Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2025

Raadsvergadering 14 november 2024, gemeente HeerenveenBij agendapunt: Begroting 202530.813 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

• • • • • • • • • • • •

• • •

In 2030 is 50% van het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd; Gemeente Heerenveen gebruikt 100% duurzame energie; Gemeente Heerenveen vraagt om minimaal 50% duurzame energie bij de inkoop van diensten en producten; Energiebesparing in de openbare ruimte; Duurzaam energiegebruik door bedrijven; Duurzaam energiegebruik door maatschappelijke organisaties; 100% van de huishoudens met energie-armoede heeft toegang tot (financiële) hulp en advies; In 2030 wekken we 70% van de benodigde elektriciteit duurzaam op in de gemeente; In 2030 zijn er geen knelpunten meer in de (terug-) levering van energie (elektriciteit); Belanghebbenden zijn 100% in de gelegenheid om te participeren in relatie tot de veranderende leefomgeving; De gemeente zet 100% van de inkomsten van zonneparken in voor het stimuleren lokale duurzame initiatieven en projecten; De gemeente heeft een platform ontwikkeld met als doel om participatie en draagvlak te vergroten en om goede ideeën te benutten en/of te creëren met de lokale samenleving; Visie op duurzame mobiliteit in 2030; Verduurzamen mobiliteit gemeentelijke organisatie; Energiebesparing en verduurzaming energiegebruik.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025 Voor 'Energie van Morgen' gaan we in 2025 het volgende doen om aan de vier hoofddoelen te werken: Energieneutrale gebouwde omgeving Energie besparen: • Afronding Witgoedwissel (2025); • Verder met het Nationaal Isolatie Programma (2025); • Uitvoering Energiefonds (2025). Wijkgericht besparen en aardgasvrij maken: • WUP Aldeboarn, Nes, De Greiden, Oudeschoot, Nieuweschoot (2025); • Onderzoek naar een publiek warmtebedrijf (eerste contouren gereed in 2025 op basis van start in 2024). Gebouwen verduurzamen: • Gemeentelijk vastgoed, schoolgebouwen, maatschappelijk vastgoed / organisaties en bedrijven stimuleren (2025). Bedrijven ondersteunen bij energie besparen en verduurzamen: • Aanpak netcongestie op bedrijventerreinen: vervolg op Heerenveen Zuid, start op IBF (2025). Duurzame opwek en energie-infrastructuur • Opwek zonne-energie stimuleren met minimaal 50% lokaal eigendom (heel 2025); • Verder samenwerken (in Fryslân en met netbeheerders) aan een toekomstbestendige energie-infrastructuur, onder andere met Buurt Realisatie Plannen voor laagspanningsnet, onderstations en 380kV (2025).

Duurzame mobiliteit • Duurzame mobiliteit stimuleren in relatie tot de energietransitie, bijvoorbeeld middels slim laden om netcongestie te verminderen en met laadpalen in de openbare ruimte (2025). Voor het verduurzamen van het energiegebruik in de industrie draagt de gemeente (EZ) in haar contacten voortdurend de boodschap van de energietransitie uit, ondersteunend aan de provincie (het bevoegd gezag).

Dienstverlenende overheid

De transitie overheid betreft de beweging om als overheid van buiten naar binnen te denken en te doen. Het doel hiervan is om de lokale democratie te versterken en de kloof tussen burger en politiek te verkleinen door samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te werken aan maatschappelijke opgaven. De lokale overheid werk aan nieuwe verhoudingen met de samenleving: met inwoners, ondernemers en de markt. De lokale overheid heeft minder vaak een bepalende rol en is steeds vaker een onderdeel van een groter netwerk waarin gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven wordt gewerkt. Afhankelijk van de opgave bepalen we als lokale overheid onze rol. Deze kan regisserend, verbindend of faciliterend zijn. Bij elke rolinvulling is een goed samenspel van belang tussen bestuur, samenleving en organisatie.

Doelen • We zijn meer gericht op de verwachtingen en de behoeften van inwoners en ondernemers, nu en in de toekomst. Zo is onze dienstverlening vraaggerichter; • We behandelen (complexe) vragen meer samenhangend en werken hiervoor procesgerichter en over de grenzen van afdelingen heen; • We pakken (eenvoudige) vragen waar het kan efficiënt en digitaal op; • We richten participatie processen samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in, passend bij onze rol en de opgave. Maatschappelijke effecten • In 2025 is 75 % van de inwoners en ondernemers tevreden over de dienstverlening in de gemeente Heerenveen; • In 2025 heeft 75 % van de inwoners en ondernemers vertrouwen in de gemeente Heerenveen als betrouwbare samenwerkingspartner; • In 2025 is 75 % van de inwoners en ondernemers tevreden over de bejegening van de gemeente Heerenveen; • Per 1 januari 2026 wordt 80% van de meervoudige complexe (aan)vragen behandeld met één aanspreekpunt; • Eind 2026 is 80% van de dienstverlenende processen lean ingericht en vindt er sturing plaats op zowel efficiency als klanteffect. Wat gaan we daarvoor doen in 2025 In 2024 en 2025 vinden in het kader van het Programma Dienstverlening inspanningen plaats die vooral zijn gericht op het op orde krijgen van het gewenste basisniveau in de dienstverlening. In het begrotingsjaar 2025 vinden de volgende inspanningen plaats:

•

• •

•

In het eerste kwartaal informeren we de raad over de resultaten in het programma tot nu toe en over de inspanningen die we gaan doen, waaronder de voorbereiding van de visie; We leggen in het najaar van 2025 een visie op dienstverlening voor aan uw raad voor 2026 en verder; In het kader van verbetering van de bereikbaarheid zetten we in op:  Een verbetering van de kanaalsturing door het concreet maken van het concept ‘klik, bel, kom’ dit zorgt ervoor dat onze inwoners de gemeente kunnen bereiken op de manier die bij hen past.  Een verbetering van de telefonische bereikbaarheid. Een onderdeel hiervan is nieuwe telefooncentrale. Dit zorgt ervoor dat onze inwoners ons gemakkelijk kunnen bereiken en sneller met de juiste persoon in contact komen. Om dit te realiseren, zijn duidelijke gedragsafspraken met medewerkers essentieel. Deze afspraken hebben betrekking op zaken zoals hoe medewerkers de telefoon opnemen, hoe zij inwoners te woord staan, en hoe snel en adequaat zij hen doorverwijzen naar de juiste afdeling. De telefooncentrale biedt daarnaast de mogelijkheid om processen en gedrag beter te monitoren en bij te sturen waar nodig;  Een andere werkwijze van het KCC, om de huidige bereikbaarheid te borgen. Gereed eind 2025.

In het kader van de optimalisering dienstverlening zetten we in op:  Het optimaliseren en standaardiseren van processen;  Het digitaliseren van processen. Het verbeteren van de processen is gericht op het bieden van snellere, transparantere en nauwkeurigere dienstverlening. Waar mogelijk wordt dit digitaal aangeboden, zodat inwoners op elk gewenst moment en vanaf elke locatie gebruik kunnen maken van de diensten. In het kader van het doorontwikkelen van de participatie zetten we in op:  Het ontwikkelen van een beslisboom om te komen tot een bij de opgave passend proces. (1e helft 2025);  Het ontwikkelen van een toolkit om de organisatie en inwoners beter te informeren en faciliteren bij participatieprocessen (eind 2025);  Meer inzicht in participatieprocessen voor inwonenden (eind 2025). Tenslotte zetten we in op eigenaarschap en vaardigheden van medewerkers om samen te werken aan gezamenlijke doelen en resultaten. Dit is een continu proces. Hiertoe zetten we in op:  Spelregels, gedrag en vaardigheden;  Een nieuw houvast om te kunnen werken vanuit de bedoeling in het sociaal en fysiek domein.

Thema's

Sociale leefomgeving

Us Mienskip Input vanuit de raadsagenda • Bestaanszekerheid van inwoners; • Cultuur. Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Samen werken aan welzijn; • Geven om gezondheid en zorg; • Een sterke sociale samenhang; • Verbinding zoeken in vrije tijd; • Een veilige gemeente.

Aansluiting met programma's Binnen dit thema is er sprake van inhoudelijke samenhang met de programma's: • Gezond welzijn vernieuwen; • Meedoen aan de samenleving; • Een thuis voor iedereen; • Energie van Morgen. Wat willen we bereiken op de gebieden welzijn, gezondheid en zorg, sociale samenhang, vrije tijd, veiligheid en bestaanszekerheid.

De handen ineen voor een sterker sociaal netwerk Betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning staat onder druk Wij hebben in onze gemeente te maken met maatschappelijke ontwikkelingen die een grote impact hebben. Denk aan de vergrijzing, ontgroening en de kostprijsstijgingen van de maatschappelijke voorzieningen. Maar we hebben ook te maken met krimpende budgetten vanuit de Rijksoverheid. We staan dan ook voor grote uitdagingen om te voorkomen dat inwoners met een zorg- en ondersteuningsbehoefte vastlopen. Deze (inhoudelijke en financiële) uitdagingen zien we sociaal domein-breed. De zorg en ondersteuning moet betaalbaar blijven, ook op de langere termijn. Onze medewerkers worden echter geconfronteerd met de verharding in de maatschappij en dit maakt het bieden van ondersteuning aan de inwoners niet altijd gemakkelijk. Het is dan ook de vraag of de samenleving klaar is om meer zelf op te lossen in de eigen omgeving en met minder professionele ondersteuning. De raad staat voor de taak om voor elke maatschappelijke opgave - en voor deze opgaven in het bijzonder - toekomstbestendige keuzes te maken. Dit is in tijden van schaarste geen gemakkelijke taak. De te maken keuzes leiden onherroepelijk tot een verschraling van onze maatschappelijke voorzieningen. Veel (strategische) doelen kunnen we niet alleen bereiken.

We doen dit als onderdeel van een netwerk, samen met onze maatschappelijke partners. We moeten ons goed afvragen of de ombuigingen binnen het sociaal domein haalbaar zijn, en of we samen met onze partners de juiste balans kunnen vinden.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt hulp en ondersteuning voor inwoners, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en actief kunnen blijven deelnemen aan de maatschappij. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van deze wet. De grootste uitdaging de komende jaren is het bieden van betaalbare en toegankelijke zorg en ondersteuning. Er is een groeiende vraag naar ondersteuning, terwijl er tegelijkertijd minder personeel beschikbaar is. Ingrijpende veranderingen zijn nodig om de ondersteuning de komende jaren overeind en betaalbaar te houden binnen de Wmo. Maatwerkvoorzieningen • Vanaf eind 2025 is een stabilisatie in gebruik maatwerkvoorzieningen ingezet ten opzichte van begin 2024; • We zetten de eerste stappen om hulpvragen van inwoners meer voorliggend/via algemene voorzieningen op te lossen. Het doel (programma gezond welzijn vernieuwen) is om in 2030 80% van de huidige hulpvragen voorliggend op te lossen; • In één wijk en één dorp dorp in Heerenveen is midden 2025 een voorliggende dagvoorziening gerealiseerd waardoor minder geïndiceerde dagbesteding nodig is; • Het gebruik van geïndiceerde thuisondersteuning neemt ten opzichte van begin 2024 met 10% af door inzet van ‘freonskippers’, ofwel specifiek voor dit doel ingezette vrijwilligers.

Wonen, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang • In het eerste kwartaal van 2025 leggen we de regionale woonzorgvisie ter vaststelling voor aan de raad; • Ook in 2025 zijn centrumgemeente Leeuwarden en uitvoeringsorganisatie Sociaal Domein Fryslân (SDF) nog ‘in the lead’ voor Beschermd Wonen. Naar verwachting is per 1 januari 2026 in Fryslân de regiovisie opgesteld en vindt de doordecentralisatie plaats. Bij de invoering zijn twee punten nieuw, namelijk het woonplaatsbeginsel en een nieuw financieel verdeelmodel; • Voor Maatschappelijke Opvang kennen we in Fryslân de Brede Aanpak Dakloosheid (BAD). Op basis van een op te stellen kadernota Maatschappelijke Opvang in 2024 werken we vanaf 2025 aan het doel om de (dreigende) dakloosheid tot en met 2030 voor Fryslân terug te dringen. De kadernota kijkt vooruit tot en met 2030 en moet een beleidsmatige en financiële verankering van de BAD vormen; • Met GGZ in de wijk geven gemeenten invulling aan het eerder vastgestelde hoofdlijnenakkoord GGZ. Aan eerder succesvol gestarte pilots met Wijk-GGD jong-/jongvolwassenen en het ontwikkelen van een aanpak Ernstige Psychiatrische Aandoening (EPA) geven we in 2025 een vervolg. Gezondheid en preventie De gemeente heeft op basis van de Wpg (Wet publieke gezondheid) de taak om activiteiten te organiseren die gezondheidsproblemen kunnen voorkomen en welzijn bevorderen.

Binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zijn gemeenschappelijke doelen opgesteld om te werken aan gezond en actief leven. Deze doelen zijn onderschreven door het ministerie van VWS, gemeenten, GGD'en en zorgverzekeraars. Het doel van GALA is om in 2040 een gezonde generatie te laten opgroeien in een gezonde leefomgeving met een sterk sociaal netwerk. De inzet op gezondheid en preventie draagt bij aan de grote opgave om minder professionele zorg en ondersteuning

in te zetten en is daarmee onlosmakelijk verbonden met de doelen van het programma gezond welzijn vernieuwen. • Er zijn in 2025 minimaal tien projecten gestart die bijdragen aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden en die een gezonde leefstijl stimuleren; • In 2025 zijn er minimaal tien initiatieven die bijdragen aan het versterken van de sociale basis en die uitvoering geven aan de opgestelde visie; • In het derde kwartaal van 2025 is er een plan van aanpak gereed om de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid van inwoners te versterken; • In 2025 zijn er minimaal drie plekken gerealiseerd die een gezonde fysieke leefomgeving stimuleren; • In het derde kwartaal van 2025 is er een plan van aanpak gereed ter bevordering van vitaal ouder worden; • In 2025 zijn er drie projecten met nieuwe kansen voor domeinoverstijgend samenwerken, kennisuitwisseling en het benutten van externe middelen. Sportstimulering We blijven inwoners stimuleren om te gaan sporten en te bewegen. Onze inzet is gericht op het programmadoel (gezond welzijn vernieuwen): In 2030 voldoet 75% van de inwoners aan de combinorm*. • We werken verder aan nieuw Sportbeleid. Belangrijke onderdelen van dit beleid zijn bewegen en spelen.

Het sportbeleid ligt ter vaststelling voor aan de gemeenteraad in het laatste kwartaal van 2025; • We ondersteunen verenigingen, realiseren één loket voor clubondersteuning en maken een plan van aanpak voor de sociale veiligheid op de club; • We blijven deelnemen aan het kernteam lokaal sportakkoord (LSA). Een belangrijke doelstelling is inclusie en diversiteit. Het kernteam LSA blijft zich ontwikkelen om de doelstellingen uit het akkoord te verankeren binnen de Heerenveense sportwereld; • We stimuleren samenwerking tussen sportpartners door deze partijen te behouden en te versterken door effectiever en efficiënter samen te werken; • De buurtsportcoaches worden zichtbaarder in de wijken en dorpen. Elke wijk en elk dorp kent de buurtsportcoach; • Regionale, nationale en internationale samenwerkingen schalen we op om Heerenveen als sportgemeente op gouden koers te houden. *= 150 minuten per week matig intensieve inspanning en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten. Voor ouderen gecombineerd met balans oefeningen. Openbare orde en veiligheid Als gemeente hebben wij een belangrijke verantwoordelijkheid om een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving voor onze inwoners te bewaken.

Dit doen we onder andere samen met onze Ketenpartners (Openbaar Ministerie, Politie en Belastingdienst) en vele maatschappelijke instellingen die in onze wijken en dorpen werken. Onze eigen inwoners en ondernemers hebben hier ook hun eigen verantwoordelijkheid en betrekken we actief. Hiervoor is een integraal veiligheidsbeleid (IVP) opgesteld waarin de kaders en prioriteiten zijn opgenomen die in de jaren 2023 tot en met 2026 leidend zijn bij de aanpak integrale veiligheidsproblematiek waaronder ook openbare orde en veiligheid.

Gemeentelijk Sportcentrum en IJshockeyhal In 2025 besluit de gemeenteraad over de strategische en structurele keuzes voor de toekomst van het gemeentelijk sportcentrum en de ijshockeyhal. Cultuur We gaan de slagkracht van de culturele sector verder versterken. Door vraaggericht samen te werken en het culturele aanbod hierop zichtbaar te maken, onder andere door inzet van Feanomenaal. We verbreden de doelgroepen die participeren in cultuur door onder andere inzet van het Jeugdfonds en de GALA-activiteiten. Opvoeden en opgroeien We staan samen voor de uitdaging om te voorkomen dat kinderen en jongeren vastlopen. Steeds meer kinderen en jongeren maken gebruik van een vorm van jeugdhulp. De druk op dit systeem wordt mede gevoed door culturele en maatschappelijke ontwikkelingen: een toenemend geloof in de maakbaarheid van het eigen geluk, een afnemende tolerantie voor afwijkend gedrag, een toenemende prestatiedruk (versterkt door de komst van sociale media) en het ‘ontschuldigende’ of verklarende effect van een diagnose voor het kind en zijn of haar ouders. Alleen een cultuuromslag bij alle actoren kan dit tij keren. Nu is het moment gekomen om als gemeente - binnen de wettelijke en financiële kaders - een koers te bepalen voor de aankomende jaren.

Hoe willen we dat onze jeugdigen opgroeien? Wat vinden we belangrijk? Hoe kunnen wij hieraan bijdragen? Wat is een ieders rol en welke focus heeft de gemeente Heerenveen? Er ligt een opgave voor ons als samenleving om de omstandigheden waarin kinderen en jeugdigen opgroeien te verbeteren. Voor een brede aanpak is een goede verbinding met andere beleidsthema’s essentieel. Daarom hebben we ervoor gekozen om programmatisch met elkaar te werken vanuit het programma sociale transitie (in het hoofdlijnenakkoord omschreven als ‘Meedoen aan de samenleving'). We starten deze transitie met de jeugd en hun gezinnen. De verdere uitwerking hiervan is opgenomen in het hoofdstuk programma's. Asielzoekerscentrum Wij verwachten dat uw raad in januari van 2025 een besluit neemt over minimaal twee of meerdere locaties voor een kleinschalig asielzoekerscentrum (azc). Het proces tot realisatie start in het begrotingsjaar en gaat gepaard met passende participatieprocessen waarbij inwoners mee kunnen denken over de diverse aspecten van de kleinschalige azc’s. Het doel is om vluchtelingen gastvrij op te vangen en passende ondersteuning te bieden als het gaat om zorg en onderwijs. Ook moeten zij gebruik kunnen maken van onze voorzieningen op gebied van welzijn, gezondheid, sport en cultuur.

Opvang Oekraïners en statushouders Gemeenten hebben van het Ministerie van Justitie en Veiligheid een inspanningsverplichting opgelegd gekregen voor de huisvesting van Oekraïners Voorstellen worden voorbereid voor de huisvesting van statushouders en Oekraïners.

Wat gaan we daarvoor doen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) • We gaan door met de versobering van de indicaties voor maatwerkvoorzieningen en het zakelijker toekennen hiervan; • We bestendigen de inzet van minimaal twee voorliggende voorzieningen ter vervanging van (een deel van de) maatwerkvoorzieningen; • We oriënteren ons op samenwerkingsvormen met aanbieders om maatwerkvoorzieningen te combineren met voorliggende voorzieningen (zonder indicatie); • We kopen maatwerkvoorzieningen als dag- en thuisondersteuning en huishoudelijke hulp opnieuw in. Er worden verschillende scenario’s in kaart gebracht om onder andere een bezuiniging te realiseren (taakstelling vanaf 2026); • We intensiveren de inzet op het toezicht op zowel kwaliteit als rechtmatigheid (gebruik, facturen, inzet); • We willen de stappen in aanloop naar de taakstelling in 2026 blijvend voortzetten (zie hiervoor programma gezond welzijn vernieuwen). Wonen, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang • Wij streven voor de inwoners van Heerenveen naar een passend woonaanbod. Specifiek voor kwetsbare inwoners stellen we een woonzorgvisie op. Dit doen we in regioverband, zodat we met corporaties en zorgpartners betere afspraken kunnen maken over huisvesting, zorg en ondersteuning.

We brengen hierbij ook de toekomstige huisvestingsbehoefte voor deze doelgroep in beeld. Een lokale vertaling is onderdeel van deze visie. De woonzorgvisie ligt voor in het eerste kwartaal van 2025; • We geven invulling aan de regiovisie Beschermd Wonen. De regiovisie is uiterlijk 1 januari 2026 gereed; • We geven in 2025 invulling aan de samenwerkingsafspraken van de Brede Aanpak Dakloosheid; • We verlengen van de pilot Wijk-GGD jongeren/jong-volwassenen voor geheel 2025 en 2026; • We ontwikkelen de aanpak Ernstige Psychiatrische Aandoening verder door, passend bij de Heerenveense zorgstructuur.

Gezondheid en preventie • We realiseren projecten die een positieve bijdrage leveren aan de gezondheid en welzijn van onze inwoners; • We realiseren een plan van aanpak met betrekking tot GALA en de visie op de sociale basis; • Via het project Gezonde Wijkaanpak passen we gezondheidsbevordering met voorrang toe in de wijken en buurten met het grootste gezondheidspotentieel; • We stimuleren het gebruik van Welzijn op recept, waardoor huisartsen en andere partners in de gemeente Heerenveen op een eenvoudige manier patiënten kunnen doorverwijzen naar welzijnsinitiatieven en -organisaties; • We hebben aandacht voor vitaal ouder worden met de ketenaanpak valpreventie en het uitleenpunt domotica, we stimuleren beweging en gezonde voeding en we creëren bewustzijn als het gaat om langer zelfstandig wonen.

Versterken sociale basis • We zetten in op de realisatie en doorontwikkeling van laagdrempelige ontmoetingsplekken, zoals door de Mienskiphûskeamers; • We bevorderen emancipatie, inclusie en toegankelijkheid lokale belangengroepen te ondersteunen zoals Regenboogbelang Heerenveen en het VN-panel; • Mantelzorgers en vrijwilligers worden gedurende het jaar op verschillende manieren gewaardeerd en ondersteund door onze welzijnswerkers en meitinkers; • We actualiseren in het derde kwartaal ons plan van aanpak ten aanzien van het voorkomen en terugdringen van eenzaamheid. Sportstimulering • In het eerste halfjaar van 2025 gaan we in gesprek met onze inwoners (per doelgroep), sportpartners en andere professionals over sport, bewegen en wat er speelt bij deze specifieke doelgroep; • In het laatste kwartaal van 2025 leggen we nieuw Sportbeleid aan de gemeenteraad voor; • In 2025 gaan we de haalbaarheid voor een nieuw playground onderzoeken. We denken hierbij aan een locatie in of nabij het centrum van Heerenveen; • Met het programma Interreg van de Europese Unie hopen we aan de slag te gaan met kennisuitwisseling en learningsprogramma’s.

Dit gaan we doen door samenwerking met andere municipalities uit Portugal, Griekenland en België; • Ten behoeve van het loket clubondersteuning en de sociaal veilige sport is in het derde kwartaal een plan van aanpak gereed; • Ten behoeve van de buurtsportcoaches gaan we in heel 2025 invulling geven aan de bestaande afspraken uit een samenwerkingsovereenkomst met Sport Fryslân en het onderwijs van 2023. Aangepast sporten, ons sterk maken voor kwetsbare doelgroep en de zichtbaarheid in wijk en dorp zijn onze speerpunten voor 2025; • In samenwerking met de VSG en Friese gemeenten gaan we sport als portefeuille beter positioneren. In PFO SDF is Heerenveen hiervan de aanjager. Openbare orde en veiligheid • We gaan bewustwording creëren bij onze inwoners, partners en in de eigen organisatie. Daarnaast hebben we een zodanige informatiepositie ontwikkeld dat we snel en adequaat signalen van partners en inwoners ontvangen en verwerken. Door goede samenwerking, zowel intern binnen de gemeente als met partners, zijn we vervolgens in staat om effectief op te treden tegen ondermijnende criminaliteit. In samenwerking met het RIEC Noord-Nederland gaan we 2 kennissessies organiseren voor de interne organisatie. Externe bewustwording gaan we doen middels een informatiecampagne van Meld Misdaad Anoniem. Samen met onze ketenpartners gaan we acties ondermijning bestrijden.

Dit gaan we doen door minimaal 2 integrale controles uit te voeren • We gaan in kaart brengen welke vormen van digitale veiligheid in onze gemeente voorkomen en welke doelgroepen inwoners bewust maken hierop inzetten middels bewustwordingscampagnes. Samen met onze ketenpartners zetten we september 2025 het mobiel media lab in met als doel informatie te verzamelen, voorlichting te geven en bewustwording te creëren.

Openbare orde en veiligheid 1. Speerpunt van beleid de aankomende jaren en dus ook voor 2025 is de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Waar een aantal jaren geleden ondermijning met name een taak was van het Openbaar Ministerie (OM) en de politie, wordt nu van de gemeente een stevige regierol verwacht op dit thema. Samen met onze ketenpartners blijven we zorgen voor veilige en leefbare wijken. 2. Samen met onze ketenpartners blijven we ook zorgen voor veilige en leefbare wijken. Het is van groot belang dat we voldoende ‘ogen en oren’ hebben in de wijken en dat we blijven zorgen voor een effectieve verbinding tussen zorg en veiligheid. 3. We hebben een goed beeld van de vormen van digitale criminaliteit die voorkomen in onze gemeente. 4. Voorkomen dan wel beperken van maatschappelijke onrust bij veiligheid casuïstiek. We hebben de kwetsbare locaties, personen en/of doelgroepen in onze gemeente in beeld waar of waar omheen maatschappelijke onrust verwacht zou kunnen worden. Gemeentelijk Sportcentrum en IJshockeyhal In het eerste kwartaal van 2025 (planning maart) leggen we twee separate raadsvoorstellen voor waaruit de gemeenteraad kan kiezen. Dit doen we in aanloop naar de perspectiefnota van 2025, om de raad in de gelegenheid te stellen een integrale afweging te maken. Ter voorbereiding op deze raadsvoorstellen en de perspectiefnota verrichten we enkele onderzoeken.

Voor de ijshockeyhal vragen uw raad we om een voorbereidingskrediet bij - of gelijktijdig met - de afwegingen in het kader van de Perspectiefnota. Cultuurkwartier Met het besluit om het ABC-complex te herontwikkelen is ook de verhuizing van de Mienskipsbibliotheek Mar en Fean in een volgende fase beland. In 2025 maken we samenwerkingsafspraken over onder andere het programma van eisen. Hierin nemen we ook de wensen voor een nieuwe bibliotheek en de ervaringen van en in de Pop-up mee. De Pop-up is het ontmoetingscentrum aan de Sieverstraat. Dit kan tot 2025 in het huidige pand blijven omdat dan de herinrichting van het centrum begint. Ondertussen zoeken Caleidoscoop, de gemeente en de Bibliotheek druk naar een alternatieve locatie. Daarnaast is naar verwachting de business case voor de herontwikkeling van de Heerenveense School eind 2024 behandeld in de raad. Dit moet verder richting geven aan de invulling en bijbehorende financiële haalbaarheid van het cultuurkwartier. Kunst & Cultuur In de perspectiefnota is een eenmalige bijdrage opgenomen voor de gewenste en noodzakelijke verbouwing van museum Belvedère. Daarnaast zetten we samen met de provincie in op Europese subsidie mogelijkheden (EFRO). In 2025 hoopt het bestuur van het museum hiermee de financiering met andere fondsen en investeerders rond te krijgen.

Jongerenparticipatie De gemeenteraad heeft bij de behandeling van de Perspectiefnota 2024, in juli 2024, incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor ‘jongerenparticipatie’. Hiermee kan in 2025 de inzet voor jongerenparticipatie, met de goede lessen uit de pilotperiode worden voortgezet. Waaronder de inzet van Tienskip. De raad zal bij de Perspectiefnota 2025 een afweging maken over het structureel beschikbaar stellen van middelen voor jongerenparticipatie en bijbehorende personele inzet.

Opvoeden en opgroeien De visie op opvoeden en opgroeien De gemeente Heerenveen is bezig met het opstellen van een visie op opvoeden en opgroeien. Deze visie helpt ons om de komende jaren koers te houden en is leidend in het maken van afwegingen in een complex landschap dat aan veranderingen onderhevig is. Er zijn verschillende knelpunten te benoemen binnen het jeugd(hulp)stelsel. Daarnaast zien we een toename in jeugdhulpgebruik. Er ligt een opgave voor ons als samenleving om de omstandigheden te verbeteren waarin kinderen en jeugdigen opgroeien. Wat we hiervoor gaan doen is verder uitgewerkt binnen het hoofdstuk programma's. De doorontwikkeling van het jeugdzorgveld Ook in regionaal verband (Sociaal Domein Fryslân) gaan we verder met de doorontwikkeling van het jeugdzorgveld. Het nieuwe contractstelsel dat per 1 januari 2024 is geïmplementeerd - en waar in het eerste jaar enkele onvolkomenheden en kinderziektes uit bleken - wordt in 2025 in overleg met de aanbieders verder geoptimaliseerd. In 3-Noordverband geven we met de jeugdhulpregio’s Groningen en Drenthe verder invulling aan de vormgeving van bovenregionale voorzieningen voor complexe en weinig voorkomende zorg, zoals Jeugdhulp-plus. Daarnaast heeft SDF, met de vaststelling door de Friese gemeenteraden van de provincie brede Regiovisie, voor het eerst stappen gezet op het terrein van meer beleidsinhoudelijke afstemming.

Dit naast de kerntaak van inkoop en contractbeheer. Het Uitvoeringsprogramma bij deze Regiovisie gaat in 2025 zijn cruciale derde jaar in. Hierin besluiten we of en hoe we de ingezette actielijnen ook structureel kunnen borgen. Deze stappen zijn nodig om ook in regionaal verband invulling te kunnen geven aan de landelijk ingezette Hervormingsagenda voor de Jeugdhulp. Opvang Oekraïners en statushouders Op dit moment heeft de gemeente Heerenveen in het (voormalige) Hajé-hotel 314 opvangplaatsen gerealiseerd. Per 1 januari 2025 geldt een nieuwe inspanningsverplichting van 373 opvangplaatsen. Deze extra plaatsen worden eind 2024/begin 2025 gerealiseerd op de huidige opvanglocatie. Ter voorbereiding hierop worden vergunningstrajecten gestart en vindt afstemming plaats met onder andere het onderwijs, huisartsen en omwonenden.

Wat mag het kosten Bedragen x € 1.000

Rekening Omschrijving

Begroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Lasten 1.1

Crisisbeheersing en brandweer

-3.501

-3.615

-4.139

1.2

Openbare orde en veiligheid

-536

-1.119

-1.143

-1.144

-1.142

2.3

Recreatieve havens

-17

-22

-27

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

-134

-96

-95

-94

-93

-94

3.4

Economische promotie

-212

-504

-615

-513

-509

-513

4.2

Onderwijshuisvesting

-361

-328

-278

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-1.194

-1.260

-1.441

5.1

Sportbeleid en activering

-977

-1.245

-1.021

-1.020

-1.017

-1.020

5.2

Sportaccommodaties

-3.894

-3.543

-3.323

-3.410

-3.450

-3.500

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-3.624

-2.797

-3.034

-3.100

-3.085

-3.052

5.4

Musea

-545

-556

-573

5.5

Cultureel erfgoed

-86

-132

-66

-59

5.6

Media

-1.204

-1.674

-1.247

-1.454

-1.150

-826

-763

-771

-5.879

-5.414

-4.145

-3.874

-3.875

-1.316

-1.475

-1.426

-1.428

-1.426

-2.328

-2.332

-2.329

-2.330

-3.408

-2.805

-2.799

-2.466

6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)

-7.380

-7.941

-8.086

-9.198

-9.197

-9.198

6.712 Begeleiding (WMO)

-5.787

-6.197

-6.273

-5.322

6.713 Dagbesteding (WMO)

-2.655

-2.810

-2.688

-2.318

Overige 6.714 maatwerkarrangementen (WMO)

-3

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

-414

-415

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

-15.041

-14.565

-12.614

-12.814

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

-257

6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

-357

Jeugdhulp met verblijf landelijk

-257

-1.095

-5.419

-6.082

-4.475

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en 6.1 burgerparticipatie Toegang en 6.21 eerstelijnsvoorzieningen WMO Toegang en 6.22 eerstelijnsvoorziening Jeugd Hulpmiddelen en diensten 6.60 (WMO) 5.7

6.763

6.791 PGB Wmo 6.792

Jeugdhulp met verblijf regionaal

6.811 Beschermd wonen (WMO)

-19

-387

-307

Maatschappelijke- en 6.812 vrouwenopvang (WMO)

-13

-75

6.821 Jeugdbescherming

-1.516

-2.541

-2.257

6.822 Jeugdreclassering

-130

-225

-411

6.91 Coordinatie en beleid Wmo

-574

-575

-574

6.92 Coordinatie en beleid Jeugd

-574

-575

-574

-2.206

-2.354

-2.687

7.1

Volksgezondheid

8.1

Ruimte en leefomgeving

-759

-596

-771

-697

-3.625

-489

8.3

Wonen en bouwen

-28

-224

-217

-69.298

-71.729

-72.916

-72.219

-75.161

-72.054

Totaal lasten

Baten 1.2

Openbare orde en veiligheid

2.2

Parkeren

2.3

Recreatieve havens

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3.4

Economische promotie

386

266

271

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

1.051

1.108

811

5.1

Sportbeleid en activering

5.2

Sportaccommodaties

961

183

186

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

1.029

643

656

5.6

Media

473

Openbaar groen en 5.7 (openlucht) recreatie Samenkracht en 6.1 burgerparticipatie Hulpmiddelen en diensten 6.60 (WMO)

494

291

1.383

1.234

6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)

499

521

534

1.551

905

158

6.712 Begeleiding (WMO) 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.812

Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

128

8.1

Ruimte en leefomgeving

260

522

1.169

7.994

5.858

2.856

3.344

3.991

2.821

-61.305

-65.871

-70.060

-68.876

-71.171

-69.233

Totaal baten

Geraamd saldo van baten en lasten

Toevoegingen reserve

-288

-1.865

-488

Onttrekking reserve

1.308

3.343

438

1.865

Geraamd resultaat

-60.285

-64.393

-69.622

-69.364

-69.306

-69.233

Toelichting tabel Afwijkingen groter dan € 50.000 worden hieronder toegelicht. Hierbij vergelijken wij de gewijzigde begroting 2024 met de begroting 2025 en verder. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Op 29 februari 2024 is de kaderbrief van de Veiligheidsregio behandeld in de gemeenteraad en op 30 mei 2024 de begroting. De bijdrage aan de Veiligheidsregio stijgt als gevolg hiervan met € 336.000. Dit betreft voor het grootste deel indexering. In de begroting 2024 was al rekening gehouden met een stijging van de bijdrage met € 188.000. In totaal stijgen de lasten van 2024 naar 2025 met € 524.000. 3.4 Economische promotie In de Perspectiefnota 2024 is voor 2025 een eenmalig bedrag toegekend van € 100.000 voor het evenementenbureau. 4.2 Onderwijshuisvesting In 2024 is bij de Voorjaarsrapportage een incidenteel bedrag toegekend van € 50.000 ter dekking van de hogere energiecontracten. Dit was eenmalig waardoor dit voor 2025 niet is opgenomen. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Dit betreft een technische aanpassing. Er is een hogere last van € 181.000 in 2025 ten opzichte van 2024. Dit betreft een incidentele onderverdeling in de taakvelden jeugd. De reden hiervoor was om de begroting meer in overeenstemming te krijgen met de realisatie in 2024. In het budget van 2025 heeft deze verschuiving niet plaatsgevonden.

In de baten zit een verschil van € 296.000 door een incidentele toevoeging in 2024 van SPUK Onderwijs achterstandenbeleid. Per saldo heeft dit geen resultaateffect. 5.1 Sportbeleid en activering Het budget is in 2024 € 223.000 hoger i.v.m. de toevoeging van de Brede Spuk. Voor 2025 is deze Spuk nog niet opgenomen. 5.2 Sportaccommodaties De afname van de lasten van € 220.000 ten opzichte van 2024 ontstaat onder andere door een incidentele overheveling vanuit 2023 voor een vervolgonderzoek Sportpark Skoatterwald (€ 65.000) en een actualisatie van de kapitaallasten. 5.3 Cultuurpresentatie, - productie en - participatie De toename van de lasten met € 241.000 ten opzichte van 2024 ontstaat door wijzigingen vanuit MJP deel 2 - 2023 voor het focusonderwerp cultuur (€ 125.000) ten opzichte van 2025. Ook is er geld incidenteel beschikbaar voor Museum Belvédère vanuit de Perspectiefnota 2024 (€ 50.000). Daarnaast is de verdeling van de interne uren opnieuw beoordeeld en zorgt dit op dit taakveld voor hogere lasten.

5.5 Cultureel erfgoed In 2024 is een incidenteel bedrag van € 66.000 opgenomen voor het opstellen van een Kerkenvisie. 5.6 Media In 2024 zijn de bedragen voor de SPUK Bibliotheek en informatiepunten digitale overheid meegenomen (€ 475.000). In 2025 is dit bedrag niet van toepassing. 5.7 Openbaar Groen en (openlucht) recreatie In het kader van de Regiodeal is in 2024 een incidenteel bedrag ontvangen en ook geraamd om hiervoor in te zetten. Dat zorgt voor het verschil op de baten en lasten tussen 2024 en 20256.1 Samenkracht en burgerparticipatie De totale lasten nemen af met € 1.200.000, dit komt onder andere door: • De afname van de lasten in taakveld samenkracht en burgerparticipatie komt door een ombuiging op maatschappelijk werk (€ 300.000). Daarnaast is er een incidentele budgetoverheveling geweest die geldt voor 2024 (€ 226.000). Ook is er een indexering voor 2025 (€ 26.000). • Er zijn bij Jeugd taken herverdeeld vanuit Informatievoorziening voor derden (IV3) en dit veroorzaakt een afname in de lasten in dit taakveld. De nieuwe taakvelden zijn voorgeschreven door het Rijk. Daarnaast is het tekort vanuit Jeugd voor een deel gedekt uit dit taakveld in 2024. Dit geeft een verschil met 2025 van € 269.000. • In 2024 is sprake van een incidentele brede SPUK ontvangst en er is een subsidie vanuit ZonMW ontvangen (€ 757.000 en € 125.000).

• Ook zijn er incidentele middelen in 2024 voor onderzoek Ziekenhuis die in 2025 niet zijn opgenomen in de begroting (€ 280.000). In de baten is er een verschil van € 1.200.000, omdat de Brede Spuk in 2024 incidenteel is begroot. Daarnaast is er een incidentele opbrengst van hoofdlijnenakkoord GGZ die in 2025 niet is begroot. 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorziening Jeugd Het verschil tussen 2024 en 2025 van € 2.328.000 komt door verhoging in de doorbelastingen op dit taakveld. Dit is een nieuw IV3 taakveld wat is opgelegd door de rijksoverheid. In de najaarsrapportage 2024 wordt er € 500.000 aangevraagd voor de formatie flexschil jeugd. Voor 2025 hebben wij de begroting voor jeugdhulp nog niet structureel aangepast. In 2025 verwachten wij de productieverklaringen vanuit de zorgaanbieders. Dan zijn wij in staat de definitieve kosten van jeugdhulp te bepalen en zal het college dit ook vertalen in een adequaat structureel begrotingsbedrag voor jeugdhulp. 6.711 - 6.91 Taakvelden WMO Vanaf 2024 is het aantal verplichte taakvelden Wmo nogmaals uitgebreid. Dit maakt dat de vergelijking tussen het begrotingsjaar 2024 en 2025 in zijn totaliteit wordt beoordeeld. De afname van de lasten komt door een reëlere toerekening van de personele kosten op basis van de geraamde uren aan de taakvelden in de begroting. Dit zorgt voor een verschuiving van deze lasten.

In het MJP deel 2 heeft u voor 2025 extra middelen beschikbaar gesteld voor de Wmo. Dit verklaart de toename van de lasten ten opzichte van 2024. Naast de eerder genoemde toerekening van personeelskosten wordt de stijging van de lasten voor begeleiding Wmo verklaard door een indexatie van de tarieven.

6.751 - 6.92 Taakvelden Jeugdhulp Vanaf 2024 is het aantal verplichte taakvelden Jeugdhulp uitgebreid. Dit maakt dat de vergelijking tussen het begrotingsjaar 2024 en 2025 in zijn totaliteit wordt beoordeeld. In zijn totaliteit is er sprake van een kostenstijging. Gelet op de omvang van het totale budget jeugdhulp wordt deze stijging grotendeels verklaard door indexatie van de budgetten. De toename van de lasten komt door een reëlere toerekening van de personele kosten op basis van de geraamde uren binnen dit cluster van taakvelden. In de perspectiefnota 2024 heeft u besloten om € 400.000 incidenteel beschikbaar te stellen voor het totale budget Jeugd. Deze aanvraag heeft verschillende oorzaken: Stijging kosten leerlingenvervoer, indexaties hoger dan begroot, kostenstijging gecertificeerde instellingen, nieuw inkoopcontracten SDF. 7.1 Volksgezondheid Op 29 februari 2024 is de kaderbrief van de Veiligheidsregio behandeld in de gemeenteraad. De bijdrage stijgt als gevolg van de kaderbrief met € 256.000 door indexatie. In de begroting 2024 was al rekening gehouden met een stijging van de bijdrage van € 77.000. Totaal stijgen de lasten van 2024 naar 2025 met € 333.000. 8.1 Ruimte en leefomgeving Hieronder vallen de centrumvisies voor Heerenveen, Jubbega, Akkrum en Aldeboarn.

De lasten in 2024 zijn hoger doordat vanaf 2025 bedragen zijn benut ter dekking van deze ontwikkelingen in andere taakvelden.

Economische leefomgeving

Us Ekonomy Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Economische eensgezindheid; • Vitaal werken, genoeg verdienen.

Aansluiting met programma's Binnen dit thema is er sprake van inhoudelijke samenhang met de programma's. • Toonaangevend in een circulaire samenleving; • Energie van morgen; • Landschap in balans; • Dienstverlenende overheid; • Meedoen aan de samenleving; • Een thuis voor iedereen; • Gezond Welzijn vernieuwen. Wat willen we bereiken op de gebieden economie, circulariteit, onderwijs en werk

Werken aan een duurzaam economisch ecosysteem Duurzame economische ontwikkeling Ook in 2025 werken we aan een verantwoorde en slimme groei van de economie, die bijdraagt aan onze brede welvaart en de maatschappelijke transities. We willen de volgende zaken bereiken. • Verduurzaming en energietransitie bij bedrijven en op bedrijventerreinen; Bedrijven zijn verantwoordelijk voor 80% van het totale energiegebruik in de gemeente. De energietransitie bij bedrijven is dus van groot belang, maar de netcongestie speelt ons parten. Bedrijven moeten met elkaar op zoek naar oplossingen. Wij stimuleren dit. Dit blijft ook in 2025 een belangrijk focuspunt. Duurzaam opwekken van energie vraagt, net zoals andere transities (zoals de circulaire economie) en ontwikkelingen, om ruimte. En die ruimte is schaars. Dit vraagt zorgvuldige afwegingen. • Versnellen van de circulaire economie; De gemeente Heerenveen speelt een belangrijke rol bij het verwerken van plastics tot nieuwe grondstoffen. De overgang naar een circulaire economie is echter breder. Op het gebied van circulair bouwen, food en logistiek is nog veel werk te verzetten. Daarom gaan we, samen met bedrijven en kennisinstellingen, deze overgang versnellen. Dit doen we door zelf het goede voorbeeld te geven en door actief kennis te delen. We besteden hierbij ook aandacht aan het MKB.

• Slimme groei in recreatie en toerisme; Recreatie en toerisme is van belang voor de leefbaarheid van onze gemeenten en geeft een economische impuls. De ontwikkeling van deze vrijetijdseconomie moet passen bij de aard, schaal en identiteit van ons gebied. We zetten in op regionale samenwerking en actualiseren ons beleid. • Meer samenhang in - en regie op - regiomarketing en profilering; Wie we zijn en waar we naar toe willen is van belang voor onze identiteit en focus. We willen een verbindende merkpositionering, waar veel partijen mee kunnen en willen werken. Hiervoor is regie nodig. Hoewel het merk straks van iedereen is, moet er een

partij zijn die hierop de regie voert. Een partij die voorstelt welke campagnes breed worden gevoerd en of deze gericht zijn op specifieke thema's of juist merkwaarden. Dit is bij voorkeur een organisatie buiten de Gemeente. Mogelijk is dit Gouden Plak, die deze rol nu ook vervult. Het gezamenlijke traject om te komen tot deze verbindende merkpositionering geeft ook hiervoor input: • De versterking van het (boven)regionale vestigings- en ondernemersklimaat; We zien dat de economische samenwerking binnen de F4 inhoudelijk steeds breder en strategischer wordt. Gezamenlijk zetten we in op een aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat, ook met de provincie en het InnovatiePact Fryslân. In dit samenwerkingsveld moeten we strategische keuzes blijven maken: wat willen we bereiken en waar zetten we op in? • Optimaliseren van onze dienstverlening aan ondernemers; Ons accountmanagement speelt steeds meer een regie- en procesrol. Zij organiseert intern inhoudelijke expertise om ondernemers en ondernemersinitiatieven verder te brengen die kunnen bijdragen aan onze ambitie en de transities. Hierbij is, naast aandacht voor grote bedrijven, ook aandacht nodig voor het brede mkb. Dit is een belangrijke sector voor onze economie. Onze accountmanagers verbinden bedrijven, ondernemersverenigingen en het brede ecosysteem aan de belangrijke maatschappelijke thema's en transities.

Bestaanszekerheid: Participatiewet in balans 2025 Er ligt een wetsvoorstel om de Participatiewet te veranderen: de Participatiewet in balans. Deze is opgebouwd uit drie sporen. Naar verwachting gaat het eerste spoor met twintig wetswijzigingen gedurende 2025 gelden. Het tweede spoor gaat over een meer fundamentele herziening, waarbij de wet opnieuw wordt opgebouwd met doelen en instrumenten. En het derde spoor gaat over het versterken van vakkundigheid bij de uitvoering van gemeenten. Het eerste spoor betreft wijzigingen die onder andere gaan over: • de verruiming van de bijverdien-grenzen; • de vrijlating van een bepaald bedrag aan giften; • het kunnen verstrekken van bijstand met terugwerkende kracht; • de introductie van een bufferbudget; • meer mogelijkheden voor categoriale bijzondere bijstand; • dat het samenwonen van ongehuwden om mantelzorg te verrichten geen gevolgen meer heeft voor de uitkering; • het bieden van maatwerk voor gehuwden/alleenstaande ouders met een nietrechthebbende partner. We focussen ons eerst op dit eerste spoor en zorgen ervoor dat ons beleid en de uitvoering hiervan gereed zijn. Hervorming infrastructuur arbeidsmarkt In de 35 arbeidsmarktregio’s werken publieke en private organisaties samen om mensen te begeleiden naar passend werk of (arbeidsmarktgerichte) scholing. Het gaat om dienstverlening aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers.

De overheid wil een aanpak van intensievere samenwerking en maatwerk stimuleren. Daarom komen er maatregelen om de ondersteunende infrastructuur voor de arbeidsmarkt te hervormen.

Deze maatregelen zijn: • het creëren van één regionaal loket: het Werkcentrum; • een versterking van het van-werk-naar-werk-stelsel; • het meer centraal stellen van de ondersteuningsbehoefte van werkzoekenden; • het structureel borgen van een gezamenlijke publiek-private governance. Op deze manier kunnen we de kansen benutten die de huidige krapte op de arbeidsmarkt biedt, voor mensen die langs de zijlijn staan. Daarnaast kan dit de druk op werkgevers verlichten in sectoren met een tekort aan arbeidskrachten. Wat gaan we daarvoor doen Circulaire economie en energietransitie bij bedrijven We beschrijven de werkzaamheden op het gebied van circulaire economie en energietransitie voor bedrijven bij de programma's Toonaangevend in een circulaire samenleving en Energie van morgen. Slimme groei in recreatie en toerisme • We actualiseren onze uitvoeringsagenda gastvrijheidseconomie (deze ligt in de tweede helft 2025 ter informatie bij uw raad); • De Marrekrite werkt samen met de betrokken gemeenten en de provincie aan een toekomstvisie die de taken van de Marrekrite verduidelijkt. De besluitvorming in het AB kan gevolgen hebben voor onze deelnemersbijdrage. Als dit het geval is, volgt medio 2025 hierover besluitvorming; • We evalueren de toeristenbelasting. Dit kan gevolgen hebben voor het tarief. Als dit het geval is, volgt eind 2025 hierover besluitvorming.

Meer samenhang in en regie op regiomarketing en evenementen • We ronden begin 2025 een proces af waarin we, in samenwerking met alle belangrijke partijen, een merkidentiteit en merkwaarden voor Heerenveen formuleren. Daarna kijken we wat er nodig is om dit te borgen en uit te voeren (regie op het merk). Voor 2025 heeft de gemeente hiervoor een bedrag van € 50.000 beschikbaar gesteld. In 2025 kijken we wat ervoor nodig is om dit structureel te borgen. De eventuele financiële gevolgen van deze keuze vergen besluitvorming in 2025; • Voor het in stand houden van het evenementenbureau heeft de gemeente voor 2025 een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld. In 2025 onderzoeken we hoe we dit structureel kunnen borgen. De eventuele financiële gevolgen van deze keuze vergen besluitvorming in 2025. Versterken en verbeteren van het (boven)regionale vestigings- en ondernemersklimaat • We ontwikkelen een bovenlokaal beeld van de behoeften aan nieuwe bedrijventerreinen (prognoses algemeen, grootschalige bedrijventerreinen en natte bedrijventerreinen) in de tweede helft van 2025. Dit doen we ook samen met Leeuwarden, Sûdwest Fryslân, Smallingerland (F4) en de provincie; • We werken binnen de F4 en met provincie en het Innovatiepact Fryslân (IPF). aan de hand van de economische samenwerkingsagenda Blue Delta aan een economische structuurversterking.

Dit doen we binnen de beschikbare capaciteit en budgetten;

• •

We maken op basis van ontwikkelingen in de markt voor eind 2025 een voorstel voor het mogelijk maken van een (netwerk van) Clean Energy Hub(s). We evalueren de visie detailhandel en horeca (inclusief het monitoren van de ontwikkelingen) en leggen dit eind 2025 aan u voor.

Optimaliseren dienstverlening aan ondernemers • We initiëren en organiseren een ondernemersnetwerk om onze ondernemers sterker te verbinden aan de (brede maatschappelijke) opgaves in onze gemeente. We brengen deze brede groep ondernemers en maatschappelijke partners driemaal per jaar bij elkaar; • We organiseren één startersactiviteit (alleen of samen met een andere gemeente); • We stroomlijnen alle ondernemersverzoeken met een ruimtelijke component via het vergunningenloket. Dit versterkt de kwaliteit van onze dienstverlening; • We gaan minimaal eenmaal per jaar met alle ondernemersverenigingen in gesprek en organiseren daarnaast een bijeenkomst voor alle ondernemersverenigingen samen; • We organiseren voor de diverse bedrijventerreinen samen met onze partners (parkmanagers en ondernemersverenigingen) informerende en activerende bijeenkomsten over onder andere het thema energie; • We zetten intensiever in op de samenwerking met parkmanagers en de centrummanager. De aansturing, onderlinge taakverdeling en prioritering zijn hierbij een aandachtspunt. We evalueren deze samenwerkingen eind 2025. Bestaanszekerheid: Werken aan werk • In 2025 gaan we een nieuwe dienstverleningsovereenkomst aan met Caparis. Dit geldt voor de periode 2025-2030 voor zowel de uitvoering van de sociale werkvoorziening en beschutte werkplekken als voor de zogenaamde basisbanen en baanafspraakbanen.

Dit zijn banen voor inwoners die niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen; • We sturen samen met de andere aandeelhouders op een positief rendementsherstel van Caparis en een solide liquiditeits- en solvabiliteitspositie; • Ook zetten we het komende jaar weer vol in op het plaatsen van mensen met een uitkering via loonkostensubsidies, waar mogelijk natuurlijk het liefst via directe uitstroom. Hier hebben we onze werkgevers hard bij nodig en daarom geven we een vervolg aan onze campagne 'Meer dan Werkgever’; • Tenslotte zetten we in Fries verband stappen voor de beoogde (landelijke) hervorming van de arbeidsmarktregio in de vorm van een op termijn op te zetten Regionaal Werkcentrum. Met onze (nieuwe) acties voor instroombeperking, uitstroombevordering en een nieuw beleidskader voor handhaving zetten we alles op alles om binnen de grenzen van de rijksbijdrage voor uitkeringen te blijven. Het Rijk hanteert het principe dat een 7,5% tekort voor eigen rekening van de gemeente is.

Wat mag het kosten Bedragen x € 1.000

Rekening Omschrijving

Begroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

3.1 Economische ontwikkeling

-1.516

-1.778

-1.756

-1.194

-1.193

4.2 Onderwijshuisvesting

-4.242

-7.395

-7.265

-5.330

-6.896

-7.318

-1.200

-1.423

-1.218

-7.389

-11.084

-793

6.3 Inkomensregelingen

-31.861

-28.477

-26.034

-26.037

-26.034

-26.035

6.4 WSW en beschut werk

-8.500

-10.122

-10.279

-10.281

-10.279

-10.280

6.5 Arbeidsparticipatie

-3.101

-2.381

-2.173

-2.174

-2.173

-2.174

-57.809

-62.659

-49.517

-47.029

-48.587

-49.011

Lasten

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Samenkracht en 6.1 burgerparticipatie 4.3

Totaal lasten

Baten 3.1

Economische ontwikkeling

140

515

4.2

Onderwijshuisvesting

142

222

226

9.255

10.476

22.475

24.223

22.040

215

103

Totaal baten

31.996

34.987

22.699

22.267

22.271

Geraamd saldo van baten en lasten

-25.813

-27.672

-26.818

-24.761

-26.316

-26.740

Toevoegingen reserve

-1.551

Onttrekking reserve

3.244

3.742

2.354

Geraamd resultaat

-24.120

-23.930

-24.464

-24.761

-26.316

-26.740

4.3 6.1

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Samenkracht en burgerparticipatie

6.3

Inkomensregelingen

6.5

Arbeidsparticipatie

Toelichting tabel Afwijkingen groter dan € 50.000 worden hieronder toegelicht. Hierbij vergelijken wij de gewijzigde begroting 2024 met de begroting 2025 en verder. 3.1 Economische ontwikkeling Voor de jaren 2024 en 2025 is een Spuk toegekend in het kader van de 'tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid' (CDOKE). De bijdrage in 2025 is hoger dan in 2024, vandaar het verschil in baten afwijkt. Voor de jaren na 2025 is deze Spuk bijdrage (nog) niet verwerkt.

4.2 Onderwijshuisvesting Het verschil van bijna € 130.000 komt doordat er in 2024 veel incidentele gelden beschikbaar waren in het kader van het IHP. Deze middelen zijn er niet in 2025. De stijging van de baten in 2025 komt door de actualisatie van de huuropbrengsten. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken In 2024 is de begroting 2024 gewijzigd als gevolg van de incidentele beschikbaarstelling van de SPUK Onderwijsachterstandbeleid. Hierdoor zijn de begrote lasten en baten voor 2025 en daarna lager dan in 2024. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie In het kader van de opvang van Oekraïners ontvangen wij een bijdrage van het Rijk ter dekking van de kosten. Deze bijdrage wordt per jaar bepaald en toegekend. Deze bijdrage is voor 2025 en verder nog niet bekend, vandaar dat hier een verschil ontstaat. 6.3 Inkomstenregelingen Op basis van de realisatie is de begroting 2024 voor de uitgaven die vallen onder de BUIG aangepast. Deze actualisatie heeft voor 2025 nog niet plaatsgevonden, want die cijfers zijn pas in september/oktober van 2024 bekend. Bij de baten zijn deze inkomsten ook verhoogd in 2024 waardoor er hier ook verschil zichtbaar is met de begroting 2025. Dit is budgettair neutraal verwerkt. 6.4 WSW en beschut werk Bij het MJP-2 in 2023 zijn extra gelden beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de WSW en beschut werk door Caparis.

Deze hogere bedragen zijn geraamd vanaf 2025. Het verschil van € 157.000 wordt veroorzaakt door hogere lasten op de doorbelaste salariskosten op dit taakveld. Op dit taakveld zijn geen baten voor Caparis. 6.5 Arbeidsparticipatie De lasten in 2025 zijn € 208.000 lager dan in 2024. In 2025 zijn er geen incidentele middelen van € 150.000 meer opgenomen in het kader van de basisbanen, daardoor zijn de lasten in 2025 lager. Wel is er voor de basisbanen in 2025 € 100.000 structureel opgenomen vanuit de beleidsnotitie Bestaanszekerheid. Daarnaast zijn er ESF-middelen van € 102.000 die niet in 2025 zijn begroot. Voor 2025 ontvangen we ook ESF middelen, deze verwerking nemen we mee in de voorjaarsrapportage 2025.

Fysieke leefomgeving

Us Romte Input vanuit de raadsagenda • Wonen en volkshuisvesting; • Duurzaamheid. Input vanuit het hoofdlijnenakkoord • Opgaven uit het onderwijs; • Wonen waar je wil; • Een betere bereikbaarheid; • Doen en laten in landschap en milieu.

Aansluiting met programma's Een thuis voor iedereen Landschap in balans Energie van morgen Toonaangevend in de circulaire samenleving Dienstverlenende overheid Wat willen we bereiken op de gebieden wonen, landschap en duurzaamheid (biodiversiteit en klimaatadaptatie, energietransitie en circulariteit)

Een vitale en duurzame inrichting van onze leefruimte Integraal beheer openbare ruimte Voor een vitale en duurzame inrichting van onze buitenruimte is integraal beheer en onderhoud nodig. Hiervoor zijn kaders gesteld in de door de raad vastgestelde Brede Nota Kapitaalgoederen 2023-2027. Deze kaders zijn uitgewerkt in zogenaamde beheerplannen. Met het beheer en onderhoud zorgen we voor een veilige, functionele en bruikbare openbare ruimte die schoon, heel en veilig is. Waar mogelijk combineren we dit integraal (werk met werk maken) en waar mogelijk met onze opgaven voor een gezonde buitenruimte, die klimaatadaptief en biodivers is ingericht. Lelylijn Tijdens het bestuurlijk overleg MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport) van november 2024 besluit de minister van Infrastructuur en Waterstaat over al dan niet doorgaan met de MIRT-procedure rond de Lelylijn. Dit hangt af van de verzamelde informatie uit de in 2023 en 2024 uitgevoerde onderzoeken van de projectorganisatie Lelylijn, en of er zicht is op 75% van de benodigde financiering voor de Lelylijn. Wanneer in november 2024 wordt besloten door te gaan, start de MIRT Verkenningsfase. In deze fase wordt een scala aan alternatieven getrechterd tot een voorkeursbeslissing. De verwachting is dat heel 2025 in het teken staat van de MIRT Verkenning.

Als gemeente Heerenveen willen wij proactief meedenken bij de inpassing van de Lelylijn in Heerenveen. Nadrukkelijk wordt hier ook een koppeling gelegd met de effecten op het gebied van woningbouw, bereikbaarheid en economie. In de koppeling met de landelijke projectorganisatie laten wij ons vertegenwoordigen door andere gemeenten binnen Fryslân, waaronder Leeuwarden en Smallingerland.

Omgevingswet (omgevingsvisie en omgevingsplan Heerenveen) Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. In 2025 gaan we aan de slag met de eerste wijzigingen van het omgevingsplan Heerenveen volgens de nieuwe technische standaard. Hiervoor hebben we in 2024 (en in de jaren daarvoor) een aantal voorbereidingen getroffen. Het uiteindelijke doel is dat we op 1 januari 2032 beschikken over één omgevingsplan voor de hele gemeente Heerenveen. Ook starten we in 2025 met het evalueren en waar nodig bijstellen van de omgevingsvisie. Hiervoor hebben we in 2024 voorbereidingen getroffen. Naast dat de werkwijze voor het monitoren en bijstellen in de huidige omgevingsvisie beschreven staat, zijn er verschillende aanleidingen om de omgevingsvisie te actualiseren. Doel is om de geactualiseerde omgevingsvisie eind 2026 of begin 2027 vast te stellen. Met het beperkt beschikbare budget leggen we de focus op datgene dat de wetgever minimaal van ons vraagt. Voor de uitvoering van deze minimale wettelijke taak is op dit moment nog geen volledige structurele dekking. Om dit op te lossen, blijven we naar de kerntaken kijken en kiezen we ervoor om bepaalde bestaande werkzaamheden niet of in minder mate uit te voeren, door bijvoorbeeld de inzet op participatie sober en doelmatig in te vullen.

Per situatie maken we hiervoor een afweging; maatwerk bij vergunningverlening passen we beperkt toe met het oog op de beperkt beschikbare financiële middelen. We blijven prioriteren en kiezen op kerntaken. Fonds vitale kernen De plannen voor Aldeboarn, Akkrum en Jubbega zijn in uitvoering en/of in een afrondende fase. In Heerenveen is gestart met de (voorbereidende) werkzaamheden om de doelen vanuit de centrumvisie te realiseren. In de komende jaren wordt hard aan ons centrum gewerkt. In 2025 en 2026 beginnen we met het vernieuwen van het kernwinkelgebied. Medio 2026 start ook de bouw van de parkeergarage, gevolgd door het vergroenen van de pleinen in het centrum en de bouw van een nieuw cultuurkwartier met woonprogramma aan het Ernst van Harenplein. In een ander deel van het centrum van Heerenveen maken we plannen voor het horecacluster, met het Van Oenemapark als markeerpunt. Uitgangspunt is dat er medio 2025 een plan ligt voor dit centrumdeel. Tot slot werken we met de ondernemersvereniging aan een plan om de leegstand in het centrum terug te dringen. Uitgangspunt is dat Heerenveen zich meer profileert als een boven-regionaal winkelcentrum voor Noord-Nederland. Bezoekers vanuit NoordNederland kunnen een dag(deel) vermaak vinden in Heerenveen door een mix van gastvrijheid en beleving (sport, cultuur en leisure) en retail.

We willen stimuleren dat één of meerdere marktpartijen een groot deel van de leegstaande winkels ineens vult met een wervend totaalconcept. Veenweidegebied De provincie, het waterschap en de gemeenten werken gezamenlijk aan de opgaven in het veenweidegebied, binnen het Veenweideprogramma. Vanuit dit programma is er een Funderingsaanpak georganiseerd. Met deze aanpak helpen we de ca. 450 potentiële woningen met funderingsschade in de gemeente Heerenveen. De aanpak bestaat uit een loket waar inwoners informatie kunnen stellen, een subsidie voor het doen naar onderzoek naar de gesteldheid van de fundering en leenfaciliteit voor het toekomstbestendig maken van de fundering. Recent zijn wij ook aangesloten bij het Platform Slappe Bodem, die zich inzet voor de lobby voor de aanpak van de funderingsproblematiek in Nederland. Verder werkt de gemeente Heerenveen samen met de provincie, het waterschap en de

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerenveen&id=32997582-debe-492f-97f4-9ceb8b5166e9