10.2. 61811451-OV-Omgevingsvisie-Heerde-ONTWERP-boekje-20230622
Tekst van het document
Levendige centra Tegelijkertijd stimuleren we de levendigheid in onze dorpscentra. Het doel is aantrekkelijke, leefbare en
3.8.3 Vitale centra
gezellige centra, voor onze eigen inwoners, voor bezoekers uit de regio en voor de vele toeristen. Daarbij willen we het dorpse karakter vooral
We gaan nauwer samenwerken met onze partners om
behouden. Dit betekent ook dat we ruimte geven aan
te komen tot vitale dorpscentra, vooral in Heerde en
activiteiten en evenementen in het centrum. We
Wapenveld. We willen graag een gevarieerd en
accepteren daarom overdag en in de avonden enige
geconcentreerd winkelaanbod in de beide centra,
hinder door drukte en geluid, maar maken hier wel
passend bij het dorpse en groene karakter van onze
heldere afspraken over.
gemeente. Ook een goede bereikbaarheid is daarbij heel belangrijk.
Een eigen en herkenbare sfeer nastreven
bewegwijzering. Om de centra autoluw kunnen te
De centrumgebieden van Heerde en Wapenveld
het openbaar vervoer goed bereikbaar zijn. Ook voor
Een belangrijk aandachtspunt is leegstand. Hoewel er
hebben elk een eigen sfeer en uitstraling en dat willen
mensen met een beperking.
niet veel leegstaat in onze dorpscentra, blijven we alert.
we zo houden. In alles wat we doen, sluiten we daarbij
Leegstand maakt onze centra namelijk minder
aan. Bijvoorbeeld in de keuze voor stenen,
aantrekkelijk. We streven daarom in Heerde en
wegverharding en groen. In de centra kunnen
Wapenveld naar herkenbare en compacte
inwoners en bezoekers ontspannen verblijven en
centrumgebieden, met duidelijke entrées. We hebben
elkaar ontmoeten. Daarvoor is het belangrijk dat de
een clustering van detailhandel, horeca en andere
centra autoluw zijn. Auto’s en ander gemotoriseerd
publieksfuncties voor ogen, met woongelegenheid op
verkeer zijn welkom, maar zijn te gast.
de verdiepingen van de centrumpanden. We willen de
Parkeergelegenheid is vooral aan de randen van de
centrumgebieden niet uitbreiden. We zetten vooral in
centra te vinden. De parkeergelegenheden zijn gratis
op behoud van het huidige voorzieningenniveau en
en gemakkelijk te vinden, dankzij goede
Compacte centra
maken, willen we dat ze lopend, met de fiets en met
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
3.8.4 Een circulaire economie
materialen. Maar ook voor opslagruimte, want dat is wat circulaire afvalstromen nodig hebben. We hebben als gemeente vanuit onze verantwoordelijkheid voor
Met steeds meer mensen en een groeiende welvaart
de inzameling van afval vooral invloed op het
neemt de vraag naar grondstoffen toe. Dit zorgt voor
huishoudelijk afval. In dat kader is ons doel afval zoveel
schaarste van grondstoffen, prijsstijgingen en
mogelijk te voorkomen. Dat doen we door afval
milieuschade. Samen met onze inwoners, ondernemers
gescheiden in te zamelen, zodat het als grondstof kan
en partners willen we daarom zo snel mogelijk
worden hergebruikt.
Een vitale economie à
een 100% circulaire economie in 2050. In een circulaire economie worden materialen eindeloos hergebruikt
Een krachtige arbeidsmarkt met een goede aansluiting tussen
omschakelen naar een circulaire economie. Ons doel:
ondernemers, overheid, onderwijs en
Stimuleren van circulair bouwen
organisaties (de vier O’s).
en zijn producten zoveel mogelijk gemaakt van
We stimuleren ook hergebruik, herstel en
hernieuwbaar materiaal. Dit betekent dat we geen
herbestemming van gebouwen en bouwmaterialen.
ondernemersklimaat en aangenaam
restafval meer overhouden en alle grondstoffen
Dat doen we bijvoorbeeld door de introductie van een
vestigingsklimaat.
hergebruiken. We zien afval dus niet langer als afval,
materialenpaspoort. In zo’n paspoort staan alle
maar als grondstof.
gebruikte materialen van een gebouw. Dat zorgt
à
à
Stimuleren van kennisdeling en samenwerking
Daarnaast stimuleren we bijzondere circulaire
grondstoffen en materialen. Dat kan alleen als er
Stimuleren van een goede fysieke en
à
Flexibele regelgeving en maatwerk
bouw- en woonconcepten, zoals demontabele
voor duurzame innovatieve
woningen.
ontwikkelingen.
We stimuleren ondernemerschap gericht op een gesloten kringloop en efficiënt gebruik van elkaars
Verbeteren van het
digitale bereikbaarheid.
ervoor dat hergebruik in de toekomst gemakkelijker is.
à
Het goede voorbeeld geven
samengewerkt wordt, want het afval van de een, is de
Als gemeentelijke organisatie willen we het goede
grondstof voor de ander. We zien hier in het bijzonder
voorbeeld geven, verbinden, kennis uitwisselen en
kansen voor de landbouw en de bedrijventerreinen.
vernieuwingen mogelijk maken. Dit betekent onder
We willen het gebruik van nieuwe grondstoffen
andere dat we bij inkoop en aanbesteding rekening
terugdringen. Als toch nieuwe grondstoffen nodig zijn,
houden met de overgang naar een circulaire
proberen we die lokaal te vinden.
economie. Zo stellen we eisen aan duurzaamheid en circulariteit bij het inrichten van onze openbare ruimte.
49
Ambities die volgen uit opgave 8 Duurzaam ondernemen:
Circulaire afvalstromen
Denk daarbij aan hergebruik van bestaande
We gaan voor vermindering van restafval, scheiding
nieuwe en herbruikbare materialen met een minimale
van afval, hergebruik van afval, hergebruik van
milieu-impact.
materialen, zo min mogelijk nieuwe grondstoffen en
Een duurzame economie die mag groeien, maar niet ten koste van het milieu.
‘Ons doel is afval zoveel mogelijk te voorkomen.’
WERKEN AAN ONZE OPGAVEN
Omgevingsvisie Heerde
3
50
Toekomstbestendige bedrijventerreinen
Vitale centra à
à
à
à
à
clustering van publiekstrekkende
kennisdeling en samenwerking
kwaliteit van onze bedrijventerreinen.
functies.
gericht op een gesloten kringloop
Samenwerking tussen bedrijven
à
onderling en met overheden op
centra met ruimte voor activiteiten en
financieel, inhoudelijk en juridisch
evenementen. à
en efficiënt gebruik van (elkaars)
Stimuleren van de levendigheid in de
grondstoffen en materialen. à
Verminderen van de CO2-uitstoot op
herkenbare sfeer van de centra met
bedrijventerreinen en stimuleren van
een dorpse maat en schaal en een
het opwekken van duurzame energie.
hoge ruimtelijke kwaliteit.
bronscheiding, hergebruik en opslag van reststoffen. à
Verbeteren van duurzame bereikbaarheid van bedrijventerreinen.
Circulaire bouw stimuleren door concepten als het materialenpaspoort
Toekomstbestendige inrichting van natuurinclusief, circulair).
Circulaire afvalstromen door vermindering van restafval,
Versterken van de eigen en
en modulaire bouw te omarmen.
bedrijventerreinen (klimaatbestendig,
à
Stimuleren van ondernemerschap,
Versterken van de vitaliteit en
vlak. à
Streven naar compacte centra met
Een circulaire economie
à
Circulaire inkopen en aanbesteden en het goede voorbeeld geven.
Omgevingsvisie Heerde
4
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
51
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
52
4. KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
We geven van elke zone een korte beschrijving en
Van elk deelgebied beschrijven we vervolgens de
geven aan welke deelgebieden binnen de zone
karakteristieken die samen het huidige karakter
aanwezig zijn.
vormen. Per deelgebied schetsen we ook de koers op hoofdlijnen op weg naar 2040: hoe spelen we in op
In dit hoofdstuk werken wij de 8 opgaven met
specifieke opgaven en hoe behouden en versterken
bijbehorende ambities uit voor de verschillende
we daarbij de kwaliteiten van het deelgebied?
deelgebieden binnen onze gemeente. We onderscheiden de volgende 8 deelgebieden met elk een eigen karakter, gelegen in 3 verschillende zones:
ZONE 1: Natuurlijke Veluwe
ZONE 2: De dynamiek op de Veluweflank
ZONE 3: De waterrijke IJsselvallei
Deelgebied:
Deelgebieden:
Deelgebieden:
à
Veluwe
à
Veluweflank
à
Weteringengebied
à
Centra Heerde en Wapenveld
à
Uiterwaarden en hoogwatergeul
à
Woongebieden Heerde, Wapenveld
à
Oeverwal met Veessen en Vorchten
en Hoorn à
Bedrijventerreinen
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
53
4.1 ZONE 1: Natuurlijke Veluwe
4
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4 De zone De natuurlijke Veluwe is gelegen in het westelijk deel van onze gemeente. Het is een zone waarin natuur en landschap erg belangrijk zijn. De wettelijk beschermde status van de Veluwe als Natura 2000-gebied bepaalt veel van wat er wel en niet kan in deze zone en het omringende gebied. Dit betekent dat ontwikkelingen in deze zone, niet ten koste mogen gaan de natuur en het landschap. Binnen deze zone ontwikkelen we vooral op het vlak van recreatie en toerisme.
‘De bijzondere natuur maakt het gebied aantrekkelijk voor recreanten en natuurliefhebbers.’
4.1.1 Deelgebied Veluwe
gemeente is in gebruik bij het Ministerie van Defensie.
Huidig karakter
Dit gebied is volledig afgesloten en vormt daardoor
De Veluwe is een uniek natuurgebied binnen
schaapskooi in het fraaie heidegebied van de
Nederland: het is het op één na grootste natuurgebied
Renderklippen is van belang voor recreatie en
van Nederland, heeft bijzondere natuur en is erg
landschapsonderhoud. Ter plaatse is een
populair. De uitgestrekte bossen van naald- en
horecagelegenheid aanwezig. Het Heerderstrand is
loof¬bomen en de grote heidevelden zijn van
een drukbezocht dagrecreatiepunt, waar ruimte is voor
Europees belang en onderdeel van het Natura
recreatie op en rondom het water. Ook ligt er een
2000-netwerk. De Veluwe is het leefgebied van reeën,
pitch- en puttbaan. Het Heerdense deel van de Veluwe
edelherten en wilde zwijnen. De bijzondere natuur
wordt doorsneden door de A50 en de Kamperweg, de
maakt het gebied ook aantrekkelijk voor recreanten en
Elburgerweg en de Zuidweg. De wegen vormen
natuurliefhebbers. Mooie wandel-, fiets- en ruiterpaden
barrières voor zowel recreanten als voor veel
maken dat je de natuur en het landschap optimaal
diersoorten, al is er wel een ecoduct aanwezig over de
kunt beleven. Op de Veluwe ontspringen beken en
rijksweg A50. De bossen zijn belangrijk met het oog op
sprengen die een verbinding vormen met de lager
de klimaatverandering: ze bieden schaduw en
gelegen zones in onze gemeente. En er zijn bijzondere
verkoeling op hete dagen. In perioden met veel
cultuurhistorische waarden te vinden, zoals
neerslag houden ze het regenwater vast.
grafheuvels uit de steentijd, oude karrensporen en bijzondere landgoederen uit vroegmoderne tijden. Op de Veluwe is informatie te vinden over de ontstaansgeschiedenis van de gebieden en hoe die geschiedenis terug te zien is in het landschap.
54
Het noordwestelijk deel van het Veluwe-gebied in onze
een belangrijke schuilplaats voor het groot wild. De
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4 Koers De nadruk ligt in dit deelgebied vooral op het behouden en versterken van de natuuren landschapswaarden en de beleving daarvan. We richten ons dan als eerste op doelstellingen die er liggen voor de soorten en leefgebieden van het Natura 2000-gebied Veluwe. Ontwikkelingen moeten passen bij die natuurwaarden, zowel in kwaliteit als in aantallen.
verdroging en kan beter water vasthouden. Zo zorgen
dat er enerzijds goede mogelijkheden voor
we voor een klimaatbestendige Veluwe. Dit verkleint
natuurbeleving zijn vanaf de paden en dat er
ook de kans op bosbranden. Daarnaast zorgen meer
anderzijds voldoende rust is voor de natuur tussen de
loofbomen voor verbetering van de bodemkwaliteit.
paden. We onderzoeken wat de meest geschikte
Om de biodiversiteit op de Veluwe te herstellen, is het
plekken zijn om ontvangstlocaties voor het
verder nodig de stikstofneerslag op het gebied terug te
Veluwegebied te ontwikkelen. Dit worden P-Veluwes
dringen. Dit betekent dat de stikstofuitstoot van
genoemd. De volgende locaties zijn in beeld: het Erf
agrarische en andere bedrijven in de directe omgeving
van Daendels, de Schaapskooi, Groot Stokkert, het
omlaag moet. We volgen hierin het beleid van hogere
Heerderstrand en het Ennerveld. Ook zetten we in op
overheden. Voor nieuwe bedrijven die veel stikstof
betere bereikbaarheid met het openbaar vervoer.
uitstoten, is geen plek in onze gemeente.
Tussen het centrum van Heerde, de Schaapskooi/ Renderklippen en het Heerderstrand willen we een
In delen van de Veluwe is de beplanting relatief
We streven ook naar minder ecologische versnippering
hoogwaardige duurzame recreatieve verbinding
eenzijdig. Hier komt vooral jonge aanplant van
en het herstel van trekroutes van dieren. Daarvoor is
realiseren.
naaldbossen voor, die bestaat uit een beperkte
het nodig om geïsoleerde leefgebieden, zoals kleine
hoeveelheid boomsoorten. Om de biodiversiteit te
heidevelden, aan elkaar te verbinden. Het zoveel
vergroten en een klimaatbestendig gebied te creëren,
mogelijk verzachten van barrières als de A50 en
is het belangrijk toe te werken naar gevarieerde
Kamperweg is daar een onderdeel van. Dat geldt ook
bossen. Met een grotere variatie aan boomsoorten
voor het verder ontwikkelen van de Hattemer Poort en
-ook meer loofbomen- met daaronder struiken en
de Wisselse Poort als ecologische verbindingen.
kruiden, vergroten we de biodiversiteit en verminderen
55
we de uitstoot van CO2. Daarnaast vinden we het
Voor een goede balans tussen natuur en recreatie,
belangrijk om het grondwaterpeil en de kwaliteit van
kiezen we voor recreatiezonering. Dat houdt in dat
het grondwater te beschermen. Hiervoor helpen meer
bepaalde gebieden minder, en andere gebieden meer
loofbomen ook, want loofbos is minder gevoelig voor
gebruikt kunnen worden door recreanten. We willen
‘Loofbos is minder gevoelig voor verdroging.’
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
Het is belangrijk dat mensen voor een gezonde leefstijl
tenzij ze een positief effect hebben op de natuur en
Veluwegebied te ontwikkelen (ook
kiezen. De Veluwe is bij uitstek een gebied om in een
het landschap, en bijdragen aan een belangrijke
wel P-Veluwe genoemd).
gezonde omgeving met schone lucht te bewegen.
gemeentelijke of maatschappelijke opgave. De
Daarom willen we dat onze inwoners de Veluwe daar
bestaande motorcrossbaan blijft, maar we staan geen
goed voor kunnen benutten. We blijven daarom met
uitbreiding of intensivering toe. We houden de
onze partners werken aan een goed wandelnetwerk:
overnachtingsmogelijkheden voor toeristen op het
paden vanaf waar de natuur en het landschap van de
huidige niveau en in de huidige vorm. Nieuwe
Veluwe goed te beleven zijn. Goede verbindingen met
verblijfsrecreatie is niet toegestaan. Nieuwe
ontvangstlocaties zijn daarbij belangrijk.
bebouwing en nieuwe woningen zijn in principe ook niet gewenst in dit deelgebied. Nieuwe bebouwing
Veel verschillende soorten gebruikers maken gebruik
voor natuur- en landschapsbeheer kan hierop een
van het fietspadennetwerk. Conflicterende gebruikers
uitzondering zijn. Tot slot kunnen bestaande woningen
willen we meer uit elkaar halen. Dat doen we door,
in het gebied soms beter worden benut, bijvoorbeeld
waar mogelijk, routes aan te wijzen voor bijvoorbeeld
voor woningsplitsing.
we het fietspadennetwerk uit met laadpunten voor e-bikes. We verbeteren de bereikbaarheid van
Koers Veluwe:
natuurgebieden met het openbaar vervoer, maar op
goede en veilige verbindingen, onder meer tussen het centrum van Heerde, de schaapskooi / Renderklippen en het Heerderstrand. à
plaatsvinden op het gebied van dagrecreatie, toerisme en natuur en landschap, mits ze passend zijn bij de natuur- en landschapswaarden, zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht.
kunnen bezoekers te voet of op de fiets het
à
landschapsbeheer. Daarnaast kunnen bestaande woningen in het
Beschermen van de kwaliteit van het
gebied soms beter worden benut,
à
Terugdringen van de
à
Verminderen van ecologische
gebied van dagrecreatie, toerisme en natuur en
versnippering en herstellen van
landschap. Voorwaarde is wel dat ze aansluiten bij de
migratieroutes.
kwantitatief opzicht. Onder die voorwaarde zien we mogelijkheden voor het intensiveren van de gebruiksmogelijkheden van het Heerderstrand. Andere nieuwe ontwikkelingen staan we in principe niet toe,
woningen zijn in principe niet
klimaatbestendige bossen.
stikstofdepositie. We geven ruimte aan nieuwe ontwikkelingen op het
Nieuwe bebouwing en nieuwe
Werken aan gevarieerde en
grondwater en de bodemkwaliteit.
natuurgebied betreden. Zo krijgt de natuur op andere plekken meer rust.
à
bebouwing voor natuur- en à
ontvangstlocaties op enkele logische plaatsen binnen de Veluwe. Vanuit de ontvangstlocaties, een P-Veluwe,
Nieuwe ontwikkelingen kunnen
gewenst in dit deelgebied. Nieuwe
de Veluwe weren we het autoverkeer zoveel mogelijk. We willen het autoverkeer geleiden naar de
Werken aan een duurzaam, kwalitatief hoogwaardig recreatief netwerk, met
exclusief mountainbikers of racefietsers. Ook breiden
natuur- en landschapswaarden, zowel in kwalitatief als
56
à
à
Toepassen recreatiezonering voor een betere balans tussen natuur en recreatie, onder meer door ontvangstlocaties voor het
bijvoorbeeld voor woningsplitsing.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
57
4.2 ZONE 2: De dynamiek op de Veluweflank
4
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4 De zone De dynamiek op de Veluweflank omvat de overgang van de hooggelegen Veluwe naar de laag gelegen IJsselvallei. Van oudsher is hier de meeste bebouwing aanwezig, met onder meer de dorpen Heerde, Wapenveld en het buurtschap Hoorn. Het is een zone waar veel verschillende functies een plek hebben. Denk hierbij aan wonen, werken, recreatie, zorg, onderwijs, sport en natuur en landschap. Kortom, dit is een zone met veel dynamiek, die zich verder kan ontwikkelen als aantrekkelijke woon-, werk-, en leefomgeving. Belangrijk is dat de verschillende functies met elkaar in balans blijven.
4.2.1 Deelgebied Veluweflank
Wapenveld en Heerde en het buurtschap Hoorn. Deze zone biedt veel mogelijkheden voor landelijk wonen.
Huidig karakter
Rond de afslag van de A50 Heerde-Zuid vinden we een
De Veluweflank beslaat het landelijk gebied in de zone
groene setting.
concentratie van economische activiteiten in een
De dynamiek op de Veluweflank. De Veluweflank heeft een directe relatie met de Veluwe, zowel
De oostrand van dit deelgebied wordt grotendeels
landschappelijk als recreatief. Dit deelgebied ligt op de
gevormd door het Apeldoorns Kanaal. Het kanaal ligt
overgang van de hoog gelegen Veluwse bossen naar
min of meer parallel aan de oostrand van de Veluwe en
de laag gelegen gronden in de IJsselvallei. Het
de IJssel. Het kanaal heeft ook een belangrijke rol in de
landschap op de Veluweflank bestaat voor een deel uit
overgang tussen het Veluwemassief en IJsselvallei. Ook
kleine open velden tussen houtwallen en bosjes en
vormt het kanaal een waardevolle cultuurhistorische
voor een deel uit meer open essencomplexen. Het
en landschappelijke verbinding, zowel tussen de
gebied heeft zo een halfopen karakter. We vinden er
dorpen van de gemeente Heerde, als met
Binnen de zone onderscheiden we verschillende
ook sprengen en beken die van west naar oost door
buurgemeenten Epe en Hattem. Langs het kanaal
deelgebieden met een eigen karakter:
het gebied stromen. Deze sprengen en beken geven
lopen fraaie fiets- en wandelroutes. Over het tracé van
een extra dimensie aan het landschap. Dat komt
de voormalige spoorlijn Apeldoorn-Zwolle -de
doordat het bekenstelsel goed bewaard is gebleven en
Baronnenlijn- loopt een langzaam-verkeerverbinding.
à
Veluweflank, het buitengebied in deze zone;
à
Centra Heerde en Wapenveld;
à
Woongebieden Heerde, Wapenveld en
de ruilverkaveling in dit deel van onze gemeente geen grote sporen heeft achtergelaten. De kleinschalige
De rijksweg A50 kruist het zuidelijk deel van de
agrarische gebieden worden hier afgewisseld met
Veluweflank. De Kamperweg, de Elburgerweg en de
landgoederen en bosgebieden.
Zuidweg zijn hoofdverkeersroutes naar de Veluwe. Het
Hoorn; à
58
Het is het groene uitloopgebied voor de dorpen
Bedrijventerreinen.
Apeldoorns Kanaal, de Groteweg-Zwolseweg-Eperweg In het gebied vinden we vooral kleinschalige
en de A50 vormen juist een obstakel voor dieren, die
landbouw, natuur, landgoederen, verblijfsrecreatie,
zich in oost-westrichting bewegen tussen de bossen
landelijk wonen en verschillende bedrijfsactiviteiten.
van de Veluwe en de IJsselvallei.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
59
Koers Op de Veluweflank staat het versterken van de kwaliteit van het landschap, de natuur en de (verblijfs)recreatieve waarde voorop. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen dragen hier bij voorkeur aan bij. Daarnaast willen we bestaande bebouwing op de Veluweflank beter benutten. Waar mogelijk passen we dubbel ruimtegebruik toe, zoals combinaties van energieopwekking en natuurontwikkeling.
van water rondom beken en sprengen kan ook goed
onder bepaalde voorwaarden. Kleine windturbines op
samengaan met natuur- en landschapsontwikkeling.
erven (erfmolens met een tiphoogte van maximaal 30
Door waterlopen in de beekdalen te beschermen en te
meter) staan we ook onder voorwaarden toe. Deze
herstellen, dragen we bovendien bij aan het versterken
voorwaarden staan beschreven in het lokaal uitnodi-
van de biodiversiteit.
gingskader. De warmtetransitie krijgt in dit gebied voornamelijk vorm doordat eigenaren van woningen
We zien graag dat de landbouw duurzamer wordt: op
en bedrijven zelf maatregelen doorvoeren of door
die manier kan natuurherstel plaatsvinden. We zetten
kleine collectieve systemen.
daarom in op een overgang naar landbouw die in balans is met de natuur, het landschap en de gebieds-
Bij de afrit Heerde-Zuid van de A50 bieden we ruimte
kwaliteiten. Dit kan alleen als de stikstofuitstoot van
aan economische en innovatieve ontwikkeling in een
agrarische bedrijven vermindert. Met dit als uitgangs-
groene setting.
We zien graag dat het landschap verbetert. Om dat te
punt, geeft dat mogelijkheden tot verbreding van de
bereiken maken we de verschillende landschapstypen
landbouw. Denk aan een combinatie van de boerderij
Op de Veluweflank bestaat de mogelijkheid nieuwe
herkenbaarder. Waar mogelijk herstellen we verdwe-
met recreatie, met zorg, of met andere maatschappe-
landgoederen van minimaal tien hectare groot te
nen landschapselementen, zoals houtwallen, hagen,
lijke nevenfuncties. Omvorming naar intensieve
ontwikkelen. Daarop kunnen dan ook enkele wonin-
bosjes en bomenlanen. De oude bouwlanden, de
veehouderij valt niet onder verbreding. Stopt een boer
gen worden gebouwd. Het aantal woningen is
zogenoemde essen, houden we juist open. De
met boeren, dan kan zijn erf een woonfunctie of een
afhankelijk van de kwaliteit die het landgoed toevoegt
overgangen van de Veluweflank naar de woonomge-
andere passende functie krijgen.
en de draagkracht van het gebied. De voorwaarde
vingen maken we waar nodig groener. In het
daarbij is dat 90% van het landgoed wordt ingericht
Hoornerveen geldt een rood-voor-groen beleid. De
Op de Veluweflank bieden we ruimte aan het opwek-
met gebiedseigen natuur die vanaf paden door
regeling voorziet in een landschappelijke en cultuur-
ken van energie. Plannen daarvoor wegen we af aan de
bezoekers beleefd kan worden. Bovendien moet het
historische versterking van het Hoornerveen in
hand van het Uitnodigingskader voor windenergie en
landgoed een hoge ruimtelijke kwaliteit hebben en
combinatie met woningbouw.
zonne-energie op land, het zogenoemde lokaal
passen in het landschap.
uitnodigingskader. Het liefst zoeken we bij zonnevelNatuur en biodiversiteit blijven voortdurend om
den naar dubbel grondgebruik. Denk aan energieop-
Wat op de Veluweflank ook een uitdaging is, is het
aandacht vragen. Om de natuur op de Veluweflank te
wekking boven parkeerplaatsen of aan functiecombi-
vinden van mogelijkheden voor meer woningen.
versterken, blijven we samen met onze partners
naties met natuurontwikkeling, recreatie,
Nieuwe woningen op onbebouwde locaties in dit
werken aan ecologische verbindingen zoals de
natuurinclusieve landbouw of waterberging. Hier
gebied zijn in principe niet toegestaan. Wel kunnen we
Hattemer Poort en de Wisselse Poort. We willen ook op
liggen kansen voor onder meer agrariërs: zij kunnen
bestaande erven en bestaande bebouwing beter
andere plekken dat natuurgebieden met elkaar
kiezen voor zonnepanelen op daken, op het erf of
benutten. Samen met partners en bewoners onderzoe-
verbonden worden en dat dieren veilig van de ene
daarbuiten, ingepast in het landschap. In dit deel van
ken we de mogelijkheden om de woongebieden die
naar de andere plek kunnen komen. Bijvoorbeeld met
onze gemeente mag tot 2030 maximaal 15 hectare aan
aan de A50 grenzen leefbaarder te maken.
faunatunneltjes onder de wegen door. Het vasthouden
niet-aaneengesloten zonnevelden worden aangelegd
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
Bij bestaande woningen mag kleinschalige, aan huis
in het landschap passen en dat de ontwikkelingen
gebonden bedrijvigheid worden ontwikkeld.
bijdragen aan de sterke kanten van het gebied. Dit kan
Voorwaarde is dat er in de woning ook nog steeds
ook mogelijkheden geven voor agrariërs, die meer
gewoond wordt. Daarnaast moet de functie of
willen doen dan alleen boeren. Het zwembadterrein in
activiteit passen in het landschap en de omgeving.
dit gebied kan worden herontwikkeld in combinatie
Buitenopslag staan we niet toe, tenzij deze past in het
met verblijfs- en/of dagrecreatie en horeca. Bovendien
landschap en beperkt in omvang is.
bieden we ruimte aan een groot hotel, bijvoorbeeld bij de afrit Heerde-Zuid.
à
door er te wandelen en te fietsen. Waar nodig en mogelijk gaan we de wandel- en fietsroutes
à
landschappelijk ingepast en in lijn met het lokaal uitnodigingskader. à
à
Het Apeldoorns Kanaal willen we verder ontwikkelen
de verschillende landschapstypen te
als recreatielint waarin de cultuurhistorische,
verbeteren. à
de woonopgave, bijvoorbeeld op voormalige agrarisch erven. à
ecologische verbindingen zoals de
versterken. Vooral op de knooppunten van routes,
bestaande woningen. à
à
Verbeteren van het recreatief routenetwerk en vergroten van de
Hattemer Poort en de Wisselse Poort.
willen we mensen meer mogelijkheden geven om te
Ruimte voor kleinschalige, aan huis gebonden, bedrijvigheid bij
De natuur versterken door samen met onze partners te werken aan robuuste
gecombineerd. De beleving van het water gaan we
Bestaande erven en bestaande bebouwing beter benutten voor
Vergroten van de landschappelijke kwaliteit door de herkenbaarheid van
genieten van het water. We leggen bovendien meer
wooneenheden. à
kan, niet meer te kruisen met doorgaand autoverkeer.
het kanaal en de directe omgeving met elkaar worden
Ruimte voor nieuwe landschapsontwikkeling en enkele
Koers Veluweflank:
stimuleren. We vergroten de verkeersveiligheid van
recreatieve, natuurlijke en economische functies van
Ruimte voor zonnevelden indien
landgoederen met natuur- en
verbeteren, om gezonde beweging door inwoners te fietsers. Dat doen we door fietspaden, daar waar het
Geen ruimte voor intensieve veehouderij.
Inwoners van de dorpen genieten van de Veluweflank
verkeersveiligheid.
Werken aan het vasthouden van à
Het Apeldoorns Kanaal verder
rustige wandelroutes aan, die niet langs doorgaande
water rondom beken en sprengen
wegen liggen. En we maken de geschiedenis en het
in combinatie met natuur- en
ontwikkelen als recreatielint waarin
historische belang van het Apeldoorns Kanaal en de
landschapsontwikkeling.
de cultuurhistorische, recreatieve,
oude spoorbaan voor iedereen zichtbaar.
à
natuurlijke en economische functies
Werken aan een toekomstbestendige
van het kanaal en de directe
landbouw in balans met de We kunnen de recreatiemogelijkheden van de
natuur, het landschap en de
Veluweflank nog beter benutten. We bieden daarom
gebiedskwaliteiten.
ruimte aan kleinschalige overnachtingsmogelijkheden van hoge kwaliteit, zoals een bed & breakfast op een bestaand erf. Ook minder gewone vormen van verblijfsrecreatie zijn hier mogelijk. Belangrijk is dat ze
60
nevenfuncties.
à
Mogelijkheid tot verbreding van de landbouw met recreatieve, zorg- of andere (maatschappelijke)
omgeving met elkaar worden gecombineerd. à
Ruimte voor kleinschalige en hoogwaardige (verblijfs)recreatieve functies.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4 4.2.2 Deelgebied Centra Heerde en Wapenveld
markt, die gehouden wordt in het centrumgebied. Beide dorpscentra hebben een goede sfeer en
voor de beide centra is dan ook het behouden en verder versterken van deze combinatie van functies.
Huidig karakter
uitstraling. De centra zijn goed bereikbaar voor wandelaars en fietsers en nodigen uit om even uit te
Door de opkomst van online winkelen hoeven onze
De centra van Heerde en Wapenveld zijn plekken waar
rusten. Ze zijn ook goed bereikbaar met de auto.
inwoners en bezoekers voor de aankoop van
onze inwoners en bezoekers naar toe gaan voor hun
Tegelijkertijd maakt het doorgaand autoverkeer het
producten niet langer naar de winkel; winkelbezoek is
dagelijkse boodschappen, maar ook om hun vrije tijd
lastiger om te genieten van een terrasje of te winkelen.
een keuze geworden. We zetten daarom in op een
door te brengen en elkaar te ontmoeten. Er is
Dit is vooral in Heerde het geval. Ook ligt er een
centrum waar iets te beleven valt en dat inwoners en
regelmatig wat te beleven en er hangt een aangename
uitdaging op het vlak van parkeren, zowel qua
bezoekers meer dan ooit tevoren verleidt tot een
sfeer. Het centrum van Heerde heeft een gevarieerd en
capaciteit als qua routing. En er is in beperkte mate
bezoek. Om dat te bereiken, zijn horeca en andere
regionaal getint winkelbestand, terwijl dat van
sprake van winkelleegstand, maar deze is niet
ontmoetingsplekken erg belangrijk.
Wapenveld meer een plaatselijke functie heeft. In
problematisch.
beide centra liggen winkels, horeca en voorzieningen rondom het centrale dorpsplein.
‘Meer groen en minder verharding in de centra.’ 61
Heerde en Wapenveld hebben beiden een wekelijkse
We zorgen ervoor dat onze centra goed bereikbaar
Koers
blijven. Vooral de toegankelijkheid voor voetgangers
De combinatie van winkels, horeca, wonen, de weekmarkt en andere voorzieningen en evenementen zorgt voor de levendigheid, aantrekkelijkheid en sfeer van onze centra. Zowel inwoners als bezoekers maken daar dankbaar gebruik van. Het belangrijkste doel
de auto te gast. Hier hebben we de ambitie het
en fietsers is belangrijk. In het centrum van Heerde is doorgaand woon-werkverkeer uit het centrum te weren. Daarnaast willen we het centrum van Heerde voorzien van een overzichtelijk parkeerroutesysteem voor auto’s en fietsers. Het parkeerterrein achter het centrum -Het Groene Hart- kan bovendien worden
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
verfraaid. In de centra van Heerde en Wapenveld
we dat bij Setten van Loenen, het rondje om de kerk en
hebben we aandacht voor de toegankelijkheid van de
de verbinding met de Van Meursweide.
openbare ruimte voor mensen met een beperking. We
à
Ontwikkelen van de centra tot
willen beide centra bovendien verder ontwikkelen tot
Zowel in Heerde als in Wapenveld streven we naar één
een belangrijk knooppunt van recreatieve routes. En
compact kernwinkelgebied. Omdat er regelmatig
we gaan ervoor zorgen dat er in de centra meer
wijzigingen zijn in de bezetting van de winkelpanden,
informatie over de omgeving beschikbaar komt. Op die
geven we daar als gemeente actief richting aan. We
manier kunnen de centra een startpunt zijn voor een
onderzoeken daarnaast de kansen voor verbetering
ontdekkingstocht. Tussen het centrum van Heerde, de
van de kernwinkelgebieden. Zo juichen we
voor voetgangers en fietsers, autoluw
Schaapskooi/Renderklippen en het Heerderstrand
samenwerkingsverbanden toe die leegstand
centrum zonder doorgaand verkeer.
willen we een hoogwaardige duurzame recreatieve
tegengaan. Niet alleen maar winkels in een
verbinding realiseren.
centrumgebied, maar ook andere invullingen, maken
aantrekkelijke verblijfsgebieden met belevingswaarde dankzij een verbreding van functies. à
à
Een aantrekkelijke openbare ruimte heeft -zeker in de
winkels met horecagelegenheden of nieuwe
centra van Heerde en Wapenveld- prioriteit, omdat
toeristische, recreatieve of economische functies. Ook
beleving en verblijf hier belangrijk zijn. We hebben
andere initiatieven die bijdragen aan de beleving, de
daarbij aandacht voor aanpassingen aan het
levendigheid en de aantrekkelijkheid van de centra zijn
veranderende klimaat. Daarbij denken we vooral aan
welkom.
Goede bereikbaarheid van de centra
Aandacht voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte en
een centrum minder kwetsbaar. Denk aan een mix van
voorzieningen voor mensen met een beperking. à
Centra als knooppunt van recreatieve routes.
à
het bergen van water en het tegengaan van hittestress.
Werken aan een klimaatbestendige openbare ruimte met meer groen en
We zetten sterk in op meer groen en minder
Extra woningen in de centra zijn onder voorwaarden
verharding in de centra. Dat kan met meer bomen,
mogelijk: alleen als dat aantrekkelijk en betaalbare
extra groenvakken, geveltuinen en groene gevels. Ook
woningen oplevert, die vooral geschikt zijn voor
de mogelijkheden voor energieopwekking benutten
senioren of jongeren. Woningbouw mag daarnaast niet
we zoveel mogelijk. In de centra gaat het dan om
zomaar ten koste gaan van het aanbod aan
zonnepanelen op daken en bijvoorbeeld
winkelruimte of een andere centrumfunctie. In de
schaduwbiedende overkappingen met zonnepanelen
aanloopstraten kunnen winkelpanden bij
versterken van de compacte
boven parkeerplaatsen.
bedrijfsbeëindiging of langdurige leegstand geschikt
kernwinkelgebieden.
gemaakt worden voor andere functies. Denk We verwelkomen nieuwe activiteiten die bijdragen aan
bijvoorbeeld aan wonen, ondernemen (kleine
het in stand houden van cultuurhistorisch waardevolle
bedrijven, start-ups, ateliers) of verblijfs- en
gebouwen en hun omgeving. We willen dat
vermaaksfuncties.
beeldbepalende plekken en gebouwen beter benut worden om de dorpsidentiteit en beleving in het centrum te versterken. In het centrum van Heerde zien
62
Koers Centra Heerde en Wapenveld:
minder verharding. à
Behouden, beschermen en benutten van cultuurhistorische waarden om de dorpsidentiteit te versterken.
à
à
Werken aan het behouden en
Extra woningen zijn onder voorwaarden mogelijk.
à
Ruimte voor nieuwe functies in (langdurig) leegstaande panden.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
63
4.2.3 Deelgebied Woongebieden Heerde, Wapenveld en Hoorn
De woonomgeving in Heerde en Wapenveld is kleinschalig: veel (maatschappelijke) voorzieningen zijn aanwezig in de wijken, dichtbij onze inwoners. Door de goede fietsverbindingen zijn ook de
Huidig karakter
voorzieningen in de centra voor de meeste mensen
De kernen Heerde en Wapenveld beschikken over veel
bestaat voornamelijk uit woningen. Hier bevinden zich
verschillende soorten woongebieden, elk met een
weinig maatschappelijke en economische
eigen opzet en karakter. De wijken hebben over het
voorzieningen, al is er wel een basisschool aanwezig.
algemeen een prettig dorps en groen karakter, op de
Bijzonder aan Hoorn is de afwisseling van openheid en
grens van de Veluwe aan de westkant en het
bebouwing, die een landelijke uitstraling geeft.
prima bereikbaar. Hoorn heeft een landelijke ligging en
rivierenlandschap aan de oostkant. Binnen de woongebieden is een gevarieerd en aantrekkelijk
Veel van onze inwoners zetten zich in als mantelzorger
woningaanbod aanwezig, voor zowel gezinnen,
of vrijwilliger. De samenleving is hecht, met een actief
jongeren als ouderen. Opvallend is dat er relatief veel
verenigingsleven. Dit draagt bij aan een prettige en
grotere woningen zijn in het duurdere segment. In
veilige leefomgeving.
Heerde en Wapenveld zijn ook wijken met veel oudere sociale huurwoningen, waar verbetering van de wijk moet plaatsvinden.
‘Alle nieuwbouw moet passen bij het dorpse karakter en de identiteit van de plek.’
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
Koers We blijven werken aan kwaliteitsverbetering en verduurzaming van onze woongebieden. In bestaande woongebieden richten we ons op een aantrekkelijke leefomgeving die bijdraagt aan de leefbaarheid en aan gezondheid en die klimaatadaptief en natuurinclusief is ingericht.
In Hoorn zijn in de dorpsvisie specifieke locaties voor
In de woongebieden geven we de mogelijkheid om
woningbouw aangewezen. Daarnaast is in Hoorn
meer te doen dan alleen maar wonen. Dit doen we
kleinschalige woningbouw mogelijk in de vorm van
vanuit de gedachte: functiemenging waar het kan en
We bouwen betaalbare nieuwe woningen om in de
organische groei, waarbij het karakter van Hoorn wordt
functiescheiding waar het moet. Dit betekent dat in de
behoefte te kunnen voorzien. Zoveel mogelijk van
behouden en het omringende landschap niet wordt
woongebieden lichte bedrijvigheid kan worden
deze nieuwe woningen worden binnen de bebouwde
aangetast. Organische groei betekent dat de groei
toegestaan. Denk hierbij aan woningen met
kom gebouwd. Aanvullend daarop hebben we ook 3
passend is bij het huidige karakter en de identiteit van
kleinschalige aan huis gebonden bedrijvigheid of een
uitbreidingslocaties aangewezen in Heerde en in
Hoorn: met een herkenbare bebouwing, aansluitend
thuiskantoor. Het wonen moet hierbij altijd de
Wapenveld. Daar kunnen woningen gebouwd worden,
bij de lint- en erfstructuur, met behoud van zichtlijnen
hoofdfunctie blijven en de nevenfunctie bedrijvigheid
waarbij er ook aandacht besteedt wordt aan de
en openheid en voldoende afwisseling tussen groen
moet goed passen in de omgeving. In de
inrichting van het landschap. Dit zijn:
en bebouwing.
woongebieden vinden we leefbaarheid belangrijk. Daarom stimuleren we bestaande bedrijven met een
à à
Bovenkamp III (een groen woonlandschap); Horsthoekerenk (een combinatie van wonen, zorg, educatie en recreatie);
hoge milieubelasting, veiligheidsrisico’s en/of veel
Meer mensen komen elkaar tegen op straat, leggen
vrachtverkeer hun bedrijfsvoering aan te passen of een
contact en leren elkaar kennen. Dat is goed voor de
meer passende locatie te zoeken.
sociale samenhang en vergroot het draagvlak voor voorzieningen. In onze gemeente is hoogbouw niet
We vinden het belangrijk dat er voldoende groen is in
Wapenveld-Noord (een groen
gebruikelijk. We beseffen ons wel dat gestapeld
de nabijheid van elke woning. Dat geeft gelegenheid
woonlandschap).
bouwen of beperkte hoogbouw in de dorpen Heerde
tot ontmoeten, sporten en spelen en brengt
en Wapenveld of op de uitbreidingslocaties kan helpen
voldoende schaduw op warme dagen. Groen is ook
om meer betaalbare woningen te krijgen. Daar
belangrijk voor het verhogen van de biodiversiteit en
Alle nieuwbouw moet passen bij het dorpse karakter
verlenen we medewerking aan, maar alleen als dat
om water vast te houden. We zien daarnaast graag dat
en de identiteit van de plek en goed integreren in de
gebeurt vanuit een goede locatiestudie en een
er meer aantrekkelijke groene ommetjes worden
bestaande omgeving. Bovendien moet er veel
zorgvuldige inpassing in de omgeving. Bovendien is
ontwikkeld, zowel in de bestaande woongebieden als
aandacht zijn voor bereikbaarheid en duurzame
het bij hoogbouw belangrijk extra aandacht te
bij nieuwbouw. Een goede uitstraling van zowel de
mobiliteit, klimaatadaptatie, de energietransitie,
besteden aan ruimte om elkaar te ontmoeten en om te
openbare ruimte als gebouwen helpt in de
circulariteit, gezondheid, veiligheid en natuur en
ontspannen.
herkenbaarheid en de lokale identiteit.
à
landschap.
64
Kleiner en dichter op elkaar wonen, levert veel op.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
De overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame
à
Nieuwbouw moet passen bij het dorpse karakter, de identiteit van
energie vindt voor een belangrijk deel in de woongebieden plaats. Bestaande woningen moeten
Binnen de bebouwde kom stimuleren we een gezonde
de plek en goed integreren in de
worden verduurzaamd. Dat doen we deels door ze te
en actieve manier van verplaatsen. Zeker hier kan dit
bestaande omgeving.
isoleren en door duurzame energie op te wekken met
veel opleveren: afstanden zijn er klein, er ontstaat meer
zonnepanelen op daken, boven parkeerplaatsen en op
ruimte voor groen, mensen hoeven niet eerst ergens
stukjes ongebruikte gemeentegrond. En deels moet
met hun auto naar toe te gaan om te bewegen en het
dat gebeuren door wijken stapsgewijs van het aardgas
is veiliger. We hanteren hierbij het ‘STOP’-principe, dat
af te halen. Aan de oost- en westzijde van het dorp
uitgaat van de voorkeursvolgorde Stappen (lopen),
Heerde zijn er misschien kansen voor het terugwinnen
Trappen (fietsen), Openbaar vervoer en als laatste het
van warmte uit oppervlakte- en afvalwater. Bij de rest
gebruiken van een (bij voorkeur elektrische)
van de woningen zal de eigenaar zelf -misschien
Personenauto. We kiezen daarmee voor gezonde en
samen met zijn buren- maatregelen moeten nemen
duurzame mobiliteit boven automobiliteit. Dit
om van het gas af te komen.
betekent dat voetgangers en fietsers op 1 staan in de woongebieden van onze gemeente. Met
à
Bij nieuwbouw moet er veel aandacht zijn voor bereikbaarheid en duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, de energietransitie, circulariteit, gezondheid, veiligheid en natuur en landschap.
à
Ruimte voor organische groei van het woningaanbod in Hoorn aanvullend op de dorpsvisie.
à
Ruimte voor gestapelde bouw als
Om de wijken beter bestand te maken tegen
aantrekkelijke, snelle, veilige, duidelijke en herkenbare
er sprake is van een zorgvuldige
klimaatverandering, maken we ruimte voor de opslag
fietsroutes maken we het fietsen gemakkelijk; ook voor
inpassing en een aantoonbare
van water. Ook voegen we extra bomen en struiken toe
elektrische fietsen. Zo is de fiets in veel gevallen een
maatschappelijke meerwaarde.
in de openbare ruimte en verminderen we het
prima alternatief voor de auto. Hoe minder auto’s op de
oppervlak aan verharding. Hierdoor koelt de
weg, hoe beter. Daartoe stimuleren we ook in het
buitenruimte af en dat maakt ook woningen koeler. We
gebruik van deelauto’s.
à
andere particuliere stukken grond. We richten ons daarbij eerst op de wijken die deze aanpassingen het meest nodig hebben. Daarbij stimuleren we mensen
Koers Woongebieden Heerde, Wapenveld en Hoorn:
blijft. à
energiebesparing en overstappen op alternatieve duurzame warmte en
à
ook actief aan de slag, namelijk met het natuurinclusiever maken van de openbare ruimte:
bestaand stedelijk gebied.
te passen. We hebben we extra aandacht voor doorgaande groene gebieden en waterlopen die de woongebieden met het buitengebied verbinden en die als leefgebied kunnen dienen voor dieren. Dat
à
elektriciteitsbronnen.
Uitbreiden van het woningaanbod, vooral door verdichting binnen het
doen we door de inrichting en het beheer daarvan aan
Toepassing van de energietransitie in de woongebieden door
om hun eigen woning, tuin, balkon of dakterras ook ruimte te bieden aan planten en dieren. Zelf gaan we
Ruimte voor lichte bedrijvigheid aan huis, waarbij de hoofdfunctie wonen
stimuleren bewoners hetzelfde te doen in tuinen en op
bermen, groenstroken, lanen, parken, waterlopen. Dat
65
doen we om de kwaliteit van de natuur te vergroten.
à
en natuurinclusieve inrichting van de openbare ruimte in woongebieden.
Daarnaast woningbouw op uitbreidingslocaties binnen een sterk landschappelijk raamwerk: Bovenkamp III, Horsthoekerenk en Wapenveld-Noord.
Werken aan een klimaatbestendige
à
Stimuleren van een gezonde en actieve manier van verplaatsen in de woongebieden: STOP-principe.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4 4.2.4 Deelgebied Bedrijventerreinen
Deze bedrijventerrein hebben een lokaal karakter, met
Voor bovenlokale bedrijven hebben we ruimte op
hoofdzakelijk kleinschalige bedrijvigheid. Maar er zijn
bedrijvenpark H2O, een gezamenlijk bedrijvenpark van
ook enkele grotere bedrijven aanwezig. De
de gemeenten Hattem, Heerde en Oldebroek. H2O ligt
Huidig karakter
bedrijventerreinen Ir RR van der Zeelaan in Wapenveld
-buiten de gemeentegrenzen van Heerde- langs de
en Veldweg in Heerde, zijn vooruitstrevend: zij werken
rijkswegen A28 en A50 ter hoogte van knooppunt
De gemeente Heerde heeft een aantal
eraan om duurzamer, gezonder en aantrekkelijker te
Hattemerbroek. Het park biedt ruimte aan bedrijven
bedrijventerreinen:
worden. Op bedrijventerrein Veldweg in Heerde is ook
van verschillende omvang en uit diverse sectoren. Er
ruimte voor wonen, in een groen woon-
staan relatief veel ondernemingen uit het midden- en
werklandschap. Het bedrijventerrein aan de
kleinbedrijf.
à
à
bedrijventerrein Molenweg/
Molenweg/Europaweg in Heerde is enigszins
Europaweg (Heerde);
verouderd: daar is verhoudingsgewijs veel verharding
bedrijventerrein Eeuwlandseweg Noord en Zuid (Heerde);
à
bedrijventerrein Veldweg (Heerde);
à
bedrijventerrein Vlijtweg (Wapenveld);
à
bedrijventerrein Ir RR van der Zeelaan (Wapenveld).
66
en weinig groen.
‘Ook bedrijventerreinen moeten passen in het landschap.’
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
67
Koers Naast op het bieden van werkgelegenheid en ondernemerschap zetten we op de bedrijventerreinen in op een aantrekkelijke, gezonde en veilige werkomgeving, met ruimte voor klimaatadaptatie en natuurwaarden. Bovendien willen we dat de bedrijventerreinen een rol hebben in de energietransitie. Uiteindelijk moeten alle bedrijventerreinen in onze gemeente duurzaam zijn. Een groene en mooie omgeving draagt bij aan een
aanwezig zijn, met veel werkgelegenheid per vierkante
parkeerterreinen. De bedrijventerreinen zijn ook een
aantrekkelijk werkklimaat. Daarom zien we graag dat
meter. Vooral op bedrijventerrein Molenweg/
logische plek om opgewekte energie op te slaan en
ook op bedrijfspercelen aandacht besteed wordt aan
Europaweg in Heerde gaan we met onze partners
voor een goede herverdeling te zorgen. In onze
klimaatadaptatie en biodiversiteit. Oftewel: inrichting
werken aan verbetering. De groene uitgangspunten
warmtevisie nemen bedrijventerreinen een belangrijke
om van wateroverlast, droogte en hittestress tegen te
geven kaders, maar ook nog voldoende ruimte bij het
plek in, onder meer door de mogelijkheid om warmte
gaan en te zorgen voor meer variatie in planten en
verplaatsen, uitbreiden en vernieuwen van functies.
die in de productieprocessen vrijkomt te delen met de
dieren. Ook bedrijventerreinen moeten passen in het
rest van de gemeente. Ook de uitwisseling van
landschap. We gaan de randen van de
Bedrijventerreinen moeten goed per fiets en met het
restwarmte, elektriciteit en grondstoffen tussen
bedrijventerreinen waar nodig groener maken en
openbaar vervoer te bereiken zijn. De combinatie van
bedrijven onderling, is voor ons een belangrijke stap
zorgen voor aantrekkelijke overgangen naar
OV en deelfietsen helpt daarbij. We willen dat onze
richting duurzame bedrijventerreinen. Het benutten
woonwijken of het buitengebied. Dat doen we met
bedrijventerreinen ook voor auto’s en vrachtauto’s nog
van industriële restwarmte is voor Heerde en
passende functies, zoals lichte bedrijvigheid in het
beter bereikbaar worden, maar zonder dat dat teveel
Wapenveld een kans.
groen. Zware bedrijvigheid is niet passend in de
inbreuk maakt op het landschap. Daarnaast zetten we
randen van de bedrijventerreinen. Op het hele
in op duurzame (auto)mobiliteit, bijvoorbeeld met
Speciale aandacht is er voor de
bedrijventerrein moeten voldoende groenstructuren
deelauto’s die werknemers op de bedrijventerreinen
rioolwaterzuiveringsinstallatie, de RWZI. Het
aanwezig zijn. Aangelegd met beplanting die
kunnen gebruiken.
waterschap onderzoekt daar de mogelijkheden om
thuishoort in het gebied, krijgen de terreinen een
een energieknooppunt ontwikkelen en zo het
aantrekkelijke uitstraling. Voldoende groene
De bedrijventerreinen moeten een belangrijke bijdrage
energienet te ontlasten. En we onderzoeken andere
verblijfsplekken en aantrekkelijke ommetjes in de
gaan leveren aan onze doelstellingen op het gebied
technieken, zoals geothermie en aquathermie.
omgeving van de bedrijventerreinen zijn belangrijk
van duurzame energie. Dat kan door de plaatsing van
voor de gezondheid en het welbevinden van
zonnepanelen op bedrijfsdaken, boven
werknemers. Voor de kwaliteitsverbetering is het ook
parkeerplaatsen en op ongebruikte stukken grond.
belangrijk dat de juiste bedrijven op de terreinen
Ook moeten er voldoende laadpunten komen op
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
Het woonwerklandschap Eeuwlandseweg-Noord moet
à
Voor nieuwe risicovolle bedrijven
nog worden afgerond. Verder zijn er geen
of bedrijven met grote hinderlijke
mogelijkheden voor uitbreiding van de bestaande
milieucontouren en/of veel (vracht)
bedrijventerreinen. In Wapenveld bieden we alleen ten noorden van de Kloosterweg, op het bestaande
à
meer groen, natuur, waterberging en
belang is dat de verkeersveiligheid op het betreffende
een hogere ruimtelijke kwaliteit.
terrein en in de rest van de gemeente ten minste gelijk blijft. We streven naar veilige, schone en duurzame
Werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen met ruimte voor
bedrijventerrein, ruimte aan nieuwe bedrijven. Van
à
Goede ruimtelijke en
bedrijventerreinen. Parkmanagement speelt daar een
landschappelijke inpassing van
belangrijke rol in. We staan geen ondersteuning van
bedrijventerreinen met aantrekkelijke
criminele activiteiten toe op bedrijventerreinen. Deze
overgangen naar woongebieden of
zogenoemde ondermijning bestrijden we in het
buitengebied.
regionaal samenwerkingsverband ‘Kop van de Veluwe’.
à
deelvervoer.
aanzien van de ruimtelijke kwaliteit en een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving is steeds de
Werken aan de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen per fiets, OV en
Het leveren van een bijdrage aan onze ambities ten à
Bijdragen aan de versnelling
voorwaarde voor medewerking aan
van de energietransitie door
bedrijfsuitbreidingen en de komst van nieuwe
sterk in te zetten op duurzame
bedrijven. We moedigen daarnaast ook andere vormen
energieopwekking en -opslag en het
van maatschappelijk verantwoord ondernemen aan.
delen van restwarmte.
Voor nieuwe risicovolle bedrijven of voor bedrijven
à
Werken aan schone, veilige en
met veel impact op het milieu of met veel (vracht)
duurzame terreinen, bijvoorbeeld
verkeer, is geen plek in de gemeente Heerde. Dat geldt
door middel van parkmanagement.
ook voor datacenters. Bedrijven die buiten de aangewezen bedrijventerreinen liggen, dienen te voldoen aan de uitgangspunten voor het deelgebied waarbinnen ze liggen. De gemeente gaat, waar nodig, in gesprek met bedrijven om te bespreken hoe dat bereikt kan worden.
68
Koers Bedrijventerreinen:
à
Het leveren van een bijdrage aan onze ambities ten aanzien van de ruimtelijke kwaliteit en een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving is steeds een voorwaarde voor medewerking aan bedrijfsuitbreidingen en de komst van nieuwe bedrijven.
verkeer is geen plek. Dat geldt ook voor datacenters.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
69
4.3 ZONE 3: Waterrijke IJsselvallei
4
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4 De zone Waterrijke IJsselvallei ligt in het oostelijk deel van onze gemeente, tussen het Apeldoorns Kanaal en de IJssel. De IJsselvallei is laaggelegen en is een relatief nat en open gebied. Een deel van deze zone is onderdeel van het Natura 2000-gebied Rijntakken. In deze zone liggen de uiterwaarden van de IJssel en de kleine dorpen Veessen en Vorchten. Ook de hoogwatergeul ligt in deze zone. De belangrijkste functies in dit gebied zijn natuur, water, wonen, recreatie en landbouw. We onderscheiden drie deelgebieden in deze zone:
4.3.1 Deelgebied Weteringengebied
van de Veluwe naar de grotere schaal van het open IJssellandschap is hier goed zichtbaar. De Kerkdijk is de
Huidig karakter
belangrijkste verbinding tussen Veessen, Vorchten en
Het weteringengebied ligt tussen het Apeldoorns
hoogwatergeul. De Kerkdijk maakt deel uit van een
Kanaal en de hoogwatergeul. Het is een relatief nat
belangrijke recreatieve route tussen de Veluwe en de
gebied met weiden, weteringen en sloten. Het
IJsselvallei. Rijdend over de Kerkdijk, zie je hoe snel de
landschap is vrij open, tussen bomenlanen en
verschillende soorten landschap elkaar afwisselen.
Heerde en loopt over het inlaatwerk van de
populierenbosjes. Het stelsel van weteringen in dit gebied loopt van zuid naar noord. Deze weteringen
In de omgeving van de Kerkdijk en de Borchgraverweg
zorgen voor afwatering van het kommengebied
ligt glastuinbouw en vinden we enkele
richting het noorden. Ze komen samen bij het gemaal
boomkwekerijen. Langs de Grote Wetering is het
bij Wapenveld.
weidelandschap meer open, scherp begrensd door de dijk van de hoogwatergeul. Tussen de Grote Wetering
à
Weteringengebied;
à
Uiterwaarden en Hoogwatergeul;
à
Oeverwal met Veessen en Vorchten.
Het Weteringengebied is hoofdzakelijk een
en de dijk van de hoogwatergeul ligt de
landbouwgebied met enkele stukken natuur, groen en
landschapszone. Vanaf de dijk van de hoogwatergeul
landgoederen. In het gehele deelgebied komen
kan het gebied per fiets worden bewonderd.
verspreid woningen voor. In de buurtschappen, zoals Bruggenhoek en Markluiden, is deze woonbebouwing wat meer geclusterd.
70
De overgang van de kleinschaligheid van de flanken
‘We zien hier graag een transitie naar een toekomstbestendige landbouw.’
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
71
Koers In het weteringengebied zetten we in op de overgang naar een toekomstbestendige landbouw en het versterken van landschap, natuur, recreatie en waterbeleving.
blijven. Hierin is ook een belangrijke rol weggelegd
het opwekken van duurzame energie. Dit allemaal in
voor onze partners, zoals de provincie en het
combinatie met ontwikkeling van landschap en natuur.
waterschap. We willen, waar dat kan, oude laanstructuren We bieden in het weteringengebied ruimte aan de
herstellen. Tussen de lanen blijft het landschap
doorontwikkeling van bestaande erven door
hoofdzakelijk open, afgewisseld met broekbos. Door
Het landgebruik blijft in het weteringengebied
woningen toe te voegen. Dit doen we altijd met
toekomstbestendige landbouw moeten er meer
overwegend agrarisch. We zien hier graag een transitie
kwaliteit en met respect voor de omgeving. Dit kan
verschillende planten en dieren in het gebied komen.
naar een toekomstbestendige landbouw, die in balans
bijvoorbeeld in de buurtschappen, zoals Bruggenhoek
Wat we willen bereiken, is een afwisseling van hoog
is met natuur en landschap. We geven ook ruimte aan
en Markluiden. In dit deelgebied is buiten de
groen (de bomen langs de lanen, broekbos),
verbreding van de landbouw. Dat betekent dat de boer
bestaande erven geen ruimte voor nieuwe woningen,
moerassige delen, watergangen met
met andere activiteiten dan alleen landbouw zijn
kassen of bedrijvigheid, tenzij daarbij een duidelijke
natuurvriendelijke oevers en bloemrijke weilanden
inkomen genereert. Dat kan door zich bijvoorbeeld te
kwaliteitsverbetering optreedt. Denk dan aan het
met hogere waterstanden. Daar profiteren onder meer
richten op recreatieve of maatschappelijke
opruimen van kassen, oude schuren of loodsen. In het
weidevogels van zoals in het Gulbroek, dat aan de
nevenfuncties die bij kunnen dragen aan een goed
glastuinbouwgebied (omgeving Kerkdijk en
oostkant van het Apeldoorns Kanaal ter hoogte van
verdienmodel voor de boer. Voor omvorming naar
Borchgraverweg) zijn nog enkele glastuinbedrijven
het dorp Heerde ligt. Door het opkomende kwelwater
intensieve veehouderij is geen ruimte. We zien
aanwezig, maar ook vollegrondbedrijven en vele
en de arme bodem kan hier unieke natte natuur tot
bovendien graag dat de landbouw meer de lokale en
woningen. De functie van dit gebied is al veranderd en
ontwikkeling komen. Het natuurgebied wordt, in
regionale markt gaat bedienen. Dit noemen we kortere
meer gemengd gebied geworden. Deze ontwikkeling
samenwerking met onze partners, flink vergroot in de
ketens. We gaan daarom in gesprek met de agrariërs in
willen we verder faciliteren door hier ruimte te bieden
richting van het gebied langs de Grote Wetering.
het gebied. Van hen willen we horen wat zij hiervoor
aan nieuwe functies die passen in het gebied. Zoals
Daarmee ontstaat een verbinding tussen Veluwe en
nodig hebben en tegelijkertijd financieel gezond te
wonen, kleinschalige recreatie, lichte bedrijvigheid en
IJssel en kansen voor recreatie en natuurbeleving.
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
à
ruimte voor nieuwe woningen, kassen of bedrijvigheid, tenzij daarbij een duidelijke kwaliteitsverbetering optreedt (bijvoorbeeld door het opruimen van kassen, oude schuren of loodsen). à Dit geldt ook voor de twee ecologische poorten, de
Het weteringengebied heeft ook ruimte om
Hattemer Poort in het noorden en de Wisselse Poort in
zonnevelden aan te leggen. Dit doen we alleen als het
het zuiden. In het weteringengebied moeten we
past bij de maat en schaal van het landschap en
zorgen voor voldoende ruimte voor waterberging.
gekoppeld zijn aan het realiseren van andere lokale
We willen het weteringengebied graag toegankelijker
of nieuwe vormen van landbouw. We wegen
en aantrekkelijker maken voor recreanten. Dit doen we
initiatieven af met het lokaal uitnodigingskader in de
onder andere door in dit deelgebied meer recreatieve
hand.
Kerkdijk en Borchgraverweg) tot een gemengd gebied met ruimte voor wonen, bedrijvigheid, duurzaamheid, recreatie en natuuren landschapsontwikkeling. à
Bij uitbreiding van het recreatieve routenetwerk willen
Wisselse Poort.
Koers Weteringengebied:
à
recreatieve verbinding tussen Veluwe
Informatieborden of spelelementen voor kinderen
en IJssel. à
Werken aan een toekomstbestendige
dan aan monumentale gebouwen en sporen in het
landbouw in balans met de
landschap, die verwijzen naar de geschiedenis van het
natuur, het landschap en de
gebied. We ontwikkelen het Apeldoorns Kanaal als
gebiedskwaliteiten.
recreatief lint met zo min mogelijk autoverkeer. Fietsers en voetgangers krijgen hier voorrang. Daarnaast staan
à
Ruimte voor zonnevelden indien landschappelijk ingepast en in lijn met het lokaal uitnodigingskader.
Mogelijkheid tot verbreding van zorg- of andere (maatschappelijke) nevenfuncties.
karakter en de maat en schaal van het landschap. Door recreanten, kunnen we de Veluwe meer ontlasten.
à
de landbouw met recreatieve,
we kleinschalige recreatieve functies toe in het
het weteringengebied aantrekkelijker te maken voor
Uitbreiden van het recreatief routenetwerk voor een sterkere
we oude cultuurhistorische routes benutten. kunnen bijdragen aan de beleving van erfgoed. Denk
Werken aan de ontwikkeling van het Gulbroek, de Hattemer Poort en de
fiets- en wandelroutes te ontwikkelen. Deze zijn onderdeel van de verbinding tussen Veluwe en IJssel.
Transformatie van het glastuinbouwgebied (omgeving
doelen. Denk dan aan bijvoorbeeld natuurontwikkeling
weteringengebied. Maar alleen als die passen bij het
72
Buiten de bestaande erven geen
à
Geen ruimte voor intensieve veehouderij.
‘De openheid en weidsheid maken dit gebied bijzonder.’
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
73
4.3.2 Deelgebied Uiterwaarden en hoogwatergeul
netwerk. Door de veerponten is de dijk tegelijk een praktische verbinding naar Olst en Wijhe. De Hoenwaard, in het noorden van onze gemeente, is een
Huidig karakter
fraai gebied, waar veel gefietst en gewandeld wordt.
De uiterwaarden -het buitendijkse gebied- langs de
goed te beleven is.
Toeristische routes zorgen ervoor dat de mooie natuur
IJssel en de hoogwatergeul vormen samen een deelgebied. De hoofdfunctie van het gebied is
In het gebied tussen de Grote Wetering en de
waterbeheer. De weilanden in dit open gebied
oeverwallen van de IJssel ligt de hoogwatergeul,
overstromen tijdens hoge waterstanden van de IJssel.
tussen hoge groene dijken. Het landschap in de hoogwatergeul bestaat uit zeer open en plaatselijk vrij
In de uiterwaarden zijn ook petgaten -gaten die
natte weilanden. De openheid en weidsheid maken dit
ontstaan zijn door afgraving- en afgesneden
gebied bijzonder. De hoogwatergeul is aangelegd om
riviermeanders met moerasvegetaties en rivierbossen
water te kunnen bergen en afvoeren bij hoge
aanwezig. De IJssel en de uiterwaarden horen bij het
waterstanden in de IJssel. Daarom zijn bomen, bosjes
Natura 2000-gebied Rijntakken. In dit natuurgebied
en bebouwing verwijderd. Beeldbepalend is de
van internationaal belang leven onder meer bevers,
hoogspanningsleiding die eveneens noord-zuid loopt.
vissen, weidevogels en water- en moerasvogels. De
Het land wordt voornamelijk gebruikt door boeren. Het
kleine jachthaven bij Veessen -de Kozakkenhaven- met
gebied is daarnaast van belang voor broedende
verblijfsrecreatie en een voetveer is een recreatieve
weidevogels en overwinterende ganzen en zwanen.
trekker en vormt de verbinding met Salland. De
Over de dijken lopen fietspaden, die veel recreanten
IJsseldijk vormt een belangrijke route in het recreatieve
trekken.
‘De openheid en weidsheid maken dit gebied bijzonder.’
KEUZES VOOR ONZE GEBIEDEN
Omgevingsvisie Heerde
4
74
Koers In de uiterwaarden en de hoogwatergeul ligt de focus op waterveiligheid, natuur en landschapsontwikkeling, de transitie van de landbouw en het uitbreiden van recreatiemogelijkheden.
hoogwatergeul, belangrijk de openheid en de
In de uiterwaarden en in de hoogwatergeul is ook
weidsheid te behouden. Niet alleen voor broedende
ruimte voor recreatie. Dat mag alleen niet ten koste
weidevogels en overwinterende ganzen en zwanen,
gaan van de waterveiligheid, de natuur en het
maar ook ten behoeve van waterberging. Daarnaast
landschap. De bestaande recreatieterreinen langs de
vinden we het ook belangrijk dat het landschap zo