Bijlage 5. Uitwerking Meerjarig Uitvoeringsprogramma.pdf

Een ander risico is dat er onvoldoende verdiencapaciteit in het gekozen project zit, partijen binnen het projectgebied niet mee willen doen of de gemeenten zelf onvoldoende middelen heeft om onrendabele 45

toppen af te dekken. Dit mitigeren we door enerzijds in gesprek te zijn met VRO over de experimenteerruimte en hier afspraken over te maken. Het andere risico mitigeren we door alleen te werken met projecten waarbij echt veel wil is om te experimenteren bij alle partijen en hier ook geld voor beschikbaar wil maken Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuze rondom welke pilots en vervolgens veel keuzes binnen ambities) het project aan de hand van de leidraad gebiedsontwikkeling. Bijdrage aan brede welvaart Brede welvaart is het uitgangspunt van de pilots (en welke keuzes horen daarbij) Bijdrage aan meerkernigheid De pilots worden gekozen aan de hand van het criterium (en welke keuzes horen daarbij) meerkernigheid Punt 4: Alle nieuwe gebiedsontwikkelingen toekomstbestendig te realiseren: waterrobuust/klimaatbestendig/- adaptief, energieneutraal, zoveel mogelijk circulair en op een manier die bijdraagt aan de gezondheid van inwoners en natuur Toelichting Dit punt is ook weer onderverdeeld in meerdere acties. Deze zijn hieronder uitgewerkt. 4.1 Verkennen toekomstige woningbouwlocaties na 2030 (zie 3.1) 4.2 Opstellen leidraad uitgangspunten gebiedsontwikkeling (zie 3.2) 4.3 Verkennen van pilots bereikbare en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling (zie 3.3) 4.4 Uitvoeren convenant Houtbouw MRA Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners

Rijk/Europa

In 2025 loopt de greendealhoutbouw af. Daarom start in 2025 de verkenning naar een nieuwe greendeal op het gebied van Toekomstbestendig en Bereikbaar bouwen voor de periode 2025-2030. Doelstelling is om eind 2025 een deal klaar te hebben liggen. Zie tijdsplanning. In de MRA coördineren we de totstandkoming van een greendeal vervolgens faciliteren we het gesprek en de kennisdeling tussen de deelnemers van de deal. Bij de greendeal houtbouw deden we dit door congressen te organiseren, onderzoeken uit te voeren, te communiceren, de voortgang te monitoren en bijeenkomsten over implementatie te organiseren. Alle ketenpartners uit de markt, alle onderwijsinstellingen met een technische en/of planologische leerstoel die gerelateerd is aan de bouw. Bij het opstellen van een Greendeal betrekken we het Rijk en houden we voortdurend contact over de voortgang en eventuele belemmerende wet- en regelgeving. Daarnaast kijken we of we dit initiatief breder kunnen trekken naar de Europese Context 46

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

door voortdurend presentaties te geven in Europa en met Europese Stakeholders gesprekken te voeren over belemmeringen en kansen. 75.000 euro per jaar 0,2 fte Stuurgroep Houtbouw (Triple Helix) en nader in te richten stuurgroep Greendeal 2.0 Risico is dat partijen onvoldoende verantwoordelijkheid voelen voor nakomen van de afspraken en de resultaten uit greendeal 1.0 ervoor zorgen dat er geen draagvlak is voor een greendeal 2.0.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuzes rondom de scope en afspraken in de greendeal 2.0 ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en De greendeal zorgt voor een meer duurzame MRA en voor de welke keuzes horen daarbij) ontwikkeling richting een sterke groene economie Bijdrage aan meerkernigheid Nvt. (en welke keuzes horen daarbij) Punt 5: Groen-blauwe netwerken, recreatiemogelijkheden en landschap mee laten groeien met de verstedelijking Toelichting Bij dit punt horen meerdere acties, deze staan hieronder beschreven. 5.1 Verkennen toekomstige woningbouwlocaties na 2030 (zie 3.1) 5.2 Opstellen van een leidraad uitgangspunten gebiedsontwikkeling (zie 3.2) 5.3 Verkennen van pilots bereikbare en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling (zie 3.3) Punt 6: Nabijheid en diversiteit van culturele voorzieningen gelijke tred laten houden met groeiende inwoneraantallen Toelichting Bij dit punt horen meerdere acties, deze staan hieronder beschreven.

6.1 Opstellen van een leidraad uitgangspunten gebiedsontwikkeling (zie 3.2) 6.2 Verkennen van pilots bereikbare en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling (zie 3.3) Punt 7: De bestaande woonwijken te herstructureren zodat ze hetzelfde niveau hebben – qua passendheid en toekomstbestendigheid – als de woningen die na 2023 zijn toegevoegd Toelichting We werken aan een aanpak voor verduurzaming en verbetering van de bestaande omgeving. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 In 2025 werken we aan een aanpak voor verduurzaming en verbetering van de bestaande omgeving. Dit in samenwerking met TNO en de provincies en onder andere vanuit het perspectief van klimaatrechtvaardigheid. Resultaat/impact/effect in 2028 Zie tijdsplanning. Rol/schaal MRA Afhankelijk van de aanpak die in 2025 wordt uitgewerkt. 47

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

TNO, MinBZK/VRO, MinEZK, Netbeheerders, Energiebedrijven. Vanuit Europa is de EPBD-IV aangenomen. De implementatie hiervan en consequenties daarvan voor de regio worden gemonitord en eventueel bespreken we dit in Europees verband. Daarnaast hebben we nauw contact met het Rijk over de acties die gezet moeten worden voor de verduurzaming van de bestaande voorraad. Ca. 50.000 euro n.t.b Velsen en ntb Belangen omtrent gebiedsontwikkelingen overschaduwen belangen rondom verbeteren bestaande omgeving. We mitigeren dit door bij gebiedsontwikkelingen ook zoveel mogelijk de bestaande omgeving te betrekken.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuzes over de rol van de MRA-samenwerking rondom de ambities) bestaande stad Bijdrage aan brede welvaart (en Het verbeteren van de bestaande stad zorgt voor versterking van welke keuzes horen daarbij) de economie, een meer duurzame stad en een meer rechtvaardige stad Bijdrage aan meerkernigheid Nvt. (en welke keuzes horen daarbij)

Punt 8: Te werken aan het verbeteren van een gezonde leefomgeving (minder geluidsoverlast en schonere lucht) Toelichting Bij dit punt horen meerdere acties, deze staan hieronder beschreven. 8.1 Opstellen van een leidraad uitgangspunten gebiedsontwikkeling (zie 3.2) 8.2 Verkennen van pilots bereikbare en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling (zie 3.3)

48

Punt 9: Gezamenlijk invulling te geven aan de afspraken die we als MRA hebben gemaakt met het Rijk in de Woondeal over het vergroten van het aanbod van betaalbare woningen en een evenwichtigere verdeling ervan over de regio Toelichting Voor deze actie gaan we voortbouwen op de instrumentenkoffer betaalbaarheid en coördineren regionale afspraken en bijbehorende acties om toe te groeien naar een woningvoorraad van 2/3e betaalbaar, waarvan minimaal 30% sociale huur. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Jaarlijks wordt de instrumentenkoffer betaalbaarheid geactualiseerd en hierover worden verschillende kennissessies georganiseerd. Zie tijdsplanning. De instrumentenkoffer wordt op MRA-niveau gemaakt, maar is afhankelijk van de input van voornamelijk de gemeenten in de MRA. Het programma team Bouwen en Wonen zorgt ervoor dat de juiste gegevens in de instrumentenkoffer landen. Vervolgens wordt deze instrumentenkoffer ook gebruikt om te onderzoeken of er voldoende instrumentarium is. Als blijkt dat dit niet het geval is bespreken we dit met de Rijksoverheid. Platform31, BZK/VRO (Rijksoverheid), Platform Woningcorporaties Constant gesprek over het beschikbare instrumentarium om woningen betaalbaar te houden of maken. 20.000 per jaar 0,5 fte Zaanstad en Ntb De voorgestelde wijzigingen in wet- en regelgeving worden niet door het huidige kabinet doorgevoerd en gemeenten hebben onvoldoende capaciteit om gebruik te maken van het instrumentarium. Dit mitigeren we door een hele inzichtelijke tool aan te bieden waarin gemeenten het instrumentarium ook echt in een instrumentenkoffer kunnen zien en gebruiken.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Nvt. ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Een beter betaalbare woningvoorraad draagt bij aan een meer welke keuzes horen daarbij) rechtvaardige MRA en een verbreding van de welvaart. Bijdrage aan meerkernigheid Nvt. (en welke keuzes horen daarbij)

49

Generieke acties Toelichting Los van de beschreven acties in de agenda lopen er nog een aantal generieke acties die bijdrage aan deze ambitie. Deze staan hieronder uitgewerkt. Coördineren van monitoring en analyse over Woningbouw, Woningmarkt en Woonbehoefte Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Om de stand van de woningmarkt, woonbehoefte en de woningbouw in de MRA te kennen monitoren we dit voortdurend. Iedere twee jaar voeren we het Wonen in de Metropoolregio (WiMRA) onderzoek uit, iedere 2 jaar doen we een woningbehoefteraming voor de MRA en ieder halfjaar kijken we naar de plancapaciteit en voortgang woningbouw. Zie tijdsplanning. De woningbouw wordt gemonitord door de provincies in samenwerking met gemeenten. De MRA heeft hier een faciliterende rol in. T.a.v. de verschillende andere acties worden inventariseren we de onderzoeks- en monitoringsbehoefte en matchen we deze met de bestaande onderzoeken of maken we een voorstel voor aanvullend onderzoek of het ontwikkelen van een aanvullend systeem. Zo heeft de MRA samen met Provincie Noord-Holland en Provincie Flevoland een monitorplancapaciteit en voert de afdeling Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) tweejaarlijks het WiMRA onderzoek uit. De MRA is financier van deze onderzoeken en heeft een belangrijke rol in het activeren van het netwerk om de monitoringsbehoefte en de uiteindelijke producten op elkaar aan te laten sluiten. Om de informatie breed te delen in de MRA organiseren we diverse kennissessies voor bestuurders en/of ambtenaren. Daarnaast onderzoeken we actief welke best practices er in de MRA zijn en delen we deze met elkaar.

BZK/VRO, OIS Gemeente Amsterdam, Platform31, Provincie Noord-Holland, Provincie Flevoland, CBS, PBL & Kadaster Vanuit de Rijksoverheid worden woningbouw, woningmarkt en woonbehoefte ook gemonitord. We zijn voortdurend met het Rijk (BZK/VRO) in gesprek om eventuele dubbelingen te voorkomen en tijdig nieuwe inzichten te delen met deelnemers in de MRA. 300.000 euro per jaar 0.2 FTE opdrachtgeverschap onderzoeksteams Haarlem en ntb (Haarlemmermeer) Te veel ad hoc vragen aan gemeenten (gaat ten koste van capaciteit) en verspreide monitoringtools waardoor overzicht ontbreekt. We stellen een werkgroep monitoring in die aan de slag gaat om alle monitoring te bundelen en op één plek te ontsluiten. Daarbij is het uitgangspunt dat we zicht houden op alle monitoring en geen losse vragen meer stellen aan gemeenten.

50

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuzes over de plek waarop monitoring wordt ontsloten en ambities) keuzes over wat wel en niet gemonitord gaat worden Bijdrage aan brede welvaart Draagt bij aan alle andere acties die hieraan bijdragen door (en welke keuzes horen daarbij) overzicht te creëren op de opgaven en daardoor keuzes makkelijker te kunnen maken Bijdrage aan meerkernigheid Draagt bij aan alle andere acties die hieraan bijdragen door (en welke keuzes horen daarbij) overzicht te creëren op de opgaven en daardoor keuzes makkelijker te kunnen maken Coördineren van de samenwerking met het Rijk Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Voortdurende acties waarbij jaarlijks een lobbyagenda wordt vastgesteld, voortdurend op deze punten wordt ingezet richting Den Haag en/of Europa en voortdurende samenwerking met het Rijk. Binnen deze samenwerking werken we aan de uitvoering van het Ontwikkelperspectief MRA, de Woondeal en wordt ingezet op het maken van afspraken. Deze afspraken worden gemaakt in het BO Woondeal, het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) en het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Dit moet uiteindelijk resulteren in voldoende inzet vanuit het Rijk op de punten onder ambitie 5. Zie tijdsplanning. Vanuit de MRA coördineren we de wederzijdse informatiestromen vanuit de gemeenten richting het Rijk en andersom en zorgen we voor belangenbehartiging vanuit de gemeenten richting het Rijk. MinBZK/VRO, MinFIN, MinIenW, MinLVVN, MinEZ In dit onderdeel wordt nadrukkelijk samengewerkt met het Rijk via zowel NOVEX als via de woondeal. Deze twee trajecten worden benut om te zorgen voor invulling van de kritische succesfactoren op de (midden-)lange termijn en om afspraken te maken met het Rijk over de woningbouw en de ruimtelijke, financiële en beleidsmatige consequenties hiervan. N.v.t. Gaat via het Woondeal en het NOVEX-budget 0,8 fte Haarlem en ntb (Haarlemmermeer) De MRA staat er minder goed op door de landelijke politieke koers.

Dit mitigeren door samen te werken in de lobby met andere metropolen en steden die gemeenschappelijke belangen kennen

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuze over prioritering in lobbypunten ambities) Bijdrage aan brede welvaart Draagt bij aan de andere acties en daarmee aan brede welvaart (en welke keuzes horen daarbij)

51

Bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij)

Draagt bij aan de andere acties en daarmee aan meerkernigheid

Vastgoedmarketing en bredere communicatie over ontwikkelingen op het woondossier in de MRA Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners

Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Jaarlijks maken we een communicatieplan vanuit het programma Bouwen en Wonen. Dit plan wordt voorgelegd aan het PHO Bouwen en Wonen en moet leiden tot meer bekendheid van de ontwikkelingen van de woningmarkt in de MRA onder het bredere publiek en bekendheid van onderzoeken en informatie onder stakeholders die relevant zijn voor het functioneren van de woningmarkt en woningbouw in de regio. Zie tijdsplanning. Organiseren van een gezamenlijke stand op de PROVADA, meedoen aan andere beurzen en bijdragen aan de communicatie over vastgoed in de MRA door bij te dragen aan media en communicatie over vastgoed in de MRA. AT5, PROVADA, BouwWoonLeef, Institutionele beleggers, NUL20, Platform Woningcorporaties MRA, Neprom, IVBN, Bouwend Nederland, Holland Metropole Incidenteel werken we in onze communicatie samen met het Rijk en/of Europese stakeholders. Dit doen we om een breder publiek te bereiken en ontwikkelingen op de vastgoedmarkt in de regio breed bekend te maken. 150.000 per jaar 0,5 fte per jaar Haarlem en ntb (Haarlemmermeer) N.v.t.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuze over op welke kanalen we gebruiken voor ambities) vastgoedmarketing Bijdrage aan brede welvaart (en Is ondersteunend aan de andere acties en zorgt daardoor voor welke keuzes horen daarbij) brede welvaart Bijdrage aan meerkernigheid Is ondersteunend aan de andere acties en zorgt daardoor voor (en welke keuzes horen daarbij) meerkernigheid

52

Ambitie 6: We behouden en (waar mogelijk) versterken de kwaliteit van ons landschap, water en cultuurhistorisch erfgoed Onze bossen, heides, plassen, kust, polderlandschappen en veenweidegebieden zijn ‘de longen’ van onze verstedelijkte regio. We hebben maar liefst twee nationale parken in de MRA, met ZuidKennemerland en Nieuw Land (het grootste door mensenhanden gemaakte natuurgebied van de wereld). De kwaliteit en nabijheid van onze landschappen maken onze metropoolregio uniek. Dat geldt ook voor de aanwezigheid van vele historische steden en dorpen en ander cultuurhistorisch erfgoed (industrieel, waterstaatkundig, ter verdediging, immaterieel) in onze regio. Landschappen en erfgoed dragen sterk bij aan onze brede welvaart. Niet alleen sociaalmaatschappelijk, maar ook economisch. We danken er een belangrijk deel van onze grote nationale en internationale aantrekkingskracht aan. Deze kwaliteiten vragen bescherming en versterking, als tegenwicht voor de stedelijke verdichting die ook noodzakelijk is. Dat is cruciaal voor de leefbaarheid in onze regio. Daarnaast is het versterken van onze “groenblauwe” omgeving noodzakelijk voor het verbeteren van de biodiversiteit en onze waterhuishouding (waaronder adaptatie, waterkwaliteit, voldoende beschikbaarheid drinkwater).

Hoe kunnen we verantwoord groeien zonder onze landschappen aan te tasten, onze identiteit te verliezen of in te boeten op ons welzijn? Dat is de uitdaging. Samenhangende keuzes zijn nodig. Voor de MRA is daarbij, in lijn met het beleid van de rijksoverheid, de brede wateropgave en bodemgesteldheid sturend. Deze ambitie kan worden waargemaakt door: 1. Landschap bij groei als kwetsbare waarde te onderkennen en zoveel mogelijk beschermend te handelen; 2. Bij groei van verstedelijking ook landschappelijke kwaliteit te laten meegroeien, in samenhang met noodzakelijke investeringen in het watersysteem en rekening houdend met de versterking van de natuurwaarden en biodiversiteit; 3. Water en bodem sturend te laten zijn bij ruimtelijke keuzes (waaronder ruimte voor piekwaterberging); 4. Natuurwaarden en biodiversiteit te versterken; 5. Ons cultuurhistorisch erfgoed duurzaam en toekomstbestendig te beschermen en onderhouden; 6. Landschappen en cultuurhistorisch erfgoed verantwoord toegankelijk te maken voor onze inwoners en bezoekers (in samenhang met ambitie 7). De opgave en ambities op het gebied van verstedelijking zijn enorm, ook in de MRA. Om de MRA leefbaar te houden en toekomstbestendig te maken is het pure noodzaak dat water en groenblauw landschap meegroeien met de ambities op het gebied van verstedelijking en mobiliteit.

Dat in de MRA dit besef leeft blijkt uit de ambities in de MRA Agenda. Bovengenoemde punten 1 tot en met 4 en punt 6 worden samengenomen in het nieuwe programma “Groenblauw groeit mee”. Punt 5 heeft geen projectmatige uitwerking (zie de hoofdlijnen van het MUVP).

53

Het programma GroenBlauw groeit mee bestaat uit drie hoofdcomponenten: 1. Trekken c.q. coördineren van de Groenblauwe projecten in de NOVEX MRA • Toekomstkader Amstelscheg • Opstarten en uitvoeren Programma “GroenBlauw groeit mee” . Specifieke onderdelen voor landschap waarover in het kader van NOVEX MRA afspraken worden gemaakt met het Rijk. • Vergroten Nationaal Park Nieuw Land en verbeteren waterkwaliteit • Groene hoefijzer Nationaal Park Zuid-Kennemerland en Spaarnwoude • Westeinderscheg (transformatie glastuinbouw, NNN verbindingen, groene verbinding Uithoorn en Aalsmeer) • Amsterdam Bay Area (ecologie Markermeer-IJmeer, groenstructuren Pampushout) • Opstellen van een nieuw programma klimaatadaptatie • Piekwaterberging (o.a. Houtrakpolder) • Onderzoek afvoer, beperken verzilting aanleghoogten en calamiteitenpeil ARK/NZK • Toekomstbestendige balgstuwen Haarlemmermeer • Onderzoek zoetwaterbeschikbaarheid i.r.t drinkwater • Waterveiligheid keringen • Pilot financiering klimaatadaptatie • Klimaatbestendig landschap oer-IJ 2.

Kennisdelen en verbinden Op instrumenteel vlak: initiatieven en aanpakken van MRA-partners kunnen inspirerend zijn voor de andere deelnemers (bijvoorbeeld de aanpak voor beheer en onderhoud bestaande stad) Verbinden en afstemmen met de andere MRA programma’s en platforms om mogelijk te komen tot gezamenlijke activiteiten tussen de verschillende MRA ambities, zoals in het verleden is gedaan met de intentieovereenkomst ‘Klimaatbestendig bouwen’. 3. Exploreren in de Broedkamer Herkennen en agenderen van urgente vraagstukken die breder in de MRA leven en deze oppakken, uitwerken en verder brengen. Dit op het vlak van bijvoorbeeld een onderzoek naar ‘klimaatbestendig landschap’ of het agenderen van het belang van klimaatbestendig aanleggen van infrastructuur en netwerken bij grote uitbreidingsopgaven.

Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028

Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Eind 2025 plan van aanpak nieuw programma “GroenBlauw groeit mee” ambtelijk gereed. Vaststelling in platform Ruimte eerste kwartaal 2025. In ruimtelijke keuzes volwaardige plek voor groen en blauw. Voldoende ruimte aangewezen voor groene en blauwe maatregelen. Afspraken over woon- werkgebieden maken we in MRA verband. Daarom zo belangrijk om ook over de contramal van groen en blauw op MRA schaal afspraken te maken Waterschappen, gemeenten, provincies, Rijk Cruciaal om met het Rijk afspraken te maken. Relatie met Europa van belang op vlak van regelgeving (loopt via provincies) 54

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

ntb 0,5 fte toegezegd door Deelregio Gooi en Vecht. Inzet verder onderdeel uitwerking plan van aanpak ntb Onvoldoende ruimte gereserveerd voor groen en blauw. Dient continue aandacht te hebben bij de grote verstedelijkingsdruk

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Zeer integraal onderwerp, raakt aan alle ruimtelijke keuzes ambities) Bijdrage aan brede welvaart Evident, voor een leefbare regio essentieel voor het evenwicht. (en welke keuzes horen daarbij) Keuzes niet alleen vanuit de ‘rode’ functies maken, maar groen en blauw gelijktijdig meenemen. Bijdrage aan meerkernigheid Beperkt (en welke keuzes horen daarbij)

55

Ambitie 7: We willen dat het (inter-)nationale toerisme en de recreatiemogelijkheden bijdragen aan de leefkwaliteit van al onze inwoners Toerisme is nog steeds een hot topic in de MRA en de uitdagingen zijn, na een tijdelijke dip door corona, de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. Toerisme blijft de komende jaren wereldwijd groeien, ook bij ons. Maar wat voor soort toerisme willen we juist aantrekken en in welke deelregio willen we wat? Hoe kunnen we de balans vinden in gebieden waar de druk op de ruimte te groot is? De Metropoolregio stuurt op een duurzame ontwikkeling van toerisme waarbij we economie, ruimte, recreatie, natuur, klimaat, samenleving, cultuur en leefomgeving in samenhang bekijken. Daarbij proberen we drukke plekken te ontlasten door spreiding en vraagsturing. We willen toerisme zo veel mogelijk laten bijdragen aan de maatschappelijke opgaven en brede welvaart in de MRA. Sommige plekken binnen de MRA zijn op bepaalde momenten te druk - denk hierbij aan Amsterdam en de Zaanse Schans -, terwijl we op andere plekken juist meer bezoekers willen aantrekken, zoals in Purmerend, Haarlemmermeer, Lelystad en Almere. Bezoekers dragen sterk bij aan de nabijheid en kwaliteit van culturele voorzieningen die we in onze regio hebben. We beschikken daardoor over een breed aanbod aan culturele voorzieningen, waarvan veel van internationaal topniveau.

Musea, theatervoorstellingen, festivals en concerten vergroten de aantrekkingskracht van onze regio als plek om te wonen of je bedrijf te vestigen. Bij een aantrekkelijke regio horen ook recreatieve voorzieningen en gebieden. Bij groeiende verstedelijking en bezoekersaantallen zien we echter dat de druk oploopt. Op mooie dagen is bijvoorbeeld de bereikbaarheid van onze kust een groot probleem. Er moet voldoende ruimte voor recreatie zijn voor onze inwoners, in de nabijheid van hun woning. Deze ruimte moet meegroeien met de groei van het aantal inwoners. Spreiding is daarbij van groot belang, zodat de druk op bepaalde bestaande gebieden kan worden verlicht. Deze ambitie kan worden waargemaakt door: 1. Te stimuleren dat een groter deel van de internationale verblijfsbezoekers de MRA buiten Amsterdam bezoekt of hier verblijft, hier meer tijd besteedt en meer geld uitgeeft (gekoppeld aan meerkernige ontwikkeling); 2. Spreiding aan te jagen van verblijfsaccommodaties en dagattracties en hierdoor enerzijds de deelregio’s economisch te laten profiteren en anderzijds de druk op Amsterdam af te laten nemen; 3. Aan te jagen dat bestaand toeristisch vastgoed wordt verduurzaamd en nieuw toeristisch vastgoed duurzaam wordt gebouwd; 4. De koppeling met kunst en cultuur in de hele regio te versterken; 5.

Bereikbaarheid en instandhouding van recreatiegebieden (waaronder de kust en groenblauwe natuur) te verbeteren; 6. Voor de bestaande en bij verdere verstedelijking ervoor te zorgen dat alle inwoners van de MRA groene recreatieruimte binnen maximaal een kwartier fietsen kunnen bereiken; MRA dekkende netwerken te realiseren voor wandelen, fietsen en varen, zowel korte als lange afstandsroutes; 7. Gebieden met een te hoge recreatiedruk te ontlasten (door deze uit te breiden of door gebieden in de omgeving (door) te ontwikkelen); 8. (Inter)nationale bezoekers en recreanten meer mogelijkheden te geven om gebruik te maken van de trein en ander openbaar vervoer; 9. Initiatieven gericht op talentontwikkeling van jongeren in de cultuur te stimuleren 10. Bij nieuwe ruimtelijke opgaven culturele voorzieningen aan de voorkant mee te nemen om ervoor te zorgen dat het aanbod overal voldoende is en blijft; 56

11. In beeld te krijgen wie wel en wie nog niet worden bereikt door de culturele infrastructuur; 12. De toegankelijkheid van de culturele sector te vergroten. Punt 1: Te stimuleren dat een groter deel van de internationale verblijfsbezoekers de MRA buiten Amsterdam bezoekt of hier verblijft, hier meer tijd besteedt en meer geld uitgeeft (gekoppeld aan meerkernige ontwikkeling Toelichting We werken binnen de MRA al sinds lange tijd samen in het programma ‘Amsterdam Bezoeken, Holland zien’ (ABHZ). Dit programma loopt al sinds 2009, en is bedoeld om bezoekers van Amsterdam te spreiden naar de regio. Inmiddels loopt de vierde projectperiode van ABHZ ten einde, en is de tijd gekomen om het programma te laten evalueren. Hierom laten we een advies opstellen voor de toekomst van bezoekersmanagement en vraagsturing en maken op basis van dit advies een voorstel voor de strategie tussen 2025-2028 Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën

Inzet

Trekkerschap

Het advies zal klaar zijn in Q3 van 2024, op basis van dit advies zal in Q4 een strategie worden voorgesteld voor 2025-2028. De uitvoer zal plaatsvinden in 2025-2028. Het gewenste effect is een betere spreiding van toeristen over de MRA, waarbij ze meer tijd in de regio verblijven en hier meer geld uitgeven. Een nieuwe strategie op basis waarvan we vraagsturing en bezoekersmanagement binnen de MRA vormgeven. Het advies zal geschreven worden op MRA schaal. De aanpak die hieruit volgt zal ook MRA-breed uitgevoerd worden, maar wel in overleg met de lokale partners. De lokale destinatie marketing organisaties (DMO’s) blijven naast dit programma hun eigen activiteiten uitvoeren. Alle gemeenten en DMO’s worden hierbij betrokken. We nemen deel aan een Interreg traject, waarin we kennis delen over bezoekersmanagement en vraagsturing, op basis waarvan wij en de andere Europese regio’s het beleid kunnen aanscherpen. Richting het Rijk hebben we contact met NBTC, en betrekken we hen ook bij het traject. We hebben voor het advies ongeveer €40.000,- nodig, terwijl we voor de aanpak voor bezoekersmanagement en vraagsturing €300.000,- per jaar nodig hebben. Dit is het geld dat nu naar het programma ‘Amsterdam Bezoeken, Holland Zien’ gaat. De MRA directie is trekker van deze actie.

Het programmateam toerisme monitort de voortgang, en er wordt vanuit het programmateam een begeleidingsgroepje aangesteld dat ervoor gaat zorgen dat de opdracht rondom het advies naar wens uitgevoerd wordt. De uitwerking van de strategie voor de periode 2025-2028 zal via de werkgroep toerisme in het DO en BO Economie geagendeerd worden. De huidige bestuurlijk trekker toerisme voor de MRA, Angelique Bootsman (Wethouder Edam-Volendam). Daarnaast hebben we een bestuurlijke kopgroep toerisme, waarin ook de gemeente 57

Risico (mitigatie)

Amsterdam en de gemeente Zandvoort vertegenwoordigd zijn. Verder hebben we op DO niveau een directeurengroepje dat de strategie toerisme begeleidt. Hierin zijn de directeuren van de MRA, provincies Noord-Holland en Flevoland, en de gemeenten Haarlem en Amsterdam vertegenwoordigd. Trekkerschap betekent monitoring van de voortgang en sturing wanneer nodig. Door een voortzetting van ABHZ onderdeel te maken van de evaluatie en het advies bestaat het risico om het kind met het badwater weg te gooien, en ook de sterke kanten van het programma te verliezen. Door als onderdeel van het advies ook een evaluatie van ABHZ in het traject op te nemen, zorgen we ervoor dat we goed op de hoogte zijn van de sterke en minder sterke kanten van het programma en daarmee een weloverwogen keuze kunnen maken voor het vervolg

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Hoe gaan we verder met vraagsturing en ambities) bestemmingsmanagement? Bijdrage aan brede welvaart (en Het spreiden van toerisme draagt bij aan stromen van toeristen welke keuzes horen daarbij) die op meerdere plekken binnen de MRA economische waarde kunnen toevoegen. Ook kan het deels bijdragen in de strijd tegen overtoerisme. Bijdrage aan meerkernigheid Hoe meer toerisme gespreid wordt, hoe meer economische (en welke keuzes horen daarbij) potentie er in de kernen rondom Amsterdam ontstaat, hoe meer deze kernen zich verder kunnen ontwikkelen zodat er een meerkernige MRA ontstaat. Punt 2: Spreiding aan te jagen van verblijfsaccommodaties en dagattracties en hierdoor enerzijds de deelregio’s economisch te laten profiteren en anderzijds de druk op Amsterdam af te laten nemen Toelichting We werken sinds een aantal jaar binnen de MRA samen op het gebied van verblijfsaccommodaties. Hiervoor hebben we een MRA ontwikkelkader en een expertteam opgezet, om alle ontwikkelingen boven de 50 slaapplaatsen van feedback en in Amsterdam advies te voorzien. Naast het feit dat we proberen hiermee verblijfsaccommodaties zoveel mogelijk over de MRA te spreiden, zorgen we hiermee ook voor een bepaalde kwaliteit. Na enkele jaren is het tijd om het MRA ontwikkelkader en het expertteam te evalueren.

We evalueren het MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties en het MRA expertteam verblijfsaccommodaties en brengen de marktruimte voor de ontwikkeling van verblijfsaccommodaties in beeld. Hiermee zorgen we voor afstemming op het gebied van verblijfsaccommodaties.

58

Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa Financiën

De evaluatie van het ontwikkelkader en het expertteam is inmiddels al begonnen, en wordt binnenkort afgerond. Het in kaart brengen van de marktruimte (de ruimte die er is in de markt) wordt in Q2 2024 opgestart, en zal voor het einde van het jaar afgerond worden. Op basis van de evaluatie zullen er -alleen indien nodig- aanpassingen gedaan worden aan het ontwikkelkader en/of het expertteam. Op basis van de in kaart gebrachte marktruimte zal er gekeken worden wat we vervolgens met die marktruimte willen doen. Deze 2 componenten zorgen ervoor dat de afstemming rondom verblijfsaccommodaties in de MRA verbeterd wordt. Een verbeterde afstemming op het gebied van verblijfsaccommodaties en dagattracties. Het evalueren van het ontwikkelkader en het expertteam doen we op regionale schaal. Ook zal het in kaart brengen van de marktruimte regionaal uitgevoerd worden. Het adviseren en feedback geven van het expertteam wordt gedaan op basis van lokale casussen, en wordt ook afgestemd met de lokale stakeholders. De verschillende gemeenten worden betrokken bij deze actie via het programmateam en de werkgroep toerisme. Nvt Voor het evalueren van het MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties is een budget van €20.000,- beschikbaar binnen het toeristisch budget van 2024

Inzet

Deze actie wordt getrokken vanuit de MRA directie. Er wordt een werkgroep verblijfsaccommodaties opgericht die verantwoordelijk zal zijn voor de voortgang van deze projecten. De voortgang zal gemonitord worden door het programmateam toerisme.

Trekkerschap Risico (mitigatie)

Bestuurlijk trekker Toerisme. Met betrekking tot ontwikkeling van verblijfsaccommodaties bestaat het risico op verschillende belangen bij verschillende partners binnen de MRA. Amsterdam wil het aantal overnachtingen laten krimpen, terwijl hier in de regio geen sprake van is. In de strategische agenda staat dit ook zo verwoord. Er is een ambitie uitvraag gedaan binnen de werkgroep toerisme, deze wordt meegenomen in het traject.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Hoe zorgen we ervoor dat afstemming op MRA schaal zorgt voor ambities) kwaliteitsontwikkelingen. Ook een belangrijke keuze is hoe we straks omgaan met de marktruimte die uit het marktruimteonderzoek zal gaan komen. Bijdrage aan brede welvaart (en Spreiding van verblijfsaccommodaties zorgt voor een potentiële welke keuzes horen daarbij) economische impuls, waardoor er draagvlak ontstaat voor andere voorzieningen.

59

Bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij)

Spreiding van verblijfsaccommodaties zorgt voor meerkernigheid.

Naast verblijfsaccommodaties zijn dagattracties ook belangrijke plekken waarmee toerisme gespreid kan worden. In de nieuwe toeristische strategie MRA staat benoemd dat we ook op het gebied van dagattracties gaan kijken naar een manier om hierover af te stemmen. We starten afstemming rondom dagattracties op om te zorgen voor afstemming en spreiding hiervan over de MRA. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028

Rol/schaal MRA

Partners

Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Het opstarten van afstemming rondom dagattracties zal gedaan worden in Q2 van 2024. Er wordt een werkgroep dagattracties opgezet, waarbij gekeken wordt naar wie hierin moeten plaatsnemen, en vervolgens wordt gekeken naar wat de beste vorm van afstemming rondom dagattracties is. Het gewenste effect is dat de afstemming ervoor zal zorgen dat er meer dan nu sprake zal zijn van een meerkernige MRA, waarbij dagattracties bijdragen aan de levendigheid in verschillende kernen en verdere spreiding van toerisme. Een goede MRA afstemming rondom dagattracties, wat heeft bijgedragen aan de ambitie om een meerkernige regio van de MRA te maken. We komen vanuit de MRA Directie met een voorstel hoe we om kunnen gaan met spreiden van dagattracties over de regio en met het ontwikkelen van grootschalige nieuwe attracties. Hiernaast is het ook mogelijk dat gemeenten hun eigen afwegingskader maken op het gebied van dagattracties. Zodra dagattracties echter een gemeentegrens overstijgend effect hebben stemmen is regionale afstemming gewenst. De verschillende gemeenten en provincies worden betrokken bij deze actie via het programmateam en de werkgroep. Wanneer zij willen, dan kunnen zij aansluiten bij de op te richten werkgroep dagattracties. Nvt Er is voorlopig geen budget nodig voor deze actie, behalve inzet vanuit de stakeholders in de op te richten werkgroep.

Er wordt een werkgroep dagattracties opgericht. Bestuurlijk trekker Toerisme. Veel initiatieven landen voorlopig in Amsterdam. Amsterdam heeft vanwege het karakter van de stad en de hoeveelheid toeristen die de stad aantrekt een voordeel ten opzichte van de andere plekken waar dagattracties zich kunnen vestigen. De bestemmingsplannen in Amsterdam zijn vrij ruim zodat sommige attracties zich zonder tussenkomst van de gemeente zich kunnen vestigen. Ook zijn er voor gebiedsontwikkelingen in Amsterdam nog attracties gepland. Een risico is dat we vanuit de MRA de markt niet kunnen bewegen om zich buiten Amsterdam te vestigen.

60

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Er dienen keuzes gemaakt te worden aan de hand van de ambities) meerkernige metropool. Willen we nog meer dagattracties die in Amsterdam landen, of willen we dit juist meer spreiden in het kader van een meerkernige regio? (voor zover wij de markt hierin kunnen beïnvloeden). Bijdrage aan brede welvaart (en Spreiding van dagattracties kan bijdragen aan ontwikkeling van welke keuzes horen daarbij) de kernen om Amsterdam heen. Dit komt de levendigheid van de kernen rondom Amsterdam ten goede. Bijdrage aan meerkernigheid Spreiding van dagattracties kan bijdragen aan ontwikkeling van (en welke keuzes horen daarbij) de kernen om Amsterdam heen. Punt 3: Aan te jagen dat bestaand toeristisch vastgoed wordt verduurzaamd en nieuw toeristisch vastgoed duurzaam wordt gebouwd Toelichting Duurzaamheid is een belangrijk thema binnen de MRA strategie toerisme. Een onderdeel hierbinnen is het verduurzamen van bestaand en te ontwikkelen toeristisch vastgoed. Bij het te ontwikkelen toeristisch vastgoed kan dit via het MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties en het expertteam gewaarborgd worden. Bij bestaand vastgoed is een lobby richting Den Haag kansrijk om net zoals bij kantoren is gebeurd, een bepaald energielabel verplicht te gaan stellen voor toeristisch vastgoed.

Hiernaast zullen we pilots gaan opstarten rondom vraagsturing, gerichte aanbodsontwikkeling en duurzaam toerisme. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

We zullen doorgaand de verduurzaming van te ontwikkelen toeristisch vastgoed stimuleren via het MRA ontwikkelkader verblijfsaccommodaties en het expertteam. Voor bestaand vastgoed gaan we hiervoor een lobby uitvoeren richting het Rijk, wat in 2025 zal gaan spelen. Vanuit de verschillende actielijnen willen we de komende jaren inzetten op pilots, om te kunnen experimenteren en hiervan te kunnen leren. Deze lessen kunnen we vervolgens ook weer inbrengen bij het Interreg ‘Tourism in Balance’ traject en het hotspotoverleg bijvoorbeeld. De komende jaren zullen we gebruiken om onder anderen via pilots kennis op te doen en deze kennis te gebruiken om onze strategie beter te maken. Duurzame ontwikkeling van nieuw toeristisch vastgoed en verduurzaming van bestaand toeristisch vastgoed. Het MRA ontwikkelkader en expertteam wordt getrokken vanuit de MRA. Ook de lobby zal vanuit de MRA plaatsvinden. We initiëren de pilots vanuit de MRA, maar de uitvoering zal in eerste instantie lokaal komen te liggen bij minimaal 1 gemeente. Wanneer de pilot succesvol blijkt, dan kunnen we de lessen van de pilot delen en kijken of uitbreiding mogelijk is. Dit kunnen afhankelijk van de pilots de gemeenten, en/of de ondernemers uit de toeristische sector zijn. Richting Europa zullen we de lessen van de pilot delen in het kader van het Interreg ‘Tourism in Balance’ programma.

Richting het Rijk zullen we lobbyen.

61

Financiën

Inzet

Trekkerschap Risico (mitigatie)

De pilots die we zullen opstarten zullen binnen het toeristisch budget passen. Wanneer we een koppeling kunnen maken met het Interreg traject, dan wordt 80% van de kosten gedekt vanuit deze subsidie, dus de financiën die vanuit MRA budget gevraagd worden zijn dan minimaal. Voor het expertteam en de lobby wordt de regisseur verblijfsaccommodaties en dagattracties ingezet. We proberen via het programmateam en de werkgroep toerisme 1 of meerdere gemeenten/plekken te vinden waar de pilot kan plaatsvinden. Wanneer deze gevonden zijn, dan zullen we vanuit de MRA directie in nauw contact blijven staan met de gemeente(n) en eventuele andere stakeholders over de voortgang van de pilot. Bestuurlijk trekker Toerisme. Er is een risico dat er geen draagvlak is onder de stakeholders voor bepaalde pilots. Wanneer dit het geval is, dan is het beter om ons te focussen op pilots of andere acties waar wel draagvlak voor is.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Hoe gaan we de uitkomsten van de verschillende pilots inzetten ambities) in het vervolg van de strategie toerisme? Bijdrage aan brede welvaart (en Verduurzaming draagt bij aan de duurzaamheid van de planeet welke keuzes horen daarbij) en daarmee aan de brede welvaart van de inwoners. Bijdrage aan meerkernigheid Geen bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij) Punt 4: De koppeling met kunst en cultuur in de hele regio versterken Toelichting We starten een pilot waarin we kunst & cultuur koppelen aan toeristische plekken, in samenwerking met het programma kunst, cultuur en erfgoed en met culturele instellingen Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners

Rijk/Europa Financiën

We willen dit project opstarten in 2024, en daarbij deelnemers van de werkgroep toerisme koppelen aan de werkgroep kunst & cultuur binnen de MRA. Door deze groepen bij elkaar te brengen, willen we kruisbestuiving stimuleren en programma’s op proberen te zetten om kunst & cultuur en toerisme aan elkaar te koppelen. Bijvoorbeeld een plek waar een bepaald schilderij is gemaakt toegankelijk maken voor toeristen. Een betere verbinding tussen kunst, cultuur en toerisme. Het programma wordt een MRA programma, al staat het gemeenten natuurlijk ook vrij om eigen initiatieven te nemen op dit gebied. De verschillende gemeenten worden betrokken bij dit initiatief, en ook de beleidsmedewerkers kunst & cultuur die in de MRA werkgroep zitten. Nvt In eerste instantie is geen financiën nodig, behalve inzet. Wanneer er concrete plannen worden gemaakt om bepaalde 62

Inzet

Trekkerschap Risico (mitigatie)

plekken bezoekbaar te maken voor toeristen, dan kan het zijn dat er kosten rondom mobiliteit of marketing gemaakt zullen moeten worden. Een delegatie vanuit het programmateam toerisme zal door de programmamanager gekoppeld worden aan de werkgroep kunst & cultuur. Deze delegatie zal verantwoordelijk zijn voor de voortgang van dit project. Bestuurlijk trekker Toerisme. Het risico van de pilot is dat er geen draagvlak bij bepaalde stakeholders gevonden zal worden om het project van de grond te krijgen.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Welke pilots zijn kansrijk om uit te voeren? ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Door toerisme en kunst & cultuur te koppelen, kunnen we welke keuzes horen daarbij) hopelijk meer toeristen bewegen om gebruik te maken van het aanbod in de MRA. Dit geeft meer draagvlak voor kunst & cultuur binnen de MRA. Bijdrage aan meerkernigheid Door kunst & cultuur te koppelen aan toerisme willen we de (en welke keuzes horen daarbij) lokale hoogtepunten meer gebruiken als identiteitsversterkende elementen.

Punt 5: Bereikbaarheid en instandhouding van recreatiegebieden (waaronder de kust en groenblauwe natuur) te verbeteren Toelichting Bestaande recreatiegebieden zijn van groot belang voor de leefbaarheid in onze dichtbevolkte metropool. Naast de kust, zijn de verschillende scheggen goede voorbeelden. Hun belang neemt alleen maar toe. Naast instandhouding gaat het ook om betere toegankelijkheid (meer fiets- en voetpaden). Samenwerking met maatschappelijke initiatieven zoals de Groene Stelling geven mogelijkheden. De beide nationale parken in onze regio vragen om bescherming vanuit natuurwaarden, maar zijn ook uit recreatief oogpunt zeer belangrijk. Zie verder het schema na punt 7. Punt 6: Voor de bestaande en bij verdere verstedelijking ervoor te zorgen dat alle inwoners van de MRA groene recreatieruimte binnen maximaal een kwartier fietsen kunnen bereiken; MRA dekkende netwerken te realiseren voor wandelen, fietsen en varen, zowel korte als lange afstandsroutes Toelichting Om de natuur- en recreatiegebieden te ontlasten, recreatie toegankelijk te maken voor iedereen en ook het aantal vervoersbewegingen te beperken, is het van belang dat er wordt ingezet op het creëren van recreatiemogelijkheden vanaf de voordeur. Dit ook in relatie tot de toenemende verstedelijking.

Groen in en om de stad is onlosmakelijk verbonden met de binnenstedelijke ontwikkelingen zodat recreatieve voorzieningen dichtbij te vinden zijn. Hierbij is het belangrijk dat de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de recreatiegebieden voor fietsers en wandelaars verbetert. De fiets moet veel meer gezien worden als belangrijke modaliteit, 63

met een passend routenetwerk en faciliteiten als parkeermogelijkheden, voor dus niet alleen woonwerkverkeer, maar ook voor recreatie. Zie verder het schema na punt 7. Punt 7: Gebieden met een te hoge recreatiedruk te ontlasten (door deze uit te breiden of door gebieden in de omgeving (door) te ontwikkelen Toelichting In de MRA is sprake van een sterk groeiende en veranderende recreatiedruk. Door bevolkingsgroei, veranderingen in ons vrijetijdsgedrag maar ook de groei van het toerisme, ontstaan er grote recreatie opgaven. De huidige natuur- en recreatiegebieden in de MRA hebben geen oneindige capaciteit om de groeiende behoefte op te vangen en de draagkracht van de natuur laat niet in alle gebieden toenemende recreatie toe. Het is dus van belang om meer recreatieruimte te realiseren. Een groeiend tekort aan recreatiemogelijkheden heeft ongewenste effecten op de leefbaarheid van regio, de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat en de economische waarde van recreatie en toerisme voor de MRA. Overzicht uitvoering 5 tot en met 7 Tijdsplanning 2025-2028 Continu. Ruimte voor recreatie is geen apart project binnen de MRA. De verantwoordelijkheid ligt nadrukkelijk bij de provincies, gemeenten de recreatieschappen en publieke of private natuurbeheerders. Resultaat/impact/effect in 2028 Afgenomen recreatiedruk. Recreatieruimte voor eenieder binnen 15 minuten fietsen.

Door realisatie van nieuwe gebieden en betere toegankelijkheid en bereikbaarheid van bestaande. Rol/schaal MRA Afstemming binnen de MRA is belangrijk vanuit de toenemende verstedelijkingsdruk. Afspraken over woon- werkgebieden maken we in MRA verband. Daarom zo belangrijk om ook de ruimte voor recreatie op MRA schaal goed te monitoren. | Zo kunnen verschillende verantwoordelijkheden met elkaar worden geconfronteerd. Partners Provincies, gemeenten, recreatieschappen, publieke en private natuurbeheerders Rijk/Europa Rijk belangrijk voor middelen (recreatie kan ‘meeliften’ op middelen voor natuurontwikkeling) Financiën nvt Inzet Beperkt Trekkerschap ntb Risico (mitigatie) Door versnipperde verantwoordelijkheid gebrekkige afstemming. Gesprek in platform Ruimte goed voeren. Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Raakt aan de ruimtelijke keuzes die we maken ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Evident, voor een leefbare regio essentieel voor het evenwicht. welke keuzes horen daarbij) Keuzes niet alleen vanuit de ‘rode’ functies maken, maar ruimte voor recreatie gelijktijdig meenemen. Bijdrage aan meerkernigheid Absoluut, polycentrische verstedelijking vraagt om nabijheid van (en welke keuzes horen daarbij) recreatie

64

Punt 8: (Inter)nationale bezoekers en recreanten meer mogelijkheden te geven om gebruik te maken van de trein en ander openbaar vervoer Toelichting In het kader van verduurzaming is toeristisch vervoer een hele belangrijke pijler. 70% van de CO2 uitstoot vanuit toerisme komt voornamelijk door (lange afstands)vervoer. We willen zowel voor de lange afstand als binnen de MRA inzetten op meer gebruik van OV door toeristen. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 In 2025 wordt in de werkgroep duurzaam toeristisch vervoer gekeken welke maatregelen genomen kunnen worden om toeristen meer in het OV te krijgen. Afhankelijk hiervan worden vervolgmaatregelen in de jaren hierna uitgerold. Resultaat/impact/effect in 2028 Een groter percentage toeristen dat gebruik maakt van het OV. Rol/schaal MRA De MRA functioneert hierbij als partner van de Vervoerregio, die verantwoordelijk zijn voor het vervoer naar en binnen de MRA. Partners De vervoerregio, gemeenten Rijk/Europa In het kader van lange afstandsreizen met de trein kan een lobbytraject richting het Rijk en Europa verstandig zijn. Financiën De inzet in dit kader past binnen de begroting toerisme. Inzet Er wordt een werkgroep duurzame mobiliteit opgestart die verantwoordelijk wordt voor de voortgang op dit dossier. Hiernaast zullen het programmateam en de werkgroep toerisme aangehaakt blijven op dit thema.

Trekkerschap Bestuurlijk trekker Toerisme. Risico (mitigatie) Het zou kunnen dat het OV steeds onaantrekkelijker wordt door stijgende prijzen of andere oorzaken. In dat geval zullen we proberen hier op een creatieve manier mee om te gaan. Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Inzetten op lange afstandstreinen, of juist ook op lange ambities) afstandsbussen bijvoorbeeld Bijdrage aan brede welvaart (en Door in te zetten op meer gebruik van het OV komt er meer welke keuzes horen daarbij) financieel draagvlak voor bepaalde OV lijnen, waar ook de inwoners van kunnen profiteren. Ook draagt meer OV gebruik bij aan duurzaamheid. Bijdrage aan meerkernigheid Door in te zetten op meer gebruik van het OV komt er meer (en welke keuzes horen daarbij) financieel draagvlak voor bepaalde OV lijnen, waar ook de inwoners van kunnen profiteren. Punt 9: Initiatieven gericht op talentontwikkeling van jongeren in de cultuur te stimuleren Toelichting In samenwerking met het ministerie van OCW zetten we een programma op ter bevordering van talentontwikkeling. Er worden projecten ontwikkeld waarbij regionaal jongeren en mensen werkzaam in “the Culture”, een sector waar beleid nu nog onvoldoende bij aansluit, in staat worden gesteld zich op het gebied van cultuur verder te ontwikkelen.

Er wordt onderzoek uitgevoerd naar de projecten die zijn voortgekomen uit een eerdere landelijke regeling gericht op jongeren en we kijken welke projecten we eventueel kunnen doorzetten op regionale schaal.

65

Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën

Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Het onderzoek zal begin 2025 gereed zijn. In de periode 2025-2028 zullen er diverse projecten worden gestimuleerd en regionaal ingezet en zal er inzet worden gepleegd op het delen van kennis en ervaringen. Meer jongeren hebben de mogelijkheid gekregen hun talent verder te ontwikkelen en nieuwe kunstvormen krijgen de kans zich verder te ontwikkelen. Het programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en Erfgoed binnen de MRA. Alle gemeenten in de MRA worden hierbij betrokken. Het Rijk financiert een belangrijk deel van het programma middels een SPUK uitkering. Het Rijk stelt voor de periode 2025 360.000 euro ter beschikking voor dit programma. Voor de periode 20262028 is er 300.000 euro nodig om dit programma verder voort te zetten. Dit programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en Erfgoed. De deelnemers aan het portefeuilleoverleg Cultuur en Erfgoed zijn trekkers van dit programma. Het risico bestaat dat niet alle kansrijke projecten kunnen worden gehonoreerd. Het is van belang projecten te ondersteunen die regionaal van belang zijn en waarvan de kennis en ervaring ook duurzaam wordt geborgd.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Door in te zetten op talentontwikkeling krijgen mensen de ambities) kans hun talent verder te ontplooien en door te stromen naar banen. Daarnaast draagt het bij aan persoonlijke ontwikkeling. Bijdrage aan brede welvaart Kunst en cultuur dragen bij aan de leefbaarheid en (en welke keuzes horen levendigheid van de omgeving, talentontwikkeling zorgt daarbij) voor de aanwas van nieuw talent en nieuwe kunstvormen waar nog meer mensen zich in herkennen. Daarnaast draagt het bij aan sociale cohesie door kennismaking en samenwerking. Bijdrage aan meerkernigheid Er zal ingezet worden op meerdere plekken in de regio zodat (en welke keuzes horen de gehele regio wordt bereikt. daarbij)

66

Punt 10: Bij nieuwe ruimtelijke opgaven culturele voorzieningen aan de voorkant mee te nemen om ervoor te zorgen dat het aanbod overal voldoende is en blijft. Toelichting: De sociaal maatschappelijke waarde van cultuur kan bijdragen aan uitdagingen in het sociaal domein en zo mogelijk ook bijdragen aan preventie en sociale cohesie. Denk aan opgaven als eenzaamheid en criminaliteit. Door bijvoorbeeld jongeren culturele activiteiten aan te bieden kan mogelijk worden voorkomen dat ze hun toevlucht tot de criminaliteit zoeken. Belangrijke uitdaging is de verbanden met het sociaal domein ook binnen de overheid te zoeken en te vinden. Samen optrekken vanuit sociaal domein en cultuur maakt de slagkracht én de financiën groter. Een andere belangrijke waarde is de ruimtelijke waarde die cultuur heeft. Bij ruimtelijke opgaven is het van belang dat er aan de voorkant ook al wordt gekeken naar de culturele component. Cultureel aanbod draagt bij aan de leefbaarheid van een omgeving en daarmee aan het vestigingsklimaat. Belangrijk daarbij is dat er een verbinding is met de eigen wijk en het niet van bovenaf wordt opgelegd. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028

Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Continu beleid Cultuur is duurzaam verbonden met andere belangrijke opgaven in de regio en kan bijdragen aan oplossingen. Bij nieuwe ruimtelijke opgaven worden culturele voorzieningen aan de voorkant meegenomen. Het programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en Erfgoed binnen de MRA. Alle gemeenten worden hierbij betrokken. Landelijk is dit een steeds belangrijker thema in het kader van brede welvaart. We onderzoeken mogelijkheden om aan te sluiten bij bestaande of nieuwe Regiodeals. 50.000 euro voor de inzet van een verbinder tussen de diverse beleidsterreinen. Dit programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en Erfgoed. De deelnemers aan het portefeuilleoverleg Cultuur en Erfgoed zijn trekkers van dit programma. Het is van belang dat ook bestuurlijk de meerwaarde wordt gezien van de verbinding van cultuur met andere beleidsterreinen evenals binnen het MRA bureau. Een verbinder kan hierbij een belangrijke rol spelen, maar het dient ook breder te worden uitgedragen.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Dit onderwerp heeft een belangrijke relatie met de ambities) woningbouwopgave. We bouwen geen huizen, maar leefbare steden en samenlevingen. Cultuur is daar onlosmakelijk mee verbonden. Bijdrage aan brede welvaart Door in te zetten op cultuur aan het begin van nieuwe (en welke keuzes horen ruimtelijke ontwikkelingen wordt zorggedragen dat er daarbij) leefbare wijken en steden ontstaan die bijdragen aan de brede welvaart.

67

Bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij)

Dit project richt zich op alle gemeenten in de MRA.

Punt 11: In beeld te krijgen wie wel en wie nog niet worden bereikt door de culturele infrastructuur Toelichting: De cultuursector kan een belangrijke bijdrage leveren aan het versterken van het sociale leven in een stad door het aanbieden van ontmoetingsplekken, waar bewoners kunnen samenkomen zonder dat zij geld hoeven uit te geven, in tegenstelling tot bijvoorbeeld café’s. Zoals de bibliotheek al een plek is voor ontmoeting kunnen andere cultuurgebouwen dat ook meer zijn (zie bv Amare in den Haag of Tivoli Vredenburg in Utrecht). Ook kan de programmering naar buiten worden gebracht, naar de publieke ruimte, naar de kernen (bij Haarlemmermeer zijn dat er 31), of naar de wijken. Om in beeld te krijgen wie wel en wie niet wordt bereikt zetten we met behulp van het culturele doelgroepenmodel in op onderzoek naar het bereik van de sector. De gemeente Amsterdam maakt daar al een start mee, dit zal breder getrokken worden naar alle culturele instellingen in de MRA. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 De gemeente Amsterdam is nu bezig met het uitrollen van het onderzoek. In de periode 2025-2028 wordt ingezet op het betrekken en enthousiasmeren van zoveel mogelijk culturele instellingen om zich aan te sluiten bij dit onderzoek en zo inzicht te krijgen in het bereik.

Resultaat/impact/effect in Er is een duidelijk beeld van het bereik van de cultuursector 2028 in de MRA en waar eventuele lacunes zijn. Hierdoor kunnen lokale en provinciale overheden hun beleid gerichter inzetten, evenals de cultuursector zelf. Rol/schaal MRA Het programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en Erfgoed binnen de MRA. Partners Alle gemeenten worden hierbij betrokken. Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

We kijken of we cofinanciering van het Rijk hiervoor kunnen krijgen. Ook landelijk wordt hierop ingezet middels pilots, mogelijk kunnen we daarbij aansluiten. 25.000 voor de eenmalige kosten van het systeem en de organisatie van kennisbijeenkomsten. Dit programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en de werkgroep Toerisme. De deelnemers aan het portefeuilleoverleg Cultuur en Erfgoed zijn trekkers van dit programma. Het is van belang dat zoveel mogelijk culturele instellingen meedoen om een eerlijk beeld te krijgen van het bereik. Dit vergt inzet op onder andere de informatievoorziening.

68

Punt 12: de toegankelijkheid van de culturele sector te vergroten Toelichting: Uit onderzoek in Purmerend blijkt dat de informatieverschaffing van culturele instellingen over fysieke toegankelijkheid beter kan, evenals de expertise binnen organisaties hierover. De gemeente stelt een checklist op van zaken waar op de website op ingegaan kan worden (denk aan parkeren, rolstoeltoegankelijkheid etc). Ook de museumsector in Amsterdam heeft dit onderwerp opgepakt en ontwikkelt een toolkit voor musea ten behoeve van de informatievoorziening aangaande toegankelijkheid. Dit willen we breder uitrollen binnen de MRA. Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Door inzicht te krijgen in doelgroepen en bereik van deze ambities) doelgroepen kan er gerichter beleid worden gevoerd. Dit heeft een directe relatie met Toerisme. Bijdrage aan brede welvaart Zorgdragen dat iedereen toegang heeft tot kunst en cultuur (en welke keuzes horen waar hij/zij affiniteit mee heeft. daarbij) Bijdrage aan meerkernigheid Idealiter doen alle gemeenten binnen de MRA mee aan dit (en welke keuzes horen onderzoek. daarbij) Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

De museumsector in Amsterdam is bezig met de ontwikkeling van een toolkit. De verwachting is dat deze begin 2025 gereed zal zijn. In de periode 2025-2028 zal de MRA inzetten om dit voor zoveel mogelijk culturele instellingen bruikbaar te maken en kennis hierover te delen. Een groot deel van de cultuursector in de MRA verschaft duidelijk informatie over de toegankelijkheid van de eigen instelling aan het publiek. Het programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur en Erfgoed binnen de MRA. Alle gemeenten worden hierbij betrokken. Ook landelijk wordt op toegankelijkheid ingezet middels pilots, mogelijk kunnen we daarbij aansluiten. 25.000 euro voor de organisatie van kennisbijeenkomsten en informatievoorziening. Dit programma wordt gecoördineerd door de werkgroep Cultuur. De deelnemers aan het portefeuilleoverleg Cultuur en Erfgoed zijn trekkers van dit programma. Geen.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Zie ook punt 5, doel is dat drempels die bewoners van de ambities) MRA en toeristen voelen zoveel mogelijk worden beslecht. In dit geval gaat het over fysieke drempels. Bijdrage aan brede welvaart Ongeacht fysieke belemmeringen moet iedereen toegang (en welke keuzes horen hebben tot kunst en cultuur binnen de MRA. Cultuur draagt daarbij) bij aan de brede welvaart, met name aan welzijn, onder 69

Bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij)

andere door ontmoeting te faciliteren en daarmee bijvoorbeeld eenzaamheid te bestrijden. Juist mensen die fysieke drempels ervaren hebben behoefte aan ontmoetingsplekken die voor hen toegankelijk zijn. Inzet is betrekken van zoveel mogelijk culturele instellingen in alle gemeenten binnen de MRA.

Ambitie 8: We willen dat eenieder zich op toekomstbestendige en betaalbare wijze kan verplaatsen in de MRA en dat we het logistieke vervoer en de internationale connectiviteit verduurzamen. In de MRA wordt er gewerkt aan bereikbaarheid op lokaal, nationaal en internationaal niveau. Hier wordt er samengewerkt met de MRA partijen, maar ook met het Rijk, ProRail en NS. Binnen het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB) is het Multimodaal toekomstbeeld (MTB) opgesteld. Vanuit deze principes wil de MRA zich ontwikkelen binnen bereikbaarheid de komende jaren. De ambities waar de komende jaren aan gewerkt zal worden zijn: 1. Verstedelijking afstemmen op kwaliteit bereikbaarheid en nabijheid 2. Afremmen en spreiden mobiliteitsgroei 3. Verbeteren stedelijke en regionale fietsnetwerken 4. Ontwikkelen regionale hubs 5. Goederenvervoer integraal onderdeel 6. Ontvlechten van Openbaar Vervoer 7. Ringen draaiende houden Hiernaast worden er tot 2030 175.000 woningen gebouwd binnen de MRA. Het belang om jezelf op een duurzame manier te verplaatsen binnen de regio is hierdoor nog belangrijker. Deze ambitie kan worden waargemaakt door: 1. Te werken vanuit de 7 principes van het MTB, waarbij het STOMP principe leidend is; 2.