Bijlage 1 - Themarekening 2023 - Gemeente Heerenveen - Defintief (gewaarmerkt)
Tekst van het document
Focus voor de komende jaren: • Van mensenhandel tot fraude, van phishing tot winkeldiefstal en van vandalisme tot relationeel geweld: het verdient allemaal onze aandacht. • Om incidenten en overlast door groepen jongeren te verminderen of voorkomen, trekken we samen op met onze partners van onder andere jongerenwerk en VNN. We beïnvloeden de groepsdynamiek, geven toekomstperspectief en vergroten het gevoel van veiligheid in de wijken en onder de jongeren zelf. • We willen inwoners meer informeren over hun privacy en hen bewustmaken van de risico’s. • We willen met inwoners en ondernemers in gesprek over wat we nog meer kunnen doen om hun (gevoel van) veiligheid te vergroten. Zo onderzoeken we waar binnen onze samenleving de grootste behoefte is aan veiligheid. Wat hebben we bereikt? Op 20 april 2023 heeft de gemeenteraad het Integraal Veiligheidsplan 2023 – 2026 vastgesteld. Team Openbare Orde en Veiligheid zorgt voor de uitvoering van dit beleidsplan. Na de vaststelling van het IVP en de toekenning van de benodigde middelen is het team zo ingericht dat we kunnen inspelen op vragen en behoeften vanuit de samenleving. In 2023 hebben we verschillende stappen gezet met verschillende prioriteiten, waaronder: • De vaststelling van een nieuw integraal veiligheidsbeleid 2023 – 2026.
• De uitvoering van een integrale controle ondermijning, in samenwerking met de BOA's, politie en douane, de arbeidsinspectie en de voedsel- en warenautoriteit. • Het organiseren van bewustwordingssessies ondermijning. • Het inrichten van een casus- en weegtafel voor de aanpak van radicalisering. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
29
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 Team Veiligheid staat er wanneer er vraagstukken zijn die de veiligheid raken. • In 2023 is er veel ingezet op het thema ondermijning. Er zijn integrale controles uitgevoerd bij diverse bedrijven met de politie, BOA’s (VVTH), Douane, Arbeidsinspectie, NVWA en OOV. Er loopt een overleg tafel met politie, om ondermijning aan te pakken op casus niveau. We zijn aangemeld bij Meld Misdaad Anoniem. • Bij zorgelijke signalen rondom personen is samenwerking gezocht met keten partners in de zorg en bij de politie. Afhankelijk van de casuïstiek wordt hierbij gebruik gemaakt van het Friese Zorg- en Veiligheidshuis. • Er wordt nauw samengewerkt met de buurgemeenten in de aanpak van radicalisering. Er is een gezamenlijk overleg georganiseerd. • We geven uitvoering aan de Wet aanpak Woonoverlast. • Bij incidenten rond en rondom het voetbal wordt adequaat opgetreden.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
30
Wat heeft het gekost
Bedragen x € 1.000
Begroting 2023 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2023 na Realisatie wijziging
Verschil
Bijstand
Lasten
-24.216
-25.637
-25.688
-52
Gymnastiekonderwijs
Lasten
-257
-305
-361
-56
Jeugd
Lasten
-28.312
-28.077
-28.565
-488
Maatschappelijk dienstverlening
Lasten
-2.217
-2.321
-2.321
-
Minimabeleid
Lasten
-2.819
-7.628
-7.487
141
Onderwijs
Lasten
-6.654
-5.241
-4.354
888
Participatie
Lasten
-12.252
-20.419
-19.889
530
Sport
Lasten
-739
-905
-902
2
Sportaccommodaties
Lasten
-2.903
-2.955
-2.638
317
Volksgezondheid
Lasten
-2.206
-2.206
-2.206
-
WMO
Lasten
-21.528
-24.523
-24.475
48
-104.104
-120.217
-118.887
1.331
Begroting 2023 na Realisatie wijziging
Verschil
Totaal Lasten
Begroting 2023 voor wijziging
Omschrijving Bijstand
Baten
21.922
21.861
21.942
81
Gymnastiekonderwijs
Baten
-
-
-
-
Jeugd
Baten
813
1.055
1.057
1
Maatschappelijk dienstverlening
Baten
-
-
-
-
Minimabeleid
Baten
118
278
533
256
Onderwijs
Baten
6
6
22
16
Participatie
Baten
-
9.594
9.465
-129
Sport
Baten
67
94
64
-29
Sportaccommodaties
Baten
215
314
307
-7
Volksgezondheid
Baten
-
-
-
-
WMO
Baten
819
2.696
3.588
892
Totaal Baten
23.959
35.899
36.978
1.080
Saldo van baten en lasten
-80.145
-84.319
-81.908
2.410
-1.495
-1.495
3.381
4.066
3.958
-108
-76.764
-81.748
-79.445
2.303
Toevoegingen reserve Onttrekking reserve Resultaat
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
31
Toelichting afwijkingen Bijstand (€ 52.000 hogere lasten en € 81.000 hogere baten) De hogere lasten worden met name veroorzaakt doordat de uitgaven in het kader van de BUIG en voor de loonkostensubsidies € 50.000 hoger uitvallen dan begroot. Reden hiervoor is de fluctuatie van het aantal inwoners die een BUIG-uitkering ontvangen. Na een stijging in het 1e kwartaal van 2023 is daarna een daling ingezet. Het aantal mensen met een loonkostensubsidie is verder toegenomen. De compensatie die wij hiervoor ontvangen was niet toereikend. De inkomsten op de bijstand vallen € 81.000 hoger uit dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat de baten uit terugvordering en verhaal €69.000 hoger zijn dan begroot. Ook verwachten we € 10.000 meer terug te ontvangen van openstaande debiteuren. Gymnastiekonderwijs (€ 56.000 hogere lasten) Wij huren in de Spil een gymzaal en enkele kleinere ruimtes. De lasten zijn enerzijds gestegen vanwege een indexering van de huur en daarnaast vanwege een stijging van de servicekosten. De verhuurder van de Spil heeft een variabel energiecontract waardoor de impact van de gestegen energieprijzen zich hierin doorvertalen. Jeugd (€ 488.000 hogere lasten) De kosten voor specialistische jeugdzorg zijn € 488.000 hoger dan begroot. Per 1 januari 2024 zijn de nieuwe inkoopcontracten van Sociaal Domein Fryslan (SDF) operationeel geworden.
De afsluiting van trajecten in 2023 onder de oude contracten heeft geleid tot een toename van de kosten. Daarnaast zien we door onder meer de steeds meer complex wordende problematiek, de druk op de jeugdhulp en de hierdoor ontstane wachtlijstproblematiek een stijging van het gebruik van maatwerkvoorzieningen. Ook is er binnen het Jeugddomein sprake van een forse indexatie. Deze indexatie is hoger dan waar we in de begroting vanuit zijn gegaan. Minimabeleid (€ 141.000 lagere lasten en € 256.000 hogere baten) De inschatting van de uit te betalen energietoeslag was hoger dan de toekenningen. Hierdoor ontstaat een eenmalig voordeel van € 244.000. Daarnaast is € 40.000 meer uitgegeven aan de bijzondere bijstand en zijn de uitgaven in het kader van de collectieve zorgverzekering € 16.000 hoger dan de bijgestelde begroting. Op schuldhulpverlening is € 48.000 meer uitgegeven dan begroot. Voor de kosten van de uitvoering van de toeslagenaffaire is € 48.000 meer uitgegeven. Daartegenover staat echter een hogere compensatie van € 256.000 voor de door ons gemaakte kosten. Deze hogere compensatie wordt veroorzaakt door een toename van het aantal gedupeerden en de ruimere compensatiemogelijkheden die het Rijk biedt.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
32
Onderwijs (€ 888.000 lagere lasten) De lagere lasten van € 888.000 worden grotendeels veroorzaakt door de aankoop van het schoolgebouw van het Bornego college (onderdeel van het IHP 2023). De aankoop van het pand is middels een eenmalige last in de begroting 2023 opgenomen maar dient bij nader inzien op de balans geactiveerd te worden. Deze wijziging in de administratieve verwerking betekent naast deze eenmalige vrijval een structurele last in de begroting 2024. Naast deze vrijval is er sprake van een eenmalige hogere last van € 61.000 die wordt veroorzaakt door de vergoeding aan het schoolbestuur voor de 1e inrichting van het onderwijsleerpakket en Meubilair It Oerset. De verwachting was dat deze in 2023 binnen beschikbare budgetten kon worden opgevangen. Door een toename van de reguliere huisvestingskosten binnen het onderwijs, als gevolg van de oplopende inflatie, was dit achteraf bezien niet mogelijk. Participatie (€ 530.000 lagere lasten en € 129.000 lagere baten) Van de lagere lasten wordt € 350.000 veroorzaakt door lagere kosten voor de gemeentelijke opvang Oekraïne. Hiervan wordt € 238.000 veroorzaakt door lagere transitiekosten en € 112.000 door lagere kosten voor de opvang. Daarnaast zijn de kosten voor inburgeringsvoorzieningen € 200.000 lager dan begroot.
De Rijksvergoeding voor een statushouder krijgen we in het eerste jaar, terwijl de kosten over meerdere jaren worden uitgespreid. We verwachten wel dit budget in de komende jaren uit te geven. Daarnaast is de subsidie voor vluchtelingenwerk € 52.000 lager dan begroot. Er is € 45.000 minder uitgegeven voor subsidies kindfondsen en het Participatiefonds voor volwassenen. Daarnaast is € 34.000 meer uitgegeven aan re-integratie en € 82.000 aan de dienstverlening van Caparis. De lagere baten worden voor € 120.000 veroorzaakt door lagere baten opvang Oekraine. Doordat de transitiekosten lager uitvallen vallen deze baten ook lager uit. De gemeente ontvangt dit bedrag van het Rijk. De normbaten vallen hoger uit dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door we vanaf 4 december 2023 302 plekken realiseren. In de begroting was uitgegaan van 280 plekken. Daarnaast zijn de baten voor inburgering € 124.000 lager omdat de uitgaven ook lager zijn. Daarnaast is in 2023 de eindafrekening van de esf subsidie REACT EU ontvangen. Deze subsidie ontvangen wij door in te zetten op participatie. Hierdoor realiseren we een extra baat van € 86.000. Sportaccommodaties (€ 317.000 lagere lasten) Dit wordt volledig veroorzaakt door een lagere doorbelasting van de huisvestingslasten. WMO (€ 892.000 hogere baten) De hogere baten worden voor € 453.000 veroorzaakt door de nog niet begrote Friza subsidie.
Pas laat in het jaar werd bekend dat deze subsidie werd toegekend. De hieraan gekoppelde inspanningen worden door Caleidoscoop gerealiseerd en de bijbehorende middelen worden dan ook naar Caleidoscoop doorgezet. Daarnaast is de voorlopige afrekening van SDF ontvangen voor Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang. Deze afrekening is € 215.000 voordeliger dan begroot.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
33
Economische Leefomgeving Us Ekonomy Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Economische eensgezindheid • Vitaal werken, genoeg verdienen Hieronder vallen de volgende thema’s: • Werken en ondernemen
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
34
Thema Werken en Ondernemen Economie Ons ideaalbeeld is dat we voor ondernemers een aantrekkelijke en gastvrije gemeente zijn, waar bedrijven elkaar versterken en waar iedereen bijdraagt aan een circulaire economie. Omdat ‘een beetje circulair zijn’ niet bestaat, maken we hiervan een grote ambitie. We willen toonaangevend worden binnen de Circular Valley in Noord-Nederland. We willen kennis delen en innovaties aanjagen en vandaag een vestigingsklimaat creëren dat bestand is tegen de uitdagingen van morgen. Hierbij betrekken we ook andere sectoren, instanties en circulaire initiatieven in de regio. Want we moeten het samen doen. Ook recreatie en toerisme verdienen onze aandacht. We erkennen en stimuleren initiatieven van ondernemers en we faciliteren een groene omgeving waar zowel onze inwoners als onze gasten kunnen bruisen en onthaasten. Focus voor de komende jaren: • We zorgen voor een goede ondergrondse infrastructuur, want een aantrekkelijk vestigingsklimaat kan niet zonder een modern netwerk. • We maken per bedrijventerrein een profiel met de bedrijfstakken die we er graag verwelkomen. Een belangrijke voorwaarde is dat nieuwe bedrijven die zich in onze gemeente vestigen, duurzame en goede banen creëren.
• Omdat een circulaire economie draait om systeemdenken, betrekken we de agrarische- en creatieve sector en het onderwijs hierbij, en ook Thialf en sc Heerenveen en diverse circulaire initiatieven in de regio waaronder Het Schone Noorden, Innovatiepact Fryslân en Chemport Europe. • We stimuleren bedrijven om circulair te ondernemen en om elkaar hierbij te helpen en te versterken. Bedrijven die zich nieuw in onze gemeente vestigen, worden geacht bij te dragen aan die circulariteit. • Waar we toeristische en recreatieve mogelijkheden verder kunnen uitbouwen, geven we die de ruimte. Wat hebben we bereikt? Onze speerpunten: De kracht van Heerenveen • Ondernemers op de bedrijventerreinen zijn samen op zoek gegaan naar oplossingen voor de netwerkcongestie. • We hebben een glasvezelnetwerk op de bedrijventerreinen. • We hebben een visie op de kansen voor een Clean Energy Hub, waardoor de logistieke sector kan verduurzamen. • Door innovatie en samenwerking met ondernemers en onderwijs creëren we kansen in de circulaire economie. Ons MKB: Faciliteren en stimuleren • Ons MKB is en blijft de banenmotor van onze economie en levert banen voor onze inwoners. • We hebben een goed (provinciaal) netwerk waarbinnen we ondernemers kunnen doorverwijzen bij vraagstukken op het gebied van financiering, subsidies, innovatie, export, arbeidsmarkt en dergelijke.
• We ondersteunden ondernemers met een subsidieregeling om te kunnen investeren in duurzaamheid. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
35
•
Er is nu professioneel parkmanagement voor de bedrijventerreinen.
Ons vestigingsklimaat: Versterken en verduurzamen • In ons selectie- en uitgiftebeleid komen duurzaamheid en circulariteit van de bedrijven meer centraal te staan bij het uitgeven van onze bedrijventerreinen. • Centrumplannen die mede met input van ondernemers zijn opgesteld komen tot uitvoering. • In de plannen en programma's voor het buitengebied en in diverse gebiedsvisies is meer aandacht voor de positie van ondernemers (MKB en toerisme). • Initiatieven van ondernemers worden steeds meer integraal afgewogen. • Het voorzieningenniveau het gebied van waterrecreatie is verbeterd, door het uitvoeren van diverse projecten uit de visie waterrecreatie. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 Onze speerpunten: De kracht van Heerenveen Circulair bedrijventerrein Haskerveen Voor het bedrijventerrein Haskerveen deden we samen met de gemeente Fryske Marren mee aan het traject 'Circulaire bedrijventerreinen' van Vereniging Circulair Fryslân. Het resulteerde in een routekaart om Haskerveen circulair te maken. Er gesprekken gevoerd met twintig bedrijven op Haskerveen. Maatregelen op de routekaart zijn: Vergroening van het terrein, maatregelen tegen verhitting, verhogen van de organisatiegraad en de uitwisseling van materialen maar ook de bereikbaarheid van het terrein.
We stelden een selectie en uitgiftebeleid op voor Haskerveen zodat duurzaamheid en circulariteit bij het uitgeven van de laatste kavels meer aandacht krijgen. Verkenning kansen op Europese subsidies, zoals Hubs4Circularity Hubs4Circularity is een complexe en grote Europese Horizon regeling. We bereiden op dit moment met meer dan twintig partijen een aanvraag voor waarmee we inzetten op het verbinden van de brede samenleving met de industriële recycling en verwerking waar Heerenveense partijen zo sterk in zijn. Greenwise en Chemport We zetten stevig in op onze noordelijke samenwerking op het gebied van circulaire kunststoffen. Hierbij trekken we op met de provincie Fryslân en de gemeente Emmen. Het NTCP is voorloper qua kennisontwikkeling rond de recycling van plastics. Met grote ambities voor het uitbreiden van dit bedrijfscluster, gelinkt aan de Noord Nederlandse ambities rond groene chemie en in goede aansluiting op Getec Emmen en Groningen Seaports, denken we een impuls voor Heerenveen te kunnen realiseren. We ondersteunden de Sustainable Industry Challenge; een prijsvraag georganiseerd door Chemport waar onder andere BASF een opgave voor heeft ingediend. Innovatieve startups van de hele wereld kwamen op 14 november samen in Thialf om kennis met elkaar te maken en om aan de slag te gaan met de opgaves van grote bedrijven.
Economische samenwerkingsagenda Blue Delta De vier gemeenten met de grootste stedelijke en economische kernen in Friesland werken samen aan economische ontwikkeling en brede welvaart. Samen met Provincie, het onderwijs en ondernemers hebben we de ambitie verwoord in de economische samenwerkingsagenda Blue Delta van het Innovatiepact Fryslân. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
36
Deze samenwerkingsagenda richt zich op het versterken van Friesland als vitale regio waar je goed kan leven, ondernemen en leren en is voorzien van een lange termijn focus op onze zes economische speerpunten. De basis komt voort uit de 'European Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation’ (RIS3) en we gebruiken de zeventien ‘Sustainable Development Goals’ (SDG’s) van de Verenigde Naties als kompas. De vier gemeenten werken samen maar hebben elk hun eigen accenten. Onze gezamenlijke speerpunten zijn agrofood, water technologie, circulaire materialen, maritieme technologie, toerisme en gastvrijheid. Ons MKB: Faciliteren en stimuleren Professioneel parkmanagement op de bedrijventerreinen Samen met de OndernemersKring, de Rabobank en het Heerenveen Ondernemers Fonds hebben we professioneel parkmanagement tot stand gebracht. De gezamenlijke financiering is geregeld in een Green Deal. Dit parkmanagement draagt bij aan een effectievere samenwerking tussen gemeenten en ondernemers, een betere organisatiegraad en een slagvaardige aanpak. Weten wat er speelt door bedrijfsbezoeken Dit punt vergt voortdurende inzet, waarbij het introduceren van onze nieuwe burgemeester bij ondernemend Heerenveen voor een extra impuls zorgde. We bespreken in deze gesprekken de zaken waar een ondernemer tegenaan loopt en zien het ondernemerschap en (innovatie)potentieel van onze bedrijven.
Positieve berichten delen we op ons LinkedIn account Ondernemend Heerenveen. Campagne 'neem je eigen verpakking mee' Zero Waste Nederland, Milieu Centraal en Nederland Schoon lanceerden de landelijke campagne 'Neem je eigen verpakking mee'. Dit is erg actueel, gezien de nieuwe SUP wetgeving. We haken aan op de landelijke campagne middels communicatie en het beschikbaar stellen van campagnestickers om zo MKB bedrijven en inwoners te inspireren ook mee te gaan doen. Communicatiecampagne 'Een initiatief van...' Er zijn al meerdere mooie initiatieven gestart door inwoners of organisaties in de gemeente. Deze dragen bij aan de circulaire transitie, maar vaak ook aan de socialeen/of energietransitie. We zetten deze initiatieven graag in de spotlights middels een communicatiecampagne. Zo krijgen ze extra aandacht en kunnen ze andere inwoners en organisaties inspireren. De interviews zijn sinds september 2023 maandelijks te lezen in Groot Heerenveen en terug te vinden via de communicatiekanalen van ‘Een voor een groener’. Meer dan werkgever Werknemers zijn misschien wel het grootste kapitaal van bedrijven. We hebben een grote oploop georganiseerd voor ondernemers om hen meer bewust te maken van hun rol als werkgever als het gaat om laaggeletterdheid van hun personeel, schuldenproblematiek en dergelijke.
Ondernemersinitiatieven We kijken steeds integraler naar initiatieven van ondernemers. We vinden het belangrijk dat een initiatief bijdraagt aan de brede welvaart en dus ook aandacht geeft aan Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
37
duurzame, sociale en maatschappelijke aspecten. Dit vergt behoorlijk wat ambtelijke inzet. Processen duren hierdoor langer, maar leveren op de lange termijn meer kwaliteit op. Ons vestigingsklimaat: versterken en verduurzamen Verkoop bedrijventerrein IBF loopt Alle beschikbare kavels op het terrein zijn onder optie. Het gaat hier om ruim twintig kavels. We voeren gesprekken met de bedrijven over hun planontwikkeling. De beperkte beschikbaarheid van stroom is een complicerende factor. Circulaire uitgiftecriteria Haskerveen vastgesteld De gemeenten Heerenveen en Fryske Marren hebben nog uitgeefbare ruimte op Haskerveen. We zetten deze ruimte in voor circulariteit en willen bedrijven vinden die hier op inhoud bij passen. Onze circulaire doelen zijn vertaald in uitgiftecriteria waarmee we in het najaar de verkoop starten. We onderzoeken binnen de beschikbare ruimte hoe we hier een circulair ambachtscluster kunnen vestigen. Dit past bij de ambitie om rond het NTCP bedrijven een plek te geven die hier hun kennis van recycling kunnen toepassen. Het doel is dat Haskerveen op termijn een herkenbare uiting wordt van Circulair Valley en zo een voorbeeld is voor de regio. Samen met ondernemers aan de slag met netwerkcongestie Op Heerenveen Zuid zijn we samen met een collectief van ondernemers (koplopers) aan de slag met het zoeken naar oplossingen voor de netwerkcongestie.
Dit is een complex probleem waarbij we ook partijen als Liander en Tennet betrekken. Recreatief en toeristisch voorzieningenniveau verbeterd Met het beschikbare budget voor de visie waterrecreatie konden we een groot aantal projecten uitvoeren. We hebben in Akkrum walstroompunten en watertappunten gerealiseerd met een digitaal betaalsysteem. De bebording waterrecreatie in Akkrum is geplaatst. We maakten samen met de ondernemers een positioneringsplan waarin de gemeente zich als watersportgemeente presenteert, met Akkrum en Aldeboarn als belangrijkste trekkers. En we hebben voor het eerst een succesvolle gezamenlijke opening van het watersportseizoen georganiseerd. Tot slot hebben we een verbeterplan vastgesteld voor De Heide. De maatregelen zijn nu volop in uitvoering. Bestaanszekerheid Voor bestaanszekerheid is het hebben van een betaalde baan van groot belang. Naast dat je inkomen verdient, draagt het bij aan je gevoel van eigenwaarde, biedt het structuur en heb je sociale contacten. We vinden het van groot belang dat iedereen die werkt een salaris verdient waar hij goed van kan leven. Om fit en gemotiveerd te blijven voor het werk, is het belangrijk dat je je blijft ontwikkelen en dat je op de hoogte blijft van de veranderingen in je vakgebied. Ook inzetten op arbeidsmobiliteit is belangrijk, want we hebben onze beroepsbevolking hard nodig - van jong tot oud.
Er is een grote behoefte aan extra medewerkers in onder andere de zorg en het onderwijs. Vooral werkgevers hebben een grote rol in dit vraagstuk.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
38
Focus voor de komende jaren: • Omdat we vinden dat iedereen een salaris hoort te verdienen waar hij of zij goed van kan leven, gaan we met werkgevers in gesprek om meer goede banen te creëren. Hierbij hebben we oog voor de werkgever en de stijgende lasten waarmee die wordt geconfronteerd. • We willen samen met werkgevers aan de slag om banen in het onderwijs en de zorg weer aantrekkelijk te maken en om mensen zover te krijgen zich te laten omscholen. • We gaan met het bedrijfsleven en het onderwijs in gesprek over ‘een leven lang leren’, want de wereld staat niet stil en vooral de digitale en technologische ontwikkelingen gaan snel. • We creëren publieke banen en basisbanen voor mensen die het op de reguliere arbeidsmarkt niet redden, want we geloven dat iedereen op zijn eigen manier kan bijdragen aan de samenleving. • We willen ook actief bijdragen aan een robuuste sociale werkvoorziening voor de toekomst, waar mensen zoveel mogelijk uitstromen naar de reguliere arbeidsmarkt. • Mensen hebben een inkomen nodig dat voldoende en stabiel is. Ook als het om een bijstandsuitkering gaat. Daarom maken we de regels eenvoudiger, gaan we uit van de menselijke maat en zorgen we voor samenhang tussen de verschillende regelingen die er zijn. Hiervoor ontwikkelen we een voorstel dat we aan u voorleggen. Wat hebben we bereikt? Bestaanszekerheid heeft prioriteit in de raadsagenda 2022-2026.
Inwoners van de gemeente Heerenveen hebben bestaanszekerheid wanneer zij kunnen beschikken over een stabiel en voldoende besteedbaar inkomen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om gezond te eten, gelijke kansen in het onderwijs, veilig en fatsoenlijk werk en een betaalbare woning. Er heeft in het afgelopen jaar een informatiesessie over schuldhulpverlening, vroegsignalering en budgetbeheer plaatsgevonden en er was een informatiemarkt met vier thematafels: werk, inburgering en statushouders, laaggeletterdheid en inkomensregelingen. Ook is er gedebatteerd over bestaanszekerheid en heeft uw raad op 19 oktober besloten om in de begroting van 2024 structureel een bedrag van 400.000 euro op te nemen voor hernieuwd beleid. Extra structurele ondersteuning van mensen met een lager inkomen We gaan extra investeren in bestaanszekerheid, verdeeld over de onderdelen inkomen, meedoen, gezondheid en vitaliteit, en werk. Zo kunnen we meer mensen die langdurig in de bijstand zitten aan het werk helpen. Ook kunnen we meer inwoners met een lager inkomen mee laten doen met sport en cultuur. We hebben 105 mensen vanuit de bijstand bij een werkgever geplaatst. Veertien mensen zijn weer volledig gaan studeren en stromen ook uit de bijstand. De bijstand is in totaal licht gedaald (van 1.222 naar 1.213 uitkeringen).
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
39
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 Dienstverbanden Beschut werk (Bw) We hebben de taakstelling om inwoners met een Bw-indicatie aan werk te helpen ruimschoots gehaald. De taakstelling was 16 fte Bw. We hebben nu 26 fte Bw-plekken voor 31 mensen. Uit de bijstand We hebben 308 uitkeringen beëindigd door uitstroom. Het overgrote deel door werk en studie. Ondersteuning voor levensonderhoud Er zijn 350 nieuwe bijstandsaanvragen gedaan, waarvan 77% is toegekend. Voor een of meerdere kostensoorten binnen de bijzondere bijstand zijn bijna 1.000 aanvragen gedaan en hiervan is 76% toegekend. In 2022 konden huishoudens met een laag inkomen € 1.300 energietoeslag ontvangen. Dit bedrag was bestemd om (een deel van) de energierekening mee te betalen. Zo’n 3.000 huishoudens hebben de energietoeslag vorig jaar ontvangen. Daarmee hadden we een zeer hoog bereik: naar schatting hebben we meer dan 90% van de huishoudens bereikt die voor de toeslag in aanmerking kwamen. Energietoeslag Vooruitlopend op de Wet Energietoeslag 2023 hebben we in maart vorig jaar al een bedrag van € 500 uitgekeerd aan de 3.000 huishoudens die in 2022 energietoeslag ontvingen. Deze huishoudens hoefden hiervoor niets te doen en kregen het bedrag automatisch op hun rekening gestort.
In oktober is de Wet Energietoeslag 2023 aangenomen, waardoor we in november ambtshalve 2.300 uitbetalingen deden van nog eens 800 euro, aan de huishoudens die hier recht op hadden. Studie- en inkomenstoeslagen In 2022 hebben we 24 keer een studietoeslag verstrekt. Afgelopen jaar keerden wij deze toeslag voor 44 inwoners uit. Deze toelage is voor studenten die door een chronische ziekte of beperking niet in staat is om het minimumloon te verdienen. Daarnaast hebben 730 keer een inkomenstoeslag uitgekeerd voor in totaal 385.000 euro. Warm welkom voor statushouders Afgelopen jaar was er door de toestand in de wereld een enorme taakstelling om statushouders te huisvesten en hen een nieuw leven op te laten bouwen in onze gemeente. Met 113 te plaatsen mensen met een verblijfsvergunning lag er een forse uitdaging. We hebben dit dankzij de extra inspanningen van vele betrokkenen bijna gehaald: we konden in totaal 90 mensen warm welkom heten met een woning, een inkomen en begeleiding. Het plaatsen van hele grote gezinnen blijft een probleem. Bezetting Caparis Door medewerkers, vakbonden, Cedris, wethouders en sociaal werkbedrijven is op verschillende momenten gelobbyd en actiegevoerd voor een betere CAO. Op vrijdag 10 november bereikten de CAO partners een onderhandelingsresultaat. We hebben 261 mensen aan het werk bij Caparis.
De meesten van hen zijn werkzaam bij diensten als groen, post, rijwielen en in de productie (Foodpack). Daarnaast zijn 49 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
40
mensen vanuit de Participatiewet aan het werk bij Caparis. Zij vervullen de basisbanen en baanafspraakbanen. In het afgelopen jaar is door de samenwerkende aandeelhouders gewerkt aan nieuwe dienstverleningsovereenkomsten voor de periode 2025-2030. Dit wordt dit jaar nog aan de raad voorgelegd. Aanpak laaggeletterdheid Hoe bereik je meer NT1-ers: mensen met de Nederlandse taal als moedertaal die een aantal basisvaardigheden (zoals digivaardigheden) missen waardoor ze niet zelfredzaam zijn? Meer dan de helft van de mensen die laaggeletterd zijn, werken. Daarom is het belangrijk dat werkgevers weten dat dit speelt. Wij hebben in februari 2023 een bijeenkomst georganiseerd onder de noemer 'Meer dan werkgever' met onder andere een workshop over het herkennen van laaggeletterdheid onder werknemers. Iemand van ziekenhuis Tjongerschans vertelde over hun ervaring met het Digi-Taalhuis voor de werknemers en ook enkele ervaringsdeskundigen vertelden hun verhaal. Het resultaat was dat er vervolgafspraken zijn gemaakt bij werkgevers die dit bij hun werknemers herkenden. Communicatie van de gemeente is een ander speerpunt. Er is een brievenwasmachine geplaatst in de hal van het gemeentehuis, bij de pop-up en in Jubbega. Mensen kunnen moeilijke brieven van bijvoorbeeld onszelf hier in stoppen. Samen met een taalambassadeur worden de brieven besproken en aangepast.
De komende jaren toetsen we zo alle brieven en beschikkingen op leesbaarheid. In 2023 heeft de bibliotheek Mar en Fean certificering aangevraagd voor Digi-Taalhuizen in Jubbega en Heerenveen. Alle ketenpartners waaronder Caleidoscoop, Firda en de gemeente werkten mee met de auditing en op basis hiervan is de certificering toegekend. Wet Inburgering 2023 was het tweede jaar van de nieuwe Wet Inburgering waarbij de gemeente de regie heeft. Op regionaal niveau overleggen we nog regelmatig met andere Friese gemeenten omdat we een aantal dingen nog moesten regelen, waaronder de inkoop van de onderwijsroute. Gelukkig konden we goede afspraken maken met Firda en zijn daarmee de leerroutes voor de inburgeraars de komende jaren geregeld. Wij hebben onze taak als regisseurs goed kunnen uitvoeren, ondanks de verhoogde taakstelling. Zo verzorgen wij zelf het onderdeel PVT (Participatie-Verklaringstraject). Waar we ook trots op zijn, is het onderdeel Financieel ontzorgen voor statushouders. We werken actief naar financiële (zelf)redzaamheid aan de hand van persoonlijke begeleiding en groepstrainingen. Deze aanpak bleef niet onopgemerkt. Op 14 september 2023 mochten we onze aanpak toelichten aan minister Van Gennip van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Hierbij waren vertegenwoordigers van het ministerie en van Divosa aanwezig om onze input te gebruiken richting een nieuwe handreiking en te betrekken bij nieuwe regelgeving op dit gebied. Schuldhulpverlening Er zijn 25 saneringskredieten verstrekt. We hebben in totaal 160 (nieuwe instroom) inwoners geholpen met financieel problemen, van wie de helft via een schuldhulptraject. Hiervan kregen we zeventig inwoners via vroegsignalering (als onderdeel van instroom) in beeld. Jeugdfonds Er maakten 248 kinderen gebruik van dit fonds. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
41
Wat heeft het gekost
Bedragen x € 1.000
Begroting 2023 voor wijziging
Omschrijving Sociaal economisch beleid
Lasten
Totaal Lasten
Sociaal economisch beleid Totaal Baten Saldo van baten en lasten
Baten
-1.967
-1.950
18
-1.529
-1.967
-1.950
18
Begroting 2023 na Realisatie wijziging
Verschil
143
143
136
-6
143
143
136
-6
-1.387
-1.825
-1.813
12
-121
-121
178
624
624
-1.209
-1.322
-1.310
Toevoegingen reserve Onttrekking reserve Resultaat
Verschil
-1.529
Begroting 2023 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2023 na Realisatie wijziging
12
Toelichting afwijkingen De afwijkingen zijn lager dan € 50.000 waardoor er geen toelichting op wordt geschreven.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
42
Fysieke Leefomgeving Us Romte Input vanuit de raadsagenda • Wonen en volkshuisvesting • Duurzaamheid
Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Opgaven uit het onderwijs • Wonen waar je wil • Een betere bereikbaarheid • Doen en laten in landschap en milieu Hieronder vallen de volgende thema’s: • Wonen en leven • Toekomstbestendig en duurzaam
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
43
Thema Wonen en Leven Wonen Iedereen moet kunnen wonen waar hij wil. Hiervoor moet - het liefst circulair - een gezonde mix van betaalbare huur- en koopwoningen worden gebouwd en deze nieuwe woningen moeten passen in de omgeving waar ze worden gebouwd. Het creëren van meer woonruimte binnen de gemeente past bij onze ambitie als poort naar het Noorden, maar we houden de groei strak in de hand. We bouwen bij voorkeur binnen de grenzen van de bestaande bebouwing om zo de groene leefomgeving te bewaken. Daarnaast kan gekeken worden naar alternatieve woonruimte, zoals bouwen in leegstaande panden. Tot slot moeten we woningen verduurzamen. Iedereen moet hier aan mee kunnen doen. De ondergrens van het energielabel van woningen moet minimaal label B worden. Woningcorporaties spelen hier een grote rol. Focus voor de komende jaren: • We willen inzetten op tweeduizend nieuwe woningen in de komende vijf jaar, bovenop het aantal dat met de provincie is afgesproken. • In de nieuw op te stellen woonvisie verwerken we heldere doelen waar u op kunt sturen, nemen we ervaringen en de beleving van inwoners mee en gaan we in ieder geval in op: Het vervangen en herbenutten van oude panden; het bouwen van nieuwe woningen waar vraag naar is; en de verdeling van betaalbare sociale huurwoningen en koopwoningen.
• We gaan met u in gesprek over inbreiding naast uitbreiding en over uitbreiding ten westen van Heerenveen. • We stellen een plan op over hoe we omgaan met doelgroepen die lastig huisvesting kunnen vinden, zoals starters, vluchtelingen en asielzoekers. • We gaan met woningcorporaties in gesprek over de verduurzaming van sociale huurwoningen en gaan actief met hen samenwerken om de doorstroming op de woningmarkt voor starters en gezinnen op gang te helpen. Wat hebben we bereikt? We willen inzetten op tweeduizend nieuwe woningen in de komende vijf jaar. Deze woningbouwopgave is geborgd in de nieuwe woonvisie en is een doel binnen het programma (DIN) 'Een thuis voor iedereen'. Inhoudelijk werken we nu eerst het gewenste programma uit (locaties, passende typologieën en aantallen, aandeel betaalbaarheid), zodat we deze bouwopgave daarna doelmatig en passend kunnen uitvoeren. Er wordt al volop gebouwd in Heerenveen en de omliggende dorpen. Ook zijn diverse inen uitbreidingsplannen in voorbereiding om de komende jaren voldoende nieuwe woningen aan de markt toe te voegen.
In de nieuw op te stellen woonvisie verwerken we heldere doelen waar u op kunt sturen, nemen we ervaringen en de beleving van inwoners mee en gaan we in ieder geval in op: • Het vervangen en herbenutten van oude panden; • het bouwen van nieuwe woningen waar vraag naar is; • en de verdeling van betaalbare sociale huurwoningen en koopwoningen. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
44
De nieuwe woonvisie bestaat enerzijds uit deze richtinggevende doelen en beschrijft anderzijds hoe we de woningbouwopgave inhoudelijk moeten aanpakken (kwalitatief onder andere betaalbaarheidsnormen en kwantitatief onder andere het aantal van minimaal tweeduizend). We geven vorm aan de uitvoering van de doelen middels het programma ‘Een thuis voor iedereen’. We gaan met u in gesprek over inbreiding naast uitbreiding en over uitbreiding ten westen van Heerenveen. We zijn in gesprek gegaan met De Fryske Marren om de gebiedsontwikkeling in Heerenveen West op te starten. We hebben cijfers gedeeld met betrekking tot behoeftes en programmering (onder andere) en we hebben afspraken met elkaar gemaakt over de vervolgstappen. Als onderdeel van het programma Heerenveen Groeit zijn alle in- en uitbreidingsplannen gespiegeld aan de woningbouwprognoses. Hiermee is, naast de vele inbreidingsplannen, de noodzaak van een nieuwe uitleglocatie aangetoond. We gaan met woningcorporaties in gesprek over de verduurzaming van sociale huurwoningen en gaan actief met hen samenwerken om de doorstroming op de woningmarkt voor starters en gezinnen op gang te helpen. Om aan deze samenwerking vorm te geven, namen we deel aan een werkgroep waarin we het onderwerp doorstroming gezamenlijk hebben onderzocht.
We stellen een plan op over hoe we omgaan met doelgroepen die lastig huisvesting kunnen vinden, zoals starters, vluchtelingen en asielzoekers. We nemen deel aan de opstelling van de regionale urgentieverordening waarin specifieke aandachtsgroepen worden opgenomen. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 We willen inzetten op tweeduizend nieuwe woningen in de komende vijf jaar We hebben prestatieafspraken met samenwerkingspartijen (zoals woningcorporaties) gemaakt om te verkennen op welke manier zij aan deze focus kunnen bijdragen. Daarnaast werkten we integraal aan de uitwerking van de ruimtelijke impact van deze woningbouwopgave. Met marktpartijen zijn en worden overeenkomsten gesloten om woningen te realiseren. Dit gebeurt op eigen gronden, zoals in Skoatterwâld, maar ook op inbreidingslocaties, waarbij wij een faciliterende rol hebben. In de nieuw op te stellen woonvisie stellen we heldere doelen waar u op kunt sturen, nemen we ervaringen en de beleving van inwoners mee en gaan we in ieder geval in op: • Het vervangen en herbenutten van oude panden; • het bouwen van nieuwe woningen waar vraag naar is; • en de verdeling van betaalbare sociale huurwoningen en koopwoningen. De woonvisie heeft een cijfermatige basis (demografische prognoses) waarop de woningbouwopgave is gebaseerd. Daarnaast zijn ervaringen en belevingen van inwoners meegenomen in deze visie.
We gaan met u in gesprek over inbreiding naast uitbreiding en over uitbreiding ten westen van Heerenveen. We zijn hierover in gesprek gegaan met de buurtgemeente De Fryske Marren. Ook zijn enkele grootgrondbezitters in het gebied geraadpleegd. In gezamenlijkheid met onze Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
45
buurgemeente en grondeigenaren, onderzoeken we hoe we de gebiedsontwikkeling kunnen opstarten. We gaan met woningcorporaties in gesprek over de verduurzaming van sociale huurwoningen en gaan actief met hen samenwerken om de doorstroming op de woningmarkt voor starters en gezinnen op gang te helpen. We maakten meerjarige prestatieafspraken waarin deze onderwerpen een plek kregen. Daarnaast nemen we deel aan een werkgroep met verschillende Friese gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties waarin we het onderwerp doorstroming gezamenlijk onderzoeken. Het doel is om op nog aan te wijzen plekken, pilots uit te voeren voor maatregelen die doorstroming kunnen versterken. We stellen een plan op over hoe we omgaan met doelgroepen die lastig huisvesting kunnen vinden, zoals starters, vluchtelingen en asielzoekers. We zijn gestart met het onderzoek voor de regionale woonzorgvisie waarin ook aandacht is voor de specifieke aandachtsgroepen. Onderwijs Iedereen verdient een gelijke kans op goed onderwijs in de volle breedte. Dus van voorschoolse opvang tot middelbaar onderwijs en van sportscholen tot dansscholen. Hiervoor is het belangrijk dat iedereen de vrijheid heeft om een school te kiezen die bij hem of haar past, of het nu gaat om regulier of om passend onderwijs.
Ook willen we achterstanden onder jong en oud terugdringen en moeten de verschillende fases in het onderwijs naadloos op elkaar aansluiten. Tot slot willen we investeren in onderwijshuisvesting - zowel in de gebouwen als in de omgeving van scholen - en zien we graag dat leerlingen op school leren over het belang van een gezonde leefstijl. We houden hierbij rekening met het personeelstekort in het onderwijs. Focus voor de komende jaren: • We willen keuzevrijheid in het regulier- en passend onderwijs en een goede doorlopende leerlijn. • We dringen achterstanden terug onder jong en oud, met welke oorzaak dan ook. Bijvoorbeeld door verlengde schooldagen te stimuleren en laaggeletterdheid onder volwassenen aan te pakken. • We ontwikkelen plannen met de voor- en vroegscholen om ervoor te zorgen dat kinderen met zo min mogelijk achterstand beginnen in groep 3. • Samen met de leerplichtambtenaren en scholen ontwikkelen we plannen om het aantal thuiszitters en voortijdig schoolverlaters terug te dringen. • We willen investeren in onderwijshuisvesting, zowel in als rondom de school. • We gaan met scholen in gesprek over de invulling van ‘de gezonde school’. Wat hebben we bereikt? We willen keuzevrijheid in het regulier- en passend onderwijs en een goede doorlopende leerlijn.
Er bestaat een eensluidend idee tussen scholen en gemeente Heerenveen over de visie dat keuzevrijheid en goede doorlopende leerlijnen belangrijk zijn.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
46
We dringen achterstanden terug onder jong en oud, met welke oorzaak dan ook. Bijvoorbeeld door verlengde schooldagen te stimuleren en laaggeletterdheid onder volwassenen aan te pakken. • Er is aanbod voor kinderen na schooltijd in Oudeschoot. • Er zijn naschoolse activiteiten in de Greiden in het kader van Gelijke Kansen. • Er komen naschoolse activiteiten in het kader van de Rijke Schooldag op een aantal scholen dat positief scoort op 'meer kans op achterstand' (onderwijsnormen). • Methode gezinsaanpak leesbevordering op scholen: 'Kofje mei in boekje' zoals in Jubbega, om ouders te stimuleren hun kinderen voor te lezen en te verwijzen naar het Digi-Taalhuis in de bibliotheek. Een ander voordeel kan zijn dat de ouders meer betrokken raken bij het onderwijs aan hun kinderen. We ontwikkelen plannen met de voor- en vroegscholen om ervoor te zorgen dat kinderen met zo min mogelijk achterstand beginnen in groep 3. Er zijn (samenwerkings)afspraken gemaakt met alle partners rondom het jonge kind. Deze afspraken zijn gericht op kwaliteit van het aanbod, onderlinge samenwerking en afstemming, en het bereiken van de kinderen. Binnen de gemeente Heerenveen zijn VVE-toeleiders actief. VVE staat voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. De VVE-toeleiders gaan bij alle kinderen met een VVE-indicatie op huisbezoek.
De VVE-toeleiders informeren de ouders over het aanbod en de verwachtingen en ze leiden hen toe naar een peuteropvanglocatie. Dit zorgt ervoor dat meer kinderen het voorschoolse aanbod afnemen. Samen met de leerplichtambtenaren en scholen ontwikkelen we plannen om het aantal thuiszitters en voortijdig schoolverlaters terug te dringen. We hebben beter zicht op de achterliggende problemen en vragen bij thuiszitters en bij nieuwe doelgroepen met een andere achtergrond. De regionale thuiszitterstafel richt zich niet meer alleen op leerlingen die volgens de leerplichtwet thuiszitter zijn, maar ook op leerlingen waar zorgen over bestaan of die geoorloofd thuis zitten. En het thema thuiszitters (en voortijdig schoolverlaten) is opgenomen in één van de programmalijnen van het sociaal domein. We willen investeren in onderwijshuisvesting, zowel in als rondom de school. • De nieuwbouw- en renovatieprojecten uit de beide IHP’s zijn volgens plan van start gegaan. Een aantal projecten voor het primair onderwijs zit al in de ontwerpfase, anderen staan nog aan het begin met het opstellen van het programma van eisen. • Voor het voortgezet onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs is een aantal verbouw-/renovatieprojecten inmiddels afgerond. • Aansluiting bij de fysieke omgeving van de school is onderdeel van de projecten (spelen, verkeer en parkeren onder andere).
• Bij enkele scholen zijn tijdelijke lokalen geplaatst omdat de extra ruimtebehoefte niet kon worden vervuld in de scholen zelf. • Er is een ISK voor het voortgezet onderwijs gerealiseerd. • Tot slot is een aantal scholen begonnen met het vergroenen van hun schoolpleinen. We gaan met scholen in gesprek over de invulling van ‘de gezonde school’. Meer scholen gingen aan de slag met verschillende thema’s binnen het kader van 'de gezonde school'.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
47
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 We willen keuzevrijheid in het regulier- en passend onderwijs en een goede doorlopende leerlijn. Dit is in verschillende bestuurlijke overleggen, zowel bilateraal als in het LEJA en in netwerkoverleggen (zoals bijvoorbeeld het ISK) aan de orde gekomen. We dringen achterstanden terug onder jong en oud, met welke oorzaak dan ook. Bijvoorbeeld door verlengde schooldagen te stimuleren en laaggeletterdheid onder volwassenen aan te pakken. • Overleg en afstemming over de plannen voor de kinderen uit Oudeschoot bij de overgang naar een andere school (door sluiting Skoatterwiis). Vervolgsubsidie verstrekt voor dagarrangementen na schooltijd en centrumcoaches voor de overgangsfase gedurende een schooljaar. • Stimuleren en ondersteunen planontwikkeling en uitvoering van de programma’s Gelijke Kansen en Opvoeden en Opgroeien in de Greiden. Dit geldt ook voor de voorbereiding op de uitvoering van de Rijke Schooldag op een aantal scholen. • Voortgang en ontwikkelingen geplaatst op de agenda van het LEJA. • Overleg en afstemming met betrokken scholen en de bibliotheek, door inzet van de coördinator laaggeletterdheid. We ontwikkelen plannen met de voor- en vroegscholen om ervoor te zorgen dat kinderen met zo min mogelijk achterstand beginnen in groep 3. We voeren periodiek gesprekken met partners rondom het jonge kind.
Samen met de leerplichtambtenaren en scholen ontwikkelen we plannen om het aantal thuiszitters en voortijdig schoolverlaters terug te dringen. De regionale regiegroep Voorkomen Voortijdig Schoolverlaten (VSV) heeft de cijfers goed in beeld. De ingediende voorstellen voor projecten door scholen en het samenwerkingsverband zijn herijkt met het oog op de doelen. Heerenveen neemt deel aan de regiegroep voor de gemeenten in de regio Zuidoost Friesland. Er is een werkwijze ontwikkeld door en voor leerplichtambtenaren ten aanzien van 'nieuwe' doelgroepen (nieuwkomers en Oekraïense leerlingen) om de schoolgang te bevorderen. Integrale afstemming rond de doelgroep alleenstaande minderjarige asielzoekers vond meerdere keren plaats om tot een afgestemde aanpak te komen. De gemeente vervult een regierol als het gaat om het bijeenbrengen van verschillende organisaties en partijen, om samenwerking te bevorderen en waar nodig integrale plannen van aanpak te maken. Inmiddels is er een netwerk rond het ISK (voortgezet onderwijs) en rond de taal/schakelklas (primair onderwijs). Een belangrijk thema dat op de agenda’s is gezet, is het verbeteren van de doorstroming naar het regulier onderwijs, zodat we uitval en thuiszitten voorkomen. We willen investeren in onderwijshuisvesting, zowel in als rondom de school.
We hebben de projecten, tijdelijke lokalen en de ISK VO bekostigd (geïnvesteerd of gehuurd) en er is subsidie verleend voor het vergroenen van de schoolpleinen. We gaan met scholen in gesprek over de invulling van ‘de gezonde school’. We hebben een plan uitgevoerd om GGD Fryslân intensiever contact te laten onderhouden met de scholen over het programma en de mogelijkheden. Daarnaast hebben we vanuit ons eigen programma incidentele acties op scholen laten uitvoeren die gericht zijn op gezondheid. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
48
Bereikbaarheid We willen de verkeersveiligheid voor weggebruikers in onze gemeente veiligstellen. Hiervoor is het fijn als de auto in bepaalde gebieden minder dominant aanwezig is. In de dorpscentra, omgevingen rond scholen en een aantal woonwijken in Heerenveen bijvoorbeeld. We willen ook slimmer omgaan met het OV en zetten hierbij in op duurzame bereikbaarheid, want het kan allemaal een stuk schoner. Zo zijn er alternatieven die om minder fossiele brandstoffen vragen, zoals zelfrijdende elektrische bussen, slimme lantaarnpalen of lichtgevende fietspaden. We moeten voor ogen houden wat we in het belang van onze bereikbaarheid bereid zijn op te geven en wat we willen behouden. Zo staan we positief tegenover de komst van de Lelylijn, omdat we verwachten dat deze kan bijdragen aan de algemene welvaart en daarmee aan de leefbaarheid en economische groei in ons gebied, maar we zetten die wel af tegen nadelen en uitdagingen. Focus voor de komende jaren: • Waar we willen dat de auto minder dominant aanwezig is, bekijken we of we deze gebieden autoluw kunnen maken, of dat de auto hier ‘te gast’ kan zijn. • We willen slimmer omgaan met het OV, bijvoorbeeld in de vorm van gedeelde of zelfrijdende bussen.
• We willen – waar mogelijk in samenwerking met ondernemers in de regio – aan de slag met duurzame bereikbaarheid en zoeken naar alternatieve oplossingen waarvoor minder fossiele brandstoffen nodig zijn. • We maken een analyse van de consequenties van de Lelylijn voor onze gemeente. Hierbij houden we onze natuurwaarden voor ogen en maken we spanningsvelden bespreekbaar door open met inwoners en ondernemers in gesprek te gaan. Wat hebben we bereikt? Gebieden autoluw maken In het centrumwinkelgebied is in de zomer een camerahandhavingssysteem geplaatst. Dankzij deze manier van handhaven zijn er minder auto's in het centrum buiten de venstertijden en hebben we een autoluw centrum. Hierdoor is het voor het winkelend publiek aangenamer om in het centrum te vertoeven en is de leefbaarheid onder centrumbewoners vergroot. Duurzame bereikbaarheid, minder fossiele brandstoffen Eind 2023 gaven wij een adviesbureau de opdracht om een Mobiliteitsvisie 2040 op te stellen en vond er een startoverleg plaats. In 2024 krijgt dit een vervolg. Duurzame bereikbaarheid is één van de thema's die we dan nader uitwerken. We onderzoeken ook mogelijkheden met de ondernemers in de regio, zoals elektrisch bevoorradingsverkeer. Gemeente Heerenveen neemt deel aan de Friese Laadconcessie. Hierdoor kunnen wij op verzoek van een bewoner kosteloos een laadpaal laten plaatsen in de openbare ruimte.
De bewoner mag in dit geval geen laadmogelijkheid hebben op het eigen terrein. In 2023 zijn er 16 laadpalen geplaatst in de openbare ruimte. Het totaal komt hiermee op 68 openbare laadpalen. Er heeft een nieuwe concessie-aanbesteding OV plaatsgevonden. De provincie Fryslân heeft een andere busvervoermaatschappij de opdracht gegund. Vanaf 15 december 2024 verzorgt deze partij de komende 10 jaar het busvervoer. Een deel van de busvloot bestaat uit elektrische bussen. Vanaf 2030 dient de gehele busvloot emissievrij te zijn. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
49
Lelylijn In 2023 zijn zowel intern als extern onderzoeken uitgevoerd naar de consequenties van de Lelylijn. Deze informatie vormde de input voor de sessies met de projectorganisatie Lelylijn. Dit stelde Heerenveen in staat om haar belangen te borgen en onder de aandacht te brengen. In de eerste helft van 2024 wordt het gemeentelijk bestuur vanuit de eigen organisatie en vanuit de projectorganisatie meegenomen in de resultaten. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 Slimmer omgaan met het OV, bijvoorbeeld in de vorm van gedeelde of zelfrijdende bussen Provincie Fryslân is concessieverlener van het openbaar vervoer. Initiatieven op het gebied van dit type vervoer bespreken wij met de provincie. Centrum autoluw Voordat de camerahandhaving in werking werd gesteld, organiseerden wij in het voorjaar een informatiebijeenkomst. Deze bijeenkomst is bezocht door ondernemers en bewoners. In het voortraject vond er actief afstemming plaats met bewoners en ondernemers en was er contact met de Heerenveense Centrum Ondernemers Vereniging (HCOV). Tussen half juli en begin september zijn de camera's gaan werken, maar zijn er nog geen verkeersboetes uitgedeeld. Er gold gedurende zeven weken een waarschuwingsperiode. Lelylijn Naast het participeren in de projectorganisatie Lelylijn voerden wij zowel intern als extern onderzoeken uit.
Via de projectorganisatie Lelylijn is ingezet op brede communicatie via bijeenkomsten, websites en nieuwsbrieven.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
50
Wat heeft het gekost?
Bedragen x € 1.000
Begroting 2023 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2023 na Realisatie wijziging
Verschil
Beeldende kunst
Lasten
-43
-44
-17
27
Begraafplaatsen
Lasten
-544
-601
-579
21
Beleid groen
Lasten
-4.526
-2.947
-2.824
123
Ruimtelijk beleid c.a.
Lasten
-2.481
-2.457
-2.553
-96
Betaald parkeren
Lasten
-1.238
-1.262
-1.233
29
Brandweer
Lasten
-3.588
-3.613
-3.567
46
Cultuur en recreatie
Lasten
-2.887
-2.983
-3.006
-24
Dierenopvang
Lasten
-79
-80
-89
-9
Evenementen
Lasten
-359
-391
-399
-8
GEO
Lasten
-446
-484
-462
22
Grondbank
Lasten
-71
-72
-32
40
Grondexploitaties
Lasten
-15.625
-15.765
-6.913
8.852
Handhaving
Lasten
-1.243
-1.427
-1.424
3
Leges titel 1
Lasten
-1.677
-2.196
-2.137
59
Leges titel 2
Lasten
-307
-565
-531
34
Leges titel 3
Lasten
-404
-456
-454
2
Openbare orde / rampenbeheersing
Lasten
-814
-927
-913
14
Planologisch beleid
Lasten
-1.580
-1.907
-1.387
520
Posthuis
Lasten
-2.037
-2.395
-2.546
-151
Verkeersveiligheid
Lasten
-531
-552
-415
138
WABO
Lasten
-4.964
-5.594
-5.613
-19
Watergangen
Lasten
-680
-1.687
-321
1.367
Wegen
Lasten
-8.459
-9.600
-8.480
1.119
Wijken
Lasten
-5.689
-8.103
-7.915
187
Wonen
Lasten
-184
-198
-230
-33
-60.460
-66.304
-54.039
12.265
Totaal Lasten
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
51
Begroting 2023 voor wijziging
Omschrijving
Begroting 2023 na Realisatie wijziging
Verschil
Beeldende kunst
Baten
-
-
-
-
Begraafplaatsen
Baten
273
273
272
-1
Beleid groen
Baten
-
-
18
18
Ruimtelijk beleid c.a.
Baten
1
1
23
23
Betaald parkeren
Baten
3.283
3.283
3.254
-29
Brandweer
Baten
-
-
-
-
Cultuur en recreatie
Baten
-
51
51
-
Dierenopvang
Baten
-
-
-
-
Evenementen
Baten
203
203
164
-39
GEO
Baten
3
3
2
-1
Grondbank
Baten
57
57
29
-27
Grondexploitaties
Baten
15.752
15.756
16.130
375
Handhaving
Baten
-
-
30
30
Leges titel 1
Baten
587
587
737
151
Leges titel 2
Baten
2
2
1
-1
Leges titel 3
Baten
12
12
6
-6
Openbare orde / rampenbeheersing
Baten
-
-
3
3
Planologisch beleid
Baten
-
297
260
-36
Posthuis
Baten
605
605
1.021
416
Verkeersveiligheid
Baten
10
10
8
-2
WABO
Baten
1.691
1.691
1.689
-2
Watergangen
Baten
17
392
11
-380
Wegen
Baten
181
561
573
12
Wijken
Baten
293
293
352
59
Wonen
Baten
-
-
-
-
Totaal Baten
22.970
24.076
24.637
561
Saldo van baten en lasten
-37.490
-42.228
-29.402
12.826
Toevoegingen reserve
-566
-1.349
-1.199
150
Onttrekking reserve
2.487
3.543
3.204
-339
-35.568
-40.035
-27.398
12.637
Resultaat
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
52
Toelichting afwijkingen Beleid groen (€ 123.000 lagere lasten) Bij een aantal speellocaties duurde het participatietraject langer dan verwacht. Hierdoor hebben de uitgaven nog niet plaats kunnen vinden. Dat staat nu gepland voor volgend jaar. Daarnaast vielen de onderhoudskosten voor dit jaar lager uit. Ruimtelijk beleid c.a. (€ 96.000 hogere lasten) Er zijn voor € 150.000 aan meeruitgaven geweest voor de implementatie van de omgevingswet. Deze lasten zijn gedekt uit de algemene reserve, maar komen hier wel tot uitdrukking. Daarnaast zijn de lasten vanwege de Veenweidegebieden € 50.000 lager, doordat daar beperkte inzet op is geweest in 2023, dit komt doordat het rustig was qua ontwikkelingen. Grondexploitaties (€ 8.852.000 lagere lasten en € 375.000 hogere baten) De raming van de opbrengsten is gebaseerd op de marktwaarde en de verwachte opbrengsten. Hierdoor zijn een aantal verliesvoorzieningen komen te vervallen, moesten winsten worden genomen en zijn de toekomstige opbrengsten en kosten aangepast. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. Leges titel 1 (€ 59.000 lagere lasten en € 151.000 hogere baten) Voor de baten en lasten geldt dat er minder eigen verklaringen zijn aangevraagd en we deze dus ook minder hoefden aan te schaffen bij het rijk.
Daarentegen zijn er wel meer inkomsten op de onderdelen reisdocumenten, rijbewijzen en naturalisatie, waardoor per saldo de baten hoger zijn. Planologisch beleid (€ 520.000 lagere lasten) In het proces van de centrumvisie in Heerenveen zijn er vertragingen ontstaan doordat er zienswijzen zijn ingediend. Hierdoor zijn iets meer dan € 300.000 aan geraamde bedragen niet uitgegeven. Voor de centrumvisie van Akkrum was een bedrag geraamd van € 207.000 en daarvan is nu maar € 70.000 van uitgegeven. Dit komt doordat aanpassingen aan kabels en leidingen moeten worden gedaan, voordat de herinrichting kan starten. De nutspartijen zijn erg druk bezet en hebben een lange voorbereidingstijd nodig gehad. Uitvoering van de herinrichting kan bovendien vanwege het toeristische karakter van Akkrum niet in de zomerperiode plaatsvinden. Tot slot zijn er tijdens de uitvoering een aantal vertragende factoren geweest zoals de archeologische vondsten en de slechte weersomstandigheden. Posthuis (€ 151.000 hogere lasten en € 416.000 hogere baten) De hogere lasten worden met name veroorzaakt doordat de kosten voor de uitvoering van voorstellingen € 153.000 hoger is dan begroot. Hiertegenover staat dat de baten ook € 416.000 hoger zijn dan begroot. Dit wordt voor € 235.000 verklaard door hogere opbrengsten van de voorstellingen. In 2023 zaten we met de verkoop boven het niveau van voor de Corona periode.
Dit was hoger dan vooraf verwacht. Daarnaast is de eenmalige subsidie van het Festival van Overmorgen in 2023 definitief vastgesteld. Omdat nog onzeker was of we de volledige subsidie zouden ontvangen is deze in de jaarrekening van 2022 niet volledig meegenomen. Deze baten zijn nu in de jaarrekening van 2023 verwerkt. Dit levert een voordeel op van € 160.000.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024
53
Verkeersveiligheid (€ 138.000 lagere lasten) In 2023 zou een structureel monitorprogramma worden opgezet. Daar is wel mee gestart, maar daarvoor moet nog het een en ander uitgewerkt worden. Mede door personele wisselingen zijn er alleen ad-hoc tellingen gedaan op basis van akoestisch onderzoek of bewonersmeldingen. Daarnaast is een bedrag opgenomen voor kapitaallasten voor de investeringen, maar de investering heeft nog niet plaatsgevonden. Watergangen (€ 1.367.000 lagere lasten en € 380.000 lagere baten) Er waren bedragen uit voorgaand jaar beschikbaar gesteld in dit jaar voor klimaatadaptatie, hiervoor zou het programma groenstructuur en het beleidsplan klimaatadaptatie geschreven worden. Dat is in 2023 niet gelukt en staat op de planning voor 2024. Totaal gaat het hier om een bedrag van € 260.000 die niet is benut. Daarnaast waren bij het opstellen van de begroting bedragen geraamd voor het baggeren. Dit als voorloper op de overdracht van het stedelijk waterbeheer aan het waterschap. De voorbereidingen hiervoor hebben wel plaatsgevonden in 2023, maar de uitvoering is nog niet gelukt. We zullen deze werkzaamheden starten in 2024, waardoor de doorlooptijd langer zal zijn. Wegen (€ 1.119.000 lagere lasten) Op wegen zijn de werkelijke lasten € 1.119.000 lager dan de begrote lasten.
Dit komt voor meer dan € 600.000 door lagere kapitaallasten vanwege de lagere rente en lagere afschrijvingen (zie toelichting onder algemeen) vanwege investeringen die later gereed zijn gekomen. Daarnaast was een bedrag van € 322.000 geraamd voor het herstel van het straatwerk door het leggen van glasvezel. Doordat het leggen van het glasvezel nog niet gereed is, is het straatwerk ook nog niet aangepast. Bij de resultaatbestemming wordt gevraagd om het restant bedrag over te hevelen, want de werkzaamheden moeten nog wel worden uitgevoerd. Het herstel vindt pas plaats als de kabels al een tijdje in de grond liggen. Tegenover de te maken kosten staan er ook inkomstenposten; vergoedingen 'sleuven' en leges. Ook is er klein onderhoud aan de wegen in de laatste twee maanden van het jaar niet uitgevoerd, omdat het weer het niet toeliet. Wijken (€ 187.000 lagere lasten en € 59.000 hogere baten) Door het slechte weer in de laatste paar maanden van het jaar, kon een deel van het onderhoud niet uitgevoerd worden. Daarnaast is de bijdrage van het waterschap voor het onderhoud van de waterpartijen hoger dan geraamd.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 4 juni 2024