvorming over alle ombuigingsvoorstellen, zowel vóór als na de besluitvorming. Daarnaast is per ombuigingsvoorstel vastgesteld welke communicatie nodig is voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad, afhankelijk van de impact en de betrokken doelgroepen. Zo communiceren we op maat. In de onderstaande tabel wordt aangegeven of en hoe er gecommuniceerd is over het betreffende ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming. Er wordt enkel extern gecommuniceerd indien het ombuigingsvoorstel is opgenomen in het voorkeursscenario. Wijze van communiceren over dit ombuigingsvoorstel voorafgaand aan besluitvorming Geen aanvullende communicatie X
Interne communicatie (bijvoorbeeld intranetbericht of bijeenkomst) Externe communicatie (bijvoorbeeld telefonisch contact, mail, brief of bijeenkomst).
Geïnformeerde(n): niet van toepassing.
| 66 | Ombuigingenbundel
18. Betaald parkeren Sportstad Basisgegevens Domein
Leefomgeving
Thema
Fysieke leefomgeving
Taakveld
Parkeren
Grootboeknummer
600146/600147
Kostensoort
8340005
Koppeling met Raadsagenda
Nee
Koppeling met hoofdlijnenakkoord
Nee
Omschrijving van het ombuigingsvoorstel
Instellen van betaald parkeren op de terreinen in het Sportstadgebied (P1, P2, en P4). Het gaat hier om circa 1.200 parkeerplaatsen. Betaald parkeren is een mogelijkheid om extra inkomsten te genereren, maar ook een mogelijkheid om de mobiliteit te reguleren. In de parkeervisie 2017, die door raad is vastgesteld, is dit terrein al aangewezen als een plek waar betaald parkeren plaats zal vinden. Daarnaast is in de gebiedsvisie van de A32 zône ook opgenomen dat deze parkeerplaatsen betaald zullen gaan worden. Betaald parkeren is geen doel op zich, het is bedoeld om voorzieningen bereikbaar te houden. Dit parkeerterrein