Bijlage 1 Voorjaarsrapportage 2024

37

We starten de tweede helft van 2024 met het herijken/actualiseren van de visie op detailhandel en horeca en leggen deze aan u voor.

Circulaire transitie We stimuleren bedrijven om circulair te ondernemen en elkaar hierbij te helpen en te versterken. Bedrijven die zich nieuw in onze gemeente vestigen, worden geacht bij te dragen aan die circulariteit. Dit proberen we te bereiken door circulariteit onderdeel te laten zijn van de uitgiftecriteria van onze bedrijventerreinen.

Omdat een circulaire economie draait om systeemdenken, betrekken we het onderwijs hierbij. We werken lokaal samen met OKH, HOF en Samen Circulair en werken we actief samen met diverse circulaire initiatieven in de regio waaronder Vereniging Circulair Friesland, BouwCirculair, Greenwise en Chemport Europe.

We inspireren ondernemers met bijeenkomsten en leggen actief verbindingen tussen partijen. We starten hiermee op bedrijventerrein Haskerveen in samenwerking met gemeente De Fryske Marren, omdat hier al een actief cluster van circulaire bedrijven is.

De gemeente werkt sterk samen in het (Europese) circulaire netwerk. We verkennen actief Europese fondsen en samenwerkingen voor innovaties in de gemeente.

38

We maken een overzicht van de activiteiten die rondom bedrijven spelen, monitoren dit actief en delen de goede voorbeelden via communicatie Circular Valley (als onderdeel van Eén voor één groener) en Ondernemend Heerenveen.

Recreatie en toerisme Op dit beleidsveld hebben we voornamelijk een regierol en werken we veel samen met partners in de regio. Onze uitvoeringscapaciteit is zeer beperkt. Wij informeren u in de themarapportages over de voortgang van de uitvoeringsvisie waterrecreatie en de Regionale ontwikkelstrategie toerisme regio Zuidoost Friesland.

In de tweede helft van 2024 leggen we u een voorstel voor tot wijziging en uniformering van liggelden passantenplekken in Aldeboarn en Heerenveen (centrum, Nijehaske, Engelenvaart). Hierbij onderzoeken we de mogelijkheden van een digitaal betaalsysteem.

Bij de eerdere verhoging van de toeristenbelasting is toegezegd dat er een evaluatie plaatsvindt. Deze evaluatie met eventuele aanbevelingen, bieden we u eind 2024 aan.

We werken vanuit de Gemeenschappelijke Regeling (GR) aan een toekomstvisie op Recreatieschap Marrekrite. Dit kan leiden tot een wijziging in de deelnemersbijdrage. Eind 2024 leggen we vanuit de GR een voorstel aan u voor.

39

Bestaanszekerheid Het zorgen voor groter en voorspelbaar inkomen door te investeren in mensen zonder werk en de werkgevers.

Meer ondersteuning aan lokale organisaties die ervoor zorgen dat de doelgroep kan blijven meedoen aan sport en cultuur en aan het inrichten van hun leef/woonomgeving. Aandacht voor geletterdheid is hierbij ook een cruciaal onderdeel.

Het faciliteren dat de doelgroep een aanvullende zorgverzekering kan afsluiten en ook kan profiteren van een gezondere leefstijl.

Het structureel meer aandacht hebben voor het levensverhaal van klanten en van daaruit ondersteuning bieden op maat, hetzij richting (vrijwilligers)werk hetzij via participatie.

Het faciliteren dat de doelgroep schuldenvrij kan worden en blijven.

40

Wat mag het kosten Economische Leefomgeving

2024 Baten

0

Primitieve begroting 2024

Budgetoverhevelingen 20232024 Raadsbesluiten 17 SPUK F28 CDOKE

2025

Lasten

23.686 -47.667

Baten

2026

Lasten

23.920 -49.448

Baten

Bedragen x € 1.000 2027

Lasten

22264 -48.135

Baten

Lasten

22.268 -48.367

1.525

-1.525

-

-

0

-

-

-

137

-137

157

-157

-

-

-

-

3

Beleidsnotitie voorstellen bestaanszekerheid

-

-

-

-

-

-

-

-

4

Vm school Tjalleberd

-

-

-

8

-

8

-

8

Collegebesluiten:

Reserve mutaties tot voorjaarsrapportage Subtotaal stand thema

O&O mutaties: 10 Basisbanen

25.348 -49.329 24.077 -49.597

22.264 -48.127

22.268 -48.359

-

-150

-

-

-

-

-

-

12

ESF + Actieve inclusie

78

-78

-

-

-

-

-

-

13

ESF Sociale inclusie

24

-24

-

-

-

-

-

-

18

Oekraïense regionale vluchtelingenspreiding

2.700

-2.700

-

-

-

-

-

-

19

Oekraïne gemeentelijke opvang

7.030

-7.015

-

-

-

-

-

-

21

Participatie

2.183

-2.183

-

-

-

-

-

-

24

SPUK onderwijsroute

46

-46

-

-

-

-

-

-

25

SPUK Wet inburgering

700

-700

-

-

-

-

-

-

31

Collectieve zorgverzekering

-

-225

-

-

-

-

-

-

40

Actualisatie kapitaallasten

-

31

-

-

-

-

-

-

43

Tekort Jeugd

-

-330

-

-

-

-

-

-

45

Vernieuwbouw Ekke de Haan en het Kompas

-

-

-

-

-

-

-

-

46

Ombuiging sociaal domein 2024

-

50

-

50

-

50

-

50

47

Corr budget Europapact Fryslan

-

41

-

-

-

-

-

-

41

Bijsturingsvoorstellen:

Totaal mutaties voorjaarsrapportage 12.761 -13.329

Reserve mutaties voorjaarsrapportage 48 Reservemutatie 618 voorjaarsrapportage

Stand thema na voorjaarsrapportage

-

-

50

-

50

-

50

-

-

-

-

-

-

38.727 -62.658 24.077 -49.547

22.264 -48.077

22.268 -48.309

Basisbanen De verwachte kosten voor de basisbanen in 2024 komen uit op € 250.000. Vanuit het raadsbesluit beleidsnotitie bestaanszekerheid is € 100.000 beschikbaar gesteld voor 2024 voor de basisbanen. Besloten is dat de resterende middelen van € 150.000 gedekt worden uit de React-EU middelen die wij in 2023 voor dit doel hebben ontvangen. Deze middelen zijn in 2023 niet benut en daardoor in het resultaat van de jaarrekening 2023 terecht gekomen. Wij stellen voor om dit bedrag ten laste te brengen van de algemene reserve waar ook het resultaat van 2023 in is gestort. De inspanning voor de toekenning van de React 2020-2022 is al eerder gedaan terwijl de financiering en afrekening ESF pas later komt Om de basisbanen voor te zetten is structurele dekking nodig, dit is tot op heden nog niet in de begroting opgenomen.

ESF+ Actieve Inclusie (Verlenging ESF Samen aan de Slag) In 2024 neemt de gemeente Heerenveen deel aan het ESF+ Actieve Inclusie (verlenging ESF Samen aan de Slag) om kwetsbare werkzoekenden te begeleiden naar werk. Voor Heerenveen gaat het om een ESF- subsidie van € 196.000 voor 2 jaar. Omdat nog niet zeker is dat de gemeente dit hele bedrag gaat realiseren, stellen we voor 80% van deze verwachte opbrengst in de begroting op te nemen. Het gaat dan voor 2024 om een bedrag van € 78.500. Dit bedrag wordt ingezet voor extra contactgesprekken.

ESF Sociale Inclusie In 2024 neemt de gemeente Heerenveen deel aan het ESF Sociale Inclusie om kwetsbare werkzoekenden te begeleiden naar werk. Voor Heerenveen gaat het om een ESF- subsidie van € 52.000. De start was op 31 oktober 2023 voor de duur van 2 jaar. Omdat nog niet zeker is dat de gemeente dit hele bedrag gaat realiseren, stellen we voor 80% van deze verwachte opbrengst in de begroting op te nemen. Het gaat dan om een bedrag van € 24.000 (veertien maanden). Dit bedrag wordt ingezet voor extra contactgesprekken.

Oekraïense regionale vluchtelingenspreiding Fryslân Met ingang van 1 januari 2024 is de landelijke wetgeving veranderd. Het staatsnoodrecht is op 1 januari 2024 vervangen door de Tijdelijke Wet Opvang Oekraïense Ontheemden (Tw Oek). Als gevolg hiervan moet de Regionale coördinatie Oekraïense vluchtelingen op operationeel niveau vanaf 1 januari 2024 via een samenwerkingsverband per regio worden vormgegeven. De gemeente Heerenveen heeft met ingang van 1 januari 2024 de operationele coördinatie Oekraïense vluchtelingen overgenomen van de veiligheidsregio. Concreet gaat het dan om de uitvoering van de Regionale Coördinatie Vluchtelingen

42

Spreiding (RCVS) (inclusief tijdelijke slaapplekken) en de ‘declaratiefunctie’. Op deze wijze geven de Friese gemeenten dan invulling aan het 'samenwerkingsverband'. De kosten voor deze taken (RCVS (inclusief minimaal 25 slaapplekken) en de declaratiefunctie) worden door ons landelijk gedeclareerd conform het bekostigingsbesluit. Het gaat om een totaalbedrag van € 2.700.000.

Oekraïne gemeentelijke opvang Voor de gemeentelijke opvang van vluchtelingen uit Oekraïne worden de gemeenten gecompenseerd door het Rijk. Hiervoor zijn normbedragen vastgesteld. Het normbedrag bedraagt in 2024 € 61 per bed per dag. Voor Heerenveen betekent dit op basis van de prognose van het aantal plekken een bedrag van € 6.900.000. De prognose van de te verwachten lasten, komt uit op ongeveer € 6.900.000. Dit betreft o.a. lasten opvanglocatie, inhuur van personeel, uitkering leefgeld. Voor de gemeentelijke tegemoetkomingen voor de particuliere opvang hebben we € 115.000 geraamd. Dit bedrag wordt gecompenseerd door het Rijk. Daarnaast verwachten we € 15.000 te ontvangen voor uitvoeringskosten van de particuliere opvang. Dit bedrag is opgenomen bij het onderdeel overhead.

Participatie In 2023 is het aantal mensen in de bijstand licht gedaald (van 1.222 naar 1.209). In het eerste kwartaal van dit jaar is dit aantal redelijk stabiel gebleven op 1.214. Ten opzichte van 2023 zijn echter de normen in 2024 flink gestegen waardoor de lasten toenemen. Het is nog onzeker of deze lasten volledig gecompenseerd worden door het Rijk. In juni verwachten we van het ministerie een nader voorlopig budget. Vooruitlopend hierop hebben we wel een toename van de inkomsten van de BUIG begroot.

Spuk onderwijsroute De gemeente ontvangt een specifieke uitkering van het Rijk voor de realisatie van deze leerroute onder de wet inburgering. In 2023 is dit bedrag dat we hiervoor hebben ontvangen niet volledig uitgegeven. We hebben het resterende bedrag van € 46.160 gereserveerd op de balans. We verwachten dit bedrag in 2024 te gaan uitgeven en vragen u het nu beschikbaar te stellen als budget.

Spuk Wet Inburgering De programmakosten voor inburgering zoals leerroutes, module arbeidsmarkt en participatie, het participatieverklaringstraject, maatschappelijke begeleiding en tolkkosten worden met een specifieke uitkering van het Rijk beschikbaar gesteld. De specifieke uitkering voor 2024 bedraagt € 1.063.000. De verwachting is dat dit niet volledig wordt uitgegeven dit jaar. De kosten mogen over meerdere jaren worden uitgesmeerd. Voor dit jaar verwachten we € 700.000 uit te geven en vragen u dit beschikbaar te stellen. Het restant blijft op de balans beschikbaar voor volgend kalenderjaar.

Collectieve zorgverzekering In het raadsbesluit 'Beleidsnotitie voorstellen bestaanszekerheid' is besloten de taakstelling van € 150.000 op de AV Frieso te schrappen en het budget voor de collectieve zorgverzekering voor 2024 incidenteel met € 225.000 te verhogen. Inmiddels heeft uw raad het voorstel ontvangen om per 1 januari 2025 een zorgverzekering op maat in te voeren.

43

Actualisatie kapitaallasten De actualisatie van de investeringsplanning, mede naar aanleiding van de jaarrekening 2023 en de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, leidt tot een toename van de kapitaallasten van € 31.000 in 2024 in dit thema.

Tekort Jeugd De toelichting hierop is opgenomen onder het thema Sociale Leefomgeving.

Ombuiging Sociaal Domein De toelichting is opgenomen onder het thema sociale leefomgeving.

Europa Pact Fryslân Dit betreft een budgettaire verschuiving van het thema Economische Leefomgeving naar het onderdeel Overhead. De verschuiving heeft geen effect op het begrotingssaldo.

Investeringen Herstel constructiefout mfa Akkrum Bij de mfa Akkrum (twee scholen en kinderopvang) is sprake van toenemende lekkage van het dak. Een 1e onderzoek heeft uitgewezen dat hier waarschijnlijk sprake is van een constructiefout door een ontwerpfout. Dit wordt nu nader onderzocht. Wel is nu duidelijk dat voor het herstel een investering nodig is van € 1 miljoen (1e raming). Daarnaast wordt momenteel onderzoek gedaan naar verhaalmogelijkheid van deze kosten. Zodra er meer duidelijkheid is zullen wij de raad schriftelijk informeren.

Vernieuwbouw KC Ekke de Haan en KC Het Kompas In de begroting van 2024 is het investeringskrediet opgenomen voor KC Ekke de Haan en KC Het Kompas. Dit budget is niet toereikend. Door voortschrijdend inzicht is gebleken dat het hier niet gaat om revitalisatie (30 jaar afschrijving) maar om vernieuwbouw (40 jaar afschrijving). Het budget van KC Ekke de Haan moet verhoogd worden met een bedrag van € 433.000 naar totaal € 3.900.000 en het budget van KC het Kompas met € 466.000 naar € 4.250.000. Doordat de afschrijvingstermijn van 30 naar 40 jaar gaat heeft dit geen invloed op de kapitaallasten. Hierover heeft uw raad een brief ontvangen, gedateerd 23 april 2024.

44

Fysieke Leefomgeving

45

Successen Centrumontwikkelingen • Centrumontwikkeling in Akkrum, Jubbega en Aldeboarn; Na een uitgebreid participatietraject met inwoners en ondernemers, zijn de centrumvisies voor Akkrum, Jubbega en Aldeboarn nu in volle uitvoering. Later dit jaar kunnen we al genieten van de verbeteringen in deze centra, die bijdragen aan een levendiger en aantrekkelijker gemeenschapsleven. • Herontwerp Kernwinkelgebied Heerenveen; We presenteren met trots het nieuwe ontwerp voor het kernwinkelgebied van Heerenveen. Dankzij de actieve bijdragen van inwoners, ondernemers en stakeholders, combineert dit ontwerp wonen, winkelen en vergroening op een harmonieuze wijze. Het is een belangrijke stap naar een levendiger en groener stadscentrum. • Transformatie van Heerenveen centrum Oost; Met een aanzienlijke subsidie van het Rijk en de inzet van lokale partners maakt Heerenveen centrum Oost grote stappen. De bouw van de woontoren nadert zijn voltooiing. Binnenkort worden hier 92 nieuwe sociale huurwoningen opgeleverd, waarmee er een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan de lokale huisvestingsbehoefte. De overige projecten in het centrum zijn in gang gezet. Bofkontjesregeling Voor de subsidieregeling Wasbare luiers (Bofkontjesregeling) zijn inmiddels 21 beschikkingen afgegeven. Per 1 januari 2024 hebben we een subsidieregeling geopend met een looptijd van twee jaar.

Hiermee kunnen 70 baby’s volledig overstappen op wasbaar – wat het afval van 385.000 wegwerpluiers bespaart. Met de regeling beogen we het luierafval te verminderen en het product wasbare luiers meer bekendheid te geven. De Bofkontjesregeling kent een actieve communicatiecampagne; binnenkort vindt de 4e informatiebijeenkomst plaats. Energie succes: Aengwirden aardgasvrij Aengwirden heeft met het LEEF budget en veel vrijwillige inzet van inwoners en ondernemers uit “De Streek Aengwirden” een plan geschreven om De Streek aardgasvrij te maken in 2030. Daarmee zijn ze de eerste lokale groep die zo sterk op eigen kracht een stap zet om aardgasvrij te worden. Elk huis is anders in Aengwirden. Daarom zijn individuele technische oplossingen nodig. Vaak zijn dat elektrische warmtepompen. Om dat mogelijk te maken, gaat Liander het elektriciteitsnet in Aengwirden verzwaren de komende jaren. De lokale werkgroep hebben streekgenoten hierover geïnformeerd tijdens bewonersavonden, via het streekblad en een ludiek filmpje door eigen ‘cabaretiers’. Ook konden inwoners zich oriënteren op de eerste stappen via een uitgebreide informatiemarkt in het dorp. De werkgroep heeft het StreekUitvoeringsplan (SUP) aan wethouder Zoetendal aangeboden. Dit plan draagt bij aan de (Heerenveense en landelijke) doelstelling dat 20% van de gebouwen in 2030 aardgasvrij is.

46

Circulaire ontwikkeling bedrijventerrein Haskerveen Bedrijventerrein Haskerveen wordt circulair ontwikkeld. Met circulaire uitgiftecriteria is de selectie- en inschrijvingsprocedure van de kavels in maart 2024 gestart. Haskerveen is ook de planlocatie van het circulair ambachtscentrum. Op 28 maart jongstleden heeft de gemeenteraad een positief besluit genomen over de ontwikkeling van het circulair ambachtscentrum op Haskerveen. Met dit besluit zijn we een belangrijke stap dichter bij de realisatie van het circulair ambachtscentrum, waarbij alle functies (milieustraat, recyclewinkel, demontage, sortering, etc) onder 1 dak zijn beoogd. Klimaatadapatatie en biodiversiteit In het kader van “grijs voor groen” zijn dit voorjaar op een aantal locaties de straatstenen verwijderd en vervangen voor groen. Zo is op een mooie zichtlocatie – de rotonde Haskeruitgang – alle grijs verwijderd en is er groen, in de vorm van een biodivers mengsel ingezaaid. Deze actie laat zien dat we dit als gemeente belangrijk vinden en draagt bij aan de vermindering van opwarming, opvang van water bij regenval en versterking van de biodiversiteit. Tevens hebben we bij de aanplant van nieuwe bomen gekozen voor meer diversiteit en doen we mee met de campagne “Maai Mei Niet”.

Wat hebben we gedaan in 2024 Algemeen De opgaven in het fysieke domein worden groter, nemen fors in aantal toe en staan in sommige gevallen ook op gespannen voet met elkaar. Dit, en het gegeven dat het Rijk de regie op diverse opgaven heeft overgenomen en een deel van de uitvoering bij gemeenten neerlegt, heeft gevolgen voor Heerenveen. De opgaven hebben hun beslag/effect op de fysieke leefomgeving en hebben invloed op elkaar. Het is noodzakelijk dat we meer sturen op samenhang in visievorming en hierbij scherp prioriteren vanwege de zeer beperkte middelen. Dit zorgt voor een grote uitdaging. Hiervoor is een nieuwe manier van werken nodig, waarbij we meer en verder vooruitkijken dan we nu doen. We moeten minder redeneren en beslissen vanuit het hier en nu, en meer vanuit het dan en later. Ook moeten we dingen beter onderling afstemmen (intern en extern), voor een sterkere samenhang tussen de visievorming, het op te stellen beleid en de uitvoering integraal. Met de ontwikkeling van integrale visie(s) kunnen we er tevens voor zorgen dat de keuzes voor de korte termijn bijdragen aan de ontwikkelpotentie en het doelmatig beheer op de lange termijn. Resultaat is een effectief bewust gekozen ruimtegebruik, betere omgevingskwaliteit en een gerichtere bijdrage aan de brede welvaart, ook rekening houdend met de 'houdbaarheid' hiervan

47

Invoering omgevingswet Beleidsmatige ambities, zoals vastgesteld in de Omgevingsvisie, sober en doelmatig vertalen in omgevingsplannen. In Q4 2024 ronden we het programmabuitengebied met bijbehorende milieueffectrapport (MER) af. Het programma is een belangrijke stap voor het omgevingsplan voor het deel buitengebied. Volgend jaar, 1e halfjaar, willen we ook met het eerste deel van het omgevingsplan Heerenveen starten. Dit betreft het deelgebied Heerenveenwoongebieden. Doorlooptijd hiervan is twee jaar.

Pas na ontvangst van het advies van de commissie MER en de ontvangen zienswijzen kunnen we de NRD afronden en starten met de uitwerking van het MER en het programma-buitengebied. De langere (dan gebruikelijk) adviestermijn van de commissie MER betekent dat wij de planning moeten herzien. Dat kan pas nadat wij de planning van de commissie ontvangen hebben. Over de voortgang van het programma buitengebied stuurden wij de raad een informatiebrief die voor de raadsvergadering van 26 maart 2024 op de lijst van ingekomen stukken is geplaatst. Voor het eerste deel van het omgevingsplan Heerenveen maken wij 2024 een pas op de plaats. In 2024 zijn we genoodzaakt nog veel energie te steken in het afronden van veel bestemmingsplanwijzigingen die we eind 2023 nog onder het oude recht in procedure hebben moeten brengen. Dat komt doordat veel aanvragers nog vlak voor 2024 hun initiatieven hebben ingediend uit vrees voor de nieuwe regels van de omgevingswet. Daarnaast moeten wij ons verdiepen in het werken met het zogenaamde TAM-IMRO omgevingsplan. Verder starten wij dit voorjaar een marktconsultatie via het aanbestedingsplatform TenderNed om te peilen in hoeverre bureaus juridische-, teken- en onderzoekscapaciteit beschikbaar hebben om ons te ondersteunen bij het maken van het omgevingsplan Heerenveen.

Op basis van deze uitkomst bepalen wij verder de inhoudelijke en personele strategie voor het werken aan het omgevingsplan Heerenveen.

In omgevingsplannen zoveel mogelijk de integrale visie op vraagstukken vertalen.

Erfgoedbeleid ontwikkelen en dit te integreren bij de totstandkoming van die omgevingsplannen, start 1e helft 2024, doorlooptijd 1,5 jaar.

48

De inzet op participatie eveneens sober en doelmatig invullen. Ondanks dat participatie een wettelijke basis heeft, werd met het vaststellen van het participatiebeleid en de uitkomsten van het MJP deel 2 duidelijk dat dit nodig is.

Maatwerk bij vergunningverlening beperkt toepassen.

Het college wil graag enige mate van maatwerk blijven hanteren. Op dit moment ligt er nog geen kader over de toepassing ervan. Hierdoor lukt het nog niet om het maatwerk bij Omgevingsvergunningen te beperken. Er zijn geen extra middelen om maatwerk op structurele basis te blijven verlenen, wat betekent dat er druk staat op de dienstverlening en de termijnen van afhandeling van vergunningen.

Prioriteren en kiezen op kerntaken.

Er is nog geen profiel op basis waarvan er kan worden geprioriteerd en gekozen kan worden op kerntaken.

Energietransitie: verduurzamen van de gebouwde omgeving Energie en geld besparen: - Voorlichting en coaching – heel 2024 & doorlopend gedurende aantal jaren - Witgoedwissel (heel 2024 en evt. vervolg in 2025) - Nationaal Isolatie Programma (heel 2024 en 2025) - Energiefonds (voorbereiding winter 23/24, besluitvorming voorjaar 2024 – start subsidies Q2, looptijd rest van 2024 + jaren daarna).

49

wijkgericht besparen en aardgasvrij maken: - WUP Aldeboarn (gestart zomer 23, uitvoering heel 2024 plus 2025), WUP Nes (start eind 23, uitvoering heel 2024), - WUP Aengwirden (opstellen door Groene Gangmakers zelf winter 23/24, vaststelling voorjaar 2024, uitvoering 2024 en verder); - LEEF De Greiden doorstart in een WUP (heel 2024 en verder) - LEEF Oudeschoot doorstart in een WUP (heel 2024 en verder) - LEEF Nieuweschoot doorstart in een WUP (heel 2024 en verder) - WUP centrum: koppeling centrumplannen en warmtenet /geothermie (heel 2024 en verder).

Publieke gebouwen / ruimte verduurzamen: - gemeentehuis (projectontwikkeling heel 2024 ev) - scholen (projectontwikkeling heel 2024 ev) - maatschappelijk vastgoed / organisaties (heel 2024) - openbare ruimte met LED verlichten (heel 2024) - bedrijven stimuleren en controleren om energie te besparen (handhaving kantoorpanden label C VTH (opstart 2023 want verplicht sinds januari 2023, handhaving heel 2024, vervolgens meerjarige toetsing en handhaving).

Als gemeente weer duurzame energie inkopen (elk jaar, ook voor heel 2024).

Bedrijven ondersteunen bij energie besparen en verduurzamen: - Kennisoverdracht besparing LEEF bedrijventerrein Heerenveen Zuid (heel 2024) - Aanpak netcongestie op bedrijventerrein Heerenveen Zuid d.m.v. onderzoek uitwisseling contracten (start 2023, heel 2024 en verder); - Aanpak netcongestie op bedrijventerrein IBF d.m.v. onderzoek Energy hub (start 2023, heel 2024 en verder); - Aanpak netcongestie op bedrijventerrein Haskerveen en Kanaal oplossingsrichting nog open (start 2024).

50

Energietransitie: duurzaam opwekken elekticiteit en toekomstige energie infrastructuur Zon stimuleren op (monumentaal) dak, zon op binnenstedelijke (rest)ruimtes en infrastructurele zones (zonneparken met minimaal 50% lokaal eigendom); (heel 2024).

Verder ontwerpen aan toekomstbestendige energieinfrastructuur (op basis van een lokale regioanalyse en Friese afstemming);en de netcongestie op bedrijventerreinen op innovatieve manieren aanpakken (heel 2024).

Energietransitie: verduurzamen mobiliteit Een uitvoeringsagenda duurzame mobiliteit opstellen (deels in 2023) en uitvoeren (onder andere elektrisch rijden, laden in openbare ruimte, stimuleren OV, verkeer in centrum/fietsvoorrang) in heel 2024 en verder.

Weer rijden met de gemeentelijke fossielvrije vloot (heel 2024).

Circulaire transitie: circulair bouwen Bij gebiedsontwikkelingen gaan we circulair ontwerpen inbedden door te starten met pilotprojecten. (ook actie uit woonvisie).

51

We werken aan een heldere definitie en focus van circulair bouwen. We sluiten ons in ieder geval aan bij het initiatief ‘Samen versnellen: Het nieuwe normaal’ van BZK en Cirkelstad.

Circulaire transitie: circulair inkopen We kopen circulair in. Per project stellen we de circulaire ambitie vast. Bij openbare inrichting maken we hierbij gebruik van het moederbestek van BouwCirculair. Op deze manier werken we aan een circulaire leefomgeving.

We onderzoeken of we bij investeringen in gemeentelijke objecten een financiële restwaarde op kunnen nemen in plaats van standaard af te schrijven naar nul. Onze materialen hebben ook na levensduur nog een restwaarde. Door losmaakbaar te bouwen, kunnen we na levensduur de restwaarde van de materialen of componenten benutten. Als we een positieve restwaarde kunnen overhouden, dan hebben we extra ruimte om onze circulaire bouwambities te realiseren zonder dat dit extra druk legt op de begroting.

Fonds vitale kernen Met de inzet van het Fonds Vitale Kernen investeren we in de komende jaren in de centra van Akkrum, Aldeboarn, Heerenveen en Jubbega. • In Akkrum wordt er verder gewerkt aan de in oktober 2023 gestarte uitvoering van de plannen (fase 1). Dit behelst de herinrichting van het Heechein, Tsjerkebleek en het evenemententerrein. • Fase 2, de herinrichting van de Buorren en de Kleef, is in voorbereiding en start in 2024. Als basis dient de eerder vastgestelde centrumvisie.

conform projectplanning/proces. Binnen de centrumvisie Akkrum kunnen een aantal onderdelen vervallen omdat ze niet uitvoerbaar zijn gebleken of omdat er tot andere inzichten is gekomen. Het gaat bijvoorbeeld om het vergroten van het aantal ligplaatsen, waaraan nu minder behoefte wordt ervaren. Uit onderzoek is verder gebleken dat het niet mogelijk is om de Smellebrege te verhogen. De brug is nu alleen uit onderhoudsmiddelen gerenoveerd. En uit locatieonderzoek is gebleken dat het lastig is een nieuwe locatie voor de trailerhelling te vinden. De trailerhelling blijft daarom op de huidige plek en er wordt gekeken naar een oplossing voor het parkeren van de trailers. De beschikbare budgetten voor deze onderdelen, kunnen voor het overgrote deel vrijvallen.

52

Voor Aldeboarn zijn recentelijk de plannen vastgesteld. Hiermee is een begin gemaakt voor voorbereidende werkzaamheden tot herinrichting en optimalisatie van het dorp. In 2023 is begonnen aan de rand van het dorp parkeerplaatsen te realiseren waarvan de afronding plaatsvindt in 2024. De Wjitteringswei zal worden heringericht. Daarna wordt Doelhòf opgepakt.

Voor Heerenveen zetten we - onder andere - in op: Het vernieuwen en opwaarderen van het kernwinkelgebied; De realisatie van een tweelaags parkeergarage; Het vergroenen van een drietal pleinen; De realisatie van een cultuurkwartier met een bibliotheek 2.0; En een vernieuwd horecakwartier.

Er wordt volop gewerkt aan de centrumplannen voor Heerenveen. Het voorlopig ontwerp voor het kernwinkelgebied is afgerond; uitvoering start vanaf eind 2024. Vanwege een noodzakelijk aanvullend krediet voor de parkeergarage is een vertraging ontstaan. Uitvoering staat gepland vanaf 2026. De vertraging van de parkeergarage heeft invloed op de overige projecten, waaronder het vergroenen van de pleinen en het cultuurkwartier. Voor het cultuurkwartier is een overeenkomst gesloten met de marktpartijen.

In Jubbega worden, in het belang van de werkzaamheden in het centrum, begin 2024 de werkzaamheden aan de nutsvoorzieningen (nagenoeg) afgerond. Daarna start de realisatie van het nieuwe centrum. De nadruk ligt op de vergroening, als onderdeel van de realisatie van de klimaatadaptieve inrichting, van het centrum. Daarnaast is er binnen de herinrichting van het centrum aandacht voor "ontmoeten".

Wonen: Een thuis voor iedereen We maken meerjarige prestatieafspraken met woningcorporaties (Accolade, Elkien en WoonFriesland) en de huurdersverenigingen. Deze voeren we via jaarschijven uit en werken we concreet per jaar (dus in zowel de eerste als tweede helft van 2024 uit).

53

We stellen een convenant op met de woningcorporaties (Accolade, Elkien en WoonFriesland) om langjarige afspraken te maken over het realiseren van nieuwbouw van sociale huurwoningen – 1e helft 2024.

We zetten de komende jaren in op het toevoegen van minimaal tweeduizend woningen. Hierbij ligt de focus op het toevoegen van passende woningen, zowel qua typologieën (voor wie) als qua betaalbaarheid. Hierin werken we de in de raadsagenda benoemde verdichtingsstudie verder uit. Het plan hiervoor is gereed in de 1e helft van 2024.

We volgen en monitoren de inspanningen en bijbehorende effecten voor het thema en het programma ‘een thuis voor iedereen’, met: - het ontwikkelen van een woonmonitor (eerste helft 2024); - en het uitwerken van passende instrumenten om de woonvisie uit te voeren (eerste helft 2024).

Het ontwikkelen van de woonmonitor wordt uitgevoerd, op korte termijn ontvangt u als gemeenteraad hierover nadere informatie. Het uitwerken van passende instrumenten is getemporiseerd.

We werken integraal samen aan woonzorgthema’s en vraagstukken waaronder: - de urgentieverordening (tweede helft 2024); - de Woonzorgvisie: vraagdruk en behoefte doelgroepen woonzorgvisie (onder andere arbeidsmigranten, spoedzoekers en statushouders)(eerste helft 2024); - en het meldpunt Wet goed verhuurderschap (operationeel eerste helft 2024). - het integraal uitwerken van gemeentelijke strategische doelen (zoals onder andere geformuleerd in woonzorg thema’s en de woonvisie) in een projectenkaart. (1e helft 2024) - het onderzoeken van de mogelijkheden van pre-mantelzorg woningen (tweede helft 2024).

Op het gebied van de woonzorgthema’s boeken we vooruitgang op het gebied van: De urgentieverordening De woonzorgvisie (deze is vertraagd naar afgerond eind 2024/begin 2025) Meldpunt goed Wet goed verhuurderschap is operationeel De projectenkaart wordt uitgewerkt in het product Heerenveen Groeit, welke u in juli ontvangt.

54

Beheer en onderhoud openbare ruimte Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte wordt uitgevoerd op basis van de door de raad vastgestelde (brede) Nota Kapitaalgoederen 2023 2027 met bijbehorende beheerplannen. De beheerplannen zijn voor 2024 uitgewerkt in maatregelen en in deze begroting verwerkt. In de paragrafen van deze begroting zijn per beheer-onderwerp de geplande maatregelen voor 2024 opgenomen. We moeten bij een deel van de geplande maatregelen met de kanttekening plaatsen dat de werkzaamheden qua planning afhankelijk zijn van derden. Denk aan de planning van nutsbedrijven, bezwaar van inwoners/betrokkenen en te voeren participatie. Met name door het vele werkaanbod, waarmee de nutsbedrijven te maken hebben, is de aanlooptijd/planning voor de uitvoering van werkzaamheden door nutsbedrijven fors opgelopen en lastig planbaar. Dit maakt dat we werkzaamheden soms opschuiven of naar voren halen. In 2023 zijn we gestart met een andere wijze van verwerking van vrijkomend bermgras of hekkelmateriaal. We zijn hiervoor aangesloten bij het coöperatie Agri Cycling. Hiermee dragen we bij aan de biodiversiteit en bodemleven. Het vrijkomende maaisel wordt gecomposteerd en verwerkt op de percelen van de aangesloten agrariërs. Ook bij het beheer van openbare ruimte hebben wij hierbij aandacht voor de toegankelijkheid.

Klimaatadaptatie en biodiversiteit K.R. Poststraat voor de kantoren tussen de verkeerslichten en de rotonde Zonnebloemstraat, verminderen van verharding en vergroenen door biodiverse beplanting toe te voegen (Heerenveen).

Ds. Kingweg, hoek Rottumerweg, vergroenen door verminderen van verharding en toevoegen van biodiverse beplanting (Heerenveen).

Kempenaarssingel / plein, verminderen van verharding en vergroenen door biodiverse beplanting toe te voegen

55

(Heerenveen).

Amelandlaan / Gooilandlaan, verminderen van verharding en vergroenen door biodiverse beplanting toe te voegen (Heerenveen).

Keuze en prioritering van vergroening in de gemeente Heerenveen volgt op het Programma Groenstructuur dat later dit jaar wordt afgerond. Verwachting dat deze activiteit daardoor naar 2025 of 2026 schuift.

Veldschans / Atalantastraat parkeerterrein, verminderen van verharding en vergroenen door biodiverse beplanting toe te voegen (Heerenveen).

deze activiteit heeft een relatie met het (her-)inrichtingsproject aan de Veldschans. Planning is nog niet bekend.

Muntflat, parkeerterrein, verminderen van verharding en hittestress, voorkomen van wateroverlast en vergroenen door biodiverse beplanting toe te voegen (Heerenveen).

Kerkstraat, verminderen van verharding en vergroenen (centrum Heerenveen).

Activiteit wordt uitgesteld tot na afronding van de (bouw-)werkzaamheden in de straat. Het budget willen we in 2024 inzetten voor vergroenings-/biodiversiteitsprojecten met een hoge prioriteit.

Rembrandtlaan, verminderen van verharding en hittestressen en vergroenen door biodiverse beplanting toe te voegen (Heerenveen).

activiteit schuift door naar 2025/2026

Pastoriesingel herinrichten, toevoegen van biodiverse beplanting (Heerenveen).

Bollen planten langs diverse ontsluitingswegen.

56

Kattebos de Greiden, verminderen van verharding, verminderen van hittestress, verbeteren van de waterafvoer (Heerenveen).

activiteit wordt in samenhang met een breder project (verharding, riolering) opgepakt. Dit project heeft vertraging tot na 2024. Het budget willen we in 2024 inzetten voor vergroening/biodiversiteitsprojecten met een hoge prioriteit.

Toepassen van biodivers zaaimengsel bij nieuwe bermen.

Analyse en presentatie van de resultaten van het Wildcameraproject 2023.

Heerenveen beter bereikbaar Het project Gebiedsontwikkeling Heerenveen A32 (Heerenveen Beter Bereikbaar) is een samenwerking tussen gemeente Heerenveen, RWS en de provincie. Afspraken tussen de samenwerking partners zijn vastgelegd in de Realisatieovereenkomst (ROK), getekend in 2017. • In 2023 is gestart met de realisatie van de aansluiting van de Oranje Nassaulaan op de RW A32 waarna de werkzaamheden in 2024 worden verlegd naar de kruising Oranje Nassaulaan x Burgemeester Falkenaweg.

Laadinfrastructuur In het derde kwartaal van 2024 wordt een nieuw beleidsdocument laadinfrastructuur opgeleverd. Dit beleid loopt samen met de nieuwe Friese laadconcessie.

De actualisatie van de plankaarten is in tweede kwartaal klaar. Dat vormt een onderdeel van de nog op te stellen laadvisie. Dat project moet nog worden opgestart. Streven is nog wel dat in 2024 af te ronden.

57

In oktober 2023 loopt de huidige Friese laadconcessie af. Eind 2023/ begin 2024 wordt er een nieuwe laadconcessie voorbereid samen met de provincie Friesland en de overige Friese gemeenten. In het tweede kwartaal van 2024 leggen we de nieuwe laadconcessie voor aan de gemeenteraad. In het vierde kwartaal van 2024 vindt er een aanbesteding plaats en wordt de laadconcessie gegund.

Op basis van de prognosekaarten voor elektrisch laden is er in 2024 in de gemeente Heerenveen behoefte aan zo’n 40 extra laadpalen. Deze gaan we realiseren. Naast laadpalen in de openbare ruimte worden er ook laadvoorzieningen meegenomen in de nieuw te realiseren parkeergarage Burgemeester Kuperusplein.

De plaatsing van nieuwe laadpalen verloopt moeizaam. De oorzaken zijn enerzijds de lange doorlooptijd bij Liander maar ook een gebrek aan aannemers die dit werk kunnen doen.

Mobiliteit, verkeer en parkeren Eind 2024 wordt de Mobiliteitsvisie 2040 annex het Mobiliteitsplan 2035 opgeleverd. Hierin wordt aan de hand van een visie en nadere invulling daarvan richting gegeven aan het toekomstige beleid rond Mobiliteit. Het vastgestelde plan wordt daarna uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma, voortschrijdend per 2 à 3 jaar. Het proces verloopt in een paar stappen: voorjaar 2024 het visiegedeelte. In de zomer 2024 de vertaling van de Mobiliteitsvisie 2040 in een Mobiliteitsplan 2035. Najaar 2024 formele inspraak/inloop/ter inzagelegging, zienswijzen met reactienota en finaal besluit in de raad.

Op 15 april jl. is er een aftrap gemaakt met een presentatie aan een delegatie van raadsleden (dialoogsessie), niet besluitvormend, maar bedoeld om input op te halen voor de startnotitie. Dit is op onderdelen gelukt, maar tegelijkertijd zijn wij van mening dat het beoogde doel van de dialoogsessie onvoldoende “uit de verf” is gekomen. Vanwege een personele verandering voor het team verkeer zijn wij genoodzaakt na de zomer het proces (opnieuw) op te pakken, nog steeds met het uitgangpunt eind dit jaar / begin volgend jaar een mobiliteitsplan met bijbehorend uitvoeringsplan door uw raad te laten vaststellen. U wordt hierover nog nader geïnformeerd.

De parkeerdienst InPublic verzorgt onze parkeerhandhaving- en uitgifte parkeervergunningen. Het dienstverleningscontract loopt op 1 april 2024 af. De voorbereidingen om te kunnen aanbesteden vinden in 2023 plaats. Uitvraag op de markt in Q4-2023 en opdracht in Q1-2024.

58

Voor de doorfietsroute Drachten Heerenveen vindt er overleg plaats met de gemeenten Opsterland en Smallingerland, ter voorbereiding van de realisatie die gereed moet zijn in Q12026. Het totaal beschikbaar budget is € 10,8 miljoen ex. btw, waarvan € 5,4 miljoen ex. btw (50%-cofinanciering) van de provincie Fryslân.

De schetsontwerpfase is geweest. Er wordt de komende maanden tot de zomerperiode gewerkt aan een voorlopig ontwerp met raming. De provincie Fryslân levert 50% cofinanciering tot een max. van 5,4 miljoen ex. btw. De gemeenten Opsterland, Smallingerland en Heerenveen dragen ieder 1,8 miljoen ex. btw bij aan dit project. De gemeentelijke bijdrage Heerenveen van 1,8 miljoen ex. btw staat nog ter afweging in de Perspectiefnota als bezuinigingsmaatregel waarover medio juli besloten wordt door raad. Indien dit budget behouden blijft wordt in het najaar toegewerkt naar definitieve ontwerpen. Uitvoering van deelmaatregelen is halverwege 2025 mogelijk. Het volledige tracé zal zeer waarschijnlijk niet gerealiseerd zijn voor Q1-2026. Vooral in Opsterland zal grond aangekocht moeten worden. Dit kunnen lange trajecten zijn. Een aantal maatregelen is wel voor Q12026 te realiseren in de gemeenten. Over de uitvoeringsplanning is contact met provincie Fryslân.

In 2024 ontwikkelen we een nieuw verkeersmodel. Dit gebruiken we als prognose en/of scenariomodel voor de toekomst. Daarnaast moeten we vanuit het Besluit Kwaliteit Leefomgeving met als basisjaar 2022, de Basis Geluid Emissie (BGE vaststellen. . Dit is een wettelijke plicht. Het verkeersmodel is gereed in Q2 2024.

In 2020 hebben wij een specifieke uitkering ontvangen in het kader van de Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 20202021 (SPV). In 2024 is het voornemen om in combinatie met verhardingen de locaties Kattebos en Kennedylaan her in te richten.

De uitvoering voor herinrichting van de Kennedylaan en Kattebos met de verkeersveiligheidsmaatregelen staat gepland om uit te voeren in 2025/2026. Dit jaar wordt gewerkt aan het maken van een ontwerp met raming .

59

Afval We zorgen dat we met de beschikbare middelen het huishoudelijk afval op zo efficiënt en duurzaam mogelijke wijze inzamelen en verwerken, waardoor we koploper blijven in Friesland op het gebied van afvalscheiding.

We dringen bijplaatsingen bij ondergrondse containers verder terug.

We zorgen voor meer bekendheid van wasbare luiers en verminderen de hoeveelheid wegwerpluiers in het huisvuil. Hiervoor openen we een subsidieregeling voor wasbare kinderluiers met een looptijd van 2 jaar. Zie ook pagina 44.

We gaan actief communiceren over brandrisico’s van batterij-/accuapparaten/lachgascilinders in het huisvuil.

We gaan voor de derde keer een tweejarige contractperiode aan voor Schoon Belonen Heerenveen met bestaande en nieuwe deelnemers, waarmee we zorgen voor weinig zwerfvuil.

We organiseren leuke zwerfvuil-opruimevenementen voor basisscholieren, waardoor basisschoolkinderen breed in aanraking komen met zwerfafval.

60

In 2022 is gestart met de planvorming voor het realiseren van een circulair ambachtscentrum. We koersen op realisatie van het circulair ambachtscentrum in 2025. Uiterlijk begin 2024 leggen wij u een voorstel ter besluitvorming voor.

Openbare orde en Veiligheid Het opstellen van een convenant veilig uitgaan met alle betrokken partners.

Het vergroten van de bewustwording op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid door het organiseren van trainingen en uitvoeren van projecten.

Het inrichten van een weegtafel radicalisering.

Het voorkomen en bestrijden van ongeregeldheden rondom betaald voetbal wedstrijden.

Het adequaat inzetten van bestuurlijke instrumentaria voor het handhaven van de openbare orde.

Het organiseren van minimaal 2 integrale controles op het gebied van ondermijnende criminaliteit.

61

Wat mag het kosten Fysieke Leefomgeving

2024 Baten

0

Primitieve begroting 2024

Budgetoverhevelingen 20232024

2025

Lasten

43.736 -63.951

Baten

Bedragen x € 1.000 2027

2026

Lasten

32.892 -54.071

Baten

Lasten

28935 -50.385

Baten

Lasten

31.135 -53.690

1.019

-1.019

-

-

0

-

-

-

Raadsbesluiten 14 Horeca De Heide

-

-

-

-

9

-9

9

-9

15

Zonnepark KNO

-

-

11

-

11

-

11

-23

17

SPUK F28 CDOKE

1.330

-1.330

1.310

-1.310

-

-

-

-

4

Vm school Tjalleberd

15

-15

-

-

-

-

-

-

5

Aankoop vm ING bank

22

-22

30

-42

30

-44

30

-46

9

Parkeergarage BKplein

-

-

-

-

-

-

-

-162

200

-

-

-11

-

-11

-

-11

Collegebesluiten:

Reserve mutaties tot voorjaarsrapportage Subtotaal stand thema

O&O mutaties: 1 Parkeergarage BK plein

46.322 -66.337 34.243 -55.434

28.985 -50.449

31.185 -53.941

-

-

-

-

-

-

-

133

-4.741

5.077

2.981

-2.981

6.315

-6.315

465

-465

28

Actualisatie grondexploitaties 2024 bedrijven

29

Verduurzaming en energietransitie

-

80

-

-

-

-

-

-

34

Projectleiding en locatieonderzoek AZC

-

-60

-

-

-

-

-

-

37

FUMO

-

-298

-

-

-

-

-

-

39

Actualisatie grondexploitaties wonen

-2.011

2.263

5.431

-5.431

7.439

-7.439

9.527

-9.527

40

Actualisatie kapitaallasten

-

-48

-

-

-

-

-

-

5

Afval nascheidingsmodel kunststoffen

-492

492

-492

492

-492

492

-492

492

6

SPUK C94 Nationaal Isolatie Programma

2.192

-2.192

-

-

-

-

-

-

7

SPUK C55 Energiearmoede

1.598

-1.598

-

-

-

-

-

-

62

Bijsturingsvoorstellen: 10 Spelen

-

40

-

-

-

-

-

-

12

Herstructurering Sinnebuorren

-

-

-

-

-

-

-

-

13

Fietspad busstation Heerenveen

-

-

-

-

-

-

-

-

2

Centrumvisie Aldeboarn

-

-

-

-

-

-

-

-

6

Omgevingsplannen

-

-145

-

-

-

-

-

-

8

Straatwerk sleuven nutsbedrijven

-

-257

-

-

-

-

-

-

9

Overheveling ruimtetransitie omgevingswet

-

-195

-

-195

-

-

-

-

Totaal mutaties voorjaarsrapportage -3.454

3.159

7.920

-8.115

13.262 -13.262

9.500

-9.367

-336

-

-

-

-

-

-

-

-252

-

-

-

-

-

-

882

-

195

-

-

-

-

-

Reserve mutaties voorjaarsrapportage 28 Actualisatie grondexploitaties 2024 bedrijven 39

Actualisatie grondexploitaties wonen

48

Reservemutatie voorjaarsrapportage

Stand thema na voorjaarsrapportage

43.750 -63.766 42.358 -63.549

42.247 -63.711

40.685 -63.308

Parkeergarage Bij de verwerking van de begrotingswijziging van de Parkeergarage, naar aanleiding van de besluitvorming in december 2022, zijn een deel van exploitatiekosten in de begroting verwerkt ten laste van thema Fysieke leefomgeving in plaats van Mensen, Middelen en Bestuur. Overheveling van deze kosten resulteert in een structureel voordeel voor dit thema van € 133.000 vanaf 2027. Per saldo heeft het geen invloed op het totale resultaat.

Actualisatie grondexploitaties bedrijven De grondexploitaties zijn bij het opstellen van de themarekening over 2023 geactualiseerd (de position paper grondbedrijf jaarrekening 2023 is als bijlage bij deze rapportage gevoegd). Voor 2024 zijn voor de bedrijventerreinen zowel de lasten als de baten naar verwachting lager dan waar in de primitieve begroting vanuit is gegaan. Daarnaast is in de begroting 2024 een tussentijdse winstneming van 30% als resultaat (€ 900.000) genomen. In de voorjaarsrapportage wordt op basis van de geactualiseerde grondexploitaties 60% van de verwachte winst tussentijds als resultaat (€ 1.236.000) genomen met een incidenteel voordeel van € 336.000 tot gevolg.

Verduurzaming en energietransitie Met het 2e verzamelbesluit van 2023 is voor wijkuitvoeringsplannen, energietransitie en netwerkoplossingen in totaal € 166.000 overgeheveld naar 2024. Door het beschikbaar

63

komen van de middelen van de specifieke uitkering Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) wordt naar verwachting € 80.000 van het overgehevelde budget niet meer aangewend en valt dus vrij ten gunste van het resultaat.

Projectleiding en locatieonderzoek AZC De gemeenteraad heeft op 29 februari 2024 opdracht gegeven tot een onderzoek naar kleinschalige AZC's. Hiervoor zijn middelen benodigd voor actualiseren locatieonderzoek, projectleiding, communicatie en participatie. De vergoeding van het COA is verbruikt in het eerste AZC onderzoek.

Fumo Op 25 september 2023 is de begrotingswijziging 2024 van de Fumo behandeld in de gemeenteraad. In deze wijziging waren de effecten van de invoering van de Omgevingswet voor de Fumo opgenomen. Het financiële effect voor onze gemeente bedraagt voor 2024 € 298.000.

Actualisatie grondexploitaties wonen De grondexploitaties zijn bij het opstellen van de themarekening over 2023 geactualiseerd (de position paper grondbedrijf jaarrekening 2023 is als bijlage bij deze rapportage gevoegd). Voor 2024 zijn voor de woningbouwlocaties zowel de lasten als de baten naar verwachting lager dan waar in de primitieve begroting vanuit is gegaan. Daarnaast is in de begroting 2024 geen (tussentijdse) winstneming voorzien, terwijl op grond van de actualisatie voor 2024 nu wel winstneming wordt verwacht. In de voorjaarsrapportage wordt 60% van de verwachte winst tussentijds genomen met een incidenteel voordeel van € 252.000 tot gevolg.

Actualisatie kapitaallasten De actualisatie van de investeringsplanning, mede naar aanleiding van de jaarrekening 2023 en de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden, leidt tot een toename van de kapitaallasten van € 48.000 in 2024 in dit thema.

Afval nascheidingsmodel kunststoffen Met de overstap van het ketenregiemodel naar het nascheidingsmodel wordt de nascheiding en sortering van kunststoffen en drankenkartons voortaan rechtstreeks tussen Omrin en Nedvang, zonder tussenkomst van de gemeente, afgerekend. Hierdoor komen zowel de baten als de lasten € 492.000 structureel lager uit. Per saldo heeft dit geen impact op het resultaat.

SPUK Nationaal Isolatie Programma Met de raadsinformatiebrief d.d. 12 maart 2024 is uw Raad geïnformeerd over de specifieke uitkering Nationaal Isolatie Programma die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. Deze specifieke uitkering is gericht op het lokaal uitvoeren van een isolatieprogramma ten behoeve van het nemen van energiebesparende isolatiemaatregelen in slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners. De verwachte baten en lasten in 2024 bedragen € 2.192.000. Per saldo heeft dit geen invloed op het resultaat.

SPUK Energiearmoede Met de raadsinformatiebrief d.d. 14 november 2023 is uw Raad geïnformeerd over de specifieke uitkering Aanpak energiearmoede die de gemeente van het Rijk heeft ontvangen. Het doel van deze specifieke uitkering is om huishoudens in een kwetsbare positie te

64

ondersteunen bij het nemen van maatregelen om de energierekening te verlagen. De verwachte baten en lasten in 2024 bedragen € 1.598.000. Per saldo heeft dit geen invloed op het resultaat.

Overheveling omgevingswet Bij de verwerking van de Meerjarenplanning 2023 is het bedrag voor de ruimtetransitie begroot in de bedrijfsvoeringsbudgetten in plaats van dat deze specifiek beschikbaar zijn gesteld voor de Omgevingswet. Via dit verzoek trekken we dat recht. Per saldo heeft het geen invloed op het resultaat.

Vervanging speeltoestellen In de huidige begroting is er € 100.000 beschikbaar voor de vervanging van speeltoestellen. Hiervan wordt € 40.000 als investering opgevoerd. Via dit verzoek trekken we dat recht.

Investeringen Centrumvisie Aldeboarn Voor een tweetal onderdelen van de centrumvisie Aldeboarn is een wijziging van het investeringskrediet (bankjes langs de Boarn ad € 14.000 en vernieuwen paaltjes ad € 36.400) in de voorjaarsrapportage opgenomen. Door een aanpassing van het kasritme bij de begroting 2024 zijn de betreffende kredieten naar beneden bijgesteld. Door ze nu weer op te nemen, worden de kredieten weer op het oorspronkelijke niveau gebracht. De kapitaallasten worden verwerkt bij de begroting 2025.

Spelen Voor de vervangingen van speeltoestellen Kerkelaan, Reigerstraat en de Kwartelstraat is er een krediet nodig van € 100.000. Voorheen werden de vervangingen betaald vanuit de exploitatie. Deze vervangingen zijn per speeltoestel groter dan € 10.000.

Herstructurering Sinnebuorren Voor de afronding van het project Sinnebuorren in Akkrum is een aanvullend investeringskrediet van € 100.000 nodig. Het project is in 2015 gestart en het laatste deel van het project is de herinrichting van de Rakswal. Hieronder valt het aanleggen van groen, wandelpaden en verlichting. De kosten vallen hoger uit doordat de initiële kostenraming dateert van 2014 en er geen indexering heeft plaatsgevonden. Ook zijn er meer beheersen projectkosten gemaakt als gevolg van de langere uitvoeringsperiode. De kapitaallasten worden verwerkt bij de begroting 2025.

Fietspad busstation Heerenveen Voor de aanleg van een fietspad bij het busstation is een investeringskrediet van € 78.000 nodig. Hiervoor is er vanuit provincie Fryslan een subsidie toegekend. De toegekende subsidie dekt de volledige kosten.

65

Mensen Middelen en Bestuur

66

Successen Binden en boeien: invoering exitgesprekken Onze medewerkers zijn ons belangrijkste kapitaal. In de krappe arbeidsmarkt is het extra noodzakelijk en urgent om onze HR processen door te ontwikkelen en te professionaliseren. Eén van de al gerealiseerde successen is de ontwikkeling en implementatie van het instrument exitgesprekken. Vanaf 1 april 2024 worden er door HR met alle vertrekkende collega’s exitgesprekken gevoerd. Dit heeft een positief effect op het onderwerp binden en boeien van medewerkers en het verminderen van verloop. Exitgesprekken helpen bij het identificeren van belangrijke kennis en expertise die vertrekkende medewerkers met zich meenemen en brengen de redenen van vertrek in beeld. Daardoor is HR samen met het management, medewerkers en OR in staat om gerichte acties te ondernemen ter verbetering van beleid, bedrijfsvoering en werkomgeving. De organisatieontwikkeling Na een gedegen participatief analyse- en ontwerptraject, ligt er in het tweede kwartaal van 2024 een haalbaar en gedragen ontwerp voor de nieuwe hoofdstructuur- en governance van de gemeente Heerenveen. Versterkt vanuit het cultuurtraject Fijn Samen Werken, bouwen we in twee fases aan een nieuwe topstructuur per 1 januari 2025 en een teamstructuur per 1 juli 2025.

Fysieke en digitale werkplek Dit jaar hebben we vier overlegunits en zeven (video)belcellen geplaatst om medewerkers te voorzien van meer ruimte voor vertrouwelijke gesprekken en ongestoord (video)bellen. Ook hebben we een fijn werkcafé weten te realiseren om spontane ontmoetingen te faciliteren. Bestaande vergaderruimtes zijn voorzien van hybride vergadermogelijkheden. En tot slot hebben we door het toepassen van het train-de-trainer principe, met ambassadeurs binnen de verschillende teams, de kennis en vaardigheden over Microsoft 365 van een grotere groep medewerkers snel en laagdrempelig kunnen verbeteren om de samenwerking te stimuleren.

67

Wat hebben we gedaan in 2024 Overheidstransitie/programma dienstverlening het bijstellen van de ambitie en de werkwijze van het KCC.

het kader servicenormen.

De visie op dienstverlening is op voorstel college uitgesteld tot 2026. Servicenormen zijn verbonden aan de visie en ambitieniveaus en zijn dus ook uitgesteld. Het programma dienstverlening (overheidstransitie) is in de jaren 2024 en 2025 vooral gericht op verbeteren en digitaliseren van processen om op het basisniveau voor dienstverlening te komen. Daarna is het van belang om een ambitieniveau te gaan vaststellen middels een visie. T.a.v. de telefonische bereikbaarheid worden er wel kaders uitgewerkt voor de bereikbaarheid, kanaalsturing (klik,bel,kom-kader) en de uiteindelijke implementatie. Er is gestart met een project voor het concretiseren van de (telefonische) bereikbaarheid als onderdeel van de ambitie en werkwijze KCC.

Implementatie van diverse wetten gericht op transparantie en actieve communicatie met onze inwoners.

verbetering van de bedrijfsvoering; ondersteunend aan dienstverlening is een goede bedrijfsvoering randvoorwaardelijk en daar ligt dan ook een deel van focus op voor 2024.

68

Organisatieontwikkeling We zetten in op een traject om de samenwerking te verbeteren én om fijn samen te werken binnen de gemeente.

We zetten in op een governance en structuur die beter aansluit bij de maatschappelijke opgaven en de eisen aan fijn samen werken.

We zetten in op doorontwikkeling van de sturing en control én het leiderschap.

Verbeteren bedrijfsvoering Verbeterde dienstverlening wordt deels gerealiseerd door het meer klantgericht maken van processen in de bedrijfsvoering. Hiervoor wordt procesoptimalisatie (o.a. LEAN) ingezet waarbij ook aanpassingen aan informatiesystemen en digitalisering worden doorgevoerd. Realisatie via het programma dienstverlening.

69

In 2023 is al gestart met een grote modernisering van de digitale omgeving en een aantal randvoorwaarden. Dit wordt in 2024 gecontinueerd. Denk hierbij aan: Betere en bredere ondersteuning vanuit functioneel beheer en ICT Een grote update van de infra-omgeving van de gemeente Heerenveen; nieuwe WIFI, uitrol van nieuwe devices en hybride vergaderruimtes en een nieuwe moderne telefonie- en bereikbaarheidsoplossing. Focus op het intergraler maken van de digitale werkomgeving (meer samenhang), met als doel het beter ondersteunen van de medewerker en de dienstverlening. Een aantal grote vernieuwingen t.a.v. informatiesystemen. Onder andere bij financiën (voorbereiding 2024), burgerzaken en sociaal domein.

Er is vertraging op de grote vernieuwingen t.a.v. informatiesystemen. Deze vertraging kent diverse oorzaken. Belangrijkste oorzaak zijn personele ontwikkelingen waardoor er onvoldoende capaciteit beschikbaar is. We zijn actief bezig met het adresseren van deze kwesties en werken aan oplossingen om de voortgang van het project te waarborgen.

In 2024 zal een volgende stap gezet worden in de verbetering van de ondersteuning vanuit het i-domein aan de organisatie. Denk hierbij aan het vergroten van de (interne) service, meer klantgerichtheid en meer vraaggestuurd verbeteren van digitalisering (portfoliomanagement) waardoor de prioritering meer gericht wordt op de wensen vanuit de organisatie en vanuit de gemeente.

Begin 2024 zal een nieuwe versie van het digitaliseringsbeleid worden aangeboden. Dit beleid zal gericht zijn op de doelen van de gemeente binnen de context van de moderne tijd.

We hebben bewust ingezet op de organisatieontwikkeling. Wij zijn ons bewust van de impact die dit heeft op het opstellen van het digitaliseringsbeleid en de vertraging die dit hierdoor heeft opgelopen. De aangepaste planning is afgestemd met de portefeuille houder.

In 2024 zal een volgende stap gezet worden rondom de professionalisering van de informatiebeveiliging, ook in antwoord op toenemende dreiging op dit gebied en het grote belang van een werkende veilige online werkomgeving. De verbetering zal zich met name richten op preventie, monitoring en professionalisering van de incidentrespons (SIEM / SOC).

70

Stabiele en gezonde financiën We bieden inzicht in waar onze middelen nu aan worden uitgegeven en vergelijken dit, waar mogelijk, met wat we voor deze doelen ontvangen en wat vergelijkbare gemeenten uitgeven aan deze onderdelen. Op basis hiervan bereiden we een integrale afweging voor om beleid en middelen op een andere manier in te zetten bij de Perspectiefnota 2024. Het zal onvermijdelijk zijn om meer focus en prioritering in de ambities aan te brengen.

Het plan voor het bereiken van stabiele en gezonde financiën is aangepast ten opzichte van de begroting. In het eerste kwartaal van 2024 is het project "Duurzaam en Gezond Financieel Perspectief" (DGFP) van start gegaan. Dit project fungeert als een monitoringinstrument en biedt weloverwogen keuzemogelijkheden voor financiële aanpassingen, waardoor we flexibel kunnen inspelen op veranderende omstandigheden. Vanwege aanhoudende onzekerheden hebben we gekozen voor een gefaseerde aanpak. De focus in de Perspectiefnota 2024 ligt op het bereiken van een sluitend begrotingssaldo voor 2025, met nadruk op kortetermijnmaatregelen om het risico op het nemen van moeilijk herstelbare beslissingen te minimaliseren. We verwachten meer duidelijkheid vanuit het Rijk in 2025, dus zullen we ons bij de Perspectiefnota 2025 richten op 2026 en daarna. Om deze afwegingen mogelijk te maken, hebben we elf deelopdrachten geformuleerd om de benodigde inzichten te verschaffen voor gedegen adviezen aan de gemeenteraad. Deze deelopdrachten omvatten richtinggevende, budgetmutatieen optimalisatieaspecten, waarbij de uitkomsten zullen worden voorgelegd bij de Perspectiefnota 2024 en/of 2025. Onderstaande activiteiten (kostendekkendheid leges, inzet SPUKmiddelen en kosten Wmo beheersen) maken onderdeel uit van het project DGFP en bijbehorend plan van aanpak.

We doen een voorstel om de leges kostendekkend te maken.

We doen voorstellen om de SPUK middelen zoveel mogelijk in te zetten voor bestaande doelen of we stellen voor om onze doelen aan te passen aan de SPUK-doelen om zo structurele middelen vrij te spelen.

71

In het sociaal domein is vanaf 2026 geen rekening gehouden met de stijgende kosten voor de Wmo. Op basis van de zorgtransitie en met voorstellen over een gewijzigde inzet van onze preventie en maatwerkvoorzieningen, willen wij de kosten rondom de Wmo beheersen en de zorg beschikbaar houden voor wie deze nodig heeft.

Verder ontwikkelen en professionalisering HR domein het standaardiseren en digitalisering van HR processen.

meer inzet op strategisch HR management om leidinggevenden en medewerkers beter te faciliteren.

de inzet van de juiste medewerkers op de juiste plek; fit for the job, nu en in de toekomst door strategische personeelsplanning en loopbaanbegeleiding.

het binden en boeien van medewerkers in een krappe arbeidsmarkt.

het investeren in fijn (samen) werken in Heerenveen dankzij een moderne werkomgeving, betekenisvol werk, ontwikkelmogelijkheden en ruimte voor ontmoeting en verbinding.

72

in te zetten op toekomstbestendige medewerkers en leiderschap.

Aandacht voor vitaliteit, werkgeluk en aanpak ziekteverzuim.

CAO ontwikkelingen De komende jaren kunnen 15 medewerkers gebruikmaken van de RVU regeling. In 2024 kunnen drie medewerkers gebruikmaken van deze regeling. Er is nu nog geen zicht op de feitelijke deelname. Er is echter ook geen voorziening getroffen voor degelijke verzoeken. Dit kan betekenen dat we ter zijner tijd een verzoek doen tot het regelen van een voorziening.

De CAO regelt dat de werkgever een bruto vergoeding van € 10 (naar rato van de omvang van het dienstverband) geeft voor de kosten van een individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering, vanaf 31 december 2023. We kunnen nu niet overzien hoe groot de belangstelling is voor een dergelijke vergoeding. We schatten in dat dit een kwart van het personeel betreft.

Formatie ontwikkeling De formatie groeit mee met de opgaven. Focus op opgaven en ambitie is noodzakelijk voor de haalbaarheid van de realisatie van de plannen en het beheersen van de formatieve ontwikkeling.

73

Wat mag het kosten Mensen Middelen en Bestuur

2024

2025

2026

Bedragen x € 1.000 2027

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

Baten

Lasten

4.249

-8.774

3.027

-7.852

3015

-7.824

5.466

-8.345

76

-27

153

-61

153

-68

153

-78

-

-7

-

-14

-

-14

-

-14

4.325

-8.808

3.180

-7.927

3.168

-7.906

5.619

-8.437

O&O mutaties: 2 Parkeergarage BK plein

-

-

-

-

-

-

-

-133

28

Actualisatie grondexploitaties 2024 bedrijven

-

-38

-

43

-

-15

-

-135

35

Parkeerbeheer

-

-75

-

-

-

-

-

-

36

Accountantskosten

-

-72

-

-

-

-

-

-

39

Actualisatie grondexploitaties wonen

-

85

-

67

-

46

-

-61

40

Actualisatie kapitaallasten

-

-13

-

-

-

-

-

-

9

Toevoegingen BSR Energiefonds

34

-

34

-

34

-

34

-

Totaal mutaties voorjaarsrapportage 34

-113

34

110

34

31

34

-329

-

-

-

-

-

-

-

-

-34

-

-34

-

-34

-

-34

4.518

-8.955

3.214

-7.851

3.202

-7.909

5.653

-8.800

0

Primitieve begroting 2024

Budgetoverhevelingen 20232024 Raadsbesluiten 15 Zonnepark KNO

Collegebesluiten:

Reserve mutaties tot voorjaarsrapportage Subtotaal stand thema

Bijsturingsvoorstellen:

Reserve mutaties voorjaarsrapportage 48 Reservemutatie 159 voorjaarsrapportage 9

Toevoegingen BSR Energiefonds

Stand thema na voorjaarsrapportage

74

Parkeergarage In december 2022 heeft er besluitvorming plaatsgevonden wat leidde tot een begrotingswijziging van de parkeergarage. Hiermee is een deel van de exploitatiekosten in de begroting verwerkt ten laste van thema Fysieke leefomgeving in plaats van Mensen, Middelen en Bestuur. Overheveling van deze kosten resulteert in een structureel nadeel voor dit thema van € 133.000 vanaf 2027. Maar heeft een voordeel van hetzelfde bedrag in thema Fysieke leefomgeving.

Actualisatie grondexploitaties bedrijven/wonen De per saldo hogere rentedruk op de grondexploitaties, als gevolg van hogere boekwaarden dan waar in de primitieve begroting 2024 vanuit is gegaan, leidt tot een voordeel van per saldo € 47.000 op de algemene middelen.

Parkeerdienstverlening In maart heeft er een openbare aanbesteding plaatsgevonden voor parkeerdienstverlening in de gemeente Heerenveen. Het huidige contract liep tot 1 april 2024. Eind maart is er een nieuwe opdracht verleend aan parkeerdienstverlener InPublic. De kosten voor deze dienstverlening liggen € 75.000 structureel per jaar hoger. Deze kosten worden gedekt door een verwachte hogere parkeerinkomsten van € 75.000. Per saldo heeft dit geen invloed op het resultaat.