Rekening 2020 jaarstukken 2020.pdf
Tekst van het document
•
Baten Bbz kapitaalverstrekking; nadeel € 19.000 Het nadeel van € 19.000 betreft de lagere baten rijksbudget BBZ levensonderhoud en kapitaalverstrekking en hogere baten uit verstrekte leningen (incl. een aanpassing voor oninbaarheid).
•
Baten salarissen en inhuur; nadeel € 23.000. Mede als gevolg van op dit taakveld minder toegerekend salarislasten en inhuur, is de bijdrage van de gemeente Bloemendaal lager.
60302-Bijzondere bijstand, schuldhulp en minimabeleid Het nadeel van € 57.000 bestaat uit een nadeel van € 25.000 op baten uit verstrekte leningen (incl. aanpassing voorziening oninbaarheid) en een nadeel van € 32.000 op de aan de Wmo doorberekende lasten compensatie eigen bijdragen (ex WTCG). Zie hiervoor ook de toelichting bij de lasten.
Rekening 2020
Programma 6
65
Taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen 60601-Wmo: Rol- en vervoersvoorzieningen Het voordeel van € 28.000 bestaat geheel uit de opbrengst van hulpmiddelen die als gevolg van het faillissement van een leverancier door de gemeente Heemstede zelf zijn aangeschaft en welke dit boekjaar zijn verkocht aan de hulpmiddelen specialist welke alle activiteiten heeft overgenomen.
Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18+ 67102-Wmo nieuwe taken (2015) Vanaf 2020 worden de lasten en baten sociaal domein geraamd op basis van eigen ervaringscijfers. Op dit subtaakveld is een nadeel van € 46.000 gerealiseerd. Het betreft hier lagere WMO eigen bijdragen als gevolg van een besluit van de Minister van VWS de eigen bijdrage voor de Wmo (exclusief beschermd wonen en opvang) vrij te stellen voor de maanden april en mei 2020. Aanleiding hiervoor was het feit dat als gevolg van de coronacrisis een substantieel deel van de zorg en ondersteuning in de Wmo niet (volledig) kon worden geleverd.
Rekening 2020
Programma 6
66
Rekening 2020
Programma 7
Volksgezondheid en milieu Portefeuillehouders Sjaak Struijf/Nicole Mulder/Annelies van der Have 1 Wat hebben we bereikt?
2 Wat hebben we ervoor gedaan?
3 Wat hebben we gemeten?
4 Wat heeft het programma gekost?
Dit programma gaat over milieu, duurzaamheid en afval. Hieronder vallen niet de bijdragen en plannen die het welzijn en de gezondheid van de inwoners van Heemstede bevorderen; die staan in programma 6 Sociaal domein. De gemeente Heemstede zet in op aardgasvrij in 2050 voor de hele gemeente en energieneutraal gemeentelijk vastgoed in 2030. In programma 8 is te lezen welk duurzaam meerjarenonderhoudsplanning hiervoor in 2020 is opgesteld. Duurzame mobiliteit wordt besproken in programma 2 Verkeer, vervoer & waterstaat en ons ecologisch beleid is opgenomen in programma 5 Sport, cultuur en recreatie. Hieronder leest u eerst wat we met dit programma hebben bereikt (paragraaf 1). Vervolgens gaan we in op wat we hiervoor in 2020 hebben gedaan (paragraaf 2). Daarna vindt u in paragraaf 3 een tabel van gemeten resultaten op beleidsindicatoren en tot slot staan in paragraaf 4 de kosten voor dit programma.
1 Wat hebben we bereikt? We verbinden ons aan een milieubewust en duurzaam Heemstede. Zo geven we Heemstede mooier, schoner en duurzamer door aan de generaties na ons. Hiertoe zet de gemeente zich in voor de algemene doelen van rioolbeheer, de bescherming van de volksgezondheid, handhaving van een goede en gezonde leefomgeving, en het beschermen van natuur en milieu. We willen kunnen genieten van gezond oppervlaktewater, waarlangs en waarop fijn gerecreëerd kan worden. We willen dat woningen en trottoirs vrij blijven van water in een zwaar weersituatie en dat ontsluitingswegen en wegen vlakbij zorginstellingen begaanbaar blijven. In 2020 hebben we gewerkt aan de ambitie om meer van het huishoudelijk afval te recyclen. Het uiteindelijk doel is maximaal 100 kilo restafval per inwoner op te halen. Daarnaast blijven we binnen de exploitatie van de begraafplaats bezig om in te spelen op ontwikkelingen in de wereld van de uitvaartverzorging. Hierbij zijn we alert op de veranderende wensen van de gebruikers, zonder het huidige karakter en de cultuurhistorische waarden uit het oog te verliezen. Ook is in 2020 een Actualisatie toekomstbestendige begraafplaats Heemstede opgesteld en vastgesteld. Onder paragraaf 2 leest u meer over hoe we aan onze beleidsdoelen hebben gewerkt.
Relevante beleidsnota’s ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
GRP 2017-2021 (riolering, hemelwater en grondwater) Grondwaterbeleidsplan Bloemendaal en Heemstede 2017-2021 Grondwaterbeheerplan Heemstede 2017-2021 Beleidsplan openbare verlichting 2018-2022 Nota Duurzaam Heemstede 2020-2024 VANG-doelstelling 2014 (Publiek Kader Huishoudelijk afval 2025)
2 Wat hebben we ervoor gedaan? Eerste stappen gezet vanuit Nota Duurzaam Heemstede 2020-2024 In de nieuwe nota Duurzaam Heemstede staan onze duurzaamheidsambities op de volgende vijf thema’s: energietransitie, circulaire economie, ecologie, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. In 2020 is gestart om het programmamanagement te versterken en meetinstrumenten op te zetten. Dit is nodig om te kunnen sturen op de duurzaamheidsdoelstellingen.
Rekening 2020
Programma 7
67
Regionale Energiestrategie is op weg naar vaststelling Heemstede maakt voor het opstellen van de Regionale Energiestrategie (RES) DEEL uit van de regio Noord Holland Zuid. In 2020 is ingestemd met de concept-RES Noord-Holland Zuid. Dit betekent dat deze in 2021 kan worden vastgesteld. Onderdeel van de RES is de Regionale Structuur Warmte (RSW). Dit is een meerjarige regionale samenwerking waarmee we de regionale warmtevraag in beeld brengen. Ook bekijkt de RSW welke alternatieve warmtebronnen potentie hebben in de regio. De RES is een meerjarig programma dat iedere twee jaar opnieuw wordt herijkt op basis van de laatste (technologische) ontwikkelingen en wet- en regelgeving. Studies voor warmtetransitie gebouwde omgeving in volle gang We hebben het Stappenplan Transitievisie Warmte gemeente Heemstede vastgesteld. Dit stappenplan beschrijft welke stappen we nemen om te komen tot de Transitievisie Warmte Heemstede 2021. In 2020 zijn de eerste stappen van dit plan gezet. Ook hebben we gewerkt aan de haalbaarheidsstudies van restwarmte uit de WRKdrinkwaterleiding en de kansen om warmte te winnen uit riolering. Op verschillende fronten circulaire economie gestimuleerd In 2020 zijn bij inkopen en aanbestedingen zo veel mogelijk de richtlijnen en afspraken uit het Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (inclusief het Protocol Social Return on Investment) aangehouden.
Daarnaast stimuleren ons afvalbeleid en de bijbehorende VANG-doelstellingen de circulaire economie. Regelingen voor regionale aanpak energiebesparing effectief Op verschillende fronten stimuleren we regionaal energiebesparing met regelingen. In de regio Zuid Kennemerland en IJmond werken we hiervoor samen in de Regionale aanpak energiebesparing (REP). De provincie Noord-Holland financiert deze aanpak voor 50 procent. Daarnaast werken we hiervoor samen met Bloemendaal, Haarlem en Zandvoort via de Regeling Reductie Energiebesparing (RRE). De cofinanciering van de REP loopt over drie jaar (2019-2021) en per jaar bedraagt de gemeentelijke bijdrage hieraan € 30.000. Door de coronacrisis mogen we de middelen tot eind 2022 uitgeven (één jaar verlengd dus). De RRE loopt ten minste tot 31 maart 2021 en mogelijk tot 31 december 2021. De RRE is volledig gefinancierd vanuit de rijksoverheid en bedraagt voor Heemstede ongeveer € 144.000. Voor de coöperatie HeemSteeds Duurzamer zijn deze regelingen een extra impuls om woningen in de regio en Heemstede versneld te verduurzamen. In het afgelopen jaar hebben we via de regelingen samen met HeemSteeds Duurzamer en het Duurzaam Bouwloket ten minste 2000 huishoudens bereikt. Dit deden we met onder andere de bespaarbon, een maatwerkadvies, infraroodopnames, de mobiele showroom duurzaamheid en besparingskits.
Ook hebben we een collectieve isolatieactie geïnitieerd en geadviseerd over landelijke subsidies. Daarnaast is in 2020 een energiescan uitgevoerd bij veertig ondernemers in Heemstede. Deze hebben vervolgens een groot scala aan duurzaamheidsmaatregelen uitgevoerd. Ook hieraan heeft de provincie NoordHolland meebetaald. Openbare verlichting in 2020 30 procent zuiniger dan in 2013 Toepassing van led en dimmen in de nacht is inmiddels standaard in de openbare verlichting van Heemstede. Hierdoor wordt onze openbare verlichting snel zuiniger, zeker nu we in de jaren 2019-2022 extra lampen vervangen door led. Dankzij alle maatregelen heeft de gemeente in 2020 ruim voldaan aan de landelijke energiedoelstellingen voor openbare verlichting (20 procent besparing in 2020 ten opzichte van 2013). In 2020 hebben we namelijk ongeveer 30 procent bespaard ten opzichte van 2013. Dankzij regelingen verdubbeling in adviesaanvragen Duurzaam Bouwloket Het Duurzaam Bouwloket geeft advies aan inwoners en ondernemers over het verduurzamen van een woning of bedrijfspand. Het loket houdt ook bij hoeveel inwoners en ondernemers dat advies inwinnen. Eind van het derde kwartaal van 2020 waren 1814 koopwoningen van Heemstede geregistreerd bij het Duurzaam Bouwloket. Dat is een ruime verdubbeling ten opzichte van eind 2019 (toen 882).
Dit is onder andere te danken aan acties zoals de bespaarbon, maatwerkadviezen, bespaarkits en de collectieve isolatieactie vanuit verschillende regelingen. Meer huiseigenaren verduurzamen daardoor hun woning en winnen advies in bij het Duurzaam Bouwloket. Op alle fronten en samen aan de slag voor klimaatadaptatie In 2020 hebben we samen met gemeente Bloemendaal een stresstest uitgevoerd. Dit doen we op basis van voorspelde hittestress en de veranderingen die voorspeld worden op het gebied van waterbeheer (wateroverlast en watertekorten). De stresstest is voorgeschreven vanuit het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie. Het resultaat is dat we lokaal inzicht krijgen in wat er gebeurt, als de extreme weertypen die voorspeld worden, werkelijkheid worden in 2050.
Rekening 2020
Programma 7
68
De stresstest is de eerste stap in een omvangrijk proces van klimaatadaptatie. Dit proces heeft een zeer lange doorlooptijd. Bij het zoeken naar oplossingen op het gebied van klimaatadaptatie werken we samen binnen regionale samenwerkingsverbanden zoals ‘Samenwerking in de waterketen’, maar ook in MRA-verband. Water houdt zich immers niet aan gemeentegrenzen. Dat betekent dat we oorzaken en gevolgen beter kunnen overzien als we het stressgebied vergroten en dus de berekeningen over een groter gebied trekken. De resultaten van de stresstest gaan we uitwerken in de beleidsnota Klimaatadaptatie. Vanuit deze beleidsnota willen we komen tot een strategie voor klimaatadaptatie. Binnen de Omgevingswet krijgt water een sterkere rol als ordenend principe. Daarom nemen we het als bouwsteen op in de Heemsteedse Omgevingsvisie. Daarnaast vormt water(beheer) een basis voor de uitgangspunten in de Nota Duurzaam Heemstede. Bovendien stellen we een uitvoeringsagenda op voor de te nemen maatregelen. Dit houdt onder meer in dat we plekken zoeken (speelplekken, pleinen en groenstroken), waar we water bij extreme weersomstandigheden naartoe kunnen leiden. Dit doen we dan tijdelijk, totdat er ruimte is in riolen en watergangen. Ook kijken of we water kunnen leiden naar gebieden die gevoelig zijn voor te lage (grond)waterstanden in tijden van droogte.
Verder kan groen worden ingezet om hittestress te voorkomen en opwarming van water in waterleidingen te beperken. Deze maatregelen voor klimaatadaptatie moeten we integraal nemen, samen met inwoners en ondernemers in een wijk. We willen wateroverlast, watertekort en hittestress oplossen en biodiversiteit bevorderen. Hiervoor is de inrichting van particulier terrein even belangrijk als de inrichting van de openbare ruimte. Alleen gezamenlijk, als gemeente en inwoners, kunnen we een gebied klimaatbestendig maken. Participatie, informatie en communicatie zijn dus belangrijk om als gemeente klimaat robuust te worden. Meting van de luchtkwaliteit In 2020 zijn metingen verricht om de luchtkwaliteit in Heemstede op diverse locaties in kaart te brengen. Dit komt voort uit het Actieplan Aanpak Verkeersdruk Heemstede. Het doel hiervan is de luchtkwaliteit verbeteren en schadelijke uitstoot door verkeer minimaliseren. In 2021 zetten we deze metingen voort. Op verschillende plekken riolering vervangen of renovatie gepland In 2020 is het project Vervanging riolering Van Lennepweg-Noord afgerond. Verder hebben we ons in 2020 voorbereid op de renovatie van de hoofdrioolleidingen in de Heemsteedse-Dreef, Cruquiusweg, Wipperplein en Javalaan. De werkzaamheden hiervoor zijn aanbesteed. In deze leidingen krijgt de bestaande rioolbuis een nieuwe binnenwand.
In de planning van de renovatie van het riool in de Heemsteedse-Dreef zijn het asfaltonderhoud en de vervanging van verkeerslichten meegenomen. Dit om de overlast voor het verkeer en de omwonenden zo klein mogelijk te houden. De rioolrenovatie staat gepland begin 2021. Voor de Van Merlenlaan is een plan van aanpak opgesteld voor de vervanging of renovatie van de riolering. In die aanpak is de wens verwerkt om deze weg ‘duurzaam veilig’ in te richten, met als uitgangspunt een 30 km/uur-gebied. Hierbij betrekken we ook de Camplaan-West, Valkenburgerlaan-Noord en het Raadhuisplein vanaf de Hendrik de Keyserlaan tot aan de Valkenburgerlaan. De voorbereiding van dit werk loopt door in 2021. Kwaliteit drainageleiding is onderzocht In 2020 hebben we de kwaliteit en werking van de drainageleidingen onderzocht in verschillende wijken, met verschillende aanlegjaren. Dit doen we om te kijken of de leidingen nog goed zijn. Ook hebben we gekeken of de leidingen in de komende jaren in een vervangingsplan opgenomen moeten worden. De resultaten worden opgenomen in het nieuwe grondwaterbeheerplan en het programma water (nieuw GRP) Landelijk en lokaal doelstellingen voor scheiden van afval Gemeente Heemstede heeft in haar Nota Duurzaam Heemstede de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof) onderschreven.
Dit betekent dat we de kilo’s restafval per persoon willen terugbrengen naar 100 kilo per jaar in 2020 en naar 30 kilo per jaar in 2025. Daarnaast heeft de rijksoverheid de verbrandingsbelasting aanzienlijk verhoogd. Dit is een extra reden voor de gemeente om het inzamelen en scheiden van ons afval snel te verbeteren. Alleen dan blijven de kosten voor afvalverwerking betaalbaar. Ook is er een raadvoorstel Duurzaam Afvalbeleid 2020-2030 opgesteld. Hiermee willen we toewerken naar een betere scheiding van afval binnen Heemstede. Zo kunnen we bijdragen aan de circulaire economie en de landelijke doelstelling behalen. Het voorstel is opgesteld met input vanuit de gemeenteraad. We bespreken het voorstel in de loop van 2021 verder. Ja-jasticker is goedgekeurd; invoering in 2021
Rekening 2020
Programma 7
69
Op 25 juni 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de invoering van de ja-jasticker in Heemstede. Dit betekent dat inwoners voortaan moeten aangeven dat ze wél ongeadresseerd reclamedrukwerk willen in plaats van andersom. De sticker wordt ingevoerd om de hoeveelheden gebruikt papier per inwoner te verminderen. Naar verwachting wordt de sticker in 2021 definitief ingevoerd. Urnenbos en nieuw beleid voor toekomstbestendig begraven Op verschillende manieren werken we aan toekomstbestendige begraafplaatsen. In 2020 is bijvoorbeeld het urnenbos aangelegd, dat we in 2021 in gebruik nemen. Hiermee spelen we in op de trend van begraven en het bestemmen van as in een natuurlijke omgeving. Ook is in 2020 de Actualisatie toekomstbestendige begraafplaats Heemstede opgesteld en vastgesteld. Tot slot is gestart met de restauratie van de grafkapel Van Vollenhoven. Voor de restauratie is subsidie ontvangen van de provincie Noord-Holland. De restauratie is voltooid in 2021. Met welke partijen werken we aan dit programma? GBKZ: Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid int alle heffingen van dit programma. Het gaat hier om de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de begrafenisrechten. Meerlanden: deze partij voert de afvalinzameling en -verwerking uit.
3 Wat hebben we gemeten? Verplichte beleidsindicatoren (laatste meting cijfers uit: waarstaatjegemeente.nl 8/02/2021) Jaar Jaar meting meting Indicator Meeteenheid Waarde
Waarde
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
2017
202
2019
175,2
Hernieuwbare elektriciteit
%
2017
1,9
2018
3,6
Overige beleidsindicatoren Inzamelgegevens Hieronder staan de inzamelresultaten van 2014 tot en met 2020. Deze tabel laat de samenstelling van ons restafval zien. Het restafval afkomstig van huishoudens is verzameld en gesorteerd in de verschillende fracties. Uit deze gegevens blijkt dat het aandeel gft-afval in het restafval is afgenomen maar nog steeds hoog is. Samenstelling restafval
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Gft-afval
43%
39%
40%
39%
44%
43%
34%
Papier en karton
10%
9%
9%
12%
9%
7%
11%
Plastic verpakkingen
9%
9%
6%
7%
10%
9%
12%
Glas
3%
3%
2%
1%
2%
2%
3%
Textiel
2%
3%
4%
2%
3%
3%
2%
2018
2019
2020
2021
197,85 247,32
215,04 268,80
257,74 322,18
285,43 356,78
Ontwikkeling afvalstoffenheffing
Tarief afvalstoffenheffing kleine rolemmer (basistarief) Tarief afvalstoffenheffing grote rolemmer
Rekening 2020
Programma 7
70
4 Wat mag het programma kosten? (x € 1.000)
rekening
begroting
rekening
2019
2020
2020
Lasten Baten
6.993 6.339
8.195 7.096
7.901 7.216
Resultaat programma
-654
-1.099
-685
Lasten programma 7
Baten programma 7
€ 7.901.239
€ 7.216.200
€ 7.901.239
€
Aandeel programma in totale rekening van € 104.284.230
Detailtabel programma 7 – Volksgezondheid en milieu (x € 1.000) taakveld omschrijving taakveld Lasten, uitgesplitst per taakveld 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totale lasten van het programma Baten, uitgesplitst per taakveld 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totale baten van het programma Saldo programma
Rekening 2020
Programma 7
rekening 2019
begroting 2020
rekening 2020
1.691 2.066 2.689 112 435 6.993
2.064 2.282 2.896 461 492 8.195
2.003 2.164 2.984 199 551 7.901
0 2.706 3.017 4 612 6.339 -654
0 2.961 3.523 4 608 7.096 -1.099
0 2.879 3.643 0 694 7.216 -685
71
Toelichting op de financiële cijfers: Lasten Taakveld 7.1 Volksgezondheid Het voordeel op dit taakveld bedraagt € 77.000. Dit bestaat uit: • Het voordeel van € 58.000 op het subtaakveld Centrum voor jeugd en gezin wordt afgeroomd door een tekort op exploitatiebudgetten Wmo-loketten (onder programma 6 sociaal domein). • Voordeel van € 6.000 op subtaakveld Gezondheidszorg ten gevolge van kleinere onderschrijdingen • Voor invoering van de “ja-ja sticker” wordt een deel in 2021 uitgegeven (€ 15.200 voordeel). Voorgesteld wordt daarom dit bedrag mee te nemen naar 2021 als resultaatbestemming; • Het bedrag dat gereserveerd was voor de nota duurzaamheid 2018 komt hoger uit als gevolg van de energiemonitoring en inhuur (€ 19.000 nadeel). Dit bedrag is betrokken bij het klimaatakkoord (taakveld 7.4) waarvan voorgesteld wordt het restant via resultaatbestemming mee te nemen naar 2021. Hierdoor is de overschrijding op de nota duurzaamheid 2018 budgettair neutraal; • De in de algemene uitkering gelabelde RUD gelden (regionale uitvoeringsdienst) zijn niet door de omgevingsdienst IJmond ingezet en vallen hiermee vrij (€ 10.000 voordeel).
Taakveld 7.2 Riolering Het voordeel op dit taakveld bedraagt € 118.000. Dit bestaat uit: • In 2020 konden geen uren toegerekend worden aan specifieke rioolinvesteringen. Deze uren zijn in de rioolexploitatie verantwoord (€ 84.000 nadeel); • Energiebelasting 2016-2019 op pompen (€ 14.000 nadeel); • Onderhoudskosten pompen (€ 18.000 nadeel); • Afrekening elektra pompen over voorgaande boekjaren (€ 30.000 voordeel); • Onderhoud straatkolken (€ 33.000 voordeel); • Onderhoud drainage (€ 11.000 voordeel); • Niet in 2020 uitgevoerde projecten uit het GRP 2017-2021 (€ 125.000 voordeel); • Opstellen nieuw GRP 2022 – 2025 via resultaatbestemming naar 2021 (€ 25.000 voordeel); • Minder lasten aanslagoplegging 2020 door GBKZ (€ 10.000 voordeel). Dit voordeel wordt verrekend met de storting in de voorziening riolering. Voor een uitgebreid beeld van de rioolexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. Van de niet uitgevoerde GRP projecten wordt voorgesteld de volgende projecten via resultaatbestemming mee te nemen naar 2021: • maatregelen klimaatadaptatie € 13.500 • drainage-effect kaart € 10.000)
Taakveld 7.3 Afval Het nadeel op dit taakveld bedraagt € 88.000. Dit wordt veroorzaakt door: • Lagere uitvoeringskosten aanslagoplegging GBKZ (€ 19.000 voordeel); • Lasten pilot Merlenhoven (niet in afvalstoffenheffing betrokken) (€ 30.000 nadeel); • Onderzoek uniformering tarieven en afvalonderzoek (€ 9.000 nadeel); • Afrekening 2020 op basis van 4e kwartaalrapportage Meerlanden (€ 68.000 nadeel). Het nadeel kan niet verrekend worden met de voorziening afval omdat deze voorziening nihil is. Voor een uitgebreid overzicht van de afvalexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.
Taakveld 7.4 Milieubeheer Het voordeel op dit taakveld bedraagt € 261.000. Dit wordt veroorzaakt door: • Kosten legionellabestrijding gemeentelijke eigendommen (€ 15.000 nadeel); • Inhuur ten laste van vacaturepot (€ 7.000 nadeel). De vacaturepot vormt op dit taakveld een overschrijding maar wordt betrokken in het resultaat op de salarisbegroting 2020. Dekking van de vacaturepot ontstaat uit vrijvallende salarislasten die vanuit alle taakvelden worden samengevoegd. Het managementteam beslist over de aanwending; • Restant budget klimaatgelden Rijk (€ 220.000 voordeel). Hiervan wordt een resultaatbestemming van € 201.000 voorgesteld omdat de overschrijding op de nota duurzaamheid 2018 van € 19.000 hiermee verrekend wordt (zie ook taakveld 7.1). Deze uitgaven passen binnen de klimaatgelden;
Rekening 2020
Programma 7
72
• •
Restant budget duurzaamheid inclusief communicatie (€ 61.000). Dit wordt voorgesteld mee te nemen naar 2021 via resultaatbestemming; Restant onderzoek riothermie (€ 2.000 voordeel).
Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Het nadeel op dit taakveld bedraagt € 59.000. Dit wordt veroorzaakt door: • Lijkschouw bij euthanasie (€ 7.000 nadeel); Uitvaartverzorging • Minder salarislasten door o.a. opheffing bureau Planning en Control en vacatureruimte (€ 16.000 voordeel); • Hier staat tegenover kosten voor inhuur ten laste van de vacaturepot (€ 26.000 nadeel); • Onderhoud en schoonmaakkosten (€ 14.000 nadeel); Onderhoud begraafplaats • Minder salarislasten door o.a. opheffing bureau Planning en Control en vacatureruimte (€ 4.000 voordeel); • Onderhoudslasten begraafplaats (€ 32.000 nadeel). De begraafplaats leidt niet tot een exploitatieresultaat omdat de uitvaartverzorging wordt verrekend met de egalisatiereserve uitvaartverzorging en het onderhoud met de voorziening onderhoud graven. Hierin wordt ook de vacaturepot betrokken.
Baten Taakveld 7.2 Riolering Het nadeel op dit taakveld bedraagt € 82.000. Dit ontstaat omdat er in de begroting rekening was gehouden met een onttrekking aan de voorziening riool terwijl de rioolexploitatie een voordeel heeft gerealiseerd zodat er sprake is van een storting in de voorziening riool. De geraamde onttrekking kan dus achterwege blijven, maar omdat deze inkomst wel begroot was is dit een nadeel in de exploitatie bij de jaarrekening 2020 ten opzichte van de begroting 2020.
Taakveld 7.3 Afval Het voordeel op dit taakveld bedraagt € 120.000. Dit wordt veroorzaakt door: • Meer aanslagen dan geraamd (€ 11.000 voordeel); • Afrekening verpakkingsbijdrage 2018 en 2019 (€ 54.000 voordeel); • Meer ontvangen voorschot verpakkingsbijdrage 2020 (€ 55.000 voordeel).
Taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Het voordeel op dit taakveld bedraagt € 86.000. Dit wordt veroorzaakt door: Uitvaartverzorging • Meer begrafenisrechten ontvangen en bijdragen voor groenbedekking (€ 60.000 voordeel); • Lagere opbrengst uit verhuur Aula door corona-crisis (€ 3.000 nadeel). Onderhoud begraafplaats • Meer ontvangen afkoop onderhoud graven en onderhoud zerken (€ 19.000 voordeel); • Onttrekking aan de voorziening onderhoud graven (€ 10.000 voordeel). De begraafplaats leidt niet tot een exploitatieresultaat omdat de uitvaartverzorging wordt verrekend met de egalisatiereserve uitvaartverzorging en het onderhoud met de voorziening onderhoud graven.
Rekening 2020
Programma 7
73
Rekening 2020
Programma 8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Portefeuillehouder: Annelies van der Have 1 Wat hebben we bereikt?
2 Wat hebben we ervoor gedaan?
3 Wat hebben we gemeten?
4 Wat heeft het programma gekost?
Binnen dit programma werken we aan het ordenen van de bebouwde en onbebouwde omgeving en het in stand houden van de woningvoorraad. Ook valt hieronder het planmatig uitvoeren van het volkshuisvestingsbeleid. Hieronder leest u eerst wat we op deze thema’s willen bereiken (paragraaf 1). Vervolgens gaan we in op wat we in 2020 daadwerkelijk hebben bereikt (paragraaf 2). Daarna vindt u in paragraaf 3 een tabel van gemeten resultaten en tot slot staan in paragraaf 4 de kosten voor dit programma.
1 Wat hebben we bereikt? Heemstede moet een aantrekkelijke, groene woongemeente blijven. In samenwerking met omliggende gemeenten spelen we in op de belangrijkste omgevingsontwikkelingen in de regio. In 2020 hebben we hiertoe onder andere de Zuid-Kennemer agenda vastgesteld. Daarmee willen we het landschap versterken, ons economisch kapitaal beter benutten en zorgen voor een plek voor iedereen (wonen). Daarnaast proberen we hiermee in te spelen op het veranderende klimaat en onze opgaven te verbinden met betere bereikbaarheid. Ook hebben we in 2020 gewerkt aan diverse ruimtelijke projecten. Deze zijn gefaciliteerd en getoetst aan de gemeentelijke uitgangspunten, zoals de motie ‘Groene oase’ en de prestatieafspraken. Verder hebben we ons in 2020 verder voorbereid op de nieuwe Omgevingswet, Vanuit het programma hebben we gewerkt aan projecten zoals het opnieuw inrichten van de procedure voor vergunningaanvragen en het werken met nieuwe instrumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Tot slot is het belangrijk dat we de bestaande woningvoorraad beter benutten en doorstroming bevorderen met de bouw van sociale huurwoningen en woningen voor starters en ouderen. Daarvoor zijn onder andere de startersleningen in afgelopen jaar gehandhaafd en hebben we met woningcorporaties afspraken gemaakt.
Hiermee hebben we de doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en veiligheid een impuls gegeven, doorstroming bevorderd en experimenten mogelijk gemaakt met gemengde woonvormen en woongroepen.
Relevante beleidsnota’s ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Huisvestingsverordening Heemstede (2017) Verordening starterslening Heemstede (2017) Nota Parkeernormen Heemstede (2012) Beleidskader ontwikkelingen herziening bestemmingsplan Landgoederen en Groene Gebieden (december 2015) Erfgoedverordening (2017) Welstandsnota c.a. (2016) Visie winkelcentra Heemstede met uitvoeringsprogramma (2016/2017) Alle vigerende bestemmingsplannen (2009-2020) Economisch actieprogramma Heemstede 2016-2020 (2015) Beleid vastgoedtransacties (2016) Volkshuisvestingsbeleid Heemstede (2016) Nota Duurzaamheid 2020-2024 (2020) Plan van aanpak implementatie Omgevingswet (2017) Groenbeleidsplan 2014-2023 inclusief kapbeleid (2013) Regionaal Actieprogramma Wonen 2016 t/m 2020 (2016)
Rekening 2020
Programma 8
74
2 Wat hebben we ervoor gedaan? Regionale samenwerking leidt tot waardevolle agenda voor omgevingsbeleid Heemstede heeft in 2020 samen met andere gemeenten in de regio de Zuid-Kennemer agenda vastgesteld. Hiermee spelen we in op de belangrijkste ontwikkelingen in de regio. Als regio Zuid-Kennemerland gaan we het landschap versterken, het economisch kapitaal beter benutten, zorgen voor een plek voor iedereen (wonen), inspelen op het veranderende klimaat en onze opgaven verbinden met betere bereikbaarheid. Deze regionale (omgevings)agenda bevat belangrijke uitgangspunten voor de lokale omgevingsvisies. Tegelijkertijd is het een instrument dat onze focus toont aan de MRA. Ook heeft Heemstede een aanzet gegeven voor de governance van de regionale samenwerking. Hierin waren de opgaven uit de Zuid-Kennemer agenda het uitgangspunt. Dit moet er in 2021 toe leiden dat we een convenant vaststellen. Dit convenant is gericht op een betere positie van de gemeenteraden bij de besluitvorming over regionale visies en projecten. Hiermee sluiten we aan bij de motie ‘Op kracht in de MRARegiocommissie Zuid-Kennemerland’. Heemstede blijft in ontwikkeling met diverse ruimtelijke projecten Het afgelopen jaar werkten we weer aan diverse ruimtelijke projecten, in het bijzonder het Havenkwartier en het Manpadslaangebied.
Voor het project Havenkwartier zijn de initiatiefnemers in 2020 gestart met een participatieproces. Zij willen samen met belanghebbenden komen tot een integrale visie voor herontwikkeling van het gebied. Voor het project Manpadslaangebied is ons uitgangspunt: wat groen is, blijft groen. In het afgelopen jaar hebben we gesproken met de betrokken grondeigenaren om dit te bereiken. Uit die gesprekken is een nieuwe visie op het gebied voortgekomen: de Visie Delva. Deze biedt genoeg aanknopingspunten om verder te praten met de ontwikkelaars. Ook zijn in 2020 zowel bestaande als nieuwe projecten voorbereid, waaronder de Patrijzenlaan, Zuidstrook de Hartekamp, Spaarne Gasthuis, Kennemerduin en coöperatieve boerderij Herenboeren. De ruimtelijke ontwikkelingen bij Havendreef en polikliniek SEIN zijn in 2020 afgerond. Dit zijn allemaal initiatieven van derden die wij faciliteren en toetsen aan de gemeentelijke uitgangspunten. Bijvoorbeeld aan de motie ‘Groene oase’ en aan de wens voor sociale woningbouw. Via het ‘Overzicht bouwprojecten’ is de raadscommissie Ruimte maandelijks geïnformeerd over de laatste stand van zaken van bouw- en herontwikkelingsprojecten. Vanuit Programma Omgevingswet in volle voorbereiding op nieuwe wet Per 1 januari 2022 gaat naar verwachting de Omgevingswet in.
De doelstellingen van de Omgevingswet zorgen voor veranderingen op drie fronten: we moeten op een andere manier werken, er is ander beleid en andere regelgeving nodig en onze (digitale) dienstverlening moet anders. Dit drieluik hebben we doorvertaald naar het gemeentelijke Programma Omgevingswet. In 2020 zijn er vanuit dit programma diverse projecten gestart, zodat we er klaar voor zijn als de nieuwe wet ingaat. Er is een vernieuwde procedure ingericht voor vergunningaanvragen en de commissie Ruimtelijke Kwaliteit is ingesteld. Ook zijn de omgevingsvisie en het omgevingsplan verder voorbereid. Tot slot zijn diverse relevante verordeningen en mandaatregelingen aangepast. Via een voortgangsrapportage is de raadscommissie Ruimte maandelijks geïnformeerd over deze projecten. De omgevingsvisie is het belangrijkste politiek-bestuurlijke document waarin we onder de Omgevingswet gemeentelijke ambities kunnen opnemen. In 2020 is op basis van de in 2019 geïnventariseerde trends en opgaven uitgewerkt welke beleidsinzet daarbij nodig is. In 2021 vervolgen we met het opstellen van de hoofdlijnen voor de visie en enkele ontwikkelscenario’s. De omgevingsvisie zelf wordt in 2022 vastgesteld. De omgevingsvisie is de basis voor de omgevingsplannen die daarna volgen. Op die manier borgen we de gemeentelijke ambities uit de visie in regels.
Op weg naar het regionale Woonakkoord 2021-2025 In 2020 hebben we het ‘Woonakkoord 2021-2025’ opgesteld, samen met gemeenten uit de regio en met de provincie Noord-Holland. Het Woonakkoord is de opvolger van het Regionaal Actie Programma Wonen (RAP) 2016 t/m 2020. In het Woonakkoord staan afspraken om gezamenlijk te werken aan de opgaven die er liggen. Het Woonakkoord wordt in 2021 ter vaststelling voorgelegd aan de raden van de regiogemeenten en de Gedeputeerde Staten Noord-Holland. Voor komende prestatieafspraken zijn nieuwe kaderafspraken nodig Onze prestatieafspraken hebben als doel dat er voldoende en kwalitatief goede woningen beschikbaar zijn. Het gaat hier om woningen in een prettige woon- en leefomgeving voor bewoners en woningzoekenden met een
Rekening 2020
Programma 8
75
laag of bescheiden inkomen. De prestatieafspraken die we hierover jaarlijks maken, zijn gebaseerd op de kaderafspraken 2018 t/m 2021. Dit betekent dat we in 2021 nieuwe kaderafspraken moeten opstellen voor de volgende vier jaar (2022-2025). Het ligt voor de hand dat de gemeente daarvoor eerst haar ‘Volkshuisvestingsbeleid Heemstede’ actualiseert. Op die manier kunnen we de nieuwe kaderafspraken baseren op actueel woonbeleid. Huisvestingsverordening geëvalueerd en nieuwe verordening voorbereid Op 1 juli 2021 eindigt de looptijd van de huisvestingsverordening. De gemeenten en corporaties in de regio hebben daarom in 2020 de verordening geëvalueerd. Vervolgens hebben zij voorbereidingen getroffen om hun verordeningen te actualiseren. De verordeningen stemmen we regionaal af. Op die manier geldt namelijk voor woningzoekenden in de regio een zo veel mogelijk gelijke regeling voor de toewijzing van sociale huurwoningen. Pact voor uitstroom vertaald naar twaalf actiepunten In 2020 hebben deelnemende partijen het ‘Pact voor uitstroom in 12 actiepunten’ ondertekend. Hierin staan twaalf actiepunten die we in regionaal verband verder gaan uitwerken. In het Pact voor uitstroom zijn afspraken gebundeld over de uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
Dit zijn afspraken tussen gemeenten, zorgorganisaties, welzijnsorganisaties en woningcorporaties in de regio ZuidKennemerland/IJmond. Met het pact willen we de samenwerking bij de uitstroom richting geven en verbeteren. Dit doen we door te werken aan vraagstukken uit de praktijk van cliënten en professionals. Samen met woningcorporaties doorstroming senioren bevorderen Wij werken samen met de woningcorporaties om de doorstroom van ouderen te bevorderen. Hiervoor zetten we bijvoorbeeld verhuiscoaching en bewustwordingscampagnes in. Daarnaast stellen we in 2021 aan de raad voor om aan te sluiten bij de regeling ‘Ouder worden en prettig wonen’, zoals die geldt in Haarlem. Doel van deze regeling is ouderen ondersteunen bij het verhuizen en zorgen dat zij bij verhuizing de huurprijs behouden van hun vorige woning. Startersleningen na motie PvdA verder uitgebreid De startersleningen zijn het afgelopen jaar gehandhaafd. Met de starterslening moeten meer mensen een woning kunnen kopen. Dit is ook voordelig voor huiseigenaren die willen doorstromen naar een volgende woning. In reactie op een motie van de PvdA wordt deze regeling verder uitgebreid. Dit moet het mogelijk maken dat ook inwoners van andere gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond startersleningen krijgen.
Ook is de regeling toegankelijk voor mensen van buiten onze gemeente die vanwege hun werk in Heemstede willen wonen. Energiecoaches stimuleren om energie te besparen We willen dat ook de laagste inkomensgroepen meedoen in de energietransitie en profiteren van eventuele besparingen. Daarom is het concept van energiecoaches opgenomen in het Regionaal Actieprogramma Wonen (RAP). De energiecoach vertelt medebewoners hoe ze zelf energie kunnen besparen. Toewerken naar duurzaam gemeentelijk vastgoed In 2019 is het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) vastgesteld. Dit plan borgt het onderhoudsniveau van de gemeentelijke gebouwen tot het kwaliteitsniveau ‘sober doch doelmatig’. In aanvulling daarop is in 2020 gewerkt aan voorstellen om de verduurzaming van de gemeentelijke panden voor te bereiden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen het bereiken van een A-label en maatregelen die energieneutraliteit tot doel hebben. Uitwerken strategisch vastgoed In 2019 is benoemd in welke mate de gemeentelijke panden strategisch zijn. Het afgelopen jaar is dit gekoppeld aan de verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed. In 2021 werken we dit verder uit. Met welke partijen werken wij aan dit programma? GBKZ: Gemeentebelastingen Kennemerland Zuid heft en int de leges van dit programma.
Omgevingsdienst IJmond: voert de RUD-taken (regionale uitvoeringsdienst) uit, zoals vergunningverlening, toezicht en handhaving en toezicht bodemsanering. Daarnaast is er een contactfunctionaris aangesteld.
Rekening 2020
Programma 8
76
3 Wat hebben we gemeten? Verplichte beleidsindicatoren (laatste meting cijfers uit: waarstaatjegemeente.nl 26/08/2019) Jaar Jaar Indicator Meeteenheid Waarde laatste meting meting
Waarde
Nieuwbouw woningen
Aantal per 1.000 woningen
2018
0,8
2019
2,7
Demografische druk*
%
2019
101,1
2020
102,2
Gemiddelde WOZ-waarde
In duizend euro
2019
502
2020
546
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishoudens
In euro’s
2019
823
2020
900
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens
In euro’s
2019
877
2020
965
*De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar en ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
Overige beleidsindicatoren Heemstede heeft behoefte aan woningen in het sociale huur segment en het middensegment (dat wil zeggen de middel dure huur- en koopwoningen tot circa € 400.000).
Rekening 2020
Programma 8
77
4 Wat heeft het programma gekost? (x € 1.000)
Lasten Baten
Resultaat programma
Lasten programma 8
rekening
begroting
rekening
2019
2020
2020
1.679 1.672
1.494 932
1.534 914
-7
-562
-620
Baten programma 8
€ 1.533.732
€ 913.553
€ 1.533.732
€
Aandeel programma in totale rekening van € 104.284.230
Detailtabel programma 8 – Volkshuisvesting (x € 1.000) taakveld omschrijving taakveld Lasten, uitgesplitst per taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen Totale lasten van het programma Baten, uitgesplitst per taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen Totale lasten van het programma Saldo programma
Rekening 2020
Programma 8
rekening 2019
begroting 2020
rekening 2020
429 1.250 1.679
471 1.023 1.494
483 1.051 1.534
0 1.672 1.672 -7
0 932 932 -562
12 902 914 -620
78
Toelichting op de financiële cijfers: Lasten Taakveld 8.3 Wonen en bouwen Het nadeel op dit taakveld bedraagt € 28.000. Dit is als volgt ontstaan: • Inhuur ten laste van de vacaturepot (€ 32.000 nadeel); • Vervallen bijdragen aan regionaal overleg 2018 tot en met 2020 omdat de inspanning in menskracht is geleverd (€ 47.000 voordeel); • Woonakkoord en marktanalyse (€ 5.000 nadeel); • Stortingen in voorziening onderhoudsfonds woningen en gebouwen voor Princehof en Overboslaan (€ 29.000 nadeel). De gebouwen zijn beschikbaar voor verhuur en worden daarom verantwoord op dit taakveld. Voorheen vond verantwoording plaats op taakveld 6.1. Het nadeel hier leidt daarom tot eenzelfde voordeel op taakveld 6.1 en is budgettair neutraal; • Minder subsidie voor monumentale gebouwen gestort in de voorziening onderhoudsfonds woningen en gebouwen (€ 47.000 voordeel). Dit is budgettair neutraal omdat ook minder baten (de subsidie) worden ontvangen. Dit vormt voor hetzelfde bedrag een nadeel onder de baten; • Klein onderhoud gebouwen (€ 49.000 nadeel). Dit nadeel ontstaat voornamelijk doordat onderzoeken naar duurzaamheid, het opstellen van een geactualiseerd MJOP en het verplaatsen van zonnepanelen op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording niet ten laste van de voorziening mogen worden gebracht (groot onderhoud).
De kosten komen daarom in de exploitatie; • Minder uitgaven aan omgevingsvergunningen (€ 4.000 voordeel); • Uitgaven welstandscommissie aan welstandsadvisering (€ 11.000 nadeel).
Baten Taakveld 8.3 Wonen en bouwen Het nadeel op dit taakveld bedraagt € 31.000. Dit is als volgt ontstaan: • Inkomsten uit leegstands- en splitsingsvergunningen (€ 4.000 voordeel); • Subsidie onderhoud monumentale gebouwen Heemstede (€ 47.000 nadeel). Dit nadeel is budgettair neutraal (zie ook lasten bij dit taakveld); • De verhuur van grond aan de Esso vindt plaats op basis van omzet en wordt via voorschot geïnd. De afrekening vindt na afloop van het boekjaar plaats als de omzetgegevens van Esso zijn gecontroleerd door hun accountant. De afrekening 2019 die in 2020 plaats vindt leidt tot een nadeel (€ 14.000 nadeel); • De energie bij de Bosboom Toussaintlaan is over voorgaande boekjaren afgerekend in 2020. Hierdoor ontstaat een nadeel ten opzichte van de begroting (€ 7.000 nadeel); • Een hogere opbrengst op omgevingsvergunningen (€ 33.000 voordeel).
Rekening 2020
Programma 8
79
Recapitulatie programma’s (x € 1.000)
rekening
begroting
rekening
2019
2020
2020
56.564 56.992
65.541 97.899
65.126 98.720
428
32.358
33.594
Mutaties reserves: Toevoeging reserves Onttrekking reserves
5.873 6.755
38.004 5.639
38.370 5.565
Resultaat programma
1.310
-7
789
Lasten Baten
Totaal saldo
(na mutaties reserves)
Rekening 2020
Recapitulatie programma’s/Overzicht baten en lasten
80
Overzicht baten en lasten begroot 2020 ultimo Lasten
Baten
rekening 2020 Saldo
Lasten
80.047.707 -63.010.143
17.786.810
Baten
Saldo
Programma 0 Bestuur en ondersteuning
17.037.564
Programma 1 Veiligheid
2.154.292
5.608
2.148.684
2.065.921
6.480
2.059.441
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat
5.118.926
62.810
5.056.116
5.360.089
205.770
5.154.319
Programma 3 Economie
198.102
50.520
147.582
205.764
53.883
151.881
Programma 4 Onderwijs
2.599.914
116.518
2.483.396
2.495.105
113.469
2.381.636
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie
4.972.075
522.028
4.450.047
5.049.368
521.395
4.527.973
Programma 6 Sociaal domein
23.763.537
9.065.634
14.697.903
23.516.098
9.624.435
13.891.663
Programma 7 Volksgezondheid en milieu
8.194.560
7.095.320
1.099.240
7.901.239
7.216.200
685.039
Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
1.494.915
932.809
562.106
1.533.732
913.553
620.179
Saldo van baten en lasten
65.533.885
97.898.954 -32.365.069
65.914.126
98.719.698 -32.805.572
Mutaties reserves
38.004.105
5.639.036
32.365.069
38.370.104
5.564.532
32.805.572
Resultaat
103.537.990 103.537.990
0
104.284.230 104.284.230
0
Rekening 2020
Recapitulatie programma’s/Overzicht baten en lasten
80.064.513 -62.277.703
81
PARAGRAFEN
Rekening 2020
Paragrafen
82
Paragraaf lokale heffingen Deze paragraaf gaat over de lokale heffingen en belastingen, en biedt inzicht in de lokale lastendruk. Dit is belangrijk voor de afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten. Ook leest u in deze paragraaf welk beleid de gemeente in 2020 heeft gevoerd voor de lokale heffingen. De tarieven, grondslagen en overige bepalingen van deze heffingen worden jaarlijks door de raad in december van het jaar voorafgaand aan het verslagjaar definitief vastgesteld in de verschillende (belasting)verordeningen. In 2020 is 25 procent van de inkomsten van de gemeente Heemstede afkomstig uit lokale heffingen. Bij de lokale heffingen onderscheiden we retributies en belastingen: Retributies hebben een directe relatie met een gemeentelijke taak, zoals riolering, afvalstoffeninzameling, begraafplaats en leges. Bij retributies mogen de geraamde opbrengsten niet uitgaan boven de geraamde kosten per gemeentelijke taak. Belastingen hebben een algemeen karakter en geen directe relatie met een gemeentelijke taak. Ze worden onder meer geheven als een bijdrage in de kosten van de voorzieningen van openbaar nut die de gemeente heeft getroffen. De gemeente voert een autonoom beleid voor de hoogte van de belastingtarieven. De tabel hierna geeft inzicht in de geraamde opbrengsten uit lokale heffingen, zoals die zijn ingezet als dekkingsmiddel in 2020.
Rekening 2020
Paragraaf 1
83
Opbrengst leges en retributies
Directe lasten taakvelden 32.276
Directe baten taakvelden (excl. heffingen) 0
Nettolasten taakvelden 32.276
Indirecte lasten (overhead, btw) 12.878
Totaal lasten 45.154
Opbrengst heffingen 66.744
Dekking 148%
Pr. 0
Taakveld 0.2 Burgerzaken
Subtaakveld 00201 Huwelijken
0
0.2 Burgerzaken
00202 Documenten burgerlijke stand
55.778
0
55.778
9.523
65.301
10.486
16%
0
0.2 Burgerzaken
00203 Basisregistratie Personen (BRP)
212.266
0
212.266
37.932
250.198
17.451
7%
0
0.2 Burgerzaken
00204 Rijbewijzen
182.549
0
182.549
15.506
198.055
120.730
61%
0
0.2 Burgerzaken
00205 Reisdocumenten
111.423
0
111.423
57.075
168.498
83.987
50%
Subtotaal producten burgerzaken
594.292
0
594.292
132.914
727.206
299.399
41%
209.333
6.480
3%
22.373
6.463
29%
1
1.2 Openbare orde en veiligheid
10201+10202 vergunningen/APV
209.333
0
209.333
8
8.3 Wonen en bouwen
20402+80301 Woonschepen
22.373
0
22.373
3
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
30301 Weekmarkt
51.660
0
51.660
51.660
34.751
67%
8
8.3 Wonen en bouwen
80309 Omgevingsvergunningen
1.050.276
0
1.050.276
1.050.276
901.553
86%
7
7.3 Afval
70307 t/m 70311 / 01007 en 60302
3.339.633
355.125
2.984.508
701.825
3.686.333
3.483.072
94%
7
7.2 Riolering
70201-70203 /30301/ 20102
2.522.373
0
2.522.373
363.837
2.886.210
2.877.367
100%
7
7.5 Begraafplaatsen
70502+70503
539.072
33.199
505.873
155.300
661.173
661.173
100%
8.329.012
388.324
7.940.688
1.353.876
9.294.564
8.270.259
89%
Totaal leges/ retributies
0
Opmerking: de bodemleges wordt niet meer apart bijgehouden en in bovenstaande tabel vermeld, omdat deze is verdisconteerd in de bijdrage aan de Omgevingsdienst op het taakveld 7.1 Volksgezondheid. Het gaat hierbij jaarlijks om kleine bedragen (in totaal minder dan € 5.000 per jaar, waarbij de kosten hoger zijn dan de opbrengsten). De regel bodemleges onder de Wet milieubeheer is daarmee vervallen in bovenstaande tabel.
Opbrengst belastingen progr. taakveld 0 0 0 0 0 0 0
0.63 parkeerbelasting 0.64 belasting overig 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet woningen 0.64 belasting overig 0.64 belasting overig 0.64 belasting overig
Rekening 2020
subtaakveld 06301 parkeerbelasting 06401 precario recreatieboten 06101 onroerende zaakbelasting 06201 onroerende zaakbelasting 06402 precariobelasting 06403 roerende ruimtebelasting 06404 hondenbelasting totaal belastingen
Paragraaf 1
totale opbrengst 651.776 51.561 5.014.195 1.357.941 150.069 4.254 64.551 7.294.346
84
Toelichting op onroerendezaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing a. Onroerendezaakbelasting Voor de opbrengst uit onroerendezaakbelasting (ozb) wordt de nettobelastingcapaciteit (WOZ-waarde) van de onroerende zaken in Heemstede afgezet tegen het ozb-tarief. De totale (netto) belastingcapaciteit van de Heemsteedse objecten is voor 2020 gebaseerd op de WOZ-waarden op peildatum 1 januari 2019. De hoogte van de ozb- opbrengst wordt mede bepaald door hoeveel beroep- en bezwaarschriften zijn toegekend en door het percentage leegstand bij niet-woningen. In de tabel hierna ziet u de begrote versus de werkelijke ozbopbrengst in 2020.
Opbrengst ozb 2020
Begroot 2020
Werkelijk 2020
Tarief 2020
Woningen - eigenaren
5.021.114
5.014.195
0,0757%
Niet-woningen - eigenaren - gebruikers Totaal niet-woningen
842.829 531.784 1.374.613
830.850 527.091 1.357.941
0,2192% 0,1757%
Totale opbrengst ozb 2020
6.395.727
6.372.136
Rekening 2020
Paragraaf 1
85
b. Rioolheffing In de tabel hierna is uitgewerkt hoe de toegerekende kosten in 2020 waren opgebouwd. taakveld
subpr.
Begroot 2020 (incl.wijzigingen)
taak- Kosten taakvelden:
Werkelijk 2020
veld 7.2
7
70202 kapitaallasten
852.463
852.462
7.2
7
70202 exploitatielasten
468.540
271.412
7.2
7
70201 exploitatielasten
70.380
72.002
2.1
2
20102 schoonhouden straatkolken
36.300
46.798
2.1
2
20102 schoonhouden wegen (50%)
297.985
301.401
3.3
3
30301 veegkosten weekmarkt (50%)
10.855
10.891
7.2
7
70201 Doorbelasting overhead primair proces VOR
2.250
2.345
7.2
7
70202 Doorbelasting overhead primair proces VOR
131.847
170.625
7.2
7
70201 Doorbelasting overhead primair proces UOR
5.893
6.343
7.2
7
70202 Doorbelasting overhead primair proces UOR
148.488
194.554
7.2
7
70203 Doorbelasting GBKZ
86.995
76.930
7.2
7
70202 oninbare vorderingen
12.400
12.400
7.2
7
70202 toeslag toekomstige investeringen
445.000
445.000
7.2
7
70202 Storting voorziening riool
58.587
59.209
Totaal kosten taakvelden
2.627.983 2.522.373
Baten taakvelden 7.2
7
70202 Onttrekking voorziening riool Totaal baten Netto kosten
83.600
0
83.600
0
2.544.383 2.522.373
Extracomptabel toe te rekenen kosten: 0.4
7.2
0
3
div.
algemene overhead
132.238
132.238
BTW-druk exploitatielasten
173.687
171.534
BTW-druk investeringen
76.870
60.065
Totale kosten
2.927.177 2.886.210
70203 Opbrengst heffingen
2.877.610 2.877.367
Dekking
98%
100%
In 2020 telde Heemstede 13.104 rioolaansluitingen (12.367 woningen en 737 bedrijven) tegen een tarief van € 221,42 per aansluiting. Het verschil (€ 24.000) met de opbrengst uit de tabel ontstaat door afwikkelingen over voorgaande jaren. De rioolheffing is kostendekkend.
Rekening 2020
Paragraaf 1
86
c. Afvalstoffenheffing In de tabel hierna is uitgewerkt hoe de toegerekende kosten in 2020 waren opgebouwd. taak pro sub veld gram taak Kosten taakvelden: ma veld
Begroot 2020 (incl. wijzigingen)
Werkelijk 2020
7.3
7
70308 Inzameling
986.896
1.040.145
7.3
7
70309 Milieustraat
283.775
292.073
7.1
7
70103 Communicatie, beleid en publieksinfo
98.099
78.207
7.3
7
70310 Inzamelmiddelen
145.064
149.271
7.3
7
70311 Verwerkingskosten
1.221.520
1.262.578
7.3
7
70310 Kapitaallasten inzamelmiddelen
45.639
45.638
2.1
2
20102 Ledigen en verwerken afval-/hondenpoepbakken
140.115
140.115
7.3
7
70307 GBKZ
199.688
180.775
7.1
7
70104 Doorbelasting VOR en UOR
43.709
46.336
6.3
6
60302 Kwijtschelding
60.000
91.744
7.3
7
70308 Oninbaar Totaal kosten taakvelden
12.750
12.750
3.237.255
3.339.633
Baten taakvelden 7.3
7
70311 Opbrengst verpakkingsconvenant
51.000
160.125
0.10
0
01007 Onttrekking algemene reserve
195.000
195.000
7.3
7
70307 Voorziening afvalstoffenheffing
0
0
Totaal baten
246.000
355.125
Netto kosten
2.991.255
2.984.508
41.302
41.302
Extracomptabel toe te rekenen kosten: 0.4
0
div.
algemene overhead BTW-druk exploitatielasten
7.3
7
655.367
660.623
Totale kosten
3.687.924
3.686.433
70307 Opbrengst heffingen
3.472.118
3.483.072
94%
94%
Dekking
In 2020 telde Heemstede 12.332 aansluitingen voor huisvuil. De afvalstoffenheffing is begrotingstechnisch na de begrotingswijzigingen (bij voorjaars- en najaarsnota) en bij de realisatie in de jaarrekening 2020 niet kostendekkend. In de primaire begroting voor 2020 werd nog uitgegaan van een kostendekkende afvalstoffenheffing, afgezien van het door de raad genomen besluit € 100.000 te onttrekken aan de algemene reserve ten gunste van de afvalstoffenheffing.
Rekening 2020
Paragraaf 1
87
Op de exploitatie van de afvalstoffenheffing resteert bij de realisatie in de jaarrekening een tekort van € 203.000 (€ 3.483.000 minus € 3.686.000). Dit heeft verschillende oorzaken: Voorjaarsnota 2020: o Tijdens het boekjaar 2020 is besloten de ja/ja-sticker in te voeren, zodat geen rekening meer gehouden kon worden met de sticker in de heffing voor 2020 (€ 20.000 nadeel). o De afrekening Meerlanden over 2019 was gebaseerd op een definitief indexcijfer, gedaalde grondstofprijzen en eenmalige kosten voor de overstap naar een nieuw kunststof regiemodel (€ 125.000 nadeel). Najaarsnota 2020: o De coronacrisis bracht extra kosten met zich mee (€ 106.000 nadeel). Hiervan werd € 11.000 veroorzaakt door de inzet van verkeersbegeleiders bij de milieustraat en € 95.000 door het ingeleverde extra afval. o In de najaarsnota 2020 is besloten tot extra dekking uit algemene reserve voor hogere kosten van het ingeleverde extra afval (€ 95.000 voordeel). De btw-lasten vielen hoger uit door hogere uitgaven gedurende 2020, die niet verrekend konden worden in de afvalstoffenheffing (€ 49.000 nadeel). De pilot-Merlenhove en het onderzoek naar uniformering van de tarieven werden buiten de heffing gehouden (€ 32.000 nadeel). Bij de afrekening over 2020 op basis van de prognose voor het vierde kwartaal Meerlanden, bleek er meer afval ingeleverd dan geraamd (€ 69.000 nadeel).
De gemeente heeft meer belasting kwijtgescholden dan geraamd (€ 32.000 nadeel). Het verpakkingsmateriaal inclusief de afrekening over voorgaande boekjaren bracht meer op dan verwacht (€ 109.000 voordeel). Hiervan heeft € 55.000 betrekking op 2020 en € 54.000 op 2018 en 2019. De kosten van de ja/ja-sticker (najaarsnota) verschuiven grotendeels naar 2021 (€ 15.000 voordeel). In de najaarsnota 2020 is voorgesteld dit bedrag via resultaatbestemming mee te nemen naar 2021. De kosten voor verkeersbegeleiders (najaarsnota) zijn gedekt uit de coronareserve (€ 11.000 voordeel). De stand van de voorziening afvalstoffenheffing blijft nihil. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Heemstede voert voor een aantal heffingen een beleid om belastingplichtigen die niet in staat zijn hun belastingschuld te betalen, in aanmerking te laten komen voor kwijtschelding. In 2020 werd kwijtschelding verleend voor de afvalstoffenheffing en de hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). De totale kwijtscheldingen in 2020 bedroegen € 91.800 voor de afvalstoffenheffing en € 1.400 voor de hondenbelasting.
Rekening 2020
Paragraaf 1
88
2. Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1 Inleiding Het weerstandsvermogen en het beheersen van risico’s vormen belangrijke en complexe gemeentelijke aangelegenheden. Hier komt nog bij, dat niet elk risico gemakkelijk vertaald kan worden naar een financiële impact. Bij het samenstellen van deze paragraaf is de nota reserves en voorzieningen - weerstandsvermogen 2019 (vastgesteld in de raad van 31 oktober 2019) als onderlegger gebruikt met de kennis van nu. In paragraaf 2.2 wordt het weerstandsvermogen toegelicht. Allereerst wordt ingegaan op de gebruikte begrippen en wordt de berekening van de ratio van het weerstandsvermogen weergegeven. Vervolgens worden de risico’s van de gemeente Heemstede geïnventariseerd en gekwantificeerd. In paragraaf 2.3 is ter ondersteuning van de financiële positie een overzicht van de vijf verplichte kengetallen, een nadere toelichting en beoordeling openomen. In paragraaf 2.4 is de EMU bijlage opgenomen.
2.2 Het weerstandsvermogen Om een goed oordeel te kunnen geven over het weerstandsvermogen zijn twee elementen van belang: A. Beschikbare weerstandscapaciteit Dit zijn de middelen en mogelijkheden waarover een gemeente beschikt of kan beschikken om risico's in financiële zin af te dekken. We onderscheiden incidentele (algemene reserve, post onvoorzien en stille reserves) en structurele weerstandscapaciteit (begrotingsruimte en reserve belastingcapaciteit). Conform de nota reserves en voorzieningen - weerstandsvermogen 2019 wordt in Heemstede de weerstandscapaciteit bepaald door de algemene reserve. Deze bedraagt per 31-12-2020: € 38.716.767.
B. Benodigde weerstandscapaciteit (de risico's) Inventarisatie van de risico's die niet op een of andere manier zijn ondervangen en die een financieel gevolg kunnen hebben. Een risico is in dit verband een kans op het zich voordoen van een onvoorziene gebeurtenis met een financieel nadelig gevolg. De risico’s zijn bij de begroting 2020 ingeschat op Ratio weerstandsvermogen Bij de vaststelling van de nota reserves en voorzieningen - weerstandsvermogen 2019 is besloten om een norm van 2,0 als uitgangspunt te nemen voor het weerstandsvermogen met een bandbreedte van 1,8 – 2,2. Hiervoor is gekozen omdat een norm van 2,0 een uitstekend weerstandsvermogen betekent en de voorkeur is gegeven aan een solide weerstandsvermogen, mede omdat dit de robuustheid van de financiële positie weergeeft. De ratio van het weerstandsvermogen kan per 31 december 2020 als volgt worden berekend.
Beschikbare incidentele weerstandscapaciteit (A) -----------------------------------------------------------------Benodigde incidentele weerstandscapaciteit (B)
=
38.716.767 -------------2.050.000
=
18,9
De hoogte van het beschikbare weerstandsvermogen (A) is een gevolg van het storten van de verkoopopbrengst van de Eneco-aandelen in de algemene reserve in 2020. De benodigde weerstandscapaciteit (B) is de inschatting bij de begroting 2020. NB. Hier dient vermeld te worden dat de inschatting van de benodigde weerstandscapaciteit bij de begroting 2021 is verhoogd naar € 4.148.000 waardoor er inmiddels op begrotingsbasis sprake is van een ratio van 9,2.
Rekening 2020
Paragraaf 2
89
Deze ratio kan worden beoordeeld met behulp van onderstaande normtabel. Normtabel weerstandsvermogen > 2,0 1,4 – 2,0 1,0 – 1,4 < 1,0
Uitstekend ruim voldoende Voldoende Onvoldoende
De gemeente Heemstede heeft een berekende ratio voor het weerstandsvermogen van 18,9 wat volgens de normtabel overeenkomt met een uitstekend weerstandsvermogen. Uitgaande van een benodigde weerstandscapaciteit van € 2.050.000 (begroting 2020) en een maximale ratio weerstandsvermogen van 2,2 (bandbreedte 1,8 – 2,2) is een algemene reserve benodigd van maximaal afgerond € 4.510.000 (2,2 x € 2.050.000). Berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit (onderdeel A) De beschikbare weerstandscapaciteit van Heemstede bestaat uit het geheel van middelen die de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico’s in financiële zin af te dekken. Voor Heemstede betreft dit de algemene reserve. Beschikbare weerstandscapaciteit (A) € 38.716.767
Algemene reserve per 31 december 2020
De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve, de post onvoorzien, stille reserves en onbenutte belastingcapaciteit. Bij het bepalen van de beschikbare weerstandscapaciteit in deze paragraaf wordt conform de nota reserves en voorzieningen–weerstandsvermogen 2019 de beschikbare weerstandscapaciteit alleen bepaald door de algemene reserve. Berekening van de benodigde weerstandscapaciteit - de risico’s (onderdeel B) De belangrijkste risico’s zijn in deze paragraaf opgenomen. De lijst moet worden beschouwd als een zo goed mogelijke inschatting op basis van de beschikbare informatie. Ingeschat wordt hoe groot de kans is dat de risico’s zich inderdaad voordoen. Omdat niet alle risico’s zich tegelijk voor zullen doen en ook de risicokans niet gelijk is, is het niet noodzakelijk om de vastgestelde risico’s voor 100% op te nemen. Om enige spreiding te bewerkstelligen is voor deze systematiek gekozen en wordt van onderstaande tabel uitgegaan. Score
Risicokans
1. laag 2. gemiddeld 3. hoog 4. zeer hoog
0% 25% 50% 75%
- 25% - 50% - 75% - 100%
Gemiddelde risicokans 12,50% 37,50% 62,50% 87,50%
Risico’s uit groep 4 (zeer hoog) doen zich vrijwel zeker voor en zijn daarmee niet echt een risico meer, maar min of meer een zekerheid. Daarom dienen de risico’s in deze groep zoveel mogelijk te worden afgedekt door het vormen van een voorziening. Het is dan wel nodig dat het risico goed te kwantificeren is, want een voorziening moet altijd in overeenstemming met de onderliggende verplichting zijn. Er bestaan ook risico’s die door de hoogte niet afgedekt kunnen worden door de gemeente zelf. Indien mogelijk worden deze risico’s bij een verzekeraar ondergebracht. Dit geldt bijvoorbeeld voor aansprakelijkheid en brandschade. Risico’s uit groep 1 (laag) worden in de meeste gevallen niet afzonderlijk genoemd, maar worden getotaliseerd. Risico’s lager dan € 50.000 worden niet in de risico-inventarisatie betrokken. Deze moeten worden gedekt uit de normale flexibiliteit van de bedrijfsvoering. Onderstaand een samenvatting van de inventarisatie van de opgenomen risico’s zoals bij de begroting 2020 werden voorzien. Het gaat om risico’s die niet op een of andere manier zijn ondervangen (waar geen voorziening voor is gevormd of verzekering voor is aangegaan) en die een financieel gevolg kunnen hebben.
Rekening 2020
Paragraaf 2
90
Noot: Met betrekking tot risico 16: na het vaststellen van de begroting 2020 eind 2019 brak de corona-crisis uit. Bij het opstellen van de rekening 2019 (in 2020) is daarvoor risico 16 opgenomen. Vanwege de importantie van dit risico is hierin de lijn van de rekening 2019 gevolgd. In onderstaande schema’s worden de risico’s nader toegelicht en wordt aangegeven of het risico zich ook heeft voorgedaan in 2020. 1. Corona-virus Omschrijving
De uitbraak van het coronavirus heeft naast maatschappelijke gevolgen ook financiële consequenties voor de gemeente Heemstede. De gemeente vervult immers een belangrijke rol in de bestrijding van het virus en de uitvoering van een aantal door het kabinet aangekondigde maatregelen. Extra kosten zullen onvermijdelijk zijn.
Kans
p.m.
Impact
De financiële gevolgen zijn moeilijk in te schatten omdat het verdere verloop van de coronacrisis nog onzeker is. Uitgangspunt is dat kosten die te maken hebben met de coronamaatregelen vergoed worden door het Rijk. De huidige gedragslijn is dat het verschil tussen de bijstandskosten en bijdrage van het Rijk in de bijstandskosten wordt verrekend met de reserve Participatiewet inkomensdeel, IOAW, IOAZ en Bbz. Bij een negatieve stand zal deze reserve, conform de nota reserves en voorzieningen – weerstandsvermogen 2019, worden aangevuld vanuit de algemene reserve. Verder zijn de reserves sociaal domein en algemene reserve toereikend om extra kosten als gevolg van coronamaatregelen op te kunnen vangen.
Voorgedaan risico
Geen
Rekening 2020
Paragraaf 2
91
2. Gemeenschappelijke regeling Zuid-Kennemerland (WSW) Omschrijving
De deelnemende gemeenten zijn Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Gemeenten moeten op contractniveau met Paswerk afspraken maken ten aanzien van het realiseren van Sociale Werkvoorziening (SW)-plaatsen, Begeleid Werken (BW)-plaatsen en detacheringen. De Participatiewet biedt slechts voor een beperkte groep personen de mogelijkheid van een vorm van beschut werk. De gemeenten ontvangen van het rijk via de Integratie-uitkering Participatie gelden voor de WSW. De bijdrage aan Paswerk wordt naar rato van deze gelden verdeeld. Op basis hiervan maakt de gemeente Heemstede ca 8% uit van het totaal. Bij financiële tekorten zal Heemstede voor dit percentage worden aangesproken.