10.2. 61811451-OV-Omgevingsvisie-Heerde-ONTWERP-boekje-20230622
Tekst van het document
nieuw;
directe nabijheid van onze dorpen of in gemengde landbouw de ruimte heeft, willen we juist
3.1.2 Positieve gezondheid
6. we werken aan een nieuw economisch elan voor de regio door ons te specialiseren op een manier die past bij onze kwaliteiten en de regio aanvult;
7. we nemen onze lokale identiteit als
Gezondheidsbescherming Bij gezondheidsbescherming gaat het erom dat de gezondheid van mensen zo min mogelijk aangetast wordt. We hebben als gemeente niet op alle bronnen van overlast invloed. We richten ons daarom op bronnen waar we wel invloed op hebben. Zo beschermen we de gezondheid in de openbare ruimte door de eikenprocessierups en de reuzenberenklauw
basis voor de manier waarop we ons in
te bestrijden. Daarnaast zetten we, waar het kan, in op
ruimtelijke zin ontwikkelen.
verbetering van de milieukwaliteit en daarmee de gezondheid. Denk dan aan het verbeteren van
26
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
luchtkwaliteit en het tegengaan van lichthinder, geluidhinder en geurhinder. Hierbij hebben we met name aandacht voor een schonere lucht (Schone Lucht Akkoord) en het voorkomen van onevenredige geluidsoverlast. Specifieke aandachtsgebieden zijn de wegen in onze gemeente, de (agrarische) bedrijven en de bedrijventerreinen. Dit betekent bijvoorbeeld dat we liever geen woningen bouwen dichtbij de A50, (agrarische) bedrijven en bedrijventerreinen. We zijn daarnaast geen voorstander van de opening van vliegveld Lelystad, vanwege de nadelige gevolgen voor de gezondheid van onze inwoners.
Gezondheidsbevordering
Toegankelijk en veilig We willen dat onze openbare ruimte toegankelijk is voor iedereen. Dat betekent dat ook inwoners die
De openbare ruimte is ons visitekaartje. We willen er
minder mobiel zijn, zich goed moeten kunnen
Met gezondheidsbevordering proberen we het
veel, maar tegelijkertijd is de ruimte beperkt. Niet alles
voortbewegen. Daarvoor zijn aanpassingen aan
mensen zo gemakkelijk mogelijk te maken om gezond
wat we willen, kan dan ook. De uitdaging is om zaken
stoepen, straten en oversteekplaatsen nodig.
te leven. De openbare ruimte draagt dan dus bij aan
zo te combineren, dat onze leefomgeving gevarieerder
Duidelijke bewegwijzering helpt mensen om goed hun
een gezonde levensstijl, gezond gedrag en het
en gezonder wordt.
weg te vinden. We zetten daarnaast in op een
welbevinden van inwoners. Dit betekent bijvoorbeeld dat inwoners gemakkelijk groene ommetjes kunnen
sociaal-veilige openbare ruimte. Daarom hebben we
Multifunctioneel
aandacht voor voldoende zichtlijnen, passende
wandel- en fietsroutes, zodat ouders en kinderen
We streven naar een multifunctionele openbare
bereikbaarheid voor hulpdiensten.
gestimuleerd worden om te lopen of te fietsen naar
ruimte: we gebruiken de ruimte die we hebben
school. In de openbare ruimte zorgen we met
daarom zo efficiënt en zo slim mogelijk. Meerdere
sportvoorzieningen voor voldoende mogelijkheden
functies dienen met elkaar in balans te zijn en elkaar te
om actief te bewegen. Waar mogelijk bevorderen we
versterken. Neem bijvoorbeeld het aanleggen van
Onze openbare ruimte is in ons ideaalbeeld een
ook gezond eten en een rookvrije omgeving.
meer groen. Dat draagt bij aan de biodiversiteit, aan de
uitnodigende plek, waar het fijn is om te zijn. Goed
ruimtelijke kwaliteit, maakt dat we weersextremen
ingericht, dus, en goed onderhouden. Bij herinrichting
beter kunnen opvangen (klimaatadaptatie), en geeft
gebruiken we zoveel mogelijk duurzame en circulaire
een omgeving waar het fijner is om elkaar te
materialen van hoge kwaliteit. Het onderhouden en
ontmoeten.
beheren van onze openbare ruimte doen we ook zo
maken. Maar denk ook aan veilige en aantrekkelijke
‘We vinden het belangrijk dat onze leefomgeving gezond is en uitnodigt tot gezond gedrag.’ 27
3.1.3 De openbare ruimte als visitekaartje
verlichting, verkeersveiligheid en een goede
Goed verblijfsklimaat
duurzaam mogelijk: met respect voor de natuur en zonder chemische bestrijdingsmiddelen.
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Minder verharding en meer ruimte voor groen en water We zijn een groene gemeente en dat willen we nog meer laten zien in onze openbare ruimte. We zorgen
Ambities die volgen uit opgave 1 Gezonde woon- en leefomgeving:
à
Meer aandacht voor bescherming van de gezondheid in de leefomgeving.
Waardevol wonen
à
Met de inrichting van de openbare
Passend en betaalbaar
ruimte bijdragen aan het bevorderen
Daarmee geven we de auto minder ruimte. We
woningaanbod met acceptabele
van een gezonde levensstijl, gezond
beseffen ons ook dat groen vraagt om een goede
woonlasten en met kwaliteit, dat
gedrag en het welbevinden van
bodemkwaliteit en voldoende groeiruimte.
aansluit op de behoeften van
inwoners.
Ondergronds houden we hier rekening mee door bij
woningzoekenden in onze gemeente.
daarom voor minder verharding en meer groen.
groot onderhoud aan wegen kabels en leidingen zoveel mogelijk te clusteren en de wortels van bomen
à
à
met zorg, zodat inwoners met een
en andere beplanting te respecteren. Groen zorgt ook
zorgbehoefte zelfstandiger kunnen
voor meer biodiversiteit en minder hittestress. En ook
blijven.
mensen voelen zich prettiger in een groene omgeving. Het draagt ook bij aan meer ruimte voor waterberging.
Speciale aandacht voor wonen
à
De openbare ruimte als visitekaartje à
functies gecombineerd kunnen
woningvoorraad.
Zo passen we ons aan aan het veranderende klimaat. à
Stimuleren van innovatieve en flexibele woonconcepten (zoals
‘Minder verharding en meer ruimte voor groen en water.’
woningsplitsing, erf delen, bio-based
worden. à
Toegankelijk en veilig voor iedereen.
à
Goed verblijfsklimaat met een hoogwaardige ruimtelijke kwaliteit.
bouwen, modulair bouwen en CPO). à
De kernen en bestaande stenen optimaal benutten voor de woonopgave. Inbreiding in de kernen heeft voorrang op uitbereiding in het buitengebied.
à
Beter benutten van voormalige in het buitengebied voor de woonopgave.
à
Tegemoetkomen aan de regionale woonbehoefte passend bij de maat en schaal van Heerde.
Inzetten op een multifunctionele openbare ruimte waar verschillende
Verduurzamen van de bestaande
agrarische erven en grote woonerven
28
Positieve gezondheid
à
Minder verharding en meer groen en water.
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Ontmoeten in de openbare ruimte Ontmoeten hoort bij het levendig en leefbaar houden van onze gemeente. We stimuleren dit door in te zetten op een uitnodigende en toegankelijke openbare
3.2 OPGAVE 2: vitale samenleving De opgave Vitale samenleving gaat over de relatie tussen onze leefomgeving en het welbevinden van onze inwoners, zowel fysiek als sociaal. Onder deze opgave vallen zaken als inclusiviteit (iedereen telt mee), voorzieningen, het verenigingsleven en onze identiteit. Hierbij zijn we ons bewust van de veranderingen in de samenleving en het feit dat onze gemeente meer vergrijst dan gemiddeld in Nederland. We willen het volgende bereiken:
à à
Een vitale leefomgeving Toegankelijke en bereikbare voorzieningen
3.2.1 Een vitale leefomgeving
ruimte, waar inwoners met verschillende achtergronden elkaar kunnen ontmoeten en naar elkaar omzien. De openbare ruimte is daarom bij
Er zijn relatief veel jongeren (tot 20 jaar) en ouderen
voorkeur voor meerdere doelen geschikt en afgestemd
(65+) in onze gemeente. Daarmee is de productieve
op de verschillende behoeften van onze inwoners. De
leeftijdsgroep (20-65 jaar) relatief klein. Onze
openbare ruimte is de plek waar inwoners sporten en
bevolkingssamenstelling heeft op termijn invloed op
spelen, zich verplaatsen, ontspannen, buiten kunnen
ons voorzieningenniveau en hoe onze inwoners
zijn en elkaar ontmoeten. We stimuleren daarom
activiteiten gaan ondernemen. We werken daarom
initiatieven en activiteiten die hieraan bijdragen. Denk
vanuit een aantal speerpunten aan een vitale
dan aan een stukje buurtgroen, een buurtbieb, ruimte
leefomgeving.
voor kunst van buurtbewoners, een nieuwe wandelroute of een ommetje.
Een inclusieve woon- en leefomgeving We zetten in op een inclusieve woon- en leefomgeving
Vitale kernen
met veel kwaliteit, diversiteit en groen. Dit zijn gemixte
De belangrijkste basisvoorzieningen, zoals winkels,
wijken of woonomgevingen (koop, huur en in
scholen en zorgvoorzieningen, blijven in onze
verschillende prijsklassen) waar mensen van jong tot
gemeente aanwezig en clusteren we zoveel mogelijk.
oud elkaar kunnen ontmoeten, mee kunnen doen aan
Clustering is belangrijk, omdat voorzieningen en
de samenleving en talenten kunnen ontplooien. Zo
doelgroepen die hiervan gebruik maken, elkaar
kunnen mensen een leven lang met plezier wonen in
kunnen versterken. Andere voorzieningen (niet de
onze gemeente. Tegelijkertijd zorgen we voor een
basisvoorzieningen) vinden we in de plaatsen om ons
samenleving met een hoge sociale veerkracht. Dit is
heen, die goed bereikbaar zijn; o.a. in Zwolle en in
belangrijk, omdat sterke sociale netwerken in onze
Apeldoorn. Voor nu en voor de toekomst is het vooral
buurten en wijken ervoor zorgen dat mensen elkaar
belangrijk het huidige voorzieningenniveau te
helpen. Het zorgt ook voor minder eenzaamheid.
behouden en de bereikbaarheid te garanderen. Een goed voorzieningenniveau draagt immers bij aan een waardevolle en fijne leefomgeving. Bovendien zorgt het ervoor, dat onze inwoners kunnen blijven
29
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Toegankelijkheid We vinden het belangrijk dat de woonomgevingen en de aanwezige voorzieningen in onze gemeente toegankelijk zijn, ook voor fysiek of mentaal kwetsbare inwoners die extra steun nodig hebben. Dit doen we
Een vitale leefomgeving à
Inzetten op een inclusieve woon- en
door de toegankelijkheid van gebouwen en van
leefomgeving met veel kwaliteit,
voorzieningen die veel publiek trekken te verbeteren.
diversiteit en groen.
Ook de openbare ruimte en onze natuurgebieden zijn goed toegankelijk. Niet alleen voor inwoners, maar ook
à
Een uitnodigende en toegankelijke openbare ruimte, waar inwoners met
voor hulpdiensten. Voor toegankelijkheid zorgen we
verschillende achtergronden elkaar
meedoen aan de samenleving. Ook draagt het bij aan
met routes die goed begaanbaar zijn met een rollator,
het voorkomen van eenzaamheid. Waar nodig breiden
met een kinderwagen en met een rolstoel. Hierbij
we het voorzieningenniveau in onze gemeente uit,
horen veilige oversteekplaatsen, een goede
zodat het nog beter aansluit op de behoeften van onze
bewegwijzering, oplossingen voor hoogteverschillen,
met voldoende voorzieningen.
inwoners. Dit vraagt dus constant om alertheid. Zo
goede alternatieven, parkeervoorzieningen en
Voorzieningen zoveel mogelijk
hebben jongeren in onze gemeente maar weinig
voldoende bankjes om even uit te kunnen rusten.
clusteren.
kunnen ontmoeten. à
Behouden van vitale kernen
mogelijkheden elkaar te ontmoeten. Meer ontmoetingsplekken binnen de eigen gemeente helpt jongeren zich te ontwikkelen in een veilige en vertrouwde omgeving.
Bereikbaarheid De ligging van onze gemeente tussen Zwolle en Apeldoorn en de goede bereikbaarheid via de snelweg
3.2.2 Toegankelijke en bereikbare voorzieningen
Toegankelijke en bereikbare voorzieningen à
Toegankelijk maken van de woon-
maakt onze gemeente aantrekkelijk om te wonen. In
en leefomgevingen voor (fysiek of
de gemeente Heerde kun je prettig wonen in een
mentaal) kwetsbare inwoners.
dorpse, groene omgeving, met de mogelijkheid buiten de gemeente te werken. We willen deze kwaliteit
We willen graag een open en inclusieve gemeente zijn.
behouden, waarbij de balans tussen de goede
De voorzieningen voor dagelijks gebruik moeten
bereikbaarheid en de dorpse groene woonomgeving
daarom goed toegankelijk en bereikbaar zijn; zowel
goed blijft. Voor zover dat kan, stimuleren we een
voor inwoners, als voor bezoekers. Dit maakt onze
aantrekkelijk en toegankelijk openbaar vervoer. Op die
gemeente aantrekkelijk om in te wonen, te werken en
manier blijft onze gemeente goed aangesloten op
te recreëren.
voorzieningen in de plaatsen om ons heen. Dit is belangrijk voor onze inwoners; in het bijzonder voor mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer.
30
Ambities die volgen uit opgave 2 Vitale samenleving:
à
Stimuleren van een aantrekkelijk en toegankelijk openbaar vervoer voor een optimale regionale bereikbaarheid.
‘Ontmoeten hoort bij het levendig en leefbaar houden van onze gemeente.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
levert namelijk een belangrijke bijdrage aan het totale elektriciteitsgebruik.
Duurzaam opwekken van energie Met alleen energie besparen zijn we er nog niet. We
3.3 OPGAVE 3: duurzaam landgebruik De opgave Duurzaam landgebruik gaat over het werken aan een duurzame en evenwichtige ontwikkeling van het natuurlijk systeem. Dit natuurlijke systeem bestaat uit water, natuur, bodem en lucht en vormt de basis van ons landschap. Ons doel is dat het natuurlijk systeem beter wordt beschermd, wordt versterkt en tegelijkertijd kan worden ingezet voor onze inwoners. We willen het volgende bereiken:
à
energiesysteem à
Een toekomstbestendig natuurlijk systeem
à
31
Een duurzaam en schoon
Een toekomstbestendige landbouw
3.3.1 Een duurzaam en schoon energiesysteem
moeten de overgang maken naar het opwekken van duurzame energie. We denken dat we dat kunnen doen door lokaal of regionaal duurzame energie op te wekken en op te slaan. De uitdaging daarbij is om die
Vroeger werd elektriciteit volledig opgewekt uit
in te passen in een bestaande omgeving en een
fossiele brandstoffen. Het nadeel hiervan is dat het erg
bestaand landschap. We nemen daarin onze
schadelijk is voor het milieu. Daarnaast worden fossiele
verantwoordelijkheid en doen wat aansluit bij de maat
brandstoffen steeds schaarser. Daarom is duurzame
en schaal van Heerde, altijd met aandacht voor de
energie zo belangrijk. Duurzame energie is namelijk
kwaliteiten van onze gemeente. Dat doen we vooral
niet schadelijk voor het milieu en raakt niet op. We
door zonnepanelen op daken en andere bouwwerken
willen als gemeente zo snel mogelijk, maar in elk geval
te stimuleren. Er is daarnaast ruimte voor zonnevelden
in 2050, klimaatneutraal te zijn. Om dit te bereiken, ligt
en kleine windmolens binnen de kaders van het
er met name in de bebouwde omgeving een grote
‘Uitnodigingskader voor windenergie en zonne-
uitdaging op het gebied van energiebesparing, het
energie op land’.
duurzaam opwekken van elektriciteit en de verduurzaming van de warmtevoorziening.
Lokaal eigenaarschap en draagvlak
Energie besparen en bewustwording
Het is belangrijk dat de lokale gemeenschap achter het
Voor een duurzaam en schoon energiesysteem zetten
bijvoorbeeld een zonneveld heeft immers vaak een
we ten eerste in op bewustwording en
grote impact. In het klimaatakkoord is daarom
energiebesparing. Want wat je niet verbruikt, hoef je
afgesproken dat bij opwekking van duurzame energie
ook niet op te wekken. De belangrijkste
op land (met zon en wind) inwoners moeten kunnen
energiebesparingsmaatregel is het beter isoleren van
profiteren van het project. We bevorderen daarom
woningen en gebouwen als winkels, kantoren,
zoveel mogelijk lokaal eigenaarschap (minimaal 50%).
bedrijven en scholen. Daarnaast kan het
Dit kan bijvoorbeeld doordat buurtbewoners voor de
energieverbruik verder omlaag door gebruik van
helft eigenaar worden van een zonneveld. Daarnaast
energiezuinige apparatuur. Elektrische apparatuur
kan ook de winst (of een deel van de winst) worden
opwekken van duurzame energie staat. De aanleg van
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
geïnvesteerd in projecten in onze gemeente, waar de ook dat onze inwoners of ondernemers zelf projecten starten voor het opwekken van duurzame energie.
Het natuurlijk systeem staat onder druk. Dit betekent
Benutten van koppelkansen
dat het natuurlijk systeem steeds meer uitgeput raakt
Innovatie en duurzame energie
en steeds minder in staat is alles te leveren wat de
mogelijk koppelen aan onze andere opgaven, zoals het
De energietransitie is in Nederland en in onze
doel, want onze economie draait op het gebruik van
vergroten van de biodiversiteit, de landbouwtransitie,
gemeente in volle gang. Hoewel we op dit moment
natuurlijke hulpbronnen. In de ideale situatie zijn het
het versterken van het landschap, natuurontwikkeling
vooral kijken naar zonne- en windenergie, zal de
natuurlijk systeem en de maatschappelijke behoeften
en klimaatadaptatie. Dit noemen we het benutten van
energietoekomst van onze gemeente ook belang
met elkaar in balans. Dit is belangrijk voor onze eigen
koppelkansen. Dit maakt het uitvoeren van
kunnen hebben bij andere technologieën. We staan
welvaart en ons welzijn. De kwaliteit van onze
maatregelen ook een stuk efficiënter. Zo kunnen
daarom open voor innovatieve concepten, die passen
leefomgeving wordt immers in sterke mate bepaald
procedures en uitvoeringsmaatregelen in een gebied
bij de maat, schaal en kwaliteiten van onze gemeente.
door de natuur om ons heen. We zetten daarom in op
Het opwekken van duurzame energie willen we zoveel
gezamenlijk worden opgepakt. Bovendien: hoe meer kansen we benutten met één project of ingreep, hoe
maatschappij vraagt. Dit tegengaan is een belangrijk
duurzaam gebruik van water, bodem en ondergrond.
Gezondheid en veiligheid
Dat doen we door rekening te houden met het
In zijn algemeenheid gaat de overstap naar een
natuurlijk systeem. Een toekomstbestendig natuurlijk
De warmtetransitie
duurzaam en schoon energiesysteem winst opleveren
systeem in onze gemeente ontstaat niet vanzelf, maar
voor de gezondheid, de veiligheid en de natuur. Dit
vraagt inspanning. We werken hieraan vanuit
De overgang naar het verwarmen van woningen en
neemt niet weg dat er het lokaal opwekken van
onderstaande speerpunten.
gebouwen zonder fossiele brandstoffen, is de
duurzame energie ook nadelige effecten kan hebben.
volgende grote uitdaging. Dit noemen we de
Deze zijn daarom een belangrijk onderdeel van de
warmtetransitie. In regionaal verband zoeken we naar
afwegingen die we maken. Hierbij betrekken we
nieuwe warmtebronnen en de verdeling hiervan.
telkens onze partners en inwoners. We zijn kritisch op
Lokaal hebben we dit uitgewerkt in een plan met de
biomassaverbranding en kijken goed naar de effecten
Ruimtelijke keuzes die we maken, zijn zoveel mogelijk
naam Transitievisie warmte. Per wijk of dorp maken we
hiervan op de gezondheid van onze inwoners en naar
gericht op een duurzaam, veilig en efficiënt gebruik
daarin inzichtelijk wat de beste duurzame alternatieven
de mate van duurzaamheid.
van ons water- en bodemsysteem. Dit betekent dat we
meer draagvlak er zal zijn.
zijn voor fossiele brandstoffen.
32
3.3.2 Een toekomstbestendig natuurlijk systeem
Heerdense samenleving van profiteert. We stimuleren
‘Er is daarnaast ruimte voor zonnevelden en kleine windmolens.’
functioneren van water, bodem en ondergrond als
Ruimtelijke ordening vanuit het natuurlijk systeem
nieuwe ontwikkelingen in onze gemeente bij voorkeur laten plaatsvinden in gebieden die daarvoor van nature het meest geschikt zijn. Hiermee bedoelen we bijvoorbeeld dat we geen woningen bouwen in laag gelegen gebieden waar het heel nat is. In sommige
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
gevallen kunnen we een uitzondering maken. Bijvoorbeeld als op een innovatieve manier de functie kan worden aangepast aan de eigenschappen en karakteristieken van het natuurlijk systeem.
Een vitaal water- en bodemsysteem Een goed water- en bodemsysteem is een voorwaarde voor gezond voedsel, een aantrekkelijk landschap, een
complex en onzeker. Dat vraagt om een nieuwe manier
steeds vaker voor, net als grote hoeveelheden neerslag
grotere biodiversiteit en de kwaliteit van onze
van denken en de rol van water daarin. Bij het
in een korte tijd. Deze weersextremen brengen allerlei
leefomgeving. We proberen daarom te zorgen voor
gemeentelijke waterbeheer werken we daarom samen
risico’s met zich mee: van verdroging van
een vitaal bodem- en watersysteem: een bodem die
met het waterschap aan de volgende maatschappelijke
landbouwgrond, schade aan wegdekken en hittestress,
weerbaar is en beschikt over een goed bodemleven,
doelen: het beschermen van de volksgezondheid, het
tot het risico op natuurbranden en wateroverlast. Als
met een goede bodemstructuur en een goede
schoon houden van de bodem en het
het gaat om droogte, zetten we vooral in op het
waterkwaliteit. Het doel is behoud en waar nodig
oppervlaktewater, het voorkomen van
vasthouden van water. Hittestress willen we bestrijden
herstel van een veerkrachtig en duurzaam water- en
waterproblemen door hevige regenval, en het
door de aanleg van meer schaduwrijk groen in onze
bodemsysteem, waarmee ook in de toekomst zoveel
voorkomen en beperken van droogte door het
gemeente en door ons bestaande groen beter te
mogelijk functies gediend kunnen worden. Zo kan een
vasthouden van water.
beschermen. Dat is belangrijk voor de leefbaarheid van
vitale bodem bijvoorbeeld beter water vasthouden in
de dorpen, vooral in de woonomgeving van ouderen.
tijden van droogte. Een vitaal water- en bodemsysteem
Bij het schoonhouden van water gaan we uit van het
Meer groen aanleggen, gaat niet alleen over openbaar
betekent dat we binnen onze mogelijkheden streven
zuiveren aan de bron. Dat doen we door schoon water
groen als parken, singels en bermen, maar ook over
naar beheer zonder bestrijdingsmiddelen en
en vuil water zoveel mogelijk aan de bron te scheiden.
particulier groen. Veel particuliere tuinen zijn namelijk
vermesting. Het betekent ook dat we de
Het vasthouden en bergen van water gaat vooral over
vol gelegd met tegels. Hier kan nog veel winst worden
bodemstructuur niet onnodig willen verstoren en
het sparen van water voor tijden van droogte en het
behaald. We stimuleren onze inwoners en
verdichten door allerlei werkzaamheden en
terugbrengen van water in de bodem. Door het water
ondernemers daarom de eigen terreinen groener te
activiteiten. Zo proberen we kabels en leidingen zoveel
terug te geven aan het oppervlakte- en
maken. Bij het aanleggen van meer openbaar groen
mogelijk te bundelen, wortels van bomen te
grondwatersysteem, sluiten we de lokale
kiezen we voor beplanting die goed tegen droogte kan
beschermen en de ondergrondse
waterkringlopen.
en die schaduw en verkoeling kan bieden. Een
groeiomstandigheden te respecteren.
Samenwerken aan de wateropgaven
33
bijkomend voordeel is dat meer groen ook zorgt dat er
Klimaatadaptatie
meer verschillende planten en dieren komen in onze gemeente. Verder helpt meer groen bij extreme
We passen ons aan een veranderend klimaat, met meer
hoeveelheden neerslag, omdat het water dan beter
De uitdagingen die op ons afkomen, zorgen voor grote
weersextremen. Dit wordt klimaatadaptatie genoemd.
kan worden opgenomen door de bodem.
veranderingen. De effecten van die veranderingen zijn
Hittegolven en perioden van droogte komen namelijk
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
34
3.3.3 Een toekomstbestendige landbouw
afgerond. Veranderen gaat met kleine stapjes. Dit betekent dat we goede voorbeelden steunen en een podium bieden, zodat we van elkaar kunnen leren en kennis kunnen uitwisselen.
De landbouw speelt een grote rol als grondgebruiker en beheerder van ons buitengebied. Tegelijkertijd staat de landbouw voor grote uitdagingen. De grootste
Een weerbaar en breder verdienmodel
uitdaging is de productie van gezond voedsel, op zo’n
We stimuleren boeren om hun verdienmodel divers en
een meer directe verbinding tussen de boer en de
manier dat de boer voldoende inkomsten heeft. Maar
daarmee weerbaar te maken. We ondersteunen
consument voor meer bewustwording bij de
zonder dat dit een negatieve impact heeft op de
daarom verbreding van de diensten van de boer. Naast
consument van wat hij/zij koopt en hoe een product is
biodiversiteit, de natuur, het landschap, het milieu en
voedselproducent, is de boer bij voorkeur ook
gemaakt. En dat leidt weer tot minder
het klimaat. Belangrijk daarbij zijn ook dierwelzijn en
leverancier van maatschappelijke diensten. Dan draagt
voedselverspilling. Het biedt ook kansen voor
gebruik van grondstoffen en energie zonder
hij bijvoorbeeld bij aan het vasthouden van water, het
agrotoerisme en boerderijeducatie in onze gemeente.
verspilling. In onze gemeente gaan we deze uitdaging
opslaan van CO2, het verhogen van de natuurwaarden
Hiermee wordt de kennis over agrarische bedrijven in
niet uit de weg. Samen met onze agrariërs werken we
en de biodiversiteit en het beheren van het landschap.
onze gemeente vergroot.
aan een toekomstbestendige landbouw.
Dit gaat goed samen met agrarisch ondernemerschap. Andere maatschappelijke diensten, zoals kleinschalige
Een duurzaam landbouw- en voedselsysteem
overnachtingsmogelijkheden en horeca, educatie en natuur- en cultuurrecreatie bij de boer, zijn ook goede voorbeelden van verbreding van het verdienmodel.
Er is steeds meer belangstelling voor een andere manier van voedsel verbouwen, dicht bij huis en gebruikmakend van natuurlijke kringlopen: de
Verkorten van de boerenketens
zogenoemde kringlooplandbouw. Bij deze manier van
We stimuleren kortere agrarische ketens: een directere
landbouw neemt de boer de lokale omgeving en het
verbinding tussen de boer en de consument. Dit kan
bijbehorende natuurlijke systeem veel meer als
bijvoorbeeld in de vorm van een boerderijwinkel, een
uitgangspunt dan bij de traditionele landbouw.
groentepakket direct bij de boer vandaan,
Uiteraard blijft voor de boer een goed verdienmodel
herenboeren, boerenmarkten of door samenwerkingen
belangrijk. Bij kringlooplandbouw komt zo min
met lokale ondernemers en winkeliers. Directe
mogelijk afval vrij, is de uitstoot van schadelijke stoffen
verbindingen zorgen voor minder transport en minder
zo klein mogelijk en worden grondstoffen en
partijen die een deel van de inkomsten afromen. Dit is
eindproducten met zo min mogelijk verliezen opnieuw
beter voor het milieu, omdat er met minder vervoer
benut. De overgang van het huidige systeem naar
minder CO2-uitstoot is. En het zorgt ervoor dat de boer
kringlooplandbouw is niet van vandaag op morgen
als producent een betere prijs ontvangt. Tot slot zorgt
‘Een meer directe verbinding tussen de boer en de consument.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Verminderen stikstofuitstoot
à
Opwekken van duurzame energie zo veel mogelijk koppelen aan andere opgaven, zoals natuurontwikkeling.
De stikstofcrisis raakt heel Nederland. Maar zeker in onze gemeente vormt de uitstoot van stikstof een risico voor de aanwezige Natura 2000-gebieden. We
à
met een wijkgerichte aanpak.
vinden het belangrijk dat de uitstoot van stikstof (oftewel stikstofemissie) afneemt zodat de natuur in
à
Openstaan voor innovatieve concepten voor de energietransitie.
onze gemeente kan herstellen. We volgen daarin het landelijk en provinciaal beleid. Daarbij blijven we altijd
Versnellen van de warmtetransitie
à
Rekening houden met de
Klimaatadaptatie: een goede
in goed overleg met onze agrariërs. We vinden het
potentieel nadelige veiligheids- en
voorbereiding op een veranderd
belangrijk hen een helder toekomstperspectief te
gezondheidseffecten van het lokaal
klimaat en weersextremen.
bieden. Hiervoor zijn lange-termijnafspraken nodig,
opwekken van energie.
gebaseerd op een gedeeld toekomstperspectief. Daarbij hanteren we het uitgangspunt dat bestaande agrarische bedrijven kunnen doorontwikkelen, mits de
Een toekomstbestendig natuurlijk systeem
belasting op de natuur, het landschap en het milieu kleiner wordt. We zien geen mogelijkheden voor
à
voedselsysteem op basis van
gebieden die daar van nature
natuurlijk kringlopen.
de functies aanpassen aan de
Ambities die volgen uit opgave 3 Duurzaam landgebruik:
Het watersysteem is sturend bij het toekennen van functies,
Een duurzaam en schoon energiesysteem
Samenwerken aan de wateropgaven:
Inzetten op energiebesparing en
het beschermen van de
bewustwording van inwoners.
volksgezondheid, het schoon houden van de bodem en het
Integreren van het duurzaam
oppervlaktewater, voorkomen van
opwekken van energie als nieuwe
droogte en wateroverlast.
functie in het landschap. Bevorderen van lokaal eigenaarschap (minimaal 50%) bij energieprojecten.
à
Inzetten op een vitale bodem die weerbaar is en beschikt over een goed bodemleven en een goede bodemstructuur.
Stimuleren van een weerbaar en breder verdienmodel voor boeren met ruimte voor nevenactiviteiten.
à
Verkorten van ketens tussen de boer en de consument.
ruimtegebruik en beheer. à
à
à
eigenschappen van het gebied. à
Een duurzaam landbouw- en
Nieuwe functies toekennen aan het meest geschikt voor zijn of
à
Een toekomstbestendige landbouw à
nieuwe intensieve veehouderijen in onze gemeente.
à
35
à
à
Verminderen van de stikstofuitstoot.
‘In de ideale situatie zijn het natuurlijk systeem en de maatschappelijke behoeften met elkaar in balans.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
36
vinden. Maar bovenal heeft de IJsselvallei veel verschillende waterlopen. Met sloten, weteringen, het Apeldoorns Kanaal, de hoogwatergeul en natuurlijk de IJssel zelf die door het landschap slingert. Door de aantrekkelijkheid van de IJsselvallei te bevorderen, trekken we nieuwe bezoekers en kunnen we de Veluwe wat meer ontlasten. In de IJsselvallei zijn daarom twee ontvangstlocaties aangelegd: bij MFC De Verbinding in Vorchten en aan de oever van de IJssel bij Veessen. Dit
3.4 OPGAVE 4: heerlijk en kleinschalig recreëren
3.4.1 Toeristische schatkamer
zijn locaties met parkeerruimte en informatie waar bezoekers direct één of meerdere wandel- en fietsroutes kunnen starten. We zien daarnaast kansen
Uniek aan Heerde is de combinatie van Veluwe en
voor andere ontwikkelingen, die de IJsselvallei
IJssel. We hebben uitgestrekte bossen en heidevelden,
promoten. Bijvoorbeeld op onderscheidende plekken
een prachtig kleinschalig cultuurlandschap en een
waar routes samen komen.
schilderachtig rivierenlandschap. De bewoners van het
De opgave Heerlijk en kleinschalig recreëren gaat over het behouden en vergroten van die kwaliteiten van Heerde, die bijdragen aan lokale recreatiemogelijkheden van hoge kwaliteit. Evenementen en activiteiten, de mogelijkheden om in Heerde te verblijven, kunst en cultuur en ruimte voor ontspanning, bezinning en verblijven zijn daarvoor belangrijke elementen. We willen het volgende bereiken:
à
Toeristische schatkamer
à
Gastvrije gemeente
à
Robuuste en veelzijdige natuur
landschap van Veluwe tot IJssel zijn dan ook met recht trots op hun omgeving en bezoekers komen er graag.
Recreatiezonering op de Veluwe
De recreatieve mogelijkheden van Veluwe tot IJssel
We vinden het belangrijk om een goede balans te
kunnen we nog beter benutten. Tegelijkertijd ligt hier
hebben tussen recreatief gebruik enerzijds en
ook een uitdaging: het is belangrijk zuinig te zijn op
bescherming van de natuur anderzijds. Daarom passen
onze kwaliteiten, zodat onze gemeente ook voor
we op de Veluwe, in samenwerking met onze partners,
toekomstige generaties een aantrekkelijke
recreatiezonering toe. Dit betekent dat we in bepaalde
recreatiegemeente blijft.
gebieden meer de nadruk leggen op de natuur (met rust en stilte) en in andere gebieden juist meer de
Promoten van de IJsselvallei
nadruk op recreatie. Dit kan bijvoorbeeld door voor de
De recreatieve kwaliteiten van de Veluwe zijn
bezoekers. Dat kan het hele jaar zijn, of alleen tijdens
algemeen bekend. De kwaliteiten van de IJsselvallei
het broedseizoen. In andere gebieden komt dan juist
zijn wat minder bekend. Deze kwaliteiten willen we
meer ruimte voor recreatie en wordt duidelijker waar
beter benutten en promoten. In de IJsselvallei zijn
men kan wandelen, fietsen, mountainbiken of
weidse uiterwaarden, dijken, bloemrijke graslanden,
paardrijden en waar ruimte is voor een evenement. Zo
koeien in de wei, statige IJsselhoeven en de
wordt de natuur beschermd en kan iedereen ervan
karakteristieke kleine dorpen Veessen en Vorchten te
blijven genieten en wilde dieren tegenkomen.
natuur belangrijke gebieden af te sluiten voor
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Levendige en aantrekkelijke centrumgebieden We willen graag levendige en aantrekkelijke dorpscentra, waar het prettig verblijven en recreëren is. We investeren daarom in onze centrumgebieden in een aantrekkelijke openbare ruimte met veel groen en fraaie bebouwing. Veel verkeer past niet in dat plaatje. We kiezen daarom voor centrumgebieden die autoluw zijn. Fietsers en voetgangers krijgen de ruimte. Verder
3.4.2 Gastvrije gemeente
Om alle recreatiemogelijkheden van de Veluwe en in
voor terrassen en ontmoeting. Tot slot vinden we het
de IJsselvallei bij de mensen onder de aandacht te
belangrijk dat de entrees van onze centra duidelijk
We zijn een Cittaslow-gemeente en dat betekent dat
brengen, hebben we goede promotie nodig. Hier
herkenbaar zijn en mensen hun weg kunnen vinden.
inwoners en bezoekers op een plezierige, gastvrije
dragen we als gemeente graag aan bij. Om een nieuw
Een duidelijke bewegwijzering, wandel- en fietsroutes
manier en in een menselijk tempo kunnen genieten
publiek te trekken, willen we in de IJsselvallei extra
en parkeerplekken houden we daarom op orde. Zo
van alles wat onze gemeente te bieden heeft. We
inzetten op het promoten van alles wat je kunt doen
blijft de bereikbaarheid van onze centrumgebieden
willen dan ook een gastvrije gemeente zijn. De unieke
op en rond het water .
voor voetgangers, fietsers en mindervaliden optimaal.
hiervoor veel kansen.
Hoogwaardig en kleinschalig recreëren
Passende evenementen
Een robuuste recreatiesector
Als we het hebben over recreatie en toerisme, gaat het
We koesteren evenementen die passen bij de schaal en
ons in de eerste plaats niet om het trekken van meer
het karakter van onze gemeente. Denk aan de
De recreatiesector is een belangrijke sector in onze
bezoekers, maar om het toevoegen van kwaliteit.
Hessenmarkt Heerde, Lammetjesdag, Hoornerfeest,
gemeente. De sector trekt veel bezoekers en draagt
Recreatie-ontwikkelingen moeten altijd samengaan
Padd’ndag en Hemito. Deze lokale evenementen en
ook bij aan het behoud van het voorzieningenniveau
met kwaliteitsverbetering. Natuur, landschap,
activiteiten ondersteunen onze Cittaslow-identiteit.
in onze gemeente. Recreatie voegt dus ook iets toe
duurzaamheid, voedselproductie, erfgoed en
voor onze ondernemers en inwoners. We zetten
ruimtelijke kwaliteit zijn hierbij onze belangrijkste
daarom in op een recreatiesector met een compleet en
pijlers. Deze pijlers zetten we ook in om onze bewoners
gevarieerd aanbod. We missen momenteel een hotel in
en bezoekers te stimuleren meer te bewegen, te
onze gemeente; daar bieden we ruimte voor. Ook
sporten, gezond te leven en gezond te eten.
ligging van onze gemeente, van Veluwe tot IJssel, biedt
willen we de huidige mooie, kleinschalige logies en B&B’s behouden en waar nodig nieuwe aantrekken.
37
is op en rondom onze dorpspleinen voldoende ruimte
‘Recreatie-ontwikkelingen moeten altijd samengaan met kwaliteitsverbetering.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Ambities die volgen uit opgave 4 Heerlijk en kleinschalig recreëren
Toeristische schatkamer à
Benutten van de unieke kwaliteiten in Heerde van Veluwe tot IJssel met meer aandacht voor de recreatieve potentie van de IJsselvallei.
à
Toepassing van recreatiezonering op de Veluwe voor een goede balans tussen recreatief gebruik en bescherming van de natuurwaarden.
Gastvrije gemeente à
Een robuuste recreatiesector met een compleet en gevarieerd aanbod.
à
Hoogwaardig en kleinschalig recreëren met een focus op kwaliteit boven kwantiteit.
à
Levendige en aantrekkelijke centrumgebieden, waar het prettig verblijven is.
à
Koesteren van evenementen die passen bij de schaal en het karakter van de gemeente.
38
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
buiten de wettelijk beschermde natuurgebieden Natura 2000 en Gelders Natuurnetwerk. Hier valt namelijk nog een wereld te winnen. Bouwen en ontwikkelen én daarbij rekening houden met de natuur kan op allerlei manieren. We noemen dit: natuurinclusief. Denk aan het beperken van de
3.5 OPGAVE 5: sterk door natuur en landschap De opgave Sterk door natuur en landschap heeft betrekking op de manier waarop we omgaan met de bijzondere natuur en landschappen in onze gemeente. Die willen we beschermen en ontwikkelen in balans met recreatie, landbouw, wonen, werken en energie. We willen het volgende bereiken:
à
Robuuste en veelzijdige natuur
à
Landschappelijke diversiteit
verticale tuinen of een tiny forest. Maar ook nestkasten voor vogels en vleermuizen, streekeigen beplanting met variatie, een particuliere tuin met veel groen en
We zorgen voor een robuuste en veelzijdige natuur die
hagen als erfscheiding in plaats van schuttingen.
de invloed van onze inwoners en bezoekers kan
Hierbij horen ook goede ecologische verbindingen
verdragen. Dit betekent dat de natuur in onze
tussen de verschillende leefgebieden, zonder barrières.
gemeente tegen een stootje moet kunnen.
Ons uiteindelijke doel is om woonomgevingen, landbouwgebieden, recreatieterreinen en
Een sterk, gezond en gevarieerd natuurnetwerk
bedrijventerreinen een stuk natuurvriendelijker te
We willen bijdragen aan een sterk, gezond en
Natuureducatie en natuurbeleving vergroten
gevarieerd natuurnetwerk. Dit doen we in eerste instantie door bestaande natuur beter te beschermen
‘Door te leren over de natuur ontstaat meer begrip en draagvlak voor natuur bescherming en natuurontwikkeling.’ 39
3.5.1 Robuuste en veelzijdige natuur
hoeveelheid verharding, aanleg van groene daken,
maken, met een hoge biodiversiteit.
en bij te dragen aan het verminderen van de
We brengen de natuur op een aantal verschillende
stikstofuitstoot. In samenwerking met onze partners
manieren dichter bij onze inwoners en bezoekers. In
werken we aan een evenwicht tussen natuur, recreatie
samenwerking met onze partners stimuleren we
en economische ambities. In tweede instantie
natuureducatie en natuurbeleving. Want door te leren
stimuleren we het ontwikkelen van nieuwe natuur,
over de natuur ontstaat meer begrip en draagvlak voor
bijvoorbeeld door te zoeken naar slimme combinaties
natuurbescherming en natuurontwikkeling. Hierbij
met andere functies en opgaven.
besteden we in het bijzonder aandacht aan de betekenis van het gebied, het beheer daarvan en de
Een natuurinclusieve benadering toepassen
regels die er gelden. We hebben ook aandacht voor de
In het bijzonder gaat onze aandacht uit naar
genieten van het natuurlijk kapitaal van onze
bescherming en ontwikkeling van flora en fauna
gemeente.
toegankelijkheid van onze natuurgebieden en de bijbehorende voorzieningen. Iedereen moet kunnen
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
Ambities die volgen uit opgave 5 Sterk door natuur en landschap:
3.5.2 Landschappelijke diversiteit Onze gemeente kent een grote variatie aan
De kwaliteit en afwisseling van ons landschap is uniek
landschappen. Dit is heel bijzonder en dus willen we
en zorgt voor een aantrekkelijke leefomgeving die past
toepassen bij het maken van
dat ook in de toekomst behouden en verder
bij onze status als Cittaslow-gemeente. Daarom willen
ruimtelijke keuzes.
versterken. Ook willen we meer mogelijkheden om de
we het landschappelijke profiel van onze gemeente
verschillende landschappen te beleven.
-van Veluwe tot IJssel- beschermen, ontwikkelen en
à
Een sterk, gezond en gevarieerd natuurnetwerk waarborgen.
à
à
Een natuurinclusieve benadering
Natuureducatie en natuurbeleving vergroten.
promoten. Dat doen we door de bijzondere elementen
Rekening houden met het landschap
van het landschap te beschermen in ruimtelijke
In alles wat we doen in onze leefomgeving, houden we
omgevingsplan over wat wel en niet mag. Maar ook
rekening met het landschap. Daarbij hebben we in het
door bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening te
bijzonder aandacht voor de kwaliteit, vitaliteit en
houden met de impact op het landschap. Bijvoorbeeld
samenhang van het landschap. Zo willen we natuur en
bij het realiseren van een minicamping in het
benadering toepassen bij ruimtelijke
landschap meer prioriteit geven en voorkomen dat er
buitengebied van onze gemeente.
ontwikkelingen met aandacht voor
plannen, bijvoorbeeld met regels in het
Landschappelijke diversiteit à
landschap aantasten. Dit betekent dat we ons niet alleen richten op het voorkomen van achteruitgang
Een landschapsinclusieve
de kwaliteit, vitaliteit en samenhang
verspreid steeds meer stenen bouwsels komen, die het
Betrokkenheid vergroten
van het landschap. à
Het landschappelijk profiel van
van het landschap, maar ons ook richten op het
Het landschap in onze gemeente is van iedereen. We
Veluwe tot IJssel beschermen,
zorgvuldig inpassen van grote opgaven in het
stimuleren daarom initiatieven van inwoners die
ontwikkelen en promoten.
landschap. Denk dan bijvoorbeeld aan het zorgvuldig
bijdragen aan landschapsontwikkeling en
inpassen van zonnevelden. Hier liggen kansen om
landschapsbeleving of die ons bijzondere landschap
verdwenen landschapselementen in ere te herstellen.
onder de aandacht brengen van anderen. We zien ook
Maar het kan ook betekenen dat een nieuw landschap
kansen om een sterkere koppeling aan te brengen
of nieuwe landschappelijke kwaliteit moet worden
tussen landschap, voedselproductie en de mens.
gecreëerd.
40
Robuuste en veelzijdige natuur
Beschermen, ontwikkelen en promoten van grote variatie aan landschappen
à
Betrokkenheid vergroten van bewoners en bezoekers bij het landschap.
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
3.6 OPGAVE 6: herkenbaar verleden Onze gemeente heeft een rijk verleden. Dit verleden heeft een grote invloed op de ruimtelijke kwaliteit en aantrekkelijkheid van onze gemeente. Het zegt iets over het ontstaan van onze dorpen en landschappen, maar ook over onze monumentale gebouwen, gebruiken en tradities. Voor een aantrekkelijke leefomgeving is het behouden, beschermen en versterken van ons erfgoed belangrijk. De opgave Herkenbaar verleden gaat hier nader op in. Zo blijft het verleden zichtbaar en kunnen toekomstige generaties van ons erfgoed blijven genieten. We willen het volgende bereiken:
à à
Erfgoed met toekomstwaarde Het verhaal van Heerde
3.6.1 Erfgoed met toekomstwaarde
en verduurzaming. Maar behouden en beschermen van erfgoed gaat verder dan wettelijke bescherming
Een belangrijk aandachtspunt voor de toekomst is het
en het verstrekken van onderhoudssubsidies. We doen
behouden van onze monumenten en ander cultureel
daarom nadrukkelijk ook een beroep op de eigenaren,
erfgoed, waaronder historische landschapselementen
bewoners, gebruikers, beheerders en medeoverheden
en -patronen. Maar ook archeologisch erfgoed en
om oog te hebben voor ons erfgoed.
tradities willen we niet verloren laten gaan.
Behouden en beschermen van waardevol erfgoed
Erfgoed als inspiratiebron Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en opgaven moeten zorgvuldig worden ingepast met respect voor
We willen het waardevolle erfgoed in onze gemeente
de omgeving. Onze gemeentelijke kernkwaliteiten en
vanzelfsprekend behouden en beschermen. Zowel
de identiteit van de specifieke plek staan hierbij
bovengronds als ondergronds. Dat vinden we
centraal. Ook het aanwezige erfgoed maakt hier deel
belangrijk, omdat het bijdraagt aan een aantrekkelijke
van uit en kan dienen als inspiratiebron. Het verhaal
en herkenbare leefomgeving met een eigen identiteit.
van het verleden en de fysieke overblijfselen hiervan,
Erfgoed voegt kwaliteit toe aan onze leefomgeving.
vormen namelijk de identiteit van een gebied. Op deze
Het geeft een uniek karakter aan Heerde en het
manier kan erfgoed het verleden, het heden en de
voorkomt dat onze leefomgeving te eentonig wordt.
toekomst met elkaar verbinden.
Inwoners en bezoekers genieten hiervan. En het draagt in positieve zin bij aan onze vrijetijdseconomie. Erfgoed en de relatie daarvan met de omgeving geven
41
-financiële- ondersteuning van restauratie, onderhoud
Nieuwe functies en verdienmodellen mogelijk maken
we een plek in onze ruimtelijke plannen en processen.
Om ons erfgoed toekomstwaarde te geven, stimuleren
Bijvoorbeeld in ons omgevingsplan. Daarnaast
we nieuwe functies, verdienmodellen en passend
stimuleren we de instandhouding van erfgoed door
hergebruik van waardevol erfgoed. Randvoorwaarde is
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
wel dat de plannen bijdragen aan de instandhouding
leefomgeving. Vanuit een nieuwe invalshoek ontstaan
van het erfgoed en passen in het gebied. Denk dan
vaak originele ideeën. Ook helpt het om verbinding te
bijvoorbeeld aan waardevolle landgoederen en
maken met de omgeving, draagvlak te creëren en onze
historische boerderijen.
inwoners te betrekken.
3.6.2 Het verhaal van Heerde
Ambities die volgen uit opgave 6 Herkenbaar verleden:
Het verleden en de ontstaansgeschiedenis van Heerde willen we beter voor het voetlicht brengen. We vinden het belangrijk dat het verhaal van Heerde duidelijk is voor inwoners, voor bezoekers en voor toekomstige generaties.
à
Behouden en beschermen van het waardevolle erfgoed.
Beleven en promoten van erfgoed
à
en opgaven.
het beleven en zichtbaar maken van erfgoed, plaatselijke tradities en het promoten van
Erfgoed gebruiken als inspiratiebron bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen
We hebben, samen met lokale partners, aandacht voor à
Passende nieuwe functies en
streekproducten. Dat doen we, omdat dit bijdraagt aan
verdienmodellen mogelijk maken om
onze recreatieve aantrekkingskracht en ons Cittaslow-
erfgoed toekomstwaarde te geven.
gedachtegoed. In het bijzonder hebben we aandacht voor het beleven van erfgoed-hotspots in de nabijheid
Het verhaal van Heerde
van toeristische knooppunten. Zo stellen we samen ons erfgoed veilig voor de toekomst.
à
Aandacht voor het beleven en zichtbaar maken van erfgoed, plaatselijke tradities en
De verbindende waarde van erfgoed Erfgoed draagt bij aan de aantrekkelijkheid en
streekproducten. à
Erfgoed meer inzetten als
leefbaarheid van onze gemeente. Het heeft een
verbindende factor bij de vormgeving
duidelijke verbindende factor. We willen erfgoed dan
en ontwikkeling van onze
ook meer inzetten bij de vormgeving en ontwikkeling
leefomgeving.
van onze leefomgeving. Het helpt ons om op een andere manier te kijken naar projecten in onze
42
Erfgoed met toekomstwaarde
‘Erfgoed voegt kwaliteit toe aan onze leefomgeving.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
43
3.7 OPGAVE 7: slimme en schone mobiliteit De opgave Slimme en schone mobiliteit gaat over de manier waarop we ons verplaatsen. Hieronder vallen zaken als bereikbaarheid, doorstroming, verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit en openbaar vervoer. Een aantal zaken behoeft bij deze opgave bijzondere aandacht. We willen het volgende bereiken:
3.7.1 Naar een duurzame mobiliteit
van A naar B te komen? Maar de beleving van routes is ook van belang, want hoe fraaier de routes, hoe fijner het is om er gebruik van te maken. Essentieel is
We stimuleren in samenwerking met onze partners de
natuurlijk ook dat de paden goed onderhouden en
overgang naar een schone en duurzame mobiliteit. Dat
veilig zijn. Bovendien hebben fietsers bepaalde
doen we omdat we klimaatneutraal willen worden en
voorzieningen nodig, zoals voldoende
minder fossiele brandstoffen willen gebruiken. Maar
stallingsmogelijkheden en oplaadpunten voor
ook omdat schone mobiliteit een positief effect heeft
elektrische fietsen. In het buitengebied zetten we in op
op de gezondheid van onze inwoners. Voor de
een uitgebreid recreatief routenetwerk en we zien
gezondheid ligt de winst vooral in het vervangen van
kansen voor een snelle fietsverbinding met Hattem en
verbrandingsmotoren voor benzine, diesel en gas door
Epe. We bevorderen in de dorpen ook verplaatsing te
elektromotoren. Hierdoor komen minder
voet voor kleine afstanden. We zorgen ervoor dat de
stikstofoxiden en fijnstof in de lucht.
openbare ruimte daarvoor geschikt is, ook voor minder mobiele inwoners.
à
Naar een duurzame mobiliteit
à
Leefbaar, bereikbaar en verkeersveilig
Fietsers en voetgangers staan op 1: het STOP-principe
Stimuleren gebruik openbaar vervoer
De meest natuurbewuste en gezonde manier van
We willen meer inzetten op het gebruik van openbaar
verplaatsing is te voet of met de fiets. Daarom staan
vervoer als hoofdvervoersmiddel of aanvullend
voetgangers en fietsers op 1 in onze gemeente. We
vervoersmiddel. Het openbaar vervoer is niet alleen
stimuleren fietsen en lopen. Bij nieuwe ontwikkelingen
een milieuvriendelijke manier om je te verplaatsen,
of aanpassingen aan onze infrastructuur gaan we
maar is ook belangrijk voor mensen zonder rijbewijs of
daarom uit van het STOP-principe: Stappen, Trappen,
zonder auto zoals jongeren, ouderen en
OV, Personenauto. Anders gezegd: eerst een
mindervaliden. We willen graag dat het openbaar
infrastructuur voor lopen, vervolgens voor fietsen, dan
vervoer voor iedereen snel, toegankelijk, betrouwbaar,
voor OV en ten slotte voor de auto, die bij voorkeur
betaalbaar en goed is. Hierbij is het van belang dat het
elektrisch is. Het is dan ook belangrijk dat we de
aanbod is afgestemd op de vraag en dat er gebruik
routing en de bereikbaarheid voor fietsers en
wordt gemaakt van schone en duurzame voertuigen.
voetgangers verbeteren. Daarbij kijken we goed naar
We hebben extra aandacht voor verbindingen tussen
de effectiviteit van routes: wat is de snelste manier om
de diverse dorpen. Want alle dorpen moeten goed
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3 bereikbaar zijn. Dit geldt ook voor het buitengebied, de IJssel en de Veluwe.
3.7.2 Leefbaar, bereikbaar en verkeersveilig
aandacht voor dubbelgebruik en maatwerk. Een nieuw parkeerbeleid biedt ons de mogelijkheid om flexibel te
Duurzaam rijden stimuleren
Leefbaarheid en fijn wonen vinden we in Heerde
zijn bij ruimtelijke ontwikkelingen. Een parkeerbeleid
belangrijk. We willen een dorpse en groene gemeente
met andere normen sluit ook goed aan op onze wens
Om schoon rijden zo goed mogelijk te faciliteren,
zijn, waar het verkeer rustig rijdt, de bereikbaarheid en
om fietsen, lopen en deelmobiliteit te stimuleren en
zorgen we voor voldoende laadpalen voor elektrische
doorstroming goed zijn en waar het bovenal
plek te creëren voor andere ruimtevragers.
auto’s, elektrische fietsen en andere elektrische
verkeersveilig is.
voertuigen. Alleen is openbare ruimte schaars. Als
Nieuw parkeerbeleid
Goede bereikbaarheid en doorstroming
wordt gezet. Als dit niet mogelijk is, kijken we of er in
Het autogebruik neemt al jaren toe. Dit komt de
Bereikbaarheid en doorstroming zijn belangrijk voor
de openbare ruimte plek is voor een laadpaal. Ook
kwaliteit van onze leefomgeving niet ten goede en
een leefbaar Heerde en een stevige lokale economie.
andere vormen van verplaatsen stimuleren we, zolang
zorgt voor een toenemende drukte met meer
Dat betekent dat we ons richten op goede
ze bijdragen aan een schone, stille en duurzame
parkeerplaatsen, meer geluidsoverlast en meer
fietsvoorzieningen, parkeervoorzieningen, trottoirs en
mobiliteit. Denk hierbij bijvoorbeeld aan
verkeersonveiligheid. Bovendien zijn er vele andere
het OV-netwerk. We zorgen er ook voor dat de
deelconcepten, zoals deelauto’s en deelfietsen met
ruimtevragers die een plek moeten krijgen in onze
doorstroming in en rond de dorpen goed is. Op die
vaste standplaatsen. Denk ook aan het stimuleren van
gemeente. Denk hierbij aan meer woningen en meer
manier beperken we de overlast door sluipverkeer in
mobiele werkplekken of thuiswerkplekken. Minder
groen. We moeten daarom anders kijken naar
de gemeente. Samen met de regiogemeenten blijft de
reizen betekent immers dat er minder kilometers
autogebruik en ruimte voor parkeren. Daarom
gemeente aandringen op maatregelen om filevorming
worden gemaakt en daarmee dat de milieubelasting
verminderen we in eerste instantie daar waar het kan
op de A50 te voorkomen.
lager is. Een andere mogelijkheid zijn zogenoemde
het autogebruik. Dit levert namelijk ruimte op en deze
lokale hubs, waar goederen worden verzameld en
ruimte kan worden benut voor andere opgaven.
gebundeld, om vervolgens met elektrische voertuigen
Bijvoorbeeld voor meer groen en ruimte voor
verder te worden gebracht.
ontmoeting of voor spelen. Het nieuwe parkeerbeleid
stelregel geldt daarom dat een laadpaal voor een elektrische auto in eerste instantie op eigen terrein
heeft onder andere verschillende parkeernormen voor
44
verschillende gebieden en functies, met meer
‘We moeten anders kijken naar autogebruik en ruimte voor parkeren.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
45
Een betere verkeersveiligheid
Ambities die volgen uit opgave 7 Slimme en schone mobiliteit:
Leefbaar, bereikbaar en verkeersveilig
We willen het risico op verkeersincidenten verminderen. Dat doen we met veilige routes met een passende snelheid. Ook verminderen we het aantal verkeersonveilige situaties in de gemeente. We doen dat vooral op de doorgaande wegen rondom de dorpen. Maar ook bij scholen en verzorgingstehuizen
à
en maatwerk. à
Personenauto.
we in op het zoveel mogelijk scheiden van à
binnen de bebouwde kom het grootste deel van de à
Een goede bereikbaarheid, een goede doorstroming en minder sluipverkeer.
(1) Stappen, (2) Trappen, (3) OV, (4)
verkeersveiligheid. Om de veiligheid te borgen, zetten
onnodig vrachtverkeer zoveel mogelijk.
met meer aandacht voor dubbelgebruik
Uitgaan van de volgorde in prioritering ontwikkelingen en herontwikkelingen:
Ook minder sluipverkeer vergroot de
wegen inrichten als 30 km/u-zone. En we weren
voor verschillende gebieden en functies,
van het STOP-principe bij nieuwe
hebben we extra aandacht voor de verkeersveiligheid.
conflicterende verkeersstromen. We gaan daarnaast
andere gedifferentieerde parkeernormen
Naar een duurzame mobiliteit à
Nieuw parkeerbeleid opstellen met onder
à
Inzetten op een betere verkeersveiligheid
Stimuleren van het gebruik van openbaar
met een passende snelheid door
vervoer.
het creëren van veilige routes en het
Duurzaam rijden stimuleren met een dekkend netwerk van laadpalen en ruimte voor deelvervoer.
wegnemen van knelpunten.
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
3.8 OPGAVE 8: duurzaam ondernemen Duurzaam ondernemen vinden we belangrijk. Onze gemeente bevat namelijk veel natuur en ligt tussen twee economische concentratiegebieden: de regio Stedendriehoek en de regio Zwolle. Hoewel we het belangrijk vinden om te blijven ontwikkelen doen we dit met respect voor onze natuur. Bijvoorbeeld als het gaat om de bedrijvigheid op de bedrijventerreinen in onze gemeente. Ook in de centrumgebieden van onze dorpen hebben we oog voor ontwikkeling en vernieuwing. Dit zorgt namelijk voor voldoende werkgelegenheid, voor binding van onze jongeren en voor meer bezoekers. We willen het volgende bereiken:
werkgelegenheid. Dat is belangrijk, want we willen dat er voldoende werkgelegenheid is binnen de
Onze gemeente is niet alleen een prettige gemeente
gemeentegrens en in onze directe omgeving.
om in te wonen, maar ook een aantrekkelijke gemeente om in te ondernemen. Die combinatie is een belangrijk uitgangspunt voor een goede balans in de
Een gezond ondernemersklimaat
bevolkingssamenstelling. Ook in de toekomst willen
We zorgen, waar we dat kunnen, dat Heerde een
we onze economie vitaal houden: een economie die
aantrekkelijke gemeente is voor ondernemers. We
duurzaam en gezond is en tegen een stootje kan. Dit
koesteren de huidige bedrijven, de werkgelegenheid
vinden we belangrijk, want dat draagt zowel bij aan de
en de kleinschalige lokale economie en zetten vooral in
leefbaarheid van onze gemeente, als aan een gezond
op behoud en stabiliteit. In het bijzonder zetten we ons
milieu. Onze inwoners en ondernemers profiteren
in voor het behouden en versterken van de
hiervan.
detailhandel in de centra, de bedrijventerreinen en de vrijetijdseconomie. We bieden, waar dat kan en past,
à à
Krachtige arbeidsmarkt
groeiruimte aan bestaande bedrijven. Dat doen we
Investeren in mensen en het optimaal benutten van
gebiedskwaliteiten in ons achterhoofd. Bovendien
ieders talenten vinden we belangrijk. Alleen dan
moet groei goed samengaan met onze visie op
ontstaat een arbeidsmarkt die tegen een stootje kan.
mobiliteit en plaatsvinden met respect voor het milieu.
Vitale centra
Daarvoor is een goede afstemming en aansluiting
Als dat niet mogelijk is, zoeken we in goed overleg naar
Een circulaire economie
nodig tussen het bedrijfsleven, het onderwijs en de
alternatieve locaties in onze eigen gemeente of in de
arbeidsmarkt. Binnen onze mogelijkheden willen we
regio. Ook voor nieuwe bedrijven geldt dit
hieraan bijdragen. We zetten in op verbinding en
uitgangspunt. Kleinschalige startups door jonge
samenwerking tussen ondernemers, overheid,
ondernemers zijn een goed voorbeeld van passende
onderwijs en organisaties, ook wel de vier O’s
bedrijvigheid in onze gemeente.
Een vitale economie Toekomstbestendige bedrijventerreinen
à à
‘Investeren in mensen en het optimaal benutten van ieders talenten.’ 46
3.8.1 Een vitale economie
genoemd. Daarmee ontstaat ook weer nieuwe
met de maat en schaal van Heerde en de
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
47
Een goede bereikbaarheid, zowel fysiek als digitaal
hieraan bijdragen. De innovaties in energetische duurzaamheid, de energietransitie, de zorg en de circulaire economie bieden mogelijkheden om lokaal
We vinden een goede fysieke en digitale
en regionaal werkgelegenheid te creëren. Niet alleen
bereikbaarheid belangrijk. Die is in onze gemeente
voor een beperkte groep, maar voor inwoners van alle
over het algemeen goed en dat willen we zo houden.
leeftijdsgroepen en opleidingsniveaus met en zonder
overheden. Dit partnerschap is niet alleen financieel,
We beseffen ons wel dat de toenemende digitalisering
beperkingen. Ondernemers, inwoners en de gemeente
maar draait ook om uitwisseling van deskundigheid,
steeds hogere eisen stelt aan de digitale infrastructuur.
werken op deze manier samen een sterke, vitale en
afstemming en ontwikkeling van flexibele regelgeving.
Dit vraagt om alertheid.
duurzame economie.
Flexibele regelgeving en maatwerk Om ruimte te bieden aan innovatie en ontwikkelingen
3.8.2 Toekomstbestendige bedrijventerreinen
die bijdragen aan een vitaal en duurzaam economisch
‘Uitwisseling van deskundigheid, afstemming en ontwikkeling van flexibele regelgeving.’
klimaat, hebben we flexibele regels nodig. Daarom
Vitale bedrijventerreinen zijn belangrijk voor de
werken we als gemeente zoveel mogelijk vanuit een
werkgelegenheid. We werken daarom met partners
open en meewerkende rol. We proberen mee te
aan toekomstbestendige bedrijventerreinen. Hierbij
denken en initiatieven van ondernemers waar als dat
verliezen we de koppeling met de grote
We willen onze bedrijventerreinen op verschillende
kan te faciliteren. Zo zien we de laatste jaren in onze
maatschappelijke opgaven niet uit het oog. Dat
manieren meer duurzaam maken. Het belangrijkste
gemeente nieuwe vormen van ondernemerschap
betekent dat we dat doen met aandacht voor de
uitgangspunt is het verminderen van de CO2-uitstoot.
ontstaan rondom duurzaamheid, circulariteit, milieu en
natuur en het klimaat.
Dat kan door processen en bedrijfsgebouwen zo aan te
energie. Dit juichen we toe en ondersteunen we. We zien ook steeds meer thuiswerkers en bedrijven aan huis. Woonomgevingen zijn daardoor steeds meer ook
Duurzaamheid en klimaat
passen dat bedrijven minder energie verbruiken. We
Vitaliteit, kwaliteit en samenwerking
stimuleren zonnepanelen op daken en de uitwisseling van restwarmte, elektriciteit en grondstoffen.
werkomgevingen geworden. We beseffen ons dat dit
We hebben op de korte termijn geen ambities voor
gevolgen heeft voor de eisen die we stellen aan
uitbreiding van onze bedrijventerreinen. We willen
Bedrijventerreinen zijn vaak gebieden met veel stenen
woningen en woonomgevingen. Deze ontwikkeling
vooral inzetten op onze bestaande bedrijventerreinen.
oppervlaktes, waar het in de zomer heet kan worden.
faciliteren we met flexibiliteit en maatwerk.
Die maken we toekomstbestendig door er
Door meer groen toe te voegen en ruimte voor
aantrekkelijke multifunctionele locaties van te maken.
waterberging op te nemen, gaan we hittestress tegen,
Duurzaamheid
Belangrijk daarbij is een combinatie van een goede
vergroten we de biodiversiteit en minimaliseren we de
economie, werkgelegenheid, energie en klimaat,
wateroverlast. Tenslotte vinden we het belangrijk dat
Een vitale economie is ook een duurzame economie.
(digitale) bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, milieu,
ook op de bedrijventerreinen hergebruik van
Een economie die mag groeien, maar niet ten koste
circulariteit en innovatie. Dat kan niet zonder
grondstoffen heel normaal wordt.
van het milieu; dat vinden we belangrijk. Innovatie kan
samenwerking met ondernemers en andere
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
48
Bereikbare bedrijventerreinen
stimuleren ondernemers van buiten het compacte centrum naar binnen te verhuizen. In de
Bedrijventerreinen moeten goed bereikbaar zijn, zowel
aanloopstraten naar de centra ontmoedigen we
fysiek als digitaal. De fysieke bereikbaarheid van de
nieuwe centrumfuncties. Hier kunnen we
bedrijventerreinen is in onze gemeente in orde. En dat
langzamerhand weer meer woongelegenheid creëren.
willen we zo houden. Om te zorgen dat het verkeer van en naar de bedrijventerreinen duurzamer wordt, zetten we in op een goede bereikbaarheid per fiets, het OV (in combinatie met een deelfiets) en deelauto’s.