Bijlage 5. Uitwerking Meerjarig Uitvoeringsprogramma.pdf

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Digitalisering kan fungeren als motor voor verduurzaming, ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Digitalisering kan niet alleen motor zijn voor economische welke keuzes horen daarbij) ontwikkeling, maar ook voor sociale en maatschappelijke ontwikkeling en voor verduurzaming. Niet investeren in onze digitale infra kan bovendien kansen van toekomstige generaties schaden. Bijdrage aan meerkernigheid Kan onderhouden en uitbreiden digitale infrastructuur/ (en welke keuzes horen daarbij) digitalisering fungeren als motor voor bijv. campusvorming in Almere/ Flevoland? Punt 3: Op basis van deelregionale economische profielen inzetten op het versterken van de innovatiekansen, ecosystemen en de samenwerking in de deelregio’s, en waar nodig maatregelen om de innovatiesystemen te versterken te borgen in de NOVEX en binnen de MRA. En daarbij de vorming en doorontwikkeling van campussen en PPS-samenwerkingen te bevorderen, zeker ook in de deelregio’s waar de kennisinfrastructuur (op alle opleidingsniveaus) versterking vraagt Toelichting: De MRA is een sterke kenniseconomie. De mix van goed opgeleid personeel, de aanwezigheid van een breed palet aan onderwijs- en kennisinstellingen en veel innovatieve bedrijven (m.n. in de techsector en dienstverlening) is een belangrijke kracht van de MRA.

Tegelijkertijd wordt dit potentieel nog onvoldoende gebruikt. 22

Via meerdere lijnen wordt ingezet op het versterken van het innovatiepotentieel, zeker ook samen met de Boards en ROM’s in de regio. Maar ook via het onderwijs- en arbeidsmarktbeleid en het ruimtelijk-economisch beleid. Via al deze beleidslijnen wordt ingezet om de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs- en kennisinstellingen op alle niveaus te verbeteren. Hierbij gaat het niet alleen om het goed opleiden van mensen om zo toegerust mogelijk op de arbeidsmarkt te kunnen opereren, maar ook om hechte coalities (eco-systemen) van bedrijven en onderwijs- en kennisinstellingen te vormen, gericht op het (door)ontwikkelen van nieuwe producten en diensten, met een focus op die innovaties die bijdragen aan de grote transities. Deze coalities kunnen fysiek vorm krijgen in campussen, maar ook via publiek-private samenwerkingsverbanden. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa

Financiën

Inzet

Trekkerschap Risico (mitigatie)

Gehele periode Het op zijn minst bestendigen van het huidige aantal PPS’en in de techniek en deze verder door ontwikkelen Aanjagen, verbinden, ondersteunen Bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen, ROM’s en Boards Lobby richting Rijk tbv campusontwikkeling (tenminste in Almere) en behoud/versterken regionale kennisinfrastructuur Fondsenwerving EU Op dit moment zijn geen acties voorzien die vragen om een financiële bijdrage. Mocht dat wel nodig blijken, dan vindt afstemming daarover plaats via het Platform Economie. De MRA Directie levert inzet via de Programmamanager Onderwijs- en Arbeidsmarkt en de secretaris van het Platform Economie. Afspraken over het trekkerschap moeten nog worden gemaakt. Bezuinigingen rijk op (universitair) onderwijs, afschaffen innovatie-subsidies

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Speerpunten (sectoren/technologieën) voor korte en ambities) middellange termijn bepalen. Bijdrage aan brede welvaart (en Ondersteunen transities, Leven Lang Ontwikkelen welke keuzes horen daarbij) Bijdrage aan meerkernigheid Stimuleren en ondersteunen deelregionale specialisaties (en welke keuzes horen daarbij) Punt 4: Het regionaal MKB en grootbedrijf ondersteunen bij hun internationaliseringsambities en bij het aantrekkelijk blijven voor internationaal talent. Toelichting: Eind 2024 start een verkenning naar de mogelijkheden om de internationaliserings-ondersteuning te verbeteren, waarbij nadrukkelijk de mogelijke rol van de ROM’s wordt betrokken. Voor innovatieve bedrijven in de regio is het belangrijk om voortdurend goed zicht te houden op enerzijds de internationale marktontwikkelingen op hun gebied en anderzijds hun kansen op internationale markten te verkennen, c.q. te vergroten. Een gebundelde aanpak en ondersteuning heeft in de afgelopen jaren bewezen succesvol te kunnen zijn. De verkenning moet inzicht geven in de opties voor optimalisering.

23

Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën

Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Medio 2025 afronding verkenning, vanaf 2026 implementatie nieuwe aanpak/werkwijze Effectievere aanpak Facilitator – mede financier verkenning AIB gemeenten, provincie NH, ROM’s Afstemming met internationaliseringsbeleid min EZ Op dit moment zijn geen acties voorzien die vragen om een financiële bijdrage. Mocht dat wel nodig blijken, dan vindt afstemming daarover plaats via het Platform Economie. Beperkt Amsterdam en NH Rijksbeleid mbt toegankelijkheid voor internationaal talent

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Op basis verkenning keuze voor één van de opties voor betere ambities) ondersteuning MKB t.a.v. internationaal talent: MRA zal moeten bepalen in hoeverre aantrekken internationaal talent nog aandacht/inzet vraagt Bijdrage aan brede welvaart (en Afweging nodig tussen belangen internationalisering en bv druk welke keuzes horen daarbij) op de woningmarkt. Bijdrage aan meerkernigheid Niet expliciet (en welke keuzes horen daarbij)

24

Ambitie 3: We willen tekorten op de arbeidsmarkt verminderen en toekomstbestendig werk bieden aan huidige en nieuwe inwoners waardoor zij zich kunnen (blijven) ontwikkelen (door een optimale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt) De economie draait goed in de MRA. De werkloosheid is laag, de arbeidsparticipatie neemt toe en de economische groei is relatief hoog. Tegelijkertijd zien we in steeds meer sectoren toenemende/zorgelijke tekorten op de arbeidsmarkt. Of het nu gaat om de zorg, het onderwijs of de vraag naar technici; de ambities die we als MRA hebben zijn in veel gevallen afhankelijk van een goed functionerende arbeidsmarkt, met zo min mogelijk tekorten. Werk is een belangrijke bouwsteen voor brede welvaart. Hoe mensen zich kunnen ontplooien en ontwikkelen en in welke mate zij kunnen voorzien in hun levensonderhoud is van groot belang voor de kwaliteit van leven. We streven daarom naar een evenwichtige en inclusieve arbeidsmarkt, met een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Vanuit het perspectief van de onderneming; ondernemer/medewerker/zzp-er kijken we naar de werking van de arbeidsmarkt en wat nodig is om transities naar cruciale sectoren mogelijk te maken.

In dit licht moeten we aandacht hebben voor mogelijke nieuwe onderwijsinstellingen, of het beter spreiden van opleidingsmogelijkheden, bijvoorbeeld in Almere en Lelystad, gericht op de vraag die in deze deelregio nodig is. Deze ambitie kan worden waargemaakt door: 1. Het onderwijs beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt; 2. Als overheden samen te werken met andere stakeholders om de instituties in de arbeidsmarkt zo goed mogelijk te laten samenwerken; 3. Samen met bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen te komen tot afspraken over/acties voor het verminderen van tekorten in sectoren waaronder publieke dienstverlening (zoals het OV). De MRA wil haar rol als regionale regisseur hier beter in uitoefenen; 4. Het onbenut arbeidspotentieel op alle niveaus (inclusief talentontwikkeling) te identificeren en beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt; 5. Zicht te houden op het functioneren van en ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt, op tekorten en op de match tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 6. De huidige arbeidskrachten mee te nemen in de digitale ontwikkelingen. Oplossingsrichtingen voor functioneren van de arbeidsmarkt.

Om deze tegen te gaan heeft Birch consultants op verzoek van het MRA Bestuur een analyse gemaakt van het functioneren van de arbeidsmarkt en heeft in kaart gebracht waar de problemen en efficiënties zich manifesteren. Daaruit komen een vijftal oplossingsrichtingen voor het arbeidsmarktbeleid. Binnen de oplossingsrichtingen ziet de MRA twee oplossingsrichtingen waarbij de overheid in de lead is bij de realisatie. Deze zijn: • Werkzekerheid voor iedereen met arbeidspotentie: soepele overgangen tussen verschillende banen en sectoren zijn mogelijk; • Belemmeringen moeten weggenomen worden voor iedere werkende in cruciale beroepen in de MRA. Dit vergt evenwel een nadere concretiseringsslag om deze ook daadwerkelijk uitvoerbaar te maken. We gebruiken hiervoor het voorliggende MUVP. De overige oplossingsrichtingen hebben evenveel aandacht nodig. Echter, om deze te realiseren doen we een dringend beroep op de maatschappelijke instellingen zoals de Amsterdam en 25

Flevoland Economic Board, onderwijsinstellingen, sociale partners en Regionale Werkcentra om met de MRA in gesprek te gaan. Het gaat dan over rol, doelstelling en uitvoeringsverantwoordelijkheid. Het betreft de drie punten: • In de MRA wordt ingezet op een vooruitstrevend strategisch HR-beleid met een evenwichtige verdeling tussen economische prestaties, medewerkerswelzijn en maatschappelijke verantwoordelijkheid. • Om de meest productieve regio te blijven moet worden geïnvesteerd in technologische, proces en sociale innovaties. • Maximale potentie van hybride banen/werkweek benutten om zowel aan economische, sociale en duurzame opgaven bijdragen. Punt 1: Het onderwijs beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt Toelichting: Dit punt is op te splitsen in verschillende acties: • Vanuit economisch perspectief is de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs, dit om de studenten en medewerkers te scholen voor de arbeidsmarkt. We noemen dit de publiek private samenwerking (PPS) en campusontwikkeling. Er zijn inmiddels 30 PPS-en gerealiseerd. Deze zijn de onderlinge samenwerking aan het versterken middels High Impact PPS-en. Deze campusontwikkeling komt ook vaak terug in de regio proposities.

• De MRA, voortbordurend op de regioproposities en het beleid van de provincie NoordHolland, ziet de structuur van PPS, HIPS en Campusontwikkeling als de kern van de uitvoeringsstrategie. We gaan deze opschalen door meer ondernemingen aan de PPS-en te koppelen. Deze schaalbaarheid maakt de toegang tot de PPS-en in de verschillende regio’s van de MRA mogelijk. We verbinden de Regionale Werkcentra aan de PPS-en voor een brede instroom. We onderzoeken en benoemen cruciale sectoren per regio en zien de PPS-en icm de Regionale Werkcentra als (om)scholingsfaciliteit. De PPS-en, zien we ook als de ontwikkel- en innovatieplek voor bedrijven, kennisinstellingen en overheden om in cocreatie nieuwe aanpakken voor de arbeidsmarkt te ontwikkelen, waarmee we economie en transities kunnen realiseren en verduurzamen. De PPS-en bieden de ruimte voor alle partners, om met enige afstand van hun eigen organisaties en geldende wet- en regelgeving, sneller en met meer flexibiliteit te reageren op actuele ontwikkelingen in de vraag op de arbeidsmarkt. Het is van belang te sturen op curriculum-ontwikkeling met het bedrijfsleven in de lead gekoppeld aan een robuuste versterking van werkende om-, her- en bijscholingstrajecten. We zien dit ook als middelen om versnippering van arbeidsmarktinitiatieven tegen te gaan. Het is derhalve van groot belang om bestaande netwerken onderling te verbinden.

Daarbij gaat het ook om in de meerkernige Metropool de kennisinstellingen en opleidingsmogelijkheden te spreiden over de gehele regio voor een goed aanbod.

26

Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028

Rol/schaal MRA Partners

Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Co-financiering opschaling van PPS-en start in 2025 doorloop tot 2028. Door A. koppelen van meer ondernemers. B. realiseren doorlopende leerlijn (mbo-hbo-uni) C. koppelen van de regionale werkcentra. D. opschalen van omscholingstrajecten per pps. Prioritering per regio 2025. We onderzoeken bij welke cruciale beroepen nog geen of weinig PPS-en bestaan. Daarnaast doen we doorlopend onderzoek naar werkende principes en samenwerkingssuccessen van de PPS-en. Beleid afstemmen in governance-structuur. We realiseren synergievoordelen door betere samenwerking en afstemming bij de PPS’en en RWC’s en laten onafhankelijk onderzoek doen naar de gerealiseerde samenwerking en synergievoordelen. We verduurzamen PPS-ontwikkeling binnen het onderwijs en zetten ondernemers meer in de lead. Rol aanjagen van de opschaling Pijler Economie samen met de Amsterdam/ Flevoland Economic Board in afstemming met Kennisinstellingen en de Regionale Werkcentra. Afstemmen van de rol van ondernemingen en medewerkers Verkenning 300K per jaar als co-financiering. Bureaukosten MRA ism Provincies & Gemeenten Pijler Economie Verminderde samenwerking overheid, onderwijs en bedrijfsleven.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Welke cruciale sectoren zijn er in de MRA. We zoeken de ambities) verbinding met Ambitie 2 op het gebied van innovatie binnen PPS-en Bijdrage aan brede welvaart (en Door betere aansluiting van mens en werk zijn medewerkers welke keuzes horen daarbij) meer tevreden, gezonder en gelukkiger. Bijdrage aan meerkernigheid Elke regio heeft een eigen economische preferente sectoren (en welke keuzes horen daarbij) deze worden ondersteund Punt 2: Als overheden samen te werken met andere stakeholders om de instituties in de arbeidsmarkt zo goed mogelijk te laten samenwerken Toelichting We gaan op bestuurlijk niveau de governance-structuur voor O+A in de MRA vastleggen, gericht op een gemeenschappelijke doelstelling en waar knelpunten worden benoemd en oplossingsrichtingen worden vastgesteld. In de structuur wordt opgenomen hoe wij ons als collectieve lokale overheid verhouden tot de overige Helix partners en doen een beroep op de Amsterdam Economic Board en kennisinstellingen om dit proces samen in te richten samen met de sociale partners. Hierbij worden nadrukkelijk ook mbo-instellingen en kennisinstituten (bijv. MBO-Raad) meegenomen. Immers, veel tekorten op de arbeidsmarkt spelen juist bij praktisch opgeleiden in cruciale beroepen.

Er wordt onderzoek gedaan naar hoe we in de MRA voor de publieke sector toch voldoende werknemers kunnen op-, om- of bijscholen, aangezien die zich over het algemeen buiten de PPS-en bevindt. 27

Binnen de MRA Pijler Economie gaan we hiervoor ook de verbinding aan met het sociaal domein. Hiervoor richten we in de MRA een bestuurlijke themagroep op waarin zowel bestuurders met een economische als bestuurders met een sociale portefeuille deelnemen. Deze wordt ondersteund door een directeurenoverleg en de ambtelijke werkgroep Onderwijs-Arbeidsmarkt. De bestuurlijke themagroep heeft als taak het MUVP tot uitvoering te brengen en besluit over de inzet van het budget van de werkgroep obv het MUVP. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners

Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Eerste schets eind 2024 operationalisatie vanaf 2025 In de Triple/Quadruple helix vindt afstemming plaats in het domein Onderwijs-Arbeidsmarkt Binnen de MRA maken we door de bestuurlijke themagroep de verbinding tussen de Pijler Economie en het sociaal domein. Pijler Economie en bestuurders met een sociale portefeuille: MRA; Triple/Quadruple Helix verzoek tot organisatie aan Amsterdam Economic Board iom Board Flevoland Aanhaken bij relevante ontwikkelingen Budget: organisatie 1 dag week / 20K Bureau MRA, Amsterdam Economic Board ism Helix partijen Pijler Economie, /Werkgroep O+A De samenwerking wordt niet gerealiseerd, synergie komt niet tot stand. Actoren kiezen voor eigen belang.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere We bezien of een bestuurlijke Themagroep een werkbaar en ambities) effectief middel is om het MUVP tot een succes te maken en de samenwerking te versterken. Bijdrage aan brede welvaart (en Afstemming levert betere resultaten en daarmee gelukkiger en welke keuzes horen daarbij) productievere medewerkers. Bijdrage aan meerkernigheid Stakeholders, ook in de regio worden gehoord en belang komt (en welke keuzes horen daarbij) terug in de uitvoering van MUVP Punt 3: Samen met bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen te komen tot afspraken over/acties voor het verminderen van tekorten in sectoren waaronder publieke dienstverlening (zoals het OV). De MRA wil haar rol als regionale regisseur hier beter in uitoefenen Toelichting Op MRA-niveau worden de oplossingsrichting uit het Birch rapport verder uitgewerkt en geconcretiseerd. We gaan aan de slag met het vaststellen van een gedeeld beeld van welke sectoren en/of beroepen we als MRA in de MRA cruciaal vinden, de regioproposities geven hierbij richting. Het is aan de regionale bestuurders aan de O+A tafel (bij de Board) om op basis van data van onder meer de Economische verkenningen van de MRA een gefundeerde keuze te maken.

Om de overgangen tussen banen en sectoren soepel te laten verlopen en belemmeringen kunnen worden weggenomen zetten we de PPS-en in en gebruiken Publiek-Private samenwerking als enabler/oplossingsrichting voor transities op de arbeidsmarkt in bijvoorbeeld de zorg en energietransitie.

28

Belemmeringen in de arbeidsmarkt(structuur) benoemen we in de gouvernance-structuur. We richten een Strategisch HRM netwerk op, hiermee sluiten we ook aan bij een dergelijk initiatief bij Techport. Verzoek aan de Amsterdam Economic Board voor implementatie. De Skills ontwikkeling wordt actief ondersteund want het blijft een belangrijk onderdeel met betrekking tot de validering van vaardigheden om van werk naar werk transities mogelijk te maken. We sluiten aan en verbinden beleid van de samenwerkende gemeenten en provincies in de MRA zoals bijvoorbeeld het Manifest WerkenOntwikkelen2030 van de provincie Noord-Holland. Actie Fonds van Werk naar Werk MRA. Transities op de arbeidsmarkt zijn kostbaar, of het nu gaat om trajecten van werkloosheid naar werk of van werk naar werk. Er bestaan veel fondsen voor een betere werking van de arbeidsmarkt en er zijn veel actoren actief. Voor succesvolle scholing en werkzame PPS-en is overzicht, werkwijze, afstemming en regie nodig. Belangrijk onderdeel is een gedeeld beeld over wat publieke-, wat gedeelde- en private verantwoordelijkheid is van de financiering van arbeidsmarkttrajecten. Daarom starten een onderzoek naar verbinding tussen de verschillende fondsen en verwerken daarin de lopende ontwikkelingen zoals HC-NL en de fondsen van de provincies Noord-Holland, Flevoland, Amsterdam en Gooi en Vecht streek (UTC).

We doen een oproep aan de sectorale O&O fondsen en het ministerie van SZW om gemeenschappelijk op te trekken. Zodoende komen we tot een helder overzicht voor de MRA. We starten tevens een lobbytraject om de verbinding en verantwoordelijkheden Rijk-Regio helder te maken en roepen op tot een landelijke cofinancieringsstructuur voor Van Werk Naar Werk trajecten. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Afstemming met Amsterdam Economic Board over rol en invulling O+A Tafel start 2025 met onderzoek en realisatie. Board Flevoland betrekken. Onderzoek en bijdrage aan Talentfondsen in MRA. Lobby Den Haag over fonds van Werk naar Werk. Resultaat/impact/effect in 2028 Realisatie tafel en afstemming cruciale beroepen. Realisatie fonds van Werk naar Werk Rol/schaal MRA MRA stemt af met board en lobby Den Haag Partners Qadruple Helix, Amsterdam Economic Board, Talentfondsen PPS-en Rijk/Europa Lobby fonds van Werk naar Werk bij SZW/EZ en we volgen de ontwikkelingen bij de Europese Instituties Financiën 120K/jaar Inzet 2 dagen in de week in afstemming en samenwerking Flevoland Talentfonds en eventueel Utrecht Talent Alliantie Trekkerschap MRA bureau, Amsterdam Economic Board Risico (mitigatie) Samenwerking wordt niet gerealiseerd. Versnippering belangen en geen financiële ondersteuning Van Werk Naar Werk richting cruciale beroepen.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Overlegtafel en financiële ondersteuning zijn centrale ambities) onderdelen van MUVP, naast PPS-en Bijdrage aan brede welvaart (en Door in te zetten op het verbeteren van bestaande tekorten bij welke keuzes horen daarbij) cruciale beroepen wordt de brede welvaart voor zowel de (nieuwe) werkenden vergroot als de brede welvaart van inwoners in de MRA die profiteren van deze ontwikkeling, bijvoorbeeld in de zorg en het onderwijs. Bijdrage aan meerkernigheid Regio’s in de MRA trekken gezamenlijk op. (en welke keuzes horen daarbij) 29

Punt 4: Het onbenut arbeidspotentieel op alle niveaus (inclusief talentontwikkeling) te identificeren en beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt Toelichting Dit punt is op te splitsen in verschillende acties: • Waar de oplossingsrichting over het wegnemen van belemmeringen zich focust op werkenden wordt door de MRA ook actiever ingezet op inwoners zonder werk, we onderzoeken, hoe kunnen zij zich Leven Lang Ontwikkelen om op die manier de tekorten in cruciale beroepen aan te pakken. Tevens ziet Leven Lang Ontwikkelen er anders uit voor verschillende onderwijsniveaus. Mbo-instellingen, PPS-en en/of kennisinstellingen gebruiken/ontwikkelen hun expertise om de doelgroep te betrekken. • Binnen de MRA bevorderen we de samenwerking tussen de Regionale Werkcentra, en komen we tot een gemeenschappelijke MRA propositie. Daarnaast bevorderen we dat er meer publiek-privaat wordt samengewerkt. Dit is een belangrijk regievraagstuk dat de komende jaren binnen de MRA wordt aangepakt. Op 29 april 2023 heeft de coördinerend Minister van SZW een brief naar de Tweede Kamer gestuurd waarin de oprichting van Regionale Werkcentra wordt aangekondigd per 1 januari 2026. Het is van belang om goed op deze ontwikkeling aan te sluiten. • Binnen de MRA wordt onderzocht of werkenden niet onnodig veel reizen voor hun werk.

Loont het niet om werknemers te stimuleren in hun eigen omgeving aan de slag te gaan, bijvoorbeeld in de kinderopvang. Nu pendelen veel werknemers in cruciale beroepen tussen gemeenten waarin (lokaal) ook tekorten zijn in diezelfde cruciale beroepen. Bij het wegnemen van belemmeringen voor werkenden denken we ook aan de mogelijke armoedeval waar werknemers tegenaan lopen als ze bijvoorbeeld meer uren gaan werken en daarmee hun recht op toeslagen verliezen. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Overleg werkcentra vanaf 2025, samenwerking van 2026. Afstemming tussen de centra is bereikt De MRA, sociaal initieert overleg Regionaal Werkcentra in de MRA. Kennisinstellingen, PPS-en Overleg met SZW over invulling en mogelijk afstemming samenwerking van 5 Regionale Werkcentra 1/5 dag in de week / 30K + 2 dagen in de week / 40K + 1 dag per week / 20 K 3,5 dagen in de week MRA Werkgroep O+A Samenwerking wordt niet gerealiseerd. Versnippering dienstverlening MRA

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuze is voor een brede ambitie met aandacht voor sociale ambities) thema’s, Novex MRA inzake Woon-Werk balans Bijdrage aan brede welvaart (en Betere afstemming schept gelijke kansen voor cliënten welke keuzes horen daarbij) Regionale Werkcentra Bijdrage aan meerkernigheid Regio’s in de MRA trekken gezamenlijk op. (en welke keuzes horen daarbij)

30

Punt 5: Zicht te houden op het functioneren van en ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt, op tekorten en op de match tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Dit punt is op te splitsen in verschillende acties: • Publicatie van de economische verkenningen MRA. • De afgelopen jaren zijn door het Rijk en de EU veel nieuwe subsidieregelingen voor de arbeidsmarkt en Leven Lang Ontwikkelen ingevoerd. Het gaat dan om bijvoorbeeld de Regiodeals, het Nationaal Groeifonds, Mdieu-, SLIM, STAP-, en Expeditie-regeling en het Europese EFRO, ESF en JTF-fonds. De afzonderlijke invloed daarvan op de arbeidsmarkt wordt steeds sterker. Om synergie op de regelingen voor de regio te realiseren gaan we binnen de MRA de effecten daarvan coördineren en onderling afstemmen. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028

Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Publicatie EVMRA jaarlijks, voor overzicht en afstemming subsidieregelingen, bij voldoende draagvlak start 2025, doorloop tot 2028 Inzicht in ontwikkelingen arbeidsmarkt en afstemming subsidieaanvragen waardoor lagunes en dubbelingen bij aanvragen voorkomen worden De MRA initieert Regionaal Werkcentra, Kennisinstellingen, PPS-en/HIP’s Vermindering veelheid regelingen 1 dag per week/20 K Bureau MRA in samenwerking met partners MRA werkgroep O+A mogelijk ism met HIP Techport+ Samenwerking wordt niet gerealiseerd. Versnippering in veelheid van aanvragen.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Acties zijn ondersteunend aan het MUVP ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Betere afstemming schept gelijke kansen en financiële welke keuzes horen daarbij) ondersteuning voor werkenden Bijdrage aan meerkernigheid Regio’s in de MRA trekken gezamenlijk op. Spreiding funding in (en welke keuzes horen daarbij) de regio. Punt 6: De huidige arbeidskrachten mee te nemen in de digitale ontwikkelingen Toelichting Kunstmatige Intelligentie zal de komende tijd een grote invloed hebben op de arbeidsmarkt. Bijna iedereen zal met deze verandering geconfronteerd worden. In de Gooi en Vecht zijn hiermee de eerste ervaringen opgedaan, ook in relatie met de Utrecht Talent Alliantie/AI4CI. Deze ontwikkeling willen we in de hele MRA neerleggen en de verbinding zoeken met overige stakeholders in de regio. Deze trend sluit aan bij de reeds bestaande digitale ontwikkeling. Landelijk speelt de HCA ICT hierin een grote rol.

31

Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Onderzoek naar impact AI, Start 2025 implementatie onderzoeksuitkomsten 2026-2028 Inzicht in gevolgen AI voor de arbeidsmarkt MRA Bureau faciliteert Regio Gooi en Vechtstreek met eventuele stakeholders AI Nog nader te bepalen 10K per jaar ½ dag in de week Gooi en Vechtstreek AI wordt gemist als thema op de arbeidsmarkt is slecht voor de weerbaarheid van ondernemingen en medewerkers.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere AI is een driver van de verandering op de arbeidsmarkt ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Inzet op AI levert mogelijke positieve bijdrage aan productiviteit welke keuzes horen daarbij) of omscholing Bijdrage aan meerkernigheid Regio’s leveren inzet op onderdelen van het MUVP (en welke keuzes horen daarbij)

32

Ambitie 4: We willen voldoende, passende, bereikbare en toekomstbestendige werklocaties, afgestemd op de woonlocaties van (potentiële) werkenden Mensen halen veel voldoening, waarde en natuurlijk inkomsten uit werk. Het is een essentiële bouwsteen voor Brede Welvaart en de economie van de MRA. Met beperkte fysieke ruimte in onze regio is afstemming over werklocaties essentieel. Te meer omdat het zich ook verhoudt tot andere ambities als woningen voor onze inwoners, (verduurzamen van) mobiliteit en grote transities waar we voor staan voor energie en de circulaire economie. Het is bovendien een onderwerp dat zich evident op regionale schaal manifesteert: bedrijven en werknemers houden zich niet aan gemeentegrenzen. De ambitie om samen te werken aan werklocaties is breed gedragen: in alle deelregionale proposities kwam dit punt uitgebreid aan bod. Deze ambitie kan worden waargemaakt door: 1. Ons in te spannen om dynamiek in de markt mogelijk te maken, de balans in vraag náar en aanbod ván werklocaties zo optimaal mogelijk te laten zijn en daarbij te streven naar een frictieleegstand van circa 8%; 2. Het huidige totale oppervlak aan bedrijventerreinen (per 1 september 2024) in omvang proberen vast te houden en bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken (o.m.

via intensivering en duurzaamheidsmaatregelen), nieuwe terreinen toekomstbestendig te ontwikkelen en serieus werk te maken van het realiseren van aantrekkelijke gecombineerde woon-werkgebieden; 3. De deelregionale economische profielen te koppelen aan de werklocaties om daarmee invulling te geven aan het soort bedrijvigheid en werkgelegenheid Punt 1: Ons in te spannen om dynamiek in de markt mogelijk te maken, de balans in vraag náar en aanbod ván werklocaties zo optimaal mogelijk te laten zijn en daarbij te streven naar een frictieleegstand van circa 8% Toelichting Dit punt is op te splitsen in meerdere acties: 1.1 We voeren de regionale bedrijventerreinenstrategie uit1: De recent opgestelde Bedrijventerreinenstrategie MRA bestaat uit zes elkaar versterkende lijnen waarop inzet nodig is.

Accenten kunnen per gemeente en provincie verschillen met het oog op de lokale opgave, urgenties en prioriteiten: • De samenwerkende partijen in de MRA willen de bestaande voorraad bedrijventerreinen in de MRA beter beschermen en benutten • De samenwerkende partijen in de MRA willen de bedrijventerreinen toekomstbestendig maken, door gemeenten, bedrijven en ondernemersverenigingen te helpen met het verduurzamen van bedrijventerreinen • De samenwerkende partijen in de MRA willen de ruimte op bestaande en nieuwe bedrijven intensiever gaan benutten, ruimte voor hogere milieucategorieën behouden, intensief en meervoudig/multifunctioneel ruimtegebruik stimuleren en kansen en instrumenten in beeld brengen

1

Op moment van opstellen van dit Uitvoeringsprogramma (mei 2024) ligt deze Bedrijventerreinenstrategie nog voor bij de colleges van de MRA partners ter onderschrijving – dit kan natuurlijk nog gevolgen hebben voor de al dan niet uitvoering en de wijze waarop.

33

•

•

•

De samenwerkende partijen in de MRA streven naar een betere benutting van het stedelijk gebied voor economische functies die daar ruimtelijk passen en niet thuishoren op een bedrijventerrein De samenwerkende partijen in de MRA willen selectief omgaan met de uitgifte van het huidige aanbod en nieuwe plannen en dat bedrijven die nieuwe bedrijfskavels in gebruik nemen aantoonbaar bijdragen aan brede welvaart, verduurzaming van de economie en/of specialisaties in de betreffende deelregio De samenwerkende partijen in de MRA willen nieuwe plannen voor bedrijventerreinen ontwikkelen, om te kunnen blijven voorzien in de behoefte, die naast autonome groei ook voortkomt uit transformatie van bestaande bedrijventerreinen

Vanuit de MRA Directie is een programmamanager geleverd die de bedrijventerreinenstrategie MRA heeft opgesteld en er voor zorg draagt dat de onderdelen hiervan verder worden uitgewerkt, dat er coördinatie is op de uitvoering van de bedrijventerreinenstrategie en dat deze goed wordt ingepast in overkoepelende trajecten zoals bijvoorbeeld de NOVEX de ruimtelijke voorstellen aan het Rijk door de provincies. Van gemeenten in de MRA vraagt deze actie nauwe betrokkenheid qua zowel inhoudelijke afstemming als implementatie van de acties en afspraken in lokaal beleid en lokale uitvoering. Al dan niet in het kader van NOVEX zet de MRA op intensieve betrokkenheid van het Rijk bij de uitvoering (financiering, regelgeving). In de lobby naar het Rijk werkt de MRA hierop ook samen met de andere Metropoolregio’s (de M5). Voor een aantal uitgangspunten/ afspraken is het essentieel dat bedrijven, ontwikkelaars en koepelorganisaties goed zijn aangesloten; vooral voor de intensivering van het ruimtegebruik, het toekomstbestendig maken van bestaande en nieuwe bedrijven en het beter benutten van stedelijk gebied voor economische functies. De betrokkenheid van het bedrijfsleven is voor de realisatie essentieel; daarom wordt ingezet op een versterking van de organisatiegraad op bedrijventerreinen.

Het Programma Bureau Herstructurering (PHB) heeft hierbij, evenals de ondernemersverenigingen een belangrijke rol die vanuit de MRA ondersteunt zal worden. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

BTS: uitvoering gehele periode Balans (kwalitatief, kwantitatief en per deelregio) in vraagaanbod werklocaties Organiseren gezamenlijke acties en kennisdeling; Bewaken afspraken via monitoring en bestuurlijke afstemming Gemeenten, provincies, ondernemersvereniging, PHB, min EZ In kader NOVEX MRA afspraken met het Rijk Zie begroting 0,5 fte Prov NH en gem Lelystad Onvoldoende budgetten voor intensivering en verduurzaming bedrijventerreinen; ontbrekende regel- en wetgeving; netcongestie

34

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuzes in ruimtegebruik ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Keuzes ruimtegebruik welke keuzes horen daarbij) Bijdrage aan meerkernigheid Spreiding werklocaties (en welke keuzes horen daarbij) 1.2 Regionale kantorenstrategie (vanuit PLABEKA) Toelichting Hoewel de problemen op de kantorenmarkt op dit moment minder urgent en ingewikkeld zijn dan die voor bedrijventerreinen, blijven we de komende jaren ook samenwerken om een gezonde en goed functionerende kantorenmarkt te borgen. We zetten de samenwerking die we vanuit Plabeka hebben opgezet door, en werken daarbij ook een nieuwe regionale kantorenstrategie uit (de huidige dateert uit 2019). Analoog aan de Bedrijventerreinenstrategie zal in nauwe samenwerking met de relevante gemeenten een meerjarige kantorenstrategie opgesteld gaan worden, met als uitgangspunten een goede balans tussen vraag en aanbod (zowel kwantitatief als kwalitatief en op basis van de meest recente inzichten over toekomstig kantorengebruik) en bijdragend aan de verdere ontwikkeling van een dynamische, meerkernige metropool.

Voor een aantal uitgangspunten/ afspraken is het essentieel dat bedrijven, ontwikkelaars en koepelorganisaties goed zijn aangesloten; vooral voor afspraken over transformatie en over het toekomstbestendig maken van bestaande en ontwikkelen van nieuwe kantoorgebouwen. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA Partners Rijk/Europa Financiën

Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Nieuwe MRA kantorenstrategie medio 2025 Een gezonde regionale kantorenmarkt, aansluitend op de behoeften en nauwelijks leegstand Regionale afspraken maken en bewaken (monitoren); gezamenlijke acties uitvoeren Marktpartijen Vooralsnog zijn hiervoor nog geen acties voorzien richting Rijk of EU: hierop komt pas zicht zodra de strategie geschreven is. Vooralsnog zijn voor het opstellen van de strategie beperkt financiën nodig: het gaat daarbij om kleinschalige dingen als proceskosten en productiekosten, die uit reguliere MRA directie middelen kunnen worden gefinancierd. Mochten in de toekomst grotere financiële middelen nodig zijn, dan zal afstemming daarover plaatsvinden in het Platform Economie. 0,2 fte Nader te bepalen Er zijn vooralsnog geen risico’s voorzien voor het opstellen van de strategie. Aandachtspunt is betrokkenheid/eigenaarschap van de deelnemers, maar dat zal worden ondervangen door een goed proces met elkaar af te spreken.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Bepalen van juiste balans tussen ruimte voor werken en andere ambities) ruimtelijke functies Bijdrage aan brede welvaart (en Werklocaties en de balans tussen wonen en werken vormen een welke keuzes horen daarbij) belangrijke bouwsteen van brede welvaart. Toegang tot werk, 35

Bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij)

betaalbare reiskosten, etc. De kantorenstrategie kan hier rekening mee houden. De zakelijke kantorenmarkt beperkt zich tot enkele locaties in de MRA

Punt 2: Het huidige totale oppervlak aan bedrijventerreinen (per 1 september 2024) in omvang proberen vast te houden en bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken (o.m. via intensivering en duurzaamheidsmaatregelen), nieuwe terreinen toekomstbestendig te ontwikkelen en serieus werk te maken van het realiseren van aantrekkelijke gecombineerde woon-werkgebieden Toelichting Zie bedrijventerreinenstrategie. Punt 3: De deelregionale economische profielen te koppelen aan de werklocaties om daarmee invulling te geven aan het soort bedrijvigheid en werkgelegenheid Toelichting Voor deze actie levert de MRA de projectleider, die samen met de gemeenten zorgdraagt voor de deelregionale profielen, hun onderlinge dwarsverbanden en de coördinatie met de andere ruimtelijk-economische dossiers op MRA schaal. De deelregionale profielen richten zich primair op de onderscheidende (innovatieve) onderdelen van de regionale economie. Deze deelregionale profielen worden verdere afgestemd met partners uit bedrijfsleven, kennisinstellingen en/of sociaalmaatschappelijke instellingen. De eerste fase is inmiddels afgerond. Komend jaar vindt een verdere verdieping plaats; bij de verdere implementatie zullen ook de regionale Boards en ROM’s betrokken worden.

Idealiter ontwikkelt zich per deelregio een (meer) intensief samenwerkend eco-systeem van overheden, bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Waar relevant wordt – al dan niet in de kaders van NOVEX MRA – samenwerking met het rijk bevorderd (denk hierbij aan bv aansluiting op sleutel technologieën zoals min EZK die bevordert of campusontwikkeling). Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028

Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa Financiën

Afronding verkenning en vaststellen uitvoeringsstrategie medio 2025 In enkele deelregio’s een zichtbare doorontwikkeling van clusters van innovatie bedrijvigheid, veelal in nauwe samenwerking met onderwijs- en kennisinstellingen en soms tot uitdrukking komend in fysieke plekken: campussen. Uitvoeren verkenning, opstellen uitvoeringsstrategie – vervolgens waar nodig/gewenst uitvoeringsafspraken maken met de deelregionale partners Gemeenten. ROM’s Boards, bedrijfsleven, onderwijs- en kennisinstellingen In kader NOVEX_MRA – aansluiten op technologiebeleid EZ en EU Vooralsnog zijn voor het opstellen van de deelregionale profielen beperkt financiën nodig: het gaat daarbij om kleinschalige dingen als proceskosten en productiekosten, die uit reguliere MRA directie middelen kunnen worden gefinancierd. Mochten in

36

Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

de toekomst grotere financiële middelen nodig zijn, dan zal afstemming daarover plaatsvinden in het Platform Economie. Inzet wordt geleverd vanuit de MRA Directie om dit proces te coördineren, en af te stemmen met oa NOVEX. Afstemming over het trekkerschap van deze actie moet nog plaatsvinden. Onvoldoende ambtelijke capaciteit bij gemeenten en MRA

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Nader te bepalen focus op sectoren en technologieën ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en De deelregionale profielen helpen om zicht te krijgen op de welke keuzes horen daarbij) kracht en potentie van de deelregio’s, en zijn bouwstenen in de bredere afweging die binnen NOVEX gemaakt wordt. Op meta niveau dragen ze daarin ook bij aan de brede welvaart, omdat ze helpen om keuzes te maken die bij kunnen dragen aan die brede welvaart. Bijdrage aan meerkernigheid Draagt nadrukkelijk bij aan meerkernigheid door de sterkten van (en welke keuzes horen daarbij) deelregio’s verder te helpen versterken.

37

Ambitie 5: We willen leefbare steden en dorpen met voldoende, betaalbare, bereikbare en toekomstbestendige woningen, in een gezonde leefomgeving De uitdagingen op de woningmarkt zijn groot. Het tekort aan woningen is nijpend, de wachtlijsten voor sociale huurwoningen zijn lang en we hebben in de regio een grote opgave om bijzondere doelgroepen te huisvesten. De huidige markt zorgt voor onvoldoende aanbod aan betaalbare woningen, waardoor het tekort blijft oplopen. Samenwerking met marktpartijen, woningbouwcorporaties, institutionele beleggers en andere belanghebbenden is daarbij cruciaal. Voor een leefbare metropoolregio is meer nodig dan alleen het toevoegen van woningen. Het gaat om steden én dorpen met een gezonde leefomgeving en een goede leefkwaliteit. Als MRA hebben we een gezamenlijke opgave om te werken aan de realisatie van meer passende en bereikbare woningen. Dit doen we door nieuwe woningen te bouwen op toekomstbestendige locaties waarbij we invulling geven aan alle randvoorwaarden zoals netcongestie, bereikbaarheid, water en bodem en door daarnaast de bestaande voorraad beter te benutten. We hebben in de MRA een gezamenlijke opgave om de woningvoorraad beter passend te maken voor een vergrijzende bevolking en de opgave om bijzondere doelgroepen te huisvesten.

Over al deze opgaven zijn door het Rijk en de regio afspraken gemaakt in het ontwikkelperspectief (november 2021) en in de Woondeal MRA (maart 2023), onze gemeenschappelijke basis voor de uitvoering. De komende jaren blijft deze samenwerking met en lobby richting het Rijk van groot belang. Deze ambitie kan worden waargemaakt door: 1. Voldoende nieuwe woningen te bouwen in de periode 2020-2030, minstens 175.000, oftewel 17.500 per jaar, en de woningvoorraad daarnaast op andere manieren te laten groeien, zodat de MRA in 2030 minstens 1.300.000 woningen telt; 2. Passende woningen te bouwen die kwalitatief geschikt zijn voor diverse doelgroepen en hier regionaal afspraken over te maken; 3. Bereikbare woningen te bouwen die goed ontsloten zijn door onder andere het ov en gunstig liggen ten opzichte van werklocaties (verbeteren woon-werkbalans) en voorzieningen; 4. Alle nieuwe gebiedsontwikkelingen toekomstbestendig te realiseren: waterrobuust/klimaatbestendig/-adaptief, energieneutraal, zoveel mogelijk circulair en op een manier die bijdraagt aan de gezondheid van inwoners en natuur; 5. Groen/blauwe netwerken, recreatiemogelijkheden en landschapsontwikkeling mee te laten groeien met de verstedelijking (zie ook ambitie 6 en 7); 6. Nabijheid en diversiteit van culturele voorzieningen (inclusief bibliotheken) gelijke tred te laten houden bij groeiende inwoneraantallen; 7.

De bestaande woonwijken te herstructureren zodat ze hetzelfde niveau hebben – qua passendheid en toekomstbestendigheid – als de woningen die na 2023 zijn toegevoegd; 8. Te werken aan het verbeteren van een gezonde leefomgeving (minder geluidsoverlast en schonere lucht); 9. Gezamenlijk invulling te geven aan de afspraken die we als MRA hebben gemaakt met het Rijk in de Woondeal over het vergroten van het aanbod van betaalbare woningen en een evenwichtigere verdeling ervan over de regio. De acties worden uitgevoerd door het Programma Bouwen en Wonen. Dit natuurlijk in samenwerking en samenspraak met alle MRA-deelnemers en in opdracht van het PHO Bouwen en Wonen. In de onderstaande beschrijving staan verschillende acties beschreven. Deze zijn gekoppeld 38

aan de punten die staan opgesomd in de MRA Agenda (zie hierboven). Een aantal acties hebben betrekking op meerdere punten. Hiernaar zal worden doorverwezen. Punt 1: Voldoende nieuwe woningen te bouwen in de periode 2020-2030, minstens 175.000, oftewel 17.500 per jaar, en de woningvoorraad daarnaast op andere manieren te laten groeien, zodat de MRA in 2030 minstens 1.300.000 woningen telt Toelichting Voor dit punt moeten verschillende acties worden ingezet. Deze worden hieronder verder uitgewerkt. 1.1 Coördineren van de Grotere Gebiedsontwikkelingen (46 projecten) en kritische succesfactoren in de Woondeal MRA + nader te bepalen projecten voor kleinere gemeenten buiten de Woondeallijst. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners

Rijk/Europa

Doorlopende actie waarbij gedurende het jaar op lokaal, deelregionaal en regionaal niveau diverse versnellingstafels worden georganiseerd. Bij deze versnellingstafels bespreken we woondealprojecten die vast lopen en de kritische succesfactoren uit de woondeal en monitoren we de voortgang en de plancapaciteit. Als we er in de regio niet uitkomen is er een landelijke versnellingstafel waar we naartoe op kunnen schalen. Ook zijn andere oplossingen mogelijk (zoals bijvoorbeeld het organiseren van een BO tussen gedeputeerde en wethouder, en/of met een andere partij, specifieke inzet van gebiedsontwikkelaars PNH bijv. op het gebied van parallel plannen, verdiepende themasessies met een focus op innovatieve oplossingen). Zie hierboven. We organiseren een versnellingstafel op MRA-niveau en verdiepende themasessies (gedeeld met NHN) en op MRAschaal zorgen we voor voldoende kennis over de lopende projecten zodat deze tijdig geagendeerd en geëscaleerd kunnen worden. De verantwoordelijk voor het agenderen en escaleren ligt bij de deelregionale tafels (waar alle relevante partijen bij betrokken moeten zijn). Ook organiseren we dat gemeenten en bouwers hulp krijgen bij het versnellen en hiervoor komt binnenkort een Loket Versnelling Woningbouw van de PNH.

MinBZK/VRO, Woningcorporaties (AEDES, AFWC), Institutionele beleggers (IVBN), Projectontwikkelaars (NEPROM), Bouwende partijen (BouwendNederland) en (groot)banken Constante samenwerking en afstemming met het Rijk over het invullen van de kritische succesfactoren voor woningbouw en het nakomen van afspraken die gemaakt zijn in de woondeal. Waarbij ook nieuwe ontwikkelingen worden meegenomen (denk nu bijv. aan KSF drinkwater, Raad van State-procedures of geopolitieke ontwikkelingen en macro-economische onzekerheden). 39

Financiën Inzet

Trekkerschap Risico (mitigatie)

N.v.t. 1 FTE per jaar voor het trekkerschap in de MRA. Daarnaast nauwe samenwerking met de gebiedsontwikkelteams bij de Provincies. Noord-Holland en Flevoland Het belangrijkste risico is dat de randvoorwaarden vanuit de Rijksoverheid onvoldoende ingevuld worden en daardoor onvoldoende woningen gebouwd kunnen worden. Dit mitigeren we door naast projectmatig in te zetten op het versnellen van de woningbouw ook in te zetten op lobby en Public Affairs.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuze voor snelheid en focus op een beperkt aantal projecten ambities) vanuit de MRA. Met de woondeal als duidelijke randvoorwaarde Bijdrage aan brede welvaart Draagt bij aan brede welvaart doordat we (en welke keuzes horen daarbij) Bijdrage aan meerkernigheid De gekozen projecten dragen bij aan meerkernigheid. Een (en welke keuzes horen daarbij) groot deel van de projecten is buiten Amsterdam en komen voor een deel voort uit het programma bereikbare steden waarbij we specifiek hebben gewerkt aan meerkernigheid door ontwikkeling rondom OV-Knooppunten. Indien locaties uitvallen is het iedere keer de vraag en keuze of nieuwe locaties die naar voren worden geschoven bijdragen aan meerkernigheid. 1.2 Coördineren van afspraken rondom flexwoningbouw Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Doorlopende actie. Doelstelling is om jaarlijks ongeveer 1.500 flexwoningen in de MRA te realiseren. Zie hierboven Uitvoeren van de Realisatieovereenkomst (ROK) Flexwoningbouw en eventueel het periodiek actualiseren van deze Realisatieovereenkomst. Ondertekenaars van de ROK flexwoningbouw MRA, flexwoningbouwers, corporaties, NH Bouwstroom Het Rijk is samenwerkingspartner in de ROK flexwoningbouw. We hebben voortdurend afstemming over realisatie, locaties, randvoorwaarden en eventuele subsidies voor flexwoningbouw. 50.000 per jaar 0,2 fte Ouder-Amstel, Flevoland & Noord-Holland Risico is dat de businesscase van flexwoningen niet rond kan komen doordat er onvoldoende zicht is op een tweede locatie. Dit mitigeren door regionaal afspraken te maken over herplaatsing (een regionale ladder) en hierover in contact te blijven met het Rijk die hier ook regelingen over heeft opgezet.

40

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuze voor de tweede locatie van flexwoningen en over de ambities) bouw van flexwoningen na 2025/2026 Bijdrage aan brede welvaart Flexwoningen zorgen voor een tijdelijke oplossing in de (en welke keuzes horen daarbij) woningnood waarbij vooral urgente gevallen en/of jongeren snel een passende woning kunnen vinden om een dak boven het hoofd te hebben. Bijdrage aan meerkernigheid De flexwoningbouwlocaties worden ruimtelijk ingepast binnen (en welke keuzes horen daarbij) de kaders van het ontwikkelperspectief MRA en dragen qua locatie bij aan een meerkernige metropoolregio. 1.3 Hulpvraag van gemeenten verbinden aan instrumenten, voorzieningen en subsidieregelingen van de provincies en/of het Rijk (o.a. flexibele schil, WBI, SBI, investeringskader, ASRE-opleiding) Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Doorlopende actie waarbij gemeenten geholpen worden. Zie rol/schaal MRA We bespreken vier keer per jaar in het directeuren overleg versnelling woningbouw wat de behoefte van gemeenten is. Op basis van deze besprekingen verbinden we gemeenten aan instrumenten en voorzieningen zoals de flexibele schil, subsidieregelingen en de MRA-ASRE-opleiding. Ook organiseren we dat gemeenten en bouwers hulp krijgen bij het versnellen en hiervoor komt binnenkort een Loket Versnelling Woningbouw van de PNH. MinBZK/VRO, MinFin, MinI&W, ASRE, IPO, VNG, RVO, IVBN, BouwendNederland, NEPROM We zorgen hierbij onder andere voor coördinatie en ondersteuning van de subsidieaanvragen die nodig zijn voor de uitvoering voor de woondeal. Daarnaast voeren we indien nodig gezamenlijke onderzoeken uit. N.v.t. 0,5 fte Flevoland en Noord-Holland Risico is voornamelijk dat we te afhankelijk zijn van externe subsidies, de MRA te weinig subsidies krijgt door landelijke tendens en risico is dat de verantwoordingslast ervoor zorgt dat er minder capaciteit is voor versnelling woningbouw. Dit mitigeren we door gemeenten te helpen om een heel goed verhaal te maken, te ondersteunen bij aanvragen en verantwoording en door in gesprek te zijn met het Rijk over de subsidies en verantwoordingsdruk.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Prioritering van inzet vanuit de MRA op projecten ambities) Bijdrage aan brede welvaart Projecten de bijdragen aan de brede welvaart krijgen meer (en welke keuzes horen daarbij) prioriteit in de ondersteuning

41

Bijdrage aan meerkernigheid (en welke keuzes horen daarbij)

Projecten die bijdragen aan de meerkernige ontwikkeling krijgen meer prioriteit in de ondersteuning

1.4 Gemeenten ondersteunen bij de verantwoording van (verkregen) woningbouwsubsidies (SBI, WBI, WoKT-gelden, Gebiedsbudgetten) Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Doorlopende actie waarbij we gemeenten ondersteunen bij het verantwoorden van verkregen subsidies en hierover het gesprek voeren met de departementen binnen het Rijk. Dit moet ervoor zorgen dat gemeenten minder tijd kwijt zijn aan het verantwoorden van subsidies en de indexaties van subsidies met het Rijk besproken worden. Zie hierboven. We zorgen ervoor dat we overzicht houden van de verkregen subsidies in de regio en hier het gesprek over voeren met gemeenten. Daarnaast hebben we planeconomische capaciteit om hierover gesprek te voeren. MinBZK/VRO, MinFin, MinI&W We ondersteunen gemeenten met het gesprek met de departementen binnen het Rijk. N.v.t. 0,5 fte Noord-Holland en Flevoland Nvt. Dit is en mitigerende actie op de voorgaande actie

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Nvt. ambities) Bijdrage aan brede welvaart (en Nvt. welke keuzes horen daarbij) Bijdrage aan meerkernigheid Nvt. (en welke keuzes horen daarbij) Punt 2: passende woningen bouwen voor diverse doelgroepen en daar regionaal afspraken over maken Toelichting Voor deze actie wordt er een Woonzorgkader opgesteld. Dit kader bestaat uit een Woonzorganalyse, Afspraken over meer evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen en een agenda Kennis en Kunde (op het gebied van wonen en zorg). Dit alles moet ervoor zorgen dat we meer passende woningen bouwen voor diverse aandachtsgroepen zoals ouderen, nieuwe Nederlanders, wettelijk urgenten en studenten. Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028 In 2025 wordt een Woonzorgkader opgesteld. Na 2025 gaan we dit kader periodiek actualiseren. Resultaat/impact/effect in 2028

Zie tijdsplanning.

42

Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Vanuit de MRA faciliteren we gemeenten bij het opstellen van hun woonzorgvisie als onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma en regio. Platform31, VNG, IPO, AEDES, Platform Woningcorporaties MRA, Zorgkantoren, Zorginstellingen, Welzijnsorganisaties Op dit dossier werken we gezamenlijk met het Rijk aan monitoring (opstellen woonzorganalyse). Daarnaast blijven we het gesprek voeren over de opgave in onze regio en de landelijke verdeling van aandachtsgroepen. 100.000 euro per jaar. 2 fte Zaanstad en ntb Onvoldoende capaciteit bij de trekkende partners om dit actief te trekken. We mitigeren dit door hier zeer nadrukkelijk in te faciliteren vanuit de MRA-directie. Een ander risico is een veelheid van voorkeuren en opvattingen in de regio waardoor het lastig is om consensus te vinden over het woonzorgkader.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Regionale indeling van de woningmarkt regio die in het kader ambities) van de wet versterking regie volkshuisvesting wordt ingevoerd. Keuzes over de afspraken in het woonzorgkader rondom uitvoering en benadering van doelgroepen en wettelijk urgenten. Bijdrage aan brede welvaart (en Zorgt voor beter passende huisvesting voor met name welke keuzes horen daarbij) kwetsbare inwoners Bijdrage aan meerkernigheid Draagt bij aan een meer evenwichtige verdeling van (en welke keuzes horen daarbij) doelgroepen binnen de regio Punt 3: Bereikbare woningen te bouwen die goed ontsloten zijn door onder andere het ov en gunstig liggen ten opzichte van werklocaties (verbeteren woon-werkbalans) en voorzieningen Toelichting Voor dit punt moeten verschillende acties worden ingezet. Deze worden hieronder verder uitgewerkt. 3.1 Verkennen toekomstige woningbouwlocatie na 2030 Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners

In 2025 is een woningbehoefteraming gereed. Vanuit hier doorlopen we een traject om te bekijken of er voldoende plancapaciteit is voor de woningbehoefte en of de projecten in de plancapaciteit binnen het ontwikkelperspectief van de MRA passen. Vervolgens wordt gewerkt aan een totaallijst van projecten, randvoorwaarden en faseren. Zie tijdsplanning. Coördineren van de verschillende onderzoeken en op MRAniveau opstellen van een totaaloverzicht. Dit in nauwe samenwerking met de twee provincies en de Rijksoverheid. BZK/VRO (Rijksoverheid), woningcorporaties, ontwikkelaars, beleggers, waterschappen 43

Rijk/Europa Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

We betrekken het Rijk via NOVEX bij deze actie N.v.t. 0,2 fte Velsen en ntb Onvoldoende realistische locaties in de plancapaciteit van de MRA. Dit ondervangen we door ruim in de plancapaciteit te zitten (130% van de benodigde locaties).

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Keuzes over fasering en over locaties vanuit het ambities) ontwikkelperspectief van de MRA Bijdrage aan brede welvaart (en Draagt bij aan voldoende betaalbare woningen voor de periode welke keuzes horen daarbij) na 2030 waarbij oog is voor de brede welvaart Bijdrage aan meerkernigheid Meerkernigheid is het uitgangspunt bij de ontwikkeling van (en welke keuzes horen daarbij) locaties na 2030. Dit wordt dus als criterium meegenomen bij vraagstukken rondom locatie. 3.2 Opstellen Leidraad Uitgangspunten Gebiedsontwikkeling Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners

Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap

In 2025 wordt in de MRA een Leidraad Uitgangspunten Gebiedsontwikkeling opgesteld. Hierin worden alle meest relevante inzichten op het gebied van integrale gebiedsontwikkeling gebundeld. Het gaat hierbij om thema’s zoals energie, circulariteit, klimaatbestendigheid, voorzieningen, bereikbaarheid, cultuur, gezonde leefomgeving en biodiversiteit. Hierdoor hoeven MRA-deelnemers minder zelf het wiel uit te vinden. Vanuit dit traject gaan we onderling kennis delen en jaarlijks wordt de leidraad op basis van voortschrijdend inzicht aangepast. Zie tijdsplanning De leidraad wordt door het MRA-programmateam opgesteld, maar hiervoor is kennis nodig vanuit alle MRA-deelnemers zodat de meest relevante kennis en ervaring gebruikt kan worden. Bij deze leidraad betrekken we architecten, ontwikkelaars, bouwers, kennisinstellingen, corporaties, beleggers en de bankensector Op Europees schaalniveau worden veel aanknopingspunten voor een leidraad opgesteld. Deze zijn onder andere te vinden in het Level(s) raamwerk van de commissie en in de nieuw Europese wet voor de gebouwde omgeving. We blijven nauw betrokken bij de Europese commissie en werken samen met andere metropolen om van hen te leren bij het opstellen van de leidraad en onderling kennis uit te wisselen. Op Rijksniveau zijn we vanuit het NOVEX-traject met het Rijk in gesprek en dit benutten we om de leidraad uit te werken.

50.000 euro per jaar 1 fte Velsen en nog ntb 44

Risico (mitigatie)

De leidraad blijft voornamelijk papier en landt niet in de uitvoering. We mitigeren dit door de leidraad ook nadrukkelijk af te stemmen met projectmanagers in de praktijk en actief richting hen te blijven communiceren.

Overzicht keuzes, brede welvaart en meerkernigheid Welke keuzes (ook irt andere Dit document moet voornamelijk helpen in het keuzes maken ambities) bij gebiedsontwikkeling. Hierbij is het altijd een keuze tussen verschillende indicatoren en ambities. Waar mogelijk zoekt de leidraad de koppelkansen waarbij we voorkomen dat keuzes gemaakt hoeven te worden en we een win-win creëren. Bijdrage aan brede welvaart Brede welvaart is één van de uitgangspunten in de leidraad. (en welke keuzes horen daarbij) Daarmee moet de leidraad zorgen voor meer brede welvaart in gebiedsontwikkelingen Bijdrage aan meerkernigheid Nvt. (en welke keuzes horen daarbij) 3.3 Verkennen van pilots bereikbare en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling Overzicht uitvoering Tijdsplanning 2025-2028

Resultaat/impact/effect in 2028 Rol/schaal MRA

Partners Rijk/Europa

Financiën Inzet Trekkerschap Risico (mitigatie)

Vanaf 2025 gaan we binnen de MRA met een aantal experimenten aan de slag waarbij we experimenteren met gebiedsontwikkeling 2.0. In deze experimenten leggen we de lat hoger en kijken we hoe we op een andere manier gebiedsontwikkeling kunnen financieren. Deze gebiedsontwikkelingen worden begin 2025 geïdentificeerd, vervolgens wordt er een plan van aanpak per gebied opgesteld en gaan we werken aan de uitvoering van de ontwikkelingen. We blijven hierbij betrokken tot er een omgevingsvergunning ligt (voor eind 2028). Zie tijdsplanning Vanuit de MRA monitoren we de voortgang van de projecten, voeren we onderzoek uit en ondersteunen we door kennis en informatie aan te bieden. Dit doen we in gezamenlijkheid met de provincies. De betrokken partijen in de experimenteergebieden en onderwijsinstellingen (Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling) We zijn bij deze experimenten voortdurend in gesprek met het Rijk om eventuele belemmerende wet- en regelgeving te bespreken en om eventuele middelen te krijgen voor de gebieden. Daarnaast communiceren we de lessen en resultaten richting Rijk en Europa om op die manier te helpen bij het ontwikkelen van bouwregelgeving. 100.000 euro per jaar 1 fte Velsen en ntb. Risico is dat de pilotlocaties geen experimenteerruimte krijgen vanuit het ministerie van VRO.