bijlage 1 Bestemmingsplan Poiesz en omgeving in Akkrum

Een ander methode is om te werken met een categorie-indeling waarbij voorwaarden voor de inpassing worden gegeven, te weten: Categorie A: Activiteiten die zodanig weinig milieubelastend voor hun omgeving zijn, dat deze aanpandig aan woningen kunnen worden uitgevoerd. De eisen uit het Bouwbesluit voor scheiding tussen wonen en bedrijven zijn daarbij toereikend. Categorie B: Activiteiten die in gemengd gebied kunnen worden uitgeoefend, echter met een zodanige milieubelasting voor hun omgeving dat zij bouwkundig afgescheiden van woningen en andere gevoelige functies dienen plaats te vinden. Categorie C: Activiteiten zoals genoemd bij categorie B, waarbij vanwege de relatief grote verkeersaantrekkende werking een ontsluiting op de hoofdinfrastructuur is aangewezen. In woongebieden is vooral sprake van omgevingstype 1, oftewel de rustige gebieden waar functiescheiding wordt nagestreefd. In centrumgebieden en de directe overgangszones is eerder sprake van omgevingstype 2 betreffende de levendige gebieden met functiemenging. Ter plaatse komen naast elkaar diverse functies als wonen, bedrijvigheid, detailhandel en voorzieningen voor, dan wel dat hier de juridisch-planologische mogelijkheden toe bestaan.

Toetsing Op basis van de VNG-publicatie geldt voor supermarkten (SBI-code 471) in geval van functiescheiding een minimale richtafstand van 10 m (milieucategorie 1) tot aan hindergevoelige objecten. De aspecten geluid en gevaar gelden hiervoor als maatgevende afstand. Voor een bouwmarkt geldt, vanwege het aspect geluid, een minimale richtafstand van 30 m (milieucategorie 2) tot aan hindergevoelige objecten. Voor overige detailhandel, zoals de bloemist, geldt en minimale richtafstand van 10 m (eveneens milieucategorie 1) vanwege het aspect geluid. De VNG-richtwaarden zijn afhankelijk van de aard van de woonomgeving. Een rustige woonwijk is een woonwijk die is ingericht volgens het principe van functiescheiding. Onder het omgevingstype gemengd gebied wordt een gebied verstaan met een matige tot sterke functievermenging. Direct naast woningen komen andere functies voor zoals winkels, horeca of kleine bedrijven. Als aangegeven in de VNG-publicatie kan ook (lint)bebouwing in het buitengebied, met overwegend agrarische en andere bedrijvigheid als gemengd gebied worden beschouwd. Gemotiveerd kan dan in ieder geval voor de bouwmarkt en bloemist een kortere afstand aan worden gehouden.

In aansluiting op de bovengenoemde karakterisering van de woonomgeving en rekening houdend met de reeds bestaande winkelfuncties, kan voor de toelaatbaar te achten geluidniveaus ter plaatse van de woningen die in de actuele situatie liggen nabij het bestaande winkelcentrum en parkeerterrein worden aangesloten bij de richt- en grenswaarden geldend voor een ‘gemengd gebied’. Het betreft de woningen

30

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Mounedyk 4, 8 en 9 en de woningen Feansterdyk 2, 6 en 8. Voor de overige omliggende woningen aan de Mounedyk, Ulbe Twijnstrawei en de Feansterdyk is het omgevingstype ‘rustige woonwijk’ van toepassing. Voornemen leidt tot de verplaatsing van de supermarkt en bloemist en de uitbreiding van de bouwmarkt. De afstand van de bouwmarkt tot aan de dichtstbijzijnde gevel van de woningen bedraagt in zowel de huidige als toekomstige situatie 30 m. De afstand van de bloemist tot de dichtstbijzijnde woning bedraagt in de toekomstige situatie circa 20 m. Voor beide bedrijven kan aan de te hanteren richtafstand worden voldaan. De afstand van de supermarkt tot de gevel van de naastgelegen woningen bedraagt nog geen 5 m. Daarnaast wordt met het planvoornemen ook het bestaande parkeerterrein opnieuw ingericht. Hinder vanwege bedrijvigheid ontstaat niet alleen vanwege de bedrijvigheid zelf maar ook door het bijbehorende verkeer en het laden en lossen. In het kader van een goede ruimtelijke ordening is akoestisch onderzoek uitgevoerd naar de geluidsbelasting vanwege de supermarkt, het parkeren en het laden en lossen. De onderzoeksresultaten hiervan zijn in paragraaf 4.7.2 besproken. Hieruit blijkt dat door de toepassing van een geluidsscherm voldaan kan worden aan de richtwaarde voor de maximale geluidsniveaus.

Conclusie De uitvoerbaarheid van het planvoornemen ondervindt met het oog op een goede ruimtelijke ordening geen belemmeringen vanwege het aspect hinder van bedrijvigheid.

4.7

Geluidhinder

4.7.1

Vanwege wegverkeer

Wet- en regelgeving De Wet geluidhinder (Wgh) is er op gericht om de geluidhinder vanwege onder andere wegverkeerslawaai, spoorweglawaai en industrielawaai te voorkomen en te beperken. De Wgh bepaalt dat de 'geluidsbelasting' op gevels van woningen en andere geluidsgevoelige objecten niet hoger mag zijn dan een in de wet bepaalde norm die als voorkeursgrenswaarde wordt aangeduid. Overigens is van spoorweglawaai en industrielawaai in het projectgebied sowieso geen sprake. Daarom is alleen op wegverkeerslawaai ingegaan. Toetsing Detailhandel is in tegenstelling tot een woning, geen geluidgevoelige functie. Berekeningen naar wegverkeerslawaai zijn voor het planvoornemen daarom niet nodig. Op indirecte hinder betreffende wegverkeerslawaai vanwege de inrichting (het supermarktbedrijf) wordt in navolgende paragraaf wel ingegaan. Conclusie De uitvoerbaarheid van het planvoornemen van voorliggende ruimtelijke onderbouwing wordt niet door geluidhinder vanwege wegverkeer belemmerd. 4.7.2

Vanwege de voorgenomen functie

Wet- en regelgeving De te realiseren supermarkt valt onder de werkingssfeer van het 'Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer' (Activiteitenbesluit milieubeheer) en betreft een inrichting type B. De op grond van het planvoornemen te verwachten geluidsniveaus dienen uit oogpunt van milieuwetgeving getoetst te worden aan de in dit besluit opgenomen geluidsvoorschriften.

31

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Toetsing Voor het planvoornemen is inzage nodig in de toekomstige geluidssituatie vanwege de verplaatsing van de supermarkt, het parkeerterrein en het laden en lossen. Er is dan ook akoestisch onderzoek verricht naar de geluidsbelasting van de inrichting op de omgeving. Doel van het onderzoek is het bepalen van de na de uitbreiding te verwachten geluidniveaus vanwege de supermarkt in de omgeving geweest. Het akoestisch onderzoek geldt als Bijlage 8 bij deze toelichting. Uit de conclusies hiervan blijkt het volgende. De geluidsituatie bij woningen rondom een supermarkt wordt gevormd door een samenspel van factoren zoals de grootte van de inrichting, het aantal bezoekers, de afstand tussen bron en ontvanger, de plaats van laad- en losactiviteiten, de mate waarin het geluid in de overdrachtsweg wordt gereduceerd en/of gereflecteerd en de organisatorische aspecten. Teneinde de nadelige gevolgen voor het milieu zoveel mogelijk te beperken zijn de volgende geluidreducerende maatregelen voorzien: Het laden en lossen vindt inpandig plaats in een daartoe te realiseren laad- en losruimte; De bevoorrading is in hoofdzaak beperkt tot de dagperiode (tussen 07.00 en 19.00 uur); Gebruik wordt gemaakt van moderne, relatief stille winkelwagens (Wanzl® of vergelijkbaar), met kunststof aanslagen en stootringen en rubberen loopvlak van de wielen.

Ook de wielen van het in te zetten distributiematerieel (Feil® en Hartwall® rolcontainers, roldolly’s en vergelijkbaar) zijn uitgevoerd met een rubber loopvlak, het materieel is aanvullend in belangrijke mate voorzien van kunststof bodems en tussenbodems. Voor de supermarktkoeling en gebouwventilatie wordt gebruik gemaakt van moderne apparatuur die voldoet aan de stand der techniek. De koelcompressoren staan inpandig opgesteld. Voor zowel de langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus als de maximale geluidniveaus worden op verschillende onderdelen de grens- en richtwaarden overschreden. Dit betreft met name een overschrijding in de nachtperiode. Over het algemeen kan in de dagperiode aan de grens- en richtwaarden worden voldaan. Wat betreft de indirecte hinder blijkt uit de berekeningen dat ter plaatse van de omliggende woningen kan worden voldaan aan de voorkeurswaarde van 50 dB(A) etmaalwaarde. Dit met uitzondering van de woning Feansterdyk 2. Ter plaatse van de woning Feasterdyk 2 bedraagt de geluidbelasting ten hoogste 51 dB(A) etmaalwaarde. De voorkeursgrenswaarde wordt met ten hoogste 1 dB overschreden. Deze overschrijding is als toelaatbaar te beoordelen, mits het binnenniveau in de woning niet meer bedraagt dan 35 dB(A) etmaalwaarde. De te verwachten gevelgeluidwering bedraagt ten minste 20 dB.

Het te verwachten binnenniveau bedraagt derhalve ten hoogste 51 – 20 = 31 dB(A). Aan de toelaatbare binnenwaarde van ten hoogste 35 dB(A) wordt voldaan. Om te komen tot een situatie die zowel inpasbaar is in het kader van een goede ruimtelijke ordening als de milieuregelgeving worden de volgende maatregelen voorgesteld: 1.

2.

Beperken van de bevoorrading tot de akoestische dagperiode. Een mogelijk alternatief is dat de bevoorrading in de nachtperiode plaatsvindt met materieel dat voldoet aan de in artikel 2.19, lid 4 sub b van het Activiteitenbesluit milieubeheer gestelde eis dat: het niveau van het aandrijfgeluid op een afstand van 7,5 meter van het motorvoertuig niet hoger is van 65 dB(A). Dit komt overeen met een bronsterkte LW . 90 dB(A), en is daarmee vergelijkbaar aan een personenauto/bestelwagen; Het aanvullend opnemen van een 2 m hoog geluidscherm langs de aanrijdroute naar de laad- en losruimte. Met het scherm wordt de geluidbijdrage vanwege aankomende en vertrekkende vrachtwagens richting de woningen Moundyk 9, 13, 15 en 17 beperkt. De beoogde situering van het scherm is met rood weergegeven in navolgende figuur. Het scherm dient kierdicht te worden uitgevoerd met een massa van ten minste 10 kg/m². De totale lengte van het scherm bedraagt circa 30 m. Van belang is dat het scherm aan de zuidzijde aansluit op de westgevel van de laad- en losruimte. Aan de noordzijde dient het scherm ten minste 2 m door te lopen ten opzichte van de zuidgevel van de

32

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

schuur/garage van de woning Mounedyk 9.

Figuur 15. Akoestisch scherm, locatie in rood weergegeven (bron: Noorman Advies, 2020)

Conclusie Met het doorvoeren van de aanvullende maatregelen zoals die in het akoestisch rapport zijn genoemd zijn er geen belemmeringen in de uitvoerbaarheid van het planvoornemen vanwege geluidhinder.

4.8

Water

Normstelling en beleid In de ruimtelijke ordeningspraktijk is de wettelijk verplichte 'watertoets' van belang voor het klimaatbestendig en waterrobuust inrichten van de ruimte. De watertoets wordt gezien als een procesinstrument dat moet waarborgen dat de gevolgen van ruimtelijke ontwikkelingen voor de waterhuishouding meer expliciet worden afgewogen. De watertoets zorgt ervoor dat in alle ruimtelijke plannen aandacht wordt besteed aan veiligheid, kwaliteit en kwantiteit van water. Belangrijk onderdeel van de watertoets is het vroegtijdig afstemmen van ontwikkelingen met de betrokken waterbeheerder. Watertoets Voor het planvoornemen is via de digitale watertoets advies gevraagd bij het Wetterskip Fryslân. Uit dit advies, zie Bijlage 9 blijkt dat de normale procedure gevolgd moet worden. Dit houdt in dat de aanwezige wateraspecten van invloed zijn op het plan. REGIONALE EN LOKALE WATERKERING Het plangebied is gelegen binnen de zonering van een waterkering. Voor werkzaamheden binnen een waterkering is een vergunning noodzakelijk. HOOFDWATEREN Op korte afstand tot het plangebied loopt een hoofdwater. Hoofdwateren hebben een belangrijke aan-, afen doorvoerfunctie. Aan weerszijden van een hoofdwatergang ligt een beschermingszone van 5 meter. De beschermingszone is nodig voor de bereikbaarheid voor beheer en onderhoud aan de hoofdwatergang.

Het is niet toegestaan om binnen deze zone bebouwing en dergelijke te realiseren of opgaande beplanting aan te brengen. Het planvoornemen maakt geen bebouwing binnen deze zone mogelijk en voldoet hiermee aan de eisen van het Wetterskip.

33

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

VRIJ VOOR DE BOEZEM Het plangebied ligt vrij voor de boezem. Dat wil zeggen dat het gebied niet is beschermd tegen hoge waterstanden in de Friese boezem. In de planontwikkeling is het verstandig hiermee rekening te houden door middel van het bepalen van de aanleghoogte van gebouwen. RIOOLWATERZUIVERING Het plangebied is gelegen in de zone van een rioolwaterzuivering. Geadviseerd wordt om in de planontwikkeling rekening te houden met deze zuivering vanwege eventuele geuroverlast. De betreffende rioolwaterzuivering bevindt zich aan de Polsleatswei 13 te Akkrum. De afstand van deze rioolwaterzuivering tot het plangebied bedraagt ruimschoots 300 meter. Met het planvoornemen wordt geen hindergevoelige functie gerealiseerd. Vanwege de grote afstand en het gegeven dat met het planvoornemen geen hindergevoelige functie wordt gerealiseerd, mag verwacht worden dat geen sprake is van geurhinder. TOENAME VERHARDING Het planvoornemen draagt bij aan een toename aan verharding. Deze toename aan verhard oppervlak heeft als gevolg een versnelde afvoer van hemelwater. Het is nodig om deze versnelde afvoer te compenseren om de waterberging in het gebied op peil te houden. Het is zonder watervergunning verboden om neerslag versneld tot afvoer te laten komen indien daarbij meer dan 200 m2 onverharde grond in stedelijk gebied wordt bebouwd of verhard.

Er geldt een vrijstelling van de vergunningplicht wanneer voldaan wordt aan de compensatieregels van het Wetterskip. Voor het plangebied geldt een compensatienorm van 10%. Met het planvoornemen wordt circa 1850 m2 extra verharding mogelijk gemaakt. Met een compensatienorm van 10% moet 185 m2 aan watercompensatie gerealiseerd worden. Gedacht wordt aan compensatie in hetzelfde peilgebied in of buiten het ontwikkelgebied behorende bij dit bestemmingsplan. RUIMTELIJKE ADAPTATIE Om ook in de toekomst prettig te kunnen wonen, werken en recreëren moeten steden en dorpen ingericht worden met het oog op de toekomst. Het is belangrijk kansen te benutten om het gebied klimaat robuust in te richten. Zo is het mogelijk om het bebouwd gebied beter bestand te maken tegen hevige regenbuien, periodes van droogte en hitte en de gevolgen van een mogelijke overstroming. Voor veel maatregelen geldt bovendien dat ze kosteneffectief zijn, als ze maar in een vroeg stadium in het planvormingsproces worden meegenomen. Nadere afstemming Nadere afstemming tussen initiatiefnemer, gemeente en waterschap heeft plaatsgevonden over de aandachtspunten genoemd in het advies van het waterschap.

Zij zijn gekomen tot een aantal afspraken: duiker en sloten in stand houden en zorgen voor toekomstig onderhoud, zodat het huidige systeem blijft functioneren (initiatiefnemer); het parkeerterrein, het dak en het terrein van Poiesz, de nieuwe Hubo en de Vlijtige Lies worden door de initiatiefnemer aangesloten op het nieuw door de gemeente aan te leggen regenwatersysteem in de Mounedyk; aanleg van een nieuw regenwatersysteem in de Mounedyk/UT-wei. Hierbij ook rekening houdend met eventuele toekomstige ontwikkelingen. De kosten hiervan worden gedragen door de gemeente; watercompensatie vanwege de nieuwbouw op het terrein van de oude basisschool (Feansterdyk/Ombocht). Hiervoor wordt in dit gebied de benodigde m2 watercompensatie (circa 150 m2 ) als extra sloot (of verbreding daarvan) aangelegd door de gemeente. De afkoop voor de grond en het graven van de sloot worden ten laste gebracht van de initiatiefnemer; als de watergang (sloot) van de hoek Feansterdyk/UT-wei tot aan het gebied van de watercompensatie moet worden aangepast in verband met het debiet van het regenwater, dan zijn deze kosten voor de

34

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

initiatiefnemer. Conclusie Wanneer in de planvorming rekening wordt gehouden met de adviezen van het Wetterskip, wordt het plan wat betreft het aspect water niet in uitvoerbaarheid belemmerd.

4.9

Overig

4.9.1

Kabels en leidingen

Het is van belang dat de ligging van kabelverbindingen planologisch wordt veiliggesteld. Ook dient het tracé van een kabelverbinding gevrijwaard te blijven van (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen en activiteiten die van negatieve invloed kunnen zijn op de functionaliteit van de kabelverbinding. Zo wordt voor 50kV-kabelverbindingen doorgaans een dubbelbestemming ‘Leiding – Hoogspanning’ opgenomen, zodat de kabel planologisch is beschermd en ontwikkelingen slechts na afweging mogelijk zijn. Voor het plangebied en de omgeving daarvan is een KLIC-melding gedaan. In het plangebied zijn geen planologisch relevante leidingen gelegen die extra bescherming vragen. De overige kabels en leidingen worden beschermd via de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION). 4.9.2

Verkeerseffecten

VERKEER Voor een ruimtelijk plan geldt dat verkeerseffecten die optreden als gevolg van een planvoornemen moeten worden onderbouwd. Hiertoe kan gebruik worden gemaakt van vuistregels en kengetallen die in publicatie nr. 381 'Toekomstbestendig parkeren' (2018). De cijfers zijn algemeen van aard en gelden als hulpmiddel om de bandbreedte van de parkeerbehoefte en verkeersgeneratie bij ruimtelijke ontwikkelingen te kunnen bepalen. Voor meer specifieke oplossingen dient rekening gehouden te worden met: bereikbaarheidskenmerken van een locatie; specifieke eigenschappen van een functie; mobiliteitskenmerken van gebruikers/bezoekers van een functie; het gemeentelijk parkeer- of mobiliteitsbeleid. Het CROW beveelt hierover aan de vrijheid te nemen om af te wijken van de kencijfers als er uit ervaring bij een specifieke functie reden is om dit te doen. Uitgangspunt is dat Akkrum in een 'weinig stedelijk gebied' ligt en het projectgebied tot de zone 'centrum' wordt gerekend. Verder is het door de CROW gehanteerde begrip 'fullservice supermarkt' voor de Poiesz in Akkrum van toepassing. Een fullservice supermarkt is een supermarkt die zich kenmerkt door een relatief hoog prijsniveau. Ook het serviceniveau is van een hoog niveau en het assortiment is (soms zeer) uitgebreid. Dit soort supermarkten heeft speciale afdelingen voor vlees, kaas en brood.

De verkoopvloeroppervlakte is vaak groter dan 1.000 m2 winkelvloeroppervlakte* (wvo). * Verkoopvloeroppervlakte (vvo) is gelijk aan winkelvloeroppervlakte (wvo). De winkelvloeroppervlakte is het gedeelte van het brutovloeroppervlak (bvo) van een winkel waar de goederen ter verkoop zijn uitgestald en waar de consument mag komen of die de consument direct kan zien. Het gaat om de verkoopruimten die direct samenhangen met de winkelverkoop (ook etalages, vitrines, toonbanken, schapruimte, paskamers en kassaruimten). Dit in tegenstelling tot het m2 bvo, waarbij onder andere ook kantoorruimte en magazijnruimte worden meegeteld. Voor winkels is het bvo gemiddeld 1,25 maal het wvo.

Naast de supermarkt worden met het planvoornemen ook een bouwmarkt en bloemist mogelijk gemaakt. Een bouwmarkt is als zodanig in de publicatie van het CROW opgenomen, maar heeft voor een ligging in het centrumgebied geen verkeerskengetallen. Een bloemist is helemaal niet opgenomen in de publicatie van het CROW. Hiervoor kan de volgende verklaring gevonden worden. Over het algemeen bevindt een bouwmarkt zich meestal in een schil centrumgebied en heeft vaak een grotere verkeersaantrekkende

35

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

werking; mensen brengen vaak een afzonderlijk bezoek aan een bouwmarkt. Een bloemist daarentegen heeft juist vaak te maken met gecombineerde bezoeken en is vaak op een locatie te vinden waar ook andere winkels aanwezig zijn. In het centrum van Akkrum vinden, vanwege de aanwezigheid van diverse winkels, veel gecombineerd bezoeken plaats. De verschillende detailhandelsfuncties in en in de omgeving van het centrum vullen elkaar aan en voorzien in de dagelijkse behoefte van de inwoners en toeristen. Voor de verkeerscijfers van de bouwmarkt en bloemist wordt dan ook gebruikt gemaakt van de cijfers van het CROW die gelden voor een 'Buurt- of Dorpscentrum' zoals opgenomen in de publicatie 381. Hiervoor zijn alleen cijfers opgenomen voor een niet stedelijke omgeving. Over het algemeen zijn deze hoger dan voor een weinig stedelijke omgeving. Voor een worst case situatie geven deze cijfers een voldoende indruk. Vorenstaande leidt er toe dat verkeerscijfers van toepassing zijn met ten hoogste 94.6 ritten per dag per 100 m2 brutovloeroppervlak voor de fullservicesupermarkt. Voor de bouwmarkt en bloemist (buurt- en dorpscentrum/niet stedelijk) kan een hoogst aantal ritten worden aangehouden van 68.7 per 100 m2 brutovloeroppervlak winkelruimte. Bestaand In de huidige situatie is een supermarkt van 1.350 m2 bvo aanwezig.

Hiervoor bedraagt de verkeersgeneratie per dag in totaal 1.277 verkeersbewegingen. De bouwmarkt en de bloemist hebben in de huidige situatie een oppervlakte van respectievelijk 450 m2 en 123 m2 bvo. De verkeersgeneratie van deze winkels bedraagt 393.6 verkeersbewegingen. De totale gemiddelde verkeersbewegingen in de huidige situatie bedragen afgerond 1.671 verkeersbewegingen per dag. Toekomstig Het brutovloeroppervlak van de nieuwe supermarkt bedraagt 1.570 m2 . De te verwachten verkeersgeneratie bedraagt op basis van de kencijfers afgerond ten hoogste 1.485 verkeersbewegingen per dag. De brutovloeroppervlakte in de nieuwe situatie van de bouwmarkt en de bloemist samen is circa 1.413 m2 . De te verwachten verkeersgeneratie voor de bouwmarkt en bloemist bedraagt dan ook afgerond 971 verkeersbewegingen per dag. Het planvoornemen resulteert in een totale gemiddelde verkeersgeneratie van 2.456 verkeersbewegingen per dag. Met de ontwikkeling is sprake van een toename van gemiddeld 785 motorvoertuigbewegingen per dag. Het betreft hier enkelvoudige verkeersbewegingen, oftewel één verkeersbeweging representeert één aankomende of vertrekkende personenauto. Daarnaast gaat het hier om een dorpscentrum waarbij met name klanten uit het dorp zelf of de nabijgelegen dorpen de winkels bezoeken. Tenslotte bestaat een aandeel klanten uit verblijvende toeristen.

De hiervoor genoemde kengetallen hebben betrekking op een drukke winkeldag, met relatief veel verkeer en worden gezien als 'worst-case'. De ervaring leert dat, ook op drukke winkeldagen, in de praktijk de verkeersgeneratie lager is omdat veel te voet of te fiets wordt gewinkeld. Daarnaast worden met de uitbreiding en vernieuwing van de supermarkt niet zo zeer meer bezoekers verwacht maar juist meer een hogere besteding per klant vanwege het uitgebreide assortiment. Tenslotte leidt de aanwezigheid van de diverse detailhandelszaken tot gecombineerde bezoeken waarmee de daadwerkelijke verkeersgeneratie lager zal zijn. Het plangebied vindt ontsluiting op de Feansterdyk/Kleef en de Mounedyk. Verkeer van en naar het projectgebied kan dan ook op eenvoudige wijze afwikkeling vinden. De toename in het aantal verkeersbewegingen hoeft dan ook niet te leiden tot verkeersproblemen. PARKEREN Gemeente Heerenveen heeft geen vastgesteld parkeerbeleid maar hanteert de Parkeernormen

36

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Heerenveen Overig. Voor winkels hanteert zij de volgende normen:

Figuur 16. Weergave uitsnede Parkeernormen Heerenveen Overig

Bestaand Het aanwezige parkeerterrein aan It Achterom en de insteekhavens aan de Kleef en de Mounedyk worden naast het winkelend publiek van de bouwmarkt, bloemist en supermarkt ook gebruikt door het winkelend publiek van naastgelegen winkels. In de analyse naar voldoende parkeergelegenheid dient de parkeerbehoefte van de naastgelegen winkels ook betrokken te worden. Uit parkeeronderzoek van de gemeente Heerenveen blijkt dat deze naastgelegen winkels een parkeerbehoefte van circa 17 parkeerplaatsen hebben. De bouwmarkt, supermarkt en bloemist hebben in de huidige situatie de volgende parkeerbehoefte: Bestaande bruto vloeroppervlakte

parkeernorm per 100 m2 bvo

parkeerbehoefte totaal

supermarkt

1.350

4.0

54.0

bouwmarkt

450

2.2

9.9

bloemist

123

2.2

2.7

Functie

Totaal

66.6

*voor de bloemist wordt gebruik gemaakt van de parkeercijfers voor een tuincentrum omdat voor deze specifieke groep geen eigen normen bekend zijn.

De parkeerbehoefte van de supermarkt, bouwmarkt en bloemist is in de huidige situatie 67 parkeerplaatsen. Gezamenlijk met de parkeerbehoefte van de overige winkels is de huidige parkeeerbehoefte in totaal 84 parkeerplaatsen. In de huidige situatie zijn op het parkeerterrrein aan It Achterom 62 parkeerplaatsen, aan de Kleef 18 parkeerplaatsen en aan de Mounedyk 4 parkeerplaatsen aanwezig. Het aantal aanwezig parkeerplaatsen voldoet aan de parkeerbehoefte in de huidige situatie. Toekomstig Met het planvoornemen wordt een verplaatsing van een bestaande supermarkt en bloemist en de uitbreiding van een bestaande bouwmarkt mogelijk gemaakt. De parkeerbehoefte van deze functies is aan de hand van de hiervoor genoemde normen bepaald: Functie

te realiseren bruto vloeroppervlakte

parkeernorm per 100 m2 bvo

parkeerbehoefte totaal

supermarkt

1.570

4

62.8

bouwmarkt

1.250

2.2

27.5

bloemist

163

2.2

3.6

Totaal

93.9

*voor de bloemist wordt gebruik gemaakt van de parkeercijfers voor een tuincentrum omdat voor deze specifieke groep geen eigen normen bekend zijn.

De parkeerbehoefte voor het planvoornemen bedraagt in totaal afgerond 94 parkeerplaatsen. In de toekomstige situatie wijzigt de parkeerbehoefte van de naastgelegen winkels niet. De totale

37

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

parkeerbehoefte in de toekomstige situatie is dan ook 111 parkeerplaatsen. Met het planvoornemen worden in totaal 97 parkeerplaatsen, inclusief 4 mindervalideplaatsen, op het terrein aan It Achterom gerealiseerd. De aanwezige parkeerplaatsen aan de Kleef en de Mounedyk blijven hetzelfde aantal. In totaal wordt in de nieuwe situatie ruimte geboden aan het parkeren van 119 motorvoertuigen. Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de parkeerbehoefte. Voor het laden en lossen zijn geen parkeernormen opgenomen. Aan de achterzijde van de bouwmarkt en bloemist is hiervoor op het parkeerterrein ruimte ingetekend. Voor het laden en lossen van de supermarkt wordt inpandig ruimte gemaakt aan de westzijde van het nieuwe gebouw. Conclusie Het planvoornemen is wat betreft verkeer en parkeren uitvoerbaar. 4.9.3

M.e.r.-verantwoording

De bij elk ruimtelijk plan uit te voeren m.e.r.-beoordeling houdt in dat nagegaan moet worden of er activiteiten plaatsvinden die negatieve effecten op het milieu kunnen hebben. De grondslag hiervoor is enerzijds het Besluit m.e.r. (Besluit milieueffectrapportage) en anderzijds de hiervoor beschreven onderzoeken. De activiteiten die in het plangebied worden beoogd, overschrijden geen drempelwaarden in de D-lijst van het Besluit m.e.r. Voor het bestemmingsplan is daarom de vormvrije m.e.r.-beoordeling van toepassing. Bij wetswijziging van het Besluit m.e.r. per 7 juli 2017 moet (met terugwerkende kracht vanaf 16 mei 2017) een particulier of ondernemer een vormvrije m.e.r.-beoordeling middels een aanmeldnotitie bij het bevoegd gezag aanvragen. Aan de hand hiervan wordt beoordeeld of een voorgenomen activiteit belangrijke nadelige milieugevolgen zal hebben. Door het bevoegd gezag, in deze de gemeente, zal op grond van de aanmeldnotitie binnen 6 weken na indiening worden beslist of een milieueffectrapportage voor een planvoornemen moet worden opgesteld. In het kader van het planvoornemen van voorliggend bestemmingsplan is namens initiatiefnemer een aanmeldnotitie bij de gemeente ingediend.

38

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Hoofdstuk 5 5.1

Juridische vormgeving

Plansystematiek

Dit bestemmingsplan is zodanig vormgegeven dat het voldoet aan de vereisten voortkomend uit de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Bij de vormgeving van de regels en de verbeelding is aangesloten op de meest recente regeling Ruimtelijke Standaarden ruimtelijke ordening en is de Standaard Vergelijkbare BestemmingsPlannen 2012 (SVBP2012) toegepast. Het bestemmingsplan voldoet daarmee aan de digitale verplichtingen zoals die per 01-01-2010 van kracht zijn. SVBP2012 De SVBP2012 bevat een aantal juridische regels die moeten worden opgevolgd. Voor de planregels betekent dit dat er sprake is van een aantal dwingend voorgeschreven begripsbepalingen, die worden neergelegd in artikel 1 aangaande de begrippen. Ook schrijft de SVBP2012 voor op welke wijze er invulling moet worden gegeven aan artikel 2 betreffende de wijze van meten. Vanwege het Bro geldt verder een formulering die ten aanzien van de anti-dubbeltelregel en het overgangsrecht eveneens in de planregels moet worden overgenomen. Analoog vs. digitaal bestemmingsplan De regels zijn zo opgesteld dat deze gebruikt kunnen worden in een analoog alsook in een digitaal bestemmingsplan. Op basis van de Wro is het digitaal vastgestelde bestemmingsplan leidend. Als er een verschil bestaat tussen het analoge en digitale bestemmingsplan, is het digitale bestemmingsplan bepalend qua vormgeving en inhoud.

5.2

Toelichting op de regels

De hoofdstukindeling van de regels is op een standaardwijze opgesteld, namelijk: 5.2.1

Inleidende regels

Hoofdstuk 1 van de regels betreffen de inleidende regels. Artikel 1: Begrippen In artikel 1 van de regels zijn waar nodig de in de regels gebruikte begrippen verklaard. Dit is alleen het geval wanneer begrippen niet op voorhand voor een eenduidige uitleg, conform normaal spraakgebruik, vatbaar zijn. Een deel van deze begrippen is voorgeschreven in de SVBP2012. Artikel 2: Wijze van meten De wijze waarop maten, afstanden en dergelijke gemeten moeten worden, is opgenomen in artikel 2. 5.2.2

Bestemmingsregels

Hoofdstuk 2 van de regels zijn de bestemmingsregels die betrekking hebben op de in het bestemmingsplan gehanteerde bestemmingen en artikelsgewijs in de regels zijn opgenomen. De regels kunnen onder meer bestaan uit de volgende onderdelen: Bestemmingsomschrijving: In de bestemmingsomschrijving wordt uitgegaan van een volledige opsomming van wat binnen de bestemming functioneel ten aanzien van het gebruik van de gronden is toegestaan. Bouwregels: De bouwregels bieden het kader in hoeverre er ergens gebouwd mag worden voor hoofdgebouwen, aan- en uitbouwen en bijgebouwen dan wel het oprichten van bouwwerken, geen gebouwen zijnde. Bouwregels kunnen eisen wat betreft maatvoering, oppervlakte- en inhoudsbepalingen en aantallen te plaatsen bouwwerken omvatten. Afwijken van de bouwregels: Met het afwijken van de bouwregels wordt geregeld dat door het bevoegd

39

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

gezag in voorkomende gevallen onder voorwaarden kan worden afgeweken van de eerder opgenomen bouwregels. Met voorliggend bestemmingsplan is sprake van de bestemmingen 'Centrum', 'Gemengd', 'Groen', 'Verkeer' en 'Verkeer - Parkeren'. 'Centrum' Binnen de bestemming centrum zijn de winkels in het centrumgebied van Akkrum opgenomen. Het gaat in voorliggend bestemmingsplan specifiek om de panden voor de bouwmarkt en de bloemist. Binnen deze bestemming is de regeling uit het bestemmingsplan 'Akkrum - Nes' over genomen en is bijvoorbeeld uitwisseling van functies mogelijk. Er geldt wel een beperking in het aantal vierkante meters brutovloeroppervlakte. De bouw- en goothoogten zijn vastgelegd op de verbeelding. 'Gemengd' De bestemming is toegekend aan de detailhandelsactiviteiten buiten het centrumgebied. In voorliggend bestemmingsplan gaat dit om de locatie van de supermarkt. De bestemming laat detailhandel in dagelijkse goederen toe (met een maximale gezamenlijke brutovloeroppervlakte van 1.700 m² inclusief inpandig laden en lossen). De bouw- en goothoogten zijn vastgelegd op de verbeelding en bieden de mogelijkheid om bij de entree te voorzien in een bijzondere kapvorm. 'Groen' De bestemming 'Groen' is toegekend aan de groenstrook rondom de nieuwe supermarkt. Deze strook blijft hiermee vrij van bebouwing en geldt als buffer tussen de bedrijvigheid en naastgelegen woningen.

Binnen deze bestemming zijn erf- en terreinafscheidingen tot een hoogte van 3 m toegestaan. Eveneens kan binnen deze bestemming een geluidsscherm worden geplaatst. 'Verkeer' De voor 'Verkeer' bestemde gronden zijn bedoeld voor de ontsluitingswegen van een naar het parkeerterrein. 'Verkeer - Parkeren' De gronden in het midden van het plangebied zijn bedoeld voor het parkeren. Voor het parkeerterrein geldt dat hier geen gebouwen zijn toegestaan, met uitzondering van gebouwen voor de stalling van winkelwagens. Wel kunnen er andere bouwwerken worden gebouwd ten behoeve van de naastgelegen detailhandelsbestemming, zoals (ondergrondse) containers voor de inzameling van bijvoorbeeld glas en kleding, reclamezuilen (muppys), laadpalen en vlaggenmasten. Het aantal parkeerplaatsen is vastgelegd zodat met het planvoornemen in voldoende parkeergelegenheid wordt voorzien.

5.2.3

Algemene regels

Hoofdstuk 3 van de bestemmingsregels omvatten de algemene regels. De algemene regels gelden in het algemeen voor het gehele bestemmingsplan en staan min of meer los van de specifieke bestemmingsregels en worden om die reden altijd in een apart hoofdstuk opgenomen. Artikel 5: Anti-dubbeltelregel De anti-dubbeltelregel ziet er op toe dat grond die reeds eerder bij een verleende omgevingsvergunning voor het bouwen is meegenomen, niet nog eens bij de verlening van een nieuwe omgevingsvergunning voor het bouwen mag worden meegenomen. De anti-dubbeltelregel heeft uitsluitend betrekking op situaties die plaatsvinden ten tijde van het geldende bestemmingsplan.

40

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Artikel 6: Algemene bouwregels In de algemene bouwregels is een regeling opgenomen ten aanzien van bestaande maatvoeringen, de overschrijding van bouwgrenzen en plaatselijke verhogingen. Artikel 7: Algemene gebruiksregels In de algemene gebruiksregels is geregeld welk gebruik in ieder geval tot strijdig gebruik met de in het plan opgenomen bestemmingen wordt gerekend. Artikel 8: Algemene afwijkingsregels De algemene afwijkingsregels bieden enige flexibiliteit als het gaat om het afwijken van in het plan opgenomen maten en bieden ruimte om bepaalde voorzieningen te kunnen realiseren. Artikel 9: Algemene wijzigingsregels De algemene wijzigingsregels bieden de mogelijkheid voor burgemeester en wethouders om de in het plangebied opgenomen bestemming onder voorwaarden te wijzigen ten behoeve van de aanleg van of een wijziging in de bestaande infrastructuur. Artikel 10: Overige regels Overige regels zien er op toe dat er een juiste afstemming aanwezig is tussen het bestemmingsplan en wettelijke regelingen zoals die bij de inwerkingtreding van het bestemmingsplan van kracht zijn. In geval van voorliggend bestemmingsplan is in dit artikel de borging van voldoende parkeergelegenheid ten behoeve van het plangebied vastgelegd.

5.2.4

Overgangs- en slotregels

In hoofdstuk 4 zijn de afsluitende regels van het bestemmingsplan neergelegd. Het gaat hierbij om: Artikelen 11 en 12: Overgangsrecht en slotregel Overeenkomstig de in het Bro voorgeschreven formulering van het overgangsrecht en de SVBP2012 zijn de overgangs- en slotregels in de afsluitende artikelen van de regels opgenomen.

5.3

Overige aspecten

5.3.1

Additionele voorzieningen

In de regels van dit bestemmingsplan zijn de al dan niet in directe relatie met een bestemming staande voorzieningen bij de bestemming inbegrepen zonder dat dit uitdrukkelijk is vermeld. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om ondergrondse leidingen, verhardingen, bermen, geluidwerende voorzieningen, centrale installaties ten behoeve van de energievoorziening, voorzieningen ten behoeve van de waterbeheersing in de vorm van watergangen, duikers, waterkeringen en dergelijke. 5.3.2

Handhaving

Het bestemmingsplan geeft de gewenste planologische situatie voor het plangebied aan. Bestemmingsplannen zijn bindend voor de overheid en de burger. Enerzijds kan de overheid naleving van bestemmingsplannen afdwingen, anderzijds vormt het bestemmingsplan een juridisch kader voor burgers waaruit deze kan afleiden wat de bouw- en gebruiksmogelijkheden zijn, op de in eigendom zijnde dan wel de naastgelegen buurpercelen, in de directe woon- en leefomgeving.

41

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

5.4

Bestemmingsplanprocedure

In de Wro en het Bro zijn wettelijke regels voor de bestemmingsplanprocedure vastgelegd. Hierin zijn de volgende fasen onderscheiden: Voorbereidingsfase De gemeente voert ten behoeve van de voorbereiding van een bestemmingsplan onderzoek uit naar de bestaande situatie en de mogelijke (ruimtelijke) ontwikkelingen in de gemeente. De gemeente stelt voor het overleg op grond van artikel 3.1.1 Bro haar voornemen (vaak als een concept- dan wel voorontwerpbestemmingsplan) beschikbaar aan de besturen en diensten van hogere overheden. Ook kan de gemeente aan belangstellenden de mogelijkheid bieden om te reageren op het voorontwerpbestemmingsplan via inspraak. In dit geval is er voor gekozen voor het plan geen inspraakprocedure te volgen. De gemeente geeft een reactie op mogelijke overlegreacties die voor zover noodzakelijk worden verwerkt in de regels en verbeelding. Terinzageleggingsfase Het ontwerpbestemmingsplan wordt na aankondiging in de Staatscourant, het Gemeenteblad en de website www.officielebekendmakingen.nl voor een periode van 6 weken ter inzage gelegd. In deze periode kan door iedereen een zienswijze op het ontwerpbestemmingsplan worden ingediend. Vaststellingsfase Na de periode van terinzagelegging stelt de gemeenteraad het ontwerpbestemmingsplan, mogelijk met wijzigingen, binnen een periode van ten hoogste 12 weken vast.

Beroepsfase Na de vaststelling van het bestemmingsplan maakt de gemeenteraad het vaststellingsbesluit bekend en legt het vastgestelde bestemmingsplan ter inzage. Dit gebeurt als volgt: Indien Gedeputeerde Staten (GS) of de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) een zienswijze hebben ingediend die door de gemeenteraad niet volledig is overgenomen of indien de gemeenteraad het bestemmingsplan gewijzigd heeft vastgesteld, geschiedt bekendmaking en terinzagelegging 6 weken na vaststelling. Indien het bestemmingsplan ongewijzigd is vastgesteld en er gehoor is gegeven aan eventuele zienswijzen van GS en/of de ILT wordt het vaststellingsbesluit door de gemeenteraad uiterlijk 2 weken na vaststelling bekend gemaakt. Tevens wordt uiterlijk 2 weken na vaststelling het bestemmingsplan ter inzage gelegd. Binnen 6 weken na bekendmaking van het vaststellingsbesluit kan er door belanghebbenden beroep worden ingesteld bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS). Indien geen beroep tegen het vastgestelde bestemmingsplan is ingediend, is het bestemmingsplan na afloop van de beroepstermijn onherroepelijk.

42

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Hoofdstuk 6

Uitvoerbaarheid

6.1

Economische uitvoerbaarheid

6.1.1

Grondexploitatie

Op grond van artikel 6.12 Wro stelt de gemeenteraad een exploitatieplan vast voor gronden waarop een bouwplan is voorgenomen. Wat onder een bouwplan moet worden verstaan, is in artikel 6.2.1 Bro aangegeven. Dit bestemmingsplan ziet toe op de sloop van de bestaande supermarkt en herbouw van een nieuwe supermarkt en betreft daarmee een bouwplan op grond van artikel 6.2.1 Bro onder b: "de bouw van één of meer andere hoofdgebouwen". Doel van een grondexploitatieregeling is het inzichtelijk maken van de financiële haalbaarheid en het bieden van meerdere mogelijkheden voor het kostenverhaal, waardoor er meer sturingsmogelijkheden zijn. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de publiekrechtelijke weg via een exploitatieplan en de privaatrechtelijke weg in de vorm van overeenkomsten. In het geval van een exploitatieplan kan de gemeente eisen en regels stellen voor de desbetreffende gronden. 6.1.2

Onderzoeks- en plankosten

De kosten voor het verrichten van de noodzakelijke onderzoeken ten behoeve van de planvorming vanwege dit bestemmingsplan worden door de ontwikkelende partij gedragen. Door de gemeente worden kosten voor de ambtelijke planbegeleiding gemaakt die worden verhaald in de tussen partijen af te sluiten anterieure overeenkomst waarin de kostenafspraken zijn vastgelegd. 6.1.3

Realisatiekosten en financiële uitvoerbaarheid

Initiatiefnemer van het planvoornemen van dit bestemmingsplan is een private partij; te weten Poiesz Vastgoed B.V. uit Sneek. Poiesz is een regionale speler en met 69 vestigingen een gevestigde partij in de supermarktbranche. De kosten voor realisatie van het planvoornemen komen voor rekening van het supermarktbedrijf. Poiesz heeft hiertoe budget gereserveerd. Het gaat om een financieel gezond bedrijf met kennis van zaken. Op grond daarvan mag in redelijkheid worden aangenomen dat de beoogde ontwikkeling binnen de planperiode van in beginsel 10 jaar wordt uitgevoerd. 6.1.4

Planschade

Door het opstellen van dit nieuwe bestemmingsplan voor de betreffende gronden is er de kans dat door eigenaren van gronden in de directe omgeving van het plangebied bij de gemeente op grond van artikel 6.1 Wro een verzoek tot tegemoetkoming in planschade wordt ingediend. Diegenen die schade lijden door de bestemmingsplanherziening, omdat hun onroerend goed in waarde vermindert, kunnen de schade verhalen (voor zover deze redelijkerwijs niet voor de aanvrager behoort te blijven). Afspraken over de mogelijke kosten die samenhangen met deze tegemoetkoming in de planschade worden in de tussen initiatiefnemer en gemeente overeengekomen anterieure overeenkomst opgenomen. 6.1.5

Conclusie

Het kostenverhaal, evenals de afwenteling van de planschade, is geregeld in een tussen de gemeente en initiatiefnemer gesloten afzonderlijke anterieure overeenkomst. Op basis van deze overweging moet het planvoornemen van dit bestemmingsplan economisch uitvoerbaar worden geacht. De exploitatiekosten zijn derhalve anderszins verzekerd. Een exploitatieplan op grond van de Grondexploitatiewet is dan ook niet noodzakelijk. Voorgaande betekent dat dit bestemmingsplan niet door onvoldoende economische uitvoerbaarheid wordt belemmerd.

43

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

6.2

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

6.2.1

Informatiebijeenkomst

Voor het dorp heeft vooruitlopend op de officiële bestemmingsplanprocedure inspraak plaatsgevonden aan de hand van de bouw- en inrichtingsplannen. Op 4 en 27 september 2018 is een inloopavond over het plan van Poiesz en het daarop gebaseerde bestemmingsplan georganiseerd. Deze informatiebijeenkomst stond open voor belangstellenden, zoals direct omwonenden, bedrijven en betrokkenen, om de plannen in te kunnen zien en daar een toelichting op te krijgen. 6.2.2

Inspraak

De gemeente heeft in april/mei 2020 inspraak gegeven op de bouw- en inrichtingsplannen. Vanwege de COVID19-pandemie is geen bijeenkomst gehouden. Inwoners en belanghebbenden werden uitgenodigd door middel van een publicatie in de Heerenveense Courant, een verspreide flyer en social media. Op het plan zijn diverse inspraakreacties ingediend. In Bijlage 10 is hiervan een samenvatting en de gemeentelijke reactie opgenomen. De inspraakreacties hebben niet geleid tot aanpassing van het planvoornemen. 6.2.3

Overleg ex artikel 3.1.1 Bro

In het kader van het bestuurlijk vooroverleg ex artikel 3.1.1 Bro is het voorontwerp-bestemmingsplan aan verschillende maatschappelijke instanties worden voorgelegd voor een reactie. De ingekomen reactie van de provincie Fryslân is als bijlage bij de toelichting opgenomen. De reactie heeft niet geleid tot aanpassingen van het planvoornemen. 6.2.4

Tervisielegging ontwerp

Op grond van artikel 3.8 Wro wordt het ontwerp van dit bestemmingsplan ter visie gelegd. In de periode van tervisielegging kan door iedereen een zienswijze worden ingediend.

44

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Bijlagen bij de toelichting

45

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

46

bestemmingsplan Poiesz en omgeving - Akkrum

Bijlage 1 DPO onderzoek

47

Akkrum

Toetsing verplaatsing Poiesz supermarkt

Broekhuis Rijs & De Gier Advisering

1

Akkrum

Toetsing verplaatsing Poiesz supermarkt

Opdrachtgever: Projectnummer: Datum:

Poiesz Vastgoed B.V. 0519.451 29-4-2020

Broekhuis Rijs & De Gier Advisering Postadres: Wederik 1 9801 LX Zuidhorn Tel. (0594-528358) E-mail : info@brdgadvies.nl Internet : www.broekhuisrijsdegier.nl

Broekhuis Rijs Advisering

2

Inhoud

1

Inleiding

4

2

Gegevens planontwikkeling

5

3

Analyse huidige situatie Akkrum 1. Vraagzijde 2. Winkelaanbod

6

4

Dagelijkse voorzieningen Akkrum 1. Kwantitatieve analyse 2. Functie supermarkt

8

5

Landelijke en Europese regelgeving 1. Ladder voor duurzame verstedelijking 2. Europese Dienstenrichtlijn

11

6

Conclusies

13

Broekhuis Rijs Advisering

3

1

Inleiding

Akkrum is een plaats in de gemeente Heerenveen. De plaats ligt langs de A32 van Heerenveen naar Leeuwarden, centraal in Friesland. De supermarkt van Poiesz is een belangrijke winkel in Akkrum voor de dagelijkse voorzieningen. De supermarkt is op dit moment ca. 930 m² winkelvloeroppervlak (wvo) groot. Poiesz heeft aangegeven dat zij de winkel wensen te vergroten; hiervoor is het nodig om te verplaatsen. De bedoeling is om iets zuidelijker aan It Achterom een winkel van ca.1.130 m² wvo te realiseren. Voor deze vergroting is een distributieve onderbouwing gewenst, om met name de behoefte van deze ontwikkeling inzichtelijk te maken. De nieuwe ladder voor duurzame verstedelijking vraagt om een dergelijke onderbouwing van het nut en de noodzaak van de ontwikkeling, zowel kwantitatief als kwalitatief. Een belangrijk onderdeel van de onderbouwing betreft de plannen voor het te verlaten pand, en het al dan niet ontstaan van leegstand. Daarvoor stellen we deze rapportage op. Vraagstelling Op basis van voorgaande zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld: 1. Welke marktruimte is distributieplanologisch gezien in de dagelijkse sector aanwezig voor de uitbreiding van de winkelmeters? 2. Hoe verhoudt het plan zich tot de (Nieuwe) Ladder voor Duurzame Verstedelijking? Wat zijn de plannen voor de achterblijvende ruimte?

Werkwijze Om deze vragen te beantwoorden beschrijven we in Hoofdstuk 2 eerst de plannen voor de vergroting en verplaatsing van de Poiesz supermarkt. Vervolgens zullen we in hoofdstuk 3 een analyse uitvoeren van de huidige situatie in Akkrum, waarbij er met name aandacht is voor de verzorgingsfunctie van de supermarkt in een plaats als Akkrum. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de beschikbare informatie, zoals die van het onlangs uitgevoerde Koopstromenonderzoek in Friesland. Op basis van het huidige aanbod, de koopkrachtbinding, de mogelijke koopkrachttoevloeiing en de noodzakelijke vloerproductiviteit wordt voor de dagelijkse sector in hoofdstuk 4 de distributieve ruimte vastgesteld. Ook de kwalitatieve aspecten komen hierbij aan bod. In hoofdstuk 5 wordt de nieuwe ladder besproken. Tenslotte volgen in hoofdstuk 6 de conclusies.

Broekhuis Rijs & De Gier Advisering

4

2.

Gegevens planontwikkeling

In het hart van het dorp Akkrum zijn momenteel aan de Kleef/Buorren zowel de supermarkt van Poiesz, de bouwmarkt Hubo als bloemenboetiek de Vlijtige Lies gevestigd, samen in één groot pand. Allen willen graag uitbreiden en de bedrijfsvoering optimaliseren, aangezien de huidige oppervlaktes aan de krappe kant zijn voor een moderne bedrijfsvoering en omdat het huidige pand niet optimaal is. Over de plannen zijn al diverse overleggen gevoerd, waaronder met de omwonenden. Het plan bestaat uit het uitplaatsen van Poiesz uit het bestaande bouwblok; zij verhuizen iets zuidelijker naar It Achterom, waar ze een nieuwe supermarkt kunnen realiseren. De nieuwe supermarkt krijgt dan een verkoopruimte van ca. 1.130 m² wvo, een vergroting met 200 m² wvo ten opzichte van de huidige situatie. Van de achterblijvende ruimte van Poiesz zal een gedeelte worden gesloopt (ca. 675 m2), onder andere ten behoeve van de kwaliteit van de openbare ruimte. Hubo zal dan de resterende ruimte gaan vullen, waarbij de wvo met ca. 500 m² wvo zal toenemen. Voor Bloemenboetiek De Vlijtige Lies zal er een nieuw pand worden gerealiseerd, waardoor deze met ca. 50 m² wvo zal uitbreiden. Onderdeel van de planvorming is tevens een verruiming van de parkeergelegenheid. Het huidige aantal van 83 zal met 36 parkeerplaatsen worden uitgebreid tot 119, in het deel tussen het huidige bouwblok en de nieuwe Poiesz. Figuur 1

Schets toekomstige situatie omgeving supermarkt

Bron: Wijbenga-Tromp architecten en adviseurs

Broekhuis Rijs Advisering

5

3.

Analyse huidige situatie

3.1

Vraagzijde

Akkrum is een aantrekkelijke watersportplaats in het hart van Friesland. Direct ten oosten van de plaats Akkrum ligt het dorp Nes; ondanks het feit dat zowel de snelweg A32 als de spoorlijn tussen beide doorloopt vormen ze een geheel. Grotere kernen liggen op redelijke afstand van Akkrum. Het centrum van Heerenveen ligt op bijna 15 kilometer, Leeuwarden op ruim 20 kilometer en Sneek op ongeveer 18 kilometer afstand. Het dorp Grou is iets groter dan Akkrum en Nes samen; deze plaats ligt op zo’n 7 kilometer afstand. Het dorp Akkrum telt 3.355 inwoners (bron CBS 2019); de afgelopen jaren is het inwonertal licht gedaald. In 2016 lag het inwonertal nog op 3.440. In Nes wonen 1.060 mensen per 1 januari 2019; in 2016 waren dit 1.080. De twee dorpen samen tellen derhalve 4.415 inwoners. Het dorp Aldeboarn (1.560 inwoners, nu gemeente Heerenveen) ligt op ongeveer 4 kilometer ten oosten van Nes/Akkrum. Terherne (nu gemeente De Kleine Meren) is een klein (watersport)dorp ten westen van Akkrum. Hier wonen ca. 750 inwoners. Deze dorpen lagen in de voormalige gemeente Boarnsterhim (met Grou en Akkrum als hoofdkernen), en zijn nog sterk op elkaar en op Akkrum gericht. In Akkrum zal de komende jaren niet of nauwelijks nieuwbouw gepleegd worden; hierdoor zal het inwonertal naar verwachting de komende jaren nog iets verder gaan dalen.

In Akkrum/Nes is sprake van vergrijzing; het aandeel 65+’ers ligt op 21,9% en stijgt behoorlijk; in de gemeente Heerenveen ligt het percentage op 21,5% en landelijk op 19,2%. Het aandeel jongeren (onder de 25 jaar) ligt daarentegen iets hoger. In Akkrum/Nes bedraagt het percentage 29,4, in Nederland 28,2. Het gemiddeld inkomensniveau van de gemeente Heerenveen ligt iets (ca. 5%) onder Nederlands gemiddelde; daarmee ligt het wel iets hoger dan het Fries gemiddelde (8% onder Nederlands gemiddelde). Toerisme Akkrum ligt midden in Friesland en diverse meren en waterwegen liggen op korte afstand. Het water stroomt door het hart van Akkrum. Het toerisme is in Akkrum dan ook van aanzienlijk belang, ook al is het niet een van de topplaatsen qua bezoekersaantallen, zoals in het nabijgelegen Terherne of Grou. Tijdens het watersportseizoen ligt ook in Akkrum het aantal bezoekers fors hoger; niet alleen de horeca, ook de winkels (waaronder de supermarkt) kunnen dit goed merken. Het toerisme zorgt voor extra draagvlak voor de diverse voorzieningen.

Broekhuis Rijs Advisering

6

3.2

Aanbodzijde

Het verzorgingsgebied van de Poiesz in Akkrum bestaat primair uit Akkrum en Nes. In Nes zijn geen voorzieningen. De toevloeiing van koopkracht vanuit andere dorpen zal gering zijn, aangezien hier een uiterst beperkt detailhandelsaanbod aanwezig is en omdat het om dorpen met een gering inwonertal gaat. Dan betreft het vooral het eerdergenoemde Aldeboarn en Terherne. Behalve een supermarkt kent Akkrum nog een aanvullend aanbod in de dagelijkse sector met diverse vers speciaalzaken. In totaal is het aanbod in deze sector 1.329 m² wvo groot (bron Locatus maart 2020); de supermarkt van Poiesz neemt hiervan 930 m² wvo (inclusief slijterij) voor haar rekening. Nagenoeg het hele winkelaanbod is in het centrum te vinden. Leegstand is niet of nauwelijks aanwezig. De buurtsuper in Aldeboarn heeft een wvo van 373 m², die in Terherne meet 280 m² wvo. Voor alle voorzieningen in Akkrum en de omliggende regio geldt dat de toeristische component van groot belang is voor de omzet van de winkels. Ook in het type winkels, het aantal winkels en het soort producten is dit terug te vinden. Voor zowel het centrumgebied van Akkrum als de supermarkt van Poiesz houden we rekening met de bestedingen van deze categorie consumenten.

Broekhuis Rijs Advisering

7

4.

Dagelijkse voorzieningen Akkrum

4.1

Kwantitatieve analyse

Om te beoordelen of er al dan niet voldoende ruimte in de markt aanwezig is voor een vergroting van de supermarkt in Akkrum, kan een distributieplanologische analyse worden uitgevoerd. Hoewel het niet om de exacte getallen gaat, geeft de rekensom wel een indicatie van de mogelijkheden. In onderstaande tabel laten we dit zien. Hierbij gaan we uit van de meest recente kengetallen. Bij de gemiddelde omzet per hoofd is rekening gehouden met het inkomensniveau in de gemeente en is rekening gehouden met de meest recente bestedingsgegevens, die door Panteia op basis van gegevens van het CBS en Locatus zijn opgesteld. We gaan hier uit van de supermarktbestedingen. Ook het kengetal voor de vloerproductiviteit is geactualiseerd. De gegevens voor de koopkrachtbinding en de toevloeiing van koopkracht zijn voor de huidige situatie afkomstig van het in 2017 uitgevoerde Koopstromenonderzoek in de provincie Fryslân, waaraan ook Akkrum heeft deelgenomen. Naast de huidige situatie laten we de mogelijk toekomstige situatie (na uitbreiding en verplaatsing Poiesz) zien, exclusief de extra inkomsten vanuit het toerisme. Akkrum

Supermarktbesteding Huidig

Toekomstig

Omzet per hoofd (excl. btw)

€ 2.090

€ 2.090

Inwoners

3.355

3.355

Koopkrachtbinding (%)

71%

80 à 85%

Omzet verzorgingsgebied

€ 5.0 mln.

€ 5.8 mln.

Toevloeiing koopkracht (%)

30%

33%

Omzet toevloeiing

€ 2.1 mln.

€ 2.8 mln.

Totale omzet

€ 7.1 mln.

€ 8.6 mln.

Vloerproductiviteit*

€ 7.312

€ 7.312

Potentieel winkelaanbod m²

973

1.181

Aanwezig winkelaanbod m²

930

1.130

Ruimte/tekort in markt

43

51

*: 10% onder landelijk gemiddelde

De uitkomst van de berekening laat zien, dat vraag en aanbod op dit moment feitelijk in evenwicht zijn, terwijl daar de extra bestedingen vanuit het toerisme nog bovenop komen. Wel is het zo dat de koopkrachtbinding

Broekhuis Rijs Advisering

8

(de mate waarin bewoners in hun eigen dorp blijven voor hun boodschappen) op dit moment (71%) op een niveau ligt dat hoger dan gemiddeld is, maar in vergelijking met veel andere dorpen in Fryslân met een supermarkt van moderne afmetingen relatief laag (bron Koopstromenonderzoek provincie Friesland). Een deel van deze verklaring ligt mogelijk bij het supermarktaanbod aan de westzijde van de grotere kern Grou, en bij de toename van het online shoppen. Tijdens het eerdere koopstromen-onderzoek in 2007 lag de binding nog op 79%. We schatten dan ook in dat de binding na de vergroting van de Poiesz weer minimaal naar dit niveau kan stijgen, en waarschijnlijk wel hoger kan worden. In veel andere kleine dorpen met één volwaardige supermarkt (o.a. Jubbega, Makkum, Wommels en Winsum) is dit ook het geval. De toevloeiing van koopkracht vanuit het buitengebied van Akkrum zal beperkt kunnen toenemen. Het aantal inwoners neemt niet toe, maar de aantrekkingskracht van een grotere moderne supermarkt is groter. Dit geldt ook voor de omzet vanuit het toerisme. Tijdens het seizoen bieden de toeristen een duidelijke plus aan de bestedingen in Akkrum, en daarmee dus extra marktruimte. De berekende ca. 50 m2 wvo aan ruimte zal daarmee op dit moment feitelijk al hoger liggen en na de uitbreiding ook verder toenemen.

Uiteindelijk komt uit de rekensom dat, na de uitbreiding van Poiesz, vraag en aanbod in evenwicht blijven, nog zonder rekening te houden met de extra inkomsten vanuit het toerisme. De uitkomst geeft aan, dat de uitbreiding van de supermarkt (dus het optimaliseren van het huidige aanbod) zeker binnen de mogelijkheden ligt; de structuur zal hier niet door aangetast worden. Overigens plaatsen we nog een opmerking bij de gehanteerde vloerproductiviteit, ofwel de benodigde omzet per vierkante meter. In de rekensom is uitgegaan van een vloerproductiviteit die circa 10% lager ligt dan het landelijk gemiddelde; over het algemeen ligt het kostenniveau in het Noorden van het land duidelijk lager. Om deze reden werken de meeste bureaus met lagere gemiddelde cijfers voor het Noorden. 4.2

Functie supermarkt

De supermarkt van Akkrum kent een plaats-verzorgende functie voor in eerste instantie Akkrum en Nes en verder ook voor Aldeboarn, Terherne en toeristen. Door de relatief beperkte vergroting van de supermarkt ontstaat weer een supermarkt met moderne afmetingen, waar de klant weer beter bediend kan worden. De functie van de supermarkt verandert door deze vergroting dan ook niet, die blijft lokaal verzorgend. Dankzij de vergroting is de supermarkt juist in staat om deze functie beter in te vullen, waardoor

Broekhuis Rijs Advisering

9

inwoners van de plaats meer in hun eigen dorp de boodschappen blijven doen. Poiesz wil graag haar supermarkt vergroten om op die manier beter tegemoet te kunnen komen aan de wensen van de consument (inclusief de toerist), maar ook om het ‘werkgemak’ van het personeel te verbeteren. Door een iets grotere oppervlakte en betere indeling kan assortiment worden toegevoegd, maar ontstaat ook meer ‘verkeersruimte’ voor de bezoekers. Juist tijdens het toerismeseizoen wordt de druk op de winkelvloer groter, zodat extra ruimte wenselijk is. Ook de zelfscanning zal hier z’n intrede gaan doen en er ontstaat nu ruimte voor het inrichten van een koffiehoek. Dit is juist in een dorp een belangrijk sociaal ontmoetingspunt. In een dorp met de omvang van Akkrum en Nes is een supermarkt de drager van het voorzieningenapparaat. Door een sterke supermarkt in het dorp te hebben, heeft dit ook effect op de overige winkels van Akkrum. Uiteindelijk draagt dit ook weer bij aan de toekomstbestendigheid van het dorp.

Broekhuis Rijs Advisering

10

5.

Landelijke en Europese regelgeving

5.1

Ladder duurzame verstedelijking

Op 1 oktober 2012 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gewijzigd, en is ‘de ladder voor duurzame verstedelijking’ daaraan toegevoegd. Het doel van de ladder is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Per 1 juli 2017 is de ladder aangepast; deze heet nu de Nieuwe Ladder, maar het doel is onveranderd. De Laddertoets moet worden uitgevoerd wanneer er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. In het geval van de verplaatsing van de supermarkt van Poiesz in Akkrum is hiervan sprake, zodat de Laddertoets hier uitgevoerd wordt. De toets moet twee belangrijke aspecten beschrijven. Deze aspecten betreffen de behoefte aan de stedelijke ontwikkeling en om de vraag of het om een ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied gaat. Voor het bepalen van de behoefte is het van belang om het ruimtelijke verzorgingsgebied te bepalen. In het geval van de Poiesz is dat ten eerste het primaire verzorgingsgebied, te weten Akkrum en Nes. Daarnaast zal een deel van de bestedingen uit het regiogebied en van het toerisme komen. Uit de distributieve berekening (Hoofdstuk 4) is naar voren gekomen, dat er op dit moment voldoende ruimte in de markt is voor een qua maatvoering beperkte uitbreiding van de aanwezige supermarkt.

De Poiesz is de enige supermarkt in Akkrum; de te verwachten toename van de koopkrachtbinding (inwoners van Akkrum en Nes doen meer boodschappen in eigen dorp) geeft duidelijk de behoefte aan deze vergroting en moderniseringsslag aan. De nadelige effecten van de vergroting van Poiesz zullen uiterst beperkt zijn en zullen verspreid over diverse supermarkten in de omgeving verdeeld worden. Van enige ontwrichting van de detailhandelsstructuur zal geen sprake zijn. Het tweede aspect van de Ladder gaat over het al dan niet in bestaand stedelijk gebied bouwen. Als bestaand stedelijk gebied wordt aangemerkt: ‘bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur’. Er dient derhalve sprake te zijn van een stedenbouwkundig samenstel van bebouwing. Dit hangt onder meer af van de omstandigheden van het geval, de specifieke ligging en de feitelijke situatie.

Broekhuis Rijs Advisering

11

Voor de situatie in Akkrum kan geconcludeerd worden dat het om bestaand stedelijk gebied gaat. Immers, de geplande locatie voor de nieuwe Poiesz wijkt weinig af van de huidige locatie, en sluit aan op de aanwezige centrumbebouwing. Verder speelt hierbij nog een rol of de leegstand door de realisatie van het plan zal gaan toenemen. Het huidige pand van Poiesz wordt deels gesloopt; de al aanwezige Hubo gaat de resterende ruimte invullen. Geconcludeerd kan worden dat de planvorming voor de verplaatsing en vergroting van de Poiesz-supermarkt voldoet aan de Nieuwe Ladder van duurzame verstedelijking. Het plangebied ligt in bestaand stedelijk gebied, en het voorziet in een behoefte. In principe toont dit een goede ruimtelijke ordening aan.