CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

PROGRAMMABEGROTING 2024 DEFINITIEF

Raadsvergadering 6 november 2023, gemeente HattemBij agendapunt: Programmabegroting 202433.730 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

De wijze waarop de gemeente Hattem met dit soort thema’s om wil gaan wordt momenteel niet beschreven. Gelijktijdig bemerken we ook dat mobiliteit (of het nu gaat om lopen, fietsen, openbaar vervoer of auto’s) een onderwerp is waarvoor veel aandacht is. Daarom wordt voorgesteld om in 2024 te gaan werken aan een visie op het gebied van mobiliteit, aansluitend op de omgevingsvisie. Deze mobiliteitsvisie moet een nieuwe dimensie aan de aanpak van mobiliteitsbeleid in Hattem geven. We gaan werken aan toekomstgerichte visie op mobiliteit die mogelijk maakt dat Hattem leefbaar, vitaal en bereikbaar blijft maar ook de gewenste groei kan doormaken. Dit met aandacht voor thema’s als duurzaamheid, groen, toegankelijkheid en leefbaarheid. De mobiliteitsvisie zal fungeren als leidraad, hierin worden de verschillende thema’s geduid en de aanpak daarvan op hoofdlijn beschreven. Ook beschrijven we wat de rol van de gemeente Hattem per thema wordt, zo weten gebruikers en bewoners wat ze van ons kunnen verwachten. De exacte uitwerking van de thema’s volgt in thematische beleidsdocumenten waarvan het GVVP (voor de ‘klassiek’ verkeerskundige aspecten) en de laadvisie twee voorbeelden zijn. Ook een nieuw parkeerbeleid en een fietsplan zijn voorbeelden van thematische beleidsdocumenten.

Hiermee ontstaat een structuur aan beleids- en uitvoeringsdocumenten waarbij de mobiliteitsvisie overkoepelend is, met daaronder thematische beleidsdocumenten en ten slotte concrete uitvoeringsplannen. Zo wordt invulling gegeven aan het mobiliteitsbeleid van strategisch niveau vrijwel tot en met concreet straatniveau. Een herkenbare en bruikbare structuur voor bewoners, plannenmakers, ontwikkelaars etc. •

Fietsplan Hattem scoort hoog op het aantal fietsbewegingen per dag. Zowel voor utilitair (woon-werk, school, etc.) als recreatief fietsen heeft Hattem kenmerken van een aantrekkelijke fietsomgeving. Bovendien is fietsen een duurzame en gezonde manier om je te verplaatsen en legt de fiets een minder grote claim op de openbare ruimte dan bijvoorbeeld de personenauto. We willen het fietsgebruik dan ook verder stimuleren en faciliteren.

46

We zien ook dat de populariteit van de fiets specifieke uitdagingen met zich meebrengt. Zo zijn fiets parkeren en fietsveiligheid onderwerpen die in Hattem actueel zijn. Ook zien we een toename van modellen als speedpedelecs en bakfietsen die uitdagingen met zich meenemen. Het fietsplan is een van de deelaspecten van de mobiliteitsvisie en bevat concrete uitwerking van de ambities op het gebied van fietsinfrastructuur, fietsveiligheid, fietsparkeervoorzieningen en de mogelijkheden om aan te sluiten bij (bestaande) fietssnelwegen. Ook de provincie Gelderland heeft de fietser hoog op de agenda staan. In het bestuursakkoord wordt gekozen voor de fiets. Een aantal jaar geleden heeft vanuit de regio's Stedendriehoek en Noord -Veluwe een inventarisatie plaatsgevonden voor de potentie van een hoogwaardige fietsroute Epe-Zwolle (als onderdeel van Apeldoorn - Zwolle). Hieruit bleek voldoende potentie én ambitie te zijn voor deze fietsverbindingen. De provincie Gelderland is voortrekker in het verder brengen van het traject. Hierbij is 2023 benut om de onderzoeksgegevens te actualiseren en mogelijke knelpunten, kansen en bedreigingen in beeld te brengen. Op basis hiervan worden de vervolgstappen in beeld gebracht. Hierbij worden de uitgangspunten, voorwaarden en doelstelling van een fietsverbinding bepaald en vervolgens een ontwerp- en onderzoekstraject uitgezet.

Vanwege de kosten die gemoeid zijn met deze onderzoeken is ingezet op co-financiering door aangesloten partners en het verkrijgen van aanvullende subsidie. Beoogd eindresultaat is naast het voorkeurstracé in 2024 meer duidelijkheid krijgen over benodigde investeringen. •

Uitvoering van het GVVP In 2018 is het Gemeentelijk Verkeer- en VervoerPlan vastgesteld. De doelstellingen uit het GVVP zijn vertaald naar projecten. Een deel van deze projecten is opgenomen in een uitvoeringsprogramma voor de periode 2019 – 2023. De looptijd van dit uitvoeringsprogramma zit er inmiddels op. Een evaluatie van dit uitvoeringsprogramma in 2023 vormt de basis voor het uitvoeringsprogramma voor de periode 2024 – 2028 binnen het huidige GVVP. Ook dit programma bevat ontwerp- en onderzoeksmaatregelen voor de korte en middellange termijn. De grotere investeringen uit het uitvoeringsprogramma worden samen met het wegbeheer- en rioleringsprogramma in het MIP verwerkt. Opgaven in het uitvoeringsprogramma sluiten aan op de doelstellingen uit het GVVP, zoals het verbeteren van de verkeersveiligheid, het verbeteren van de inrichting van 30 km/uur gebieden en het verbeteren van fietsvoorzieningen.

•

Gebruik openbare ruimte binnenstad Met het afronden van het project Herinrichting Binnenstad beschikt het centrum van Hattem over een openbare ruimte die qua uitstraling en afwerkingsniveau aansluit bij het monumentale karakter van het gebied. In 2024 zal, mede op basis van de uitkomsten van de evaluatie van het project, verder invulling worden gegeven aan het gebruik van de ruimte. Het gaat hierbij o.a. om het uitstallingenbeleid, terrasbeleid en optimaliseren van fietsparkeren.

•

Monumenten Voor 2024 is het voorstel om de subsidiemogelijkheid voor onderhoud van gemeentelijke monumenten in ere te herstellen. De regeling is een aantal jaar geleden ‘in de koelkast gezet’ door het subsidieplafond te verlagen naar nul euro. Door het verhogen van het subsidieplafond voor 2024 naar € 14.000 wordt de regeling weer actief en kunnen pandeigenaren financieel ondersteund worden. Met deze steun wordt bijgedragen aan goed onderhoud van de ruim 100 gemeentelijke monumenten in Hattem. Voor de meer lange termijn wordt onderzocht of subsidies voor verduurzaming gecombineerd kunnen worden met de subsidie voor monumenten. Hiervoor komen we in 2024 met een inhoudelijk voorstel.

•

Openbare ruimte Sinds een aantal jaren pakken we projecten in de openbare ruimte integraal op. Door de combinatie van opgaven beperken we de overlast en komen we tot een toekomstbestendige openbare ruimte. Daarbij

47

speelt klimaatadaptatie een steeds grotere rol. Het weer wordt extremer met lange droge periodes afgewisseld door periodes van extreme neerslag. We werken aan een visie over hoe we willen omgaan met regenwater (infiltreren, vasthouden of afvoeren) en werken aan de uitvoering van de Groenstructuurvisie. •

•

Parkeren Sportvelden In 2022 is gestart met het verkennen van mogelijkheden en uitdagingen voor het verbeteren van de verkeers- en parkeersituatie bij de sportvelden aan de Konijnenbergerweg. In 2023 heeft dit traject een vervolg gekregen in de vorm van gesprekken met betrokken verenigingen. Vanuit deze samenwerking wordt verder gewerkt aan een breed gedragen oplossing. Uw raad zal hierin worden meegenomen. Na overeenstemming zal gestart worden met de voorbereiding van de werkzaamheden. Wateroverlast Van Lintelweg Het onderzoek naar de wateroverlast en de mogelijke oplossingen is uitgevoerd en de gekozen variant is technisch uitgewerkt. In Q3 van 2023 worden de werkzaamheden aanbesteed. Met het uitvoeren van deze werkzaamheden in 2024 wordt de Van Lintelweg klimaatadaptief ingericht. Zo zullen er infiltratiekratten worden toegepast om regenwater op te slaan en te laten infiltreren in de grond. Naast dat dit help het wateroverlast probleem op te lossen zorgt het ook voor aanvulling van het grondwater in droge tijden.

•

Reconstructie Ierstweg Uit de weginspectie van 2020 is naar voren gekomen dat de kwaliteit van de Ierstweg dermate slecht is dat er groot onderhoud noodzakelijk is. De ondergrond ter plaatse van de rijbaan is minder draagkrachtig waardoor de bestrating in de loop van de jaren is verzakt. Door de elementenverharding in 2024 deels te vervangen door een gesloten betonverharding worden deze verzakkingen voorkomen en wordt een duurzame oplossing gerealiseerd.

•

Herinrichting Dorpsweg en Eijerdijk Met de aanpak van de Dorpsweg en de Eijerdijk wil gemeente Hattem de veiligheid en leefbaarheid verbeteren. De Dorpsweg en Eijerdijk zijn aangewezen als erftoegangsweg. Door de straat opnieuw in te richten wil de gemeente de weg veiliger maken voor alle verkeersdeelnemers en de doorstroming verbeteren. Waar mogelijk komt er ook extra groen in de straten. Dit sluit aan bij de Groenvisie en maakt de straten nog mooier. De uitvoering van de werkzaamheden zijn in Q3 van 2023 gestart en worden in Q1 van 2024 afgerond. In 2023 worden de voorbereidende werkzaamheden voor de Dorpsweg oost uitgevoerd. Dit is het stukje Dorpsweg wat tussen de Eijerdijk en de binnenstad ligt. Dit stuk is niet gekoppeld aan het project Dorpsweg – Eijerdijk omdat dit stukje Dorpsweg al een 30 km zone is. Met de reconstructie van het oostelijke stukje Dorpsweg wordt een mooie overgang van de Dorpsweg naar de binnenstad gecreëerd. De uitvoering van de werkzaamheden zal plaatsvinden in 2024.

•

Herinrichting Geldersedijk (bibeko) De herinrichting van de Geldersedijk binnen de bebouwde kom (tussen het Voermanplein en de aansluiting met de Burgemeester Bijleveldsingel) stond op de MIP voor 2023. In verband met een gedeeltelijke financiering vanuit de ontwikkeling van de Woonzorgzone Geldersedijk en de nog lopende bestemmingsplanprocedure is besloten het project op te schuiven naar 2025.

•

Herinrichting Verlengde Parklaan-Stationslaan In de tweede helft van 2023 is de herinrichting van de Verlengde Parklaan-Stationslaan opgepakt en is gestart met de voorbereidingsfase van het project. Dit voorbereidingstraject loopt door in 2024 waarbij toegewerkt wordt naar aanbesteding en realisatie van het werk.

•

Herinrichting Apeldoornseweg In 2023 zijn er veel ontwikkelingen geweest in de transformatie van ’t Veen van industrie naar gemengd wonen/werken. Deze ontwikkelingen raken ook de openbare ruimte langs de grenzen van 't Veen, o.a. de

48

Apeldoornseweg. Duidelijk is dat de ontwikkeling van ’t Veen effect heeft op de verkeersstromen op en langs de Apeldoornseweg en tevens aanleiding biedt voor een gewijzigde ruimtelijke inpassing van de Apeldoornseweg. Het verplaatsen van de bebouwde komgrens op de Apeldoornseweg en de herinrichting die hiermee gepaard gaat, draagt tevens bij aan het zorgen voor een veilige en vlotte afwikkeling van toekomstige verkeersstromen van en naar ’t Veen. In 2023 is gestart met de verkeerskundige studie naar de verplaatsing van de komgrens, de invloed op aanliggende wegen en de herinrichting van de weg vanaf de rotonde bij de Marke tot de aansluiting met de Burgemeester van Heemstralaan. In 2024 wordt verder gewerkt aan de voorbereidingsfase ten behoeve van de werkzaamheden met als doel realisatie in 2025. •

Vervangen steiger De Waa Uit de inspectie van de kunstwerken begin 2023 is naar voren gekomen dat de kwaliteit van de steiger in de Waa ter hoogte van de Hessenweg slecht was en dat deze per direct afgesloten moest worden voor gebruik. De steiger is inmiddels verwijderd en deze wordt, na een participatie proces met direct betrokkenen, in 2024 vervangen door een nieuw steiger.

•

Gladheidsbestrijding De gladheidsbestrijding is net als in de afgelopen 2 winters ook voor de komende winter van 2023/2024 uitbesteed. Uitbesteding voor een langere periode wordt onderzocht.

2. GROEN, NATUUR EN LANDSCHAP Ontwikkelingen: • Groenvisie Groen, natuur en landschap zijn thema's die steeds meer aandacht krijgen van bewoners. Het vaststellen van de Groenvisie Hattem in 2021 is een belangrijke stap geweest om het beleidsterrein in Hattem steviger op de kaart te zetten. Naast het opstellen van de Groenvisie is en wordt ook geïnvesteerd in gespecialiseerd personeel (van beleid tot uitvoering) die deze thema's met meer aandacht kunnen vormgeven. In 2024 gaan we verder met de implementatie van de Groenvisie in de organisatie en werkwijzen van Hattem en gaan we o.a. groen integreren in het MIP. De projectvoorstellen uit het Uitvoeringsplan groen zijn hierbij leidend. •

Bosbeheervisie Het huidige bosbeleid en –beheer in Hattem is sterk verouderd. Het laatste bosbeheerplan dateert uit 2003 en had een looptijd van 10 jaar. Het ontbreekt aan een actuele visie en planmatig beheer. Het huidige beheer in het gemeentelijk bosplantsoen bestaat voornamelijk uit een incidentele aanpak en beperkt zich tot het onderhoud en beheer langs paden en wegen (wettelijke zorgplicht). Actuele ontwikkelingen in het (inter)nationale bos – en natuurbeleid ten aanzien de functies natuur, productie, recreatie en cultuurhistorie vragen om herijking van het gevoerde beleid, het opstellen van nieuwe ambities en een strategie om dit te verwezenlijken. Deze ambities richten zich op het beschermen, herstellen, versterken en waar mogelijk uitbreiden van het bestaande bosplantsoen. Thema’s die hierbij aan de orde komen zijn onder andere klimaatverandering (en de gevolgen daarvan), biodiversiteitsverlies (verzuring, vermesting, verdroging en versnippering), toenemende recreatieve druk (verstoring en zonering), inventarisatie en monitoring van de aanwezige flora en fauna, duurzame en circulaire benutting. Voor het opstellen van een nieuwe bosbeheervisie en daaraan gekoppeld meerjarig uitvoeringsplan is voor 2024 budget gereserveerd.

•

Klompenpaden Hattem heeft drie Klompenpaden waarvan één Klompenpad Kids (per september 2023). Per jaar betalen wij beheerkosten aan de Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG). Door het vervallen van de subsidie vanuit de Provincie aan SLG en doorgevoerde prijsstijgingen vallen de jaarlijkse beheerkosten hoger uit.

•

Speeltuinen Momenteel werkt Speelplan in opdracht van de gemeente een speelbeleidsplan uit. Ons huidige beleid is verouderd en dient herzien te worden. Fase 1 (de onderzoeksfase) is afgerond. In deze fase is er veldwerk

49

gedaan en zijn er participatietrajecten geweest met scholen, jongeren en de speeltuinverenigingen. Uit alle bevindingen en input vanuit de diverse partijen is een onderzoeksrapport gekomen. Fase 2 is het maken van een uitvoeringsplan met hieraan gekoppeld een begroting voor de komende jaren. In de afgelopen jaren is er weinig tot niks vervangen in de speeltuinen in Hattem. Wel zijn er noodzakelijke vervangingen en reparaties uitgevoerd waardoor de kosten binnen de perken zijn gebleven. Echter is het noodzakelijk om in 2024 en 2025 diverse speelplekken te vernieuwen en speeltoestellen te vervangen. Helaas zijn de kosten van diverse materialen flink gestegen, waardoor de toestellen in aanschaf duurder zijn geworden. Voortvloeiend uit het nog op te stellen uitvoeringsplan (fase 2) zijn voor 2024 als 2025 de budgetten bijgesteld. •

Begraafplaats Onderhoud begraafplaats Mede naar aanleiding van de aangenomen motie 'Kappen met Kappen', zal er extra onderhoud uitgevoerd moeten worden aan de 43 bomen op de begraafplaats. Om de levensduur van de bomen te verlengen, zullen de bomen gesnoeid worden en zal het dode hout verwijderd worden. Daarnaast zal de bodem rondom de bomen pneumatisch losgemaakt worden, ook wel het ploffen van bomen genoemd. Hierdoor kunnen de wortels van de bomen weer voldoende voedingsstoffen en water opnemen. Met het ploffen worden er meststoffen in de grond ingebracht. Het areaal van de begraafplaats is groter geworden doordat het nieuwe vak 7 in gebruik is genomen en er een sterrenveld gerealiseerd is. Dit heeft gevolgen voor het beheer. Om dit beheer te vergemakkelijken zal er een proef starten met een mechanische schoffelmachine voor het onderhouden van de paden. Ruimen graven Om tot 2050 te kunnen voorzien in de begraafbehoefte op de begraafplaats aan de Kerkhofdijk zal er in 2024 gestart worden met het ruimen van graven, die terug zijn gevallen aan de Gemeente Hattem. De ruiming van circa 400 graven zal in fases uitgevoerd worden In een periode van 4 jaar (2024-2028). Het ruimen van de graven zal aanbesteed moeten worden. De kosten van het ruimen zullen uit de voorziening begraven bekostigd worden.

Aanbesteding grafdelven In 2024 zal er een nieuwe aanbesteding plaatsvinden voor het grafdelven door een externe partij, omdat de huidige overeenkomst afloopt op 1 april 2024. Gelet op de inflatie en kostenstijgingen houden we rekening met een prijsstijging. Kostendekkendheid begraafplaats Mede door voornoemde ontwikkelingen staat de kostendekkendheid van de begraafplaats onder druk. We zullen met voorstellen komen om de kostendekkendheid weer op het afgesproken niveau van 70% te brengen.

3. VASTGOED Ontwikkelingen: • Aanpassingen gemeentelijke gebouwen De investeringen zijn verwerkt op het Meerjaren investeringsprogramma (MIP). Sinds 2022 werken we met een voorziening voor het Meerjaren Onderhoud Programma (MJOP). Hierin is al het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen opgenomen. • Herbouw Verkentoren In 2024 willen we de Verkentoren herstellen. Hiervoor zijn middelen vanuit de verzekeringsgelden beschikbaar. We onderzoeken of verbeteringen in het ontwerp aangebracht kunnen worden zodat ze voldoen aan de eisen van deze tijd.

50

4. WATER Ontwikkelingen: • Afvalwater Het beleids- en beheerplan water en riolering is in december 2020 door de raad vastgesteld. De investeringen zijn afgestemd op de maatregelen en projecten van wegen en verkeer en verwerkt in het Meerjaren investeringsprogramma (MIP). In 2024 ronden we onze hemelwatervisie af waarin we hebben omschreven op welke wijze we als gemeente met regenwater willen omgaan (gebruiken, infiltreren, vasthouden of afvoeren). Het resultaat is een planning waarin per locatie staat aangegeven welke maatregelen voorzien zijn. De knelpunten die tijdens extreem weer optreden in de riolering hebben wij in kaart en op enkele locaties zullen wij werkzaamheden uitvoeren om de knelpunten op te lossen. Hierbij maken we gebruik van een nieuw model van de riolering zoals dat eind 2023 is opgesteld. •

Klimaatadaptatie Hattem moet zich voorbereiden op de risico's van het veranderende klimaat en hierop de omgeving waar nodig aanpassen. Het aanpassen van de omgeving is nu al terug te zien in de toepassing van wadi's voor het vasthouden en infiltreren van regenwater en het plaatsen van meer groen. Naast maatregelen die wij als gemeente kunnen nemen is ook de inzet van bewoners en bedrijven nodig. Samen met de gemeenten die aangesloten zijn bij duurzaamheidsloket Noord-Veluwe, is een financiële regeling opgezet voor het stimuleren van bewoners en bedrijven om klimaat adaptieve maatregelen te nemen, zoals het aanleggen van meer groen of door water langer vast te houden. Deze regeling loopt tot en met 31 december 2024.

5. VERLICHTING Ontwikkelingen: • Openbare verlichting In 2023/2024 worden de laatste lichtmasten ver-LED als onderdeel van de in uitvoering zijnde reconstructie en herinrichtings-projecten. Na deze vervanging is de openbare verlichting van de gemeente voor 100% voorzien van duurzame en energiezuinige LED verlichting. 6. AFVAL Ontwikkelingen: • Afvalinzameling Inwoners van gemeente Hattem scheiden het afval goed. Om de doelstelling van 30 kg per persoon in 2025 te behalen, moeten er nog wel stappen gezet worden. In samenwerking met ROVA wordt hier een langetermijnvisie voor ontwikkeld. Ingezamelde grondstoffen kunnen hergebruikt worden. Helaas blijkt de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen nog niet voldoende en ligt er potentie in het verbeteren van de kwaliteit. In 2024 wordt daarom een zogenaamd poortwachterstarief in het leven geroepen. Het doel is in eerste instantie om de vervuiling van de ingezamelde grondstoffen te verminderen en de potentie voor hergebruik te vergroten. Kosten gaan hierbij veelal voor de baten uit. De verwachting is dat op termijn de investeringen een positief effect hebben op de hoeveelheid afkeur en daarmee afkeurkosten. Omdat Hattem zelf geen milieubrengstation heeft, maar inwoners hiervoor naar Zwolle moeten, is het GRondstoffen Inlever Punt (GRIP) op donderdagen in Hattem te vinden voor spullen tot de grootte van een boodschappentas.

Deze GRIP-wagen draagt bij aan het beter scheiden van afval. Omdat het belangrijk is om dicht bij huis kleine artikelen in te leveren, is de GRIP-wagen ook voor het komende jaar begroot. Op zaterdagochtend kan ook tuinafval en klein chemisch afval (KCA) ingeleverd worden in Hattem. Deze dienstverlening wordt in 2024 voortgezet. Omdat het belangrijk is dat kinderen al vroeg de waarde van grondstoffen leren begrijpen en dat het gebruik hiervan niet oneindig is, is de textielrace voor twee Hattemse scholen begroot voor 2024.

51

Dit is een educatief programma waarbij kinderen al vroeg de waarde van grondstoffen leren begrijpen en wordt afgewisseld met de e-wasterace (elektronisch afval). Er is landelijk nog geen overeenstemming bereikt voor zwerfvuilvergoedingen en gebruik van Single Used Plastics (SUP) voor 2024. Daarom zijn in de begroting extra kosten opgenomen voor een aantal activiteiten waarmee zwerfvuil opgeruimd kan worden en ondergrondse verzamelsystemen schoongehouden worden. In 2024 bekijken we hoe het inzamelen van PMD en bedrijfsafval verder kunnen optimaliseren. In overleg met de ROVA wordt daarnaast bekeken hoe het gebruik van de afvalpassen voor de ondergrondse containers verder aan kan sluiten bij de gebruikswensen. Inwoners betalen een vast tarief voor de inzameling van de grondstoffen. De afvalstoffenheffing wordt in 2024 geïndexeerd met 4%. Voor restafval wordt een extra bijdrage gerekend per inzameling, deze kosten blijven gelijk ten opzichte van 2023. Omdat alle Nederlanders te maken hebben met inflatie, wil gemeente Hattem haar inwoners op deze manier tegemoet komen. Het verschil wordt aangevuld vanuit de reserve van de afvalstoffenheffing. Deze reserve heeft geen spaardoel, maar is bedoeld om eventuele tegenvallers op te vangen.

•

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

4.683

5.048

5.976

6.240

6.523

6.973

Totaal baten

-447

-626

-677

-636

-542

-541

Resultaat voor bestemming

4.236

4.422

5.299

5.604

5.981

6.433

(x € 1.000,--)

•

Meerjarenraming

ANALYSE

Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘fysieke leefomgeving’ een nadelig saldo van € 877.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2023

2024

Verschil

Groen, natuur en landschap

839

1.029

190

Water

871

1.089

218

Speelvoorzieningen

92

61

-30

1.181

1.079

-102

Verkeer en openbaar vervoer

244

317

73

Wegen

844

1.177

333

Verlichting

192

258

66

Gladheidsbestrijding

56

71

14

Begraafplaats

14

95

81

Parkeren

89

123

33

4.422

5.299

877

Afval

Fysieke leefomgeving

52

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Groen, Natuur en landschap - Toename van de personeelskosten van € 167.000 - Extra verwachte kosten in verband opstellen van werkplan en beheerplan t.b.v. realisatie groenvisie € 35.000 • Water - Kapitaallasten van gerealiseerde rioleringswerken (N) - Per saldo is in 2023 het ‘resultaat’ op het product riolering en waterzuivering onttrokken aan de hiervoor gevormde voorziening (V) • Speelvoorzieningen - De kosten voor advisering vallen lager uit, dit omdat in 2023 het beheerplan is opgesteld voor speelvoorzieningen • Afval - In 2024 komen er subsidies voor de kosten van met name plastic verwerking - Ten opzichte van 2023 vindt er in 2024 een onttrekking plaats vanuit de reserve afval • Parkeren - Betreft onderhoud aan de parkeergelegenheid die incidenteel wordt uitgevoerd. • Verkeer en openbaar vervoer - Betreft de inzet van een verkeerskundige • Wegen - Kapitaallasten van gerealiseerde investeringen in de infrastructuur - Toename van de onderhoudskosten doordat de prijzen met circa 30% zijn toegenomen • Verlichting - Toename wordt veroorzaakt door hogere afschrijvingskosten i.v.m. verledding van de gemeente - Toename van de salariskosten • Begraafplaats - Toename wordt veroorzaakt extra kosten voor onderhoud groen en het ruimen van graven - Toename van de salariskosten

190.000,-- N

218.000,-- N

30.000,-- V

102.000,-- V

33.000,-- N

73.000,-- N 333.000,-- N

66.000,-- N

81.000,-- N

49.000,-Reserve

-

De beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ wordt aangewend voor de kapitaallasten van de investering ‘toegangspoort begraafplaats’ en de ondergrondse afvalopslag. De egalisatiereserve afvalstoffenheffing is ingezet voor egaliseren van de tarieven.

53

N

54

3 Besturen en organiseren

•

AMBITIE

Dialogen met Hattem We willen in partnerschap met de Hattemers, maatschappelijke organisaties, ondernemers en de gehele gemeenteraad werken aan de koers voor een duurzaam, toekomstbestendig en betekenisvol zelfstandig Hattem. We staan open voor initiatieven en ideeën vanuit de Hattemse samenleving die daar aan bijdragen. We hopen dat de agenda voortdurend verrijkt wordt met nieuwe onderwerpen en initiatieven. Daarbij moeten we natuurlijk wel steeds bekijken hoe we ook de randvoorwaarden realiseren om met onderwerpen en initiatieven aan de slag te gaan. We zullen keuzes moeten maken in wat we oppakken en daarin ook prioriteren. In dialoog met de gemeenteraad zien we onderwerpen die we de komende vier jaar gezamenlijk zouden willen oppakken, met daarbij de open uitnodiging om de koers en de agenda van de stad te verrijken. Investeren in Hattem! Hattem staat voor grote maatschappelijke opgaves met beperkte financiële middelen. Dit vraagt om scherpe financiële keuzes die de onderlinge solidariteit niet op de proef stellen. Het vorige college heeft in aanvulling op de rijksmaatregelen met een zestal steunpakketten de negatieve effecten van corona zoveel mogelijk bestreden, maar de coronajaren hebben natuurlijk wel hun weerslag gehad op onze gemeenschap.

De inflatie en prijsstijgingen vragen onze aandacht, net als de klimaatcrisis, het woningtekort, de personeelstekorten en de stikstofproblematiek. De rol van de gemeente bij de oplossing van deze crises is vaak beperkt, maar wij willen wel kijken hoe wij vanuit onze rol en mogelijkheden op een toekomstbestendige wijze met de Hattemers aan de slag kunnen voor Hattem.

55

We voorzien incidentele investeringsruimte, wat vertrouwen geeft om onze ambities en plannen tot uitvoer te brengen. Het tempo van onze ambities stemmen we af op de financiële mogelijkheden. We investeren in de opgaven waar onze ondersteuning het meeste maatschappelijke meerwaarde heeft en het grootste verschil kan maken. We communiceren de financiële cijfers compact, in begrijpelijke taal en overzichtelijk. We willen in kunnen blijven spelen op de actualiteit en meebewegen op de energie van de samenleving. Daarom willen we kansrijke initiatieven helpen in de opstartfase, maar we gaan initiatieven niet overnemen en gaan geen structurele verplichtingen aan. We willen jaarlijks met de raad bespreken welke speerpunten toegevoegd moeten worden aan de agenda en deze speerpunten daarna opnemen in de begroting. We beseffen ons dat we een manier van werken voorstaan die meer vraagt van raad, college, organisatie en inwoners, ondernemers en instellingen. We willen het nog meer samen doen en sneller kunnen schakelen. Dat zal extra capaciteit en (proces)geld vragen op onderdelen

•

FINANCIEEL Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

6.353

4.920

4.487

5.385

4.110

4.330

Totaal baten

-29.466

-28.653

-30.275

-32.078

-31.780

-33.162

Resultaat voor bestemming

-23.114

-23.732

-25.788

-26.693

-27.670

-28.833

(x € 1.000,--)

56

Meerjarenraming

3a Besturen en organiseren - Netwerken en besturen

•

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026

-

-

-

-

-

•

Bestuur Nieuwe vormen van democratie: we willen samen met de gemeenteraad komen tot nieuwe vormen van democratie waarbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actiever worden betrokken bij besluitvorming, beleid en uitvoering van plannen. We wensen een meer inclusieve democratie waarbij ruimte is voor initiatief en tegenspraak, waarbij we handelen vanuit de menselijke maat en een gezamenlijk toekomstbeeld van Hattem. We willen kinderen en jongeren een heldere stem geven wanneer we besluiten over de toekomst van Hattem. Met alle partijen in de gemeenteraad willen we onderzoeken hoe we hier vorm aan kunnen geven. We willen in overleg met de gemeenteraad komen tot een alternatieve viering van Oud & Nieuw. We voeren de dialoog met elkaar over hoe we willen omgaan met het afsteken van vuurwerk in Hattem tijdens de jaarwisseling. Initiatieven als pumptrack (bewegen) en graffiti (cultuur) bespreken op kansrijkheid en bijdrage aan toekomstbestendig Hattem en mogelijke rol van de gemeente daarbij. Samenwerking We benutten de kansen die (regionale) samenwerking biedt om de realisatie van onze bovenlokale opgaven bereikbaar te maken. Dat gaat niet alleen over het pakken van kansen op cofinanciering, maar ook over het langs regionale weg werken aan zaken die lokaal effect hebben voor onze inwoners.

RELEVANTE THEMA’S

1. BESTUUR: Ontwikkelingen: • Gemeenteraad Gelet op de toenemende werkzaamheden die er op de griffie afkomen (hetgeen door diverse externe onderzoeken ook wordt onderschreven) en het feit dat de gemeenteraad meer in wil gaan zetten op intensievere communicatie met inwoners, vraagt dit extra formatie voor de griffie. Dit proces willen we in 2024 al gaan inzetten. Daarnaast zal er ook verder worden ingezet op doorontwikkeling en professionalisering van de gemeenteraad, naast structurele kosten voor opleiding en training zal dit wellicht ook tot andere kosten leiden omdat er bepaalde keuzes moeten worden gemaakt die kosten met zich meebrengen. Hiervoor willen we een extra budget van € 10.000 beschikbaar stellen.

57

Thema’s: • Integrale veiligheid Integrale veiligheid is een terrein waarin we steeds meer samenwerken met verschillende beleidsterreinen. Zo zien we in casuïstiek steeds meer overlap met het sociaal domein (bijvoorbeeld op de terreinen huiselijke geweld of personen met verward gedrag). Om dit goed op te vangen zijn er intern korte lijntjes, maar wordt er ook regionaal aandacht besteed aan kennisdeling. We werken samen met politie, OM, Het Veiligheidshuis en het RIEC. In 2024 is er een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2024-2027. In dit plan werken de gemeenten Elburg, Epe, Hattem, Heerde, Nunspeet, Oldebroek, het Openbaar Ministerie en de politie basisteam Veluwe Noord samen aan de hand van de drie prioriteiten: Ondermijning, Gedigitaliseerde Criminaliteit en Jeugd. Deze prioriteiten zijn besproken in de gemeenteraden. Ook de vaststelling van het Integrale Veiligheidsplan 2024-2027 zal via de gemeenteraad verlopen. De uitwerking van de prioriteiten vindt plaats in jaarlijkse Uitvoeringsprogramma's (UVP) die door het college worden vastgesteld. Om de boa’s goed het werk uit te kunnen laten voeren is nodig dat zij een eigen dienstvoertuig krijgen. Met een dienstvoertuig kunnen boa’s hun taken effectief uitvoeren, een groter gebied bestrijken, snel reageren op noodsituaties en een positieve impact hebben op de handhaving van wet en regelgeving.

Tevens zorgt een dienstvoertuig voor zichtbaarheid en herkenbaarheid bij burgers. Uitgangspunt is de aanschaf van een elektrische auto. •

Ondermijning Ondermijning is waar de onder- en bovenwereld steeds meer met elkaar verweven raken. Dit gaat ten koste van inwoners en ondernemers. Bovendien brengt dit risico's mee voor de betrouwbaarheid van de overheid. Ondermijning is dan ook een thema wat de afgelopen jaren, maar ook de komende jaren, onze prioriteit heeft. In 2021 is de coördinator ondermijning begonnen voor Veluwe Noord. Deze functie loopt af per 1 januari 2024. In het vierde kwartaal van 2023 zal er worden gekeken op welke wijze de gemeenten gezamenlijk de aanpak van ondermijning willen voortzetten.

•

Samenwerking Regio Zwolle Hattem maakt samen met 21 andere gemeenten onderdeel uit van de Regio Zwolle. We zien dat het Rijk steeds vaker via de (stedelijke) Regio’s toenadering zoekt. Zo werkt de Regio Zwolle samen met het Rijk aan de grote opgaven rond mobiliteit en woningbouw, maar ook aan thema’s als klimaatadaptatie en de wateropgave. Dit komt samen in de NOVEX-aanpak: een combinatie van de verstedelijkingsstrategie en NOVI-uitwerking. Deze “nieuwe” opgaven hebben zich in 2023 vertaald in de meerjarige agenda ‘Regio Zwolle stapt door’. Daarnaast worden bestaande maatregelen zoals ondernemersdienstverlening en innovatieondersteuning via Kennispoort, en de human capital agenda, gecontinueerd. De meerjarige agenda is door de gemeenteraad op 10 juli 2023 vastgesteld. Voor deelname in de Regio Zwolle betalen alle gemeenten een jaarlijkse bijdrage per inwoner. In 2024 is dat € 2,37 per inwoner voor de basisinfrastructuur (structureel). Voor deelname aan de vier actielijnen is dat in 2024 € 4,59 per inwoner (incidenteel). Kop van de Veluwe (spoor 1) Op de Kop van de Veluwe werken vijf gemeenten, het waterschap en de provincie aan een gezamenlijke agenda voor de komende jaren. Hierin benoemen de samenwerkingspartners de opgaven waar ze de komende jaren samen aan willen werken.

Enerzijds op het gebied van economie en arbeidsmarkt (menselijk kapitaal) en anderzijds op integrale en gebiedsgerichte opgaven in het fysieke domein. Denk hierbij aan woningbouw, klimaat, mobiliteit, stikstof etc. Deze Samenwerkingsagenda ligt naar verwachting nog dit jaar voor aan uw raad. De Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe is tevens het regioarrangement tussen Kop van de Veluwe en de provincie Gelderland. De regioarrangementen van alle 7 regio’s vormen de basis voor het Ruimtelijk Voorstel, wat de provincie Gelderland aan het Rijk presenteert.

58

De Kop van de Veluwe gemeenten zijn onderdeel van de Regio Zwolle en werken in die hoedanigheid ook samen in bijv. afstemming over de verstedelijkingsstrategie (samen met de andere Vitale kernen) of betrokkenheid bij de diverse Regio Zwolle Tafels. De burgemeester van Elburg vertegenwoordigt de Kop van de Veluwe in het Regiobestuur van de Regio Zwolle. Hierover stemmen de burgemeesters van de vijf gemeenten periodiek af. De Kop van de Veluwe gemeenten onderzoeken tot slot in gezamenlijkheid mogelijke inbreng voor de Regio Deals 5e tranche voor zowel de aanvraag van de Regio Zwolle als die van de Veluwe. In de begroting 2024 nemen we vast een voorschot op definitieve besluitvorming over de Samenwerkingsagenda, en de daarbij benodigde middelen voor uitwerking, door voor organisatiekosten € 15.000,- structureel op te nemen en € 25.000,- incidenteel voor 4 jaar. Kop van de Veluwe (spoor 2) Op het gebied van bedrijfsvoering werken de Kop van de Veluwe gemeenten in wisselende samenstellingen en gradaties samen. Voor ICT wordt momenteel het voorkeursscenario van een intensieve samenwerking met 5 gemeenten uitgewerkt. Voor Belastingen werken we aan een samenwerking met Oldebroek, Heerde en Elburg, hetzelfde geldt voor Inkoop. Noord-Veluwe Bereikbaar Het project Noord Veluwe Bereikbaar heeft vooral als doel met flankerende maatregelen de verkeersdrukte op de A28 te laten afnemen.

Hiervoor is een pakket aan maatregelen vastgesteld waaraan momenteel volop uitvoering wordt gegeven.

•

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

3.165

2.747

2.796

2.867

2.924

2.937

Totaal baten

-625

-254

-90

-85

-89

-82

Resultaat voor bestemming

2.540

2.493

2.705

2.782

2.835

2.855

(x € 1.000,--)

•

Meerjarenraming

ANALYSE

Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘besturen en netwerken’ een nadelig saldo van € 213.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2023

2024

Verschil

Raad en commissies

594

609

15

Burgemeester en Wethouders

790

823

33

Bestuursondersteuning

23

39

16

Verkiezingen

40

29

-11

Integrale veiligheid

870

1.064

194

Rampenbestrijding

50

53

3

Externe betrekkingen

126

89

-37

2.494

2.705

213

Besturen en netwerken

59

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Burgemeester en wethouders - De salarissen zijn geïndexeerd (N) - In 2023 is de wachtgeldverplichting van een gewezen wethouder eenmalig geraamd (V) • Integrale veiligheid - Herijking capaciteit en werkplanning van de ambtelijke inzet en indexatie van salarissen (N) - In 2023 is op aanbeveling van de Veiligheidsregio een brandput aangelegd ten behoeve van de Binnenstad. Dit betreft eenmalige kosten (V) - De bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling VNOG is gestegen (N) - De bijdrage door de regiogemeenten in de kosten van de coördinator ondermijning is komen te vervallen (N). • Externe betrekkingen - Herijking capaciteit en werkplanning ambtelijke inzet t.b.v. mobiliteit en bereikbaarheid (A28)

Reserve

60

33.000,--

N

194.000,--

N

37.000,--

V

Algemene reserve - Met de algemene reserve zijn de wachtgeldvergoedingen van de wethouders verrekend. - Deze reserve is ook ingezet voor dekking van de kosten voortvloeiend uit de motie ‘advertentiekosten’ gerelateerd aan de communicatiebehoefte vanuit de raad.

3b Besturen en organiseren - Dienstverlening

•

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026

-

•

We werken aan een toekomstbestendig stadhuis. We gaan investeren in het Stadhuis als plek voor dienstverlening en ontmoeting voor onze inwoners.

RELEVANTE THEMA’S

1. DIENSTVERLENING: Ontwikkelingen: • Huisvesting We hebben ons ten doel gesteld om de inrichting en het gebruik van het stadhuis toekomstbestendig te maken. We willen een inrichting van het stadhuis die past bij de dienstverlening die we aan onze inwoners bieden en waarbij verduurzaming van het pand plaatsvindt. De inrichting en het gebruik van het stadhuis moeten – naast dat aan de regelgeving op het gebied van (brand)veiligheid, arbo en informatieveiligheid wordt voldaan – ook ondersteunend zijn aan de organisatievisie, taken en werkwijze van de gemeentelijke organisatie. Ontwikkelingen zoals de coronacrisis zijn meegenomen in de eerder ontwikkelde scenario’s. We bereiden ons nu voor op besluitvorming over deze scenario's. Ten behoeve van de besluitvorming worden verschillende thema’s in een afwegingskader opgenomen, die ten opzichte van elkaar worden gewogen en op die manier ondersteunend zijn aan de integrale besluitvorming. Het afwegingskader zal aan de raad voorgelegd worden en daarna toegepast worden om te komen tot een scenario-keuze. Daarnaast zal een participatieagenda worden opgesteld. De mate van participatie en de doelgroepen die participeren hangen af van het scenario dat gekozen wordt. Op deze manier wordt een maatwerk participatietraject ontwikkeld en uitgevoerd.

Na de keuze voor een scenario zullen ook de daarbij behorende financiële gevolgen in de begroting verwerkt worden. Voor de meeste scenario’s geldt dat die een groter bedrag betreffen dan de 4 miljoen euro die nu in de begroting is opgenomen. •

Ontwikkeling KCC Op grond van het Programma Verbetering Dienstverlening, werken wij toe naar een light klantcontactcentrum (KCC). De positionering van het KCC krijgt vorm in diverse klantprocessen en verschillende kanalen. Per keten worden afspraken gemaakt in welke mate het KCC, taken op zich kan nemen. Daarbij kijken we naar direct klantcontact aan de balie, telefonische dienstverlening, informatieverstrekking via social media en binnengekomen mails. Ons uitgangspunt is om daar waar

61

mogelijk, digitaal contact te stimuleren en waar het meerwaarde heeft voor inwoners en ondernemers persoonlijk contact te handhaven. In samenspraak met medewerkers van verschillende vakinhoudelijke teams worden KCC-medewerkers opgeleid zodat er meer vragen van inwoners en ondernemers tijdens het eerste contact kunnen worden afgehandeld. Daardoor bieden we betere dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers en ontlasten we de ketens. Binnen de doorontwikkeling van het KCC, is specifiek aandacht voor de telefonische bereikbaarheid. Helaas hebben we veel technische problemen met de huidige software gehad. Inmiddels zijn hierover aanvullende en aangescherpte afspraken met de leverancier gemaakt. We willen de bereikbaarheid van de totale organisatie in kaart brengen met behulp van een (externe) nulmeting. De bevindingen willen we vertalen naar maatregelen om de telefonische bereikbaarheid te verbeteren. Voor de afhandeling van meldingen openbare ruimte (MOR) hebben we in de loop van dit jaar vastgesteld dat het nieuwe zaaksysteem geen uitkomst biedt. Hierdoor hebben we alsnog besloten te onderzoeken om in H2O-verband een MOR-app aan te schaffen. Met deze app kunnen inwoners snel en eenvoudig via een mobiele device meldingen doorgeven aan de gemeente. Naast dat een app voor de inwoner handig is, is de afhandeling van de melding voor de gemeente efficiënter. •

Digitale ontwikkelingen Meldingen openbare ruimte (MOR) Voor de afhandeling van meldingen openbare ruimte onderzoeken we in H2O-verband de mogelijkheid van het gebruik van het nieuwe zaaksysteem dan wel een app. Vooruitlopend op de komst van een app, waarmee inwoners snel en eenvoudig via een mobiele device meldingen doorgeven aan de gemeente, richten we het nieuwe zaaksysteem in om meldingen openbare ruimte zoveel mogelijk digitaal te laten verlopen. Inwoners kunnen digitaal meldingen via de website dorgeven en wanneer meldingen telefonisch bij de gemeente binnenkomen worden deze door het KCC in het zaaksysteem verwerkt.

•

Digitale toegankelijkheid websites Hattem, Heerde en Oldebroek De gemeentelijke websites van Hattem, Heerde en Oldebroek voldoen aan de eisen uit het Tijdelijk . besluit digitale toegankelijkheid overheid. Dit houdt in dat onze websites gebruiksvriendelijk en toegankelijk zijn voor verschillende doelgroepen. De websites voldoen op de pdf-bestanden na. Digitale toegankelijkheid is geborgd in het in 2022 vastgestelde websitebeleid H2O. Er is onderzocht of er geschikte tooling is voor het toegankelijk maken van pdf-bestanden. Dat is op dit moment niet het geval. We blijven de ontwikkelingen monitoren. De Single Digital Gateway (SDG) geeft inwoners en ondernemers toegang tot digitale overheidsdienstverlening in de Europese Unie. Deze centrale toegangspoort verwijst gebruikers door naar de juiste websites in de verschillende lidstaten. Alle diensten van de gemeente Hattem worden via dit portaal ontsloten (Annex 1). In Annex 2 moet het ook mogelijk zijn om direct een aanvraag in te dienen via de centrale toegangspoort. Aan overheidswebsites worden (wettelijke) eisen gesteld. In de afgelopen jaren zijn er meer en aanvullende richtlijnen gekomen voor overheidswebsites. Dit maakt het noodzakelijk om hier duidelijke afspraken over vast te leggen, die gebruikt kunnen worden bij de toetsing van de huidige en toekomstige websites. Het beleid is in H2O-verband opgesteld en vastgesteld.

Het beleid heeft als doel het vaststellen en vastleggen waar onze gemeentelijke websites aan moeten voldoen. In de basis gaat het om de volgende vier hoofdonderdelen (BTAB): - Beveiligingsbeleid - Toegankelijkheidsbeleid - Archivering - Beheer

62

•

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

240

260

275

275

275

275

Totaal baten

-170

-172

-179

-186

-194

-201

71

88

96

89

82

74

(x € 1.000,--)

Resultaat voor bestemming

•

Meerjarenraming

ANALYSE

Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘dienstverlening’ een nadelig saldo van € 8.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2023

2024

Verschil

Burgerzaken

88

96

8

Dienstverlening

88

96

8

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Burgerzaken - Herijking capaciteit en werkplanning van de ambtelijke inzet burgerzaken € 15.000,-- (N) en indexatie van de legesbaten € 7.000,-- (V)

Reserve

•

8.000,-- N

Er vinden in 2024 geen verrekeningen met de reserves plaats.

63

64

3c Besturen en organiseren - Financiën

•

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 • • • •

•

We geven een vervolg aan het zero-based begroten wat onder het vorige college is gestart. Dat vergroot de transparantie van hoe we onze middelen inzetten en zo kunnen we sneller schakelen; We willen meer sparen en minder lenen om zo te werken aan de toekomstbestendigheid van onze financiën en de reserves op peil te brengen; We streven naar in relatieve zin gelijkblijvende woonlasten voor onze inwoners; De nieuwe tarieven voor de toeristenbelasting bepalen we na afstemming met de raad en de ondernemers en willen we meerjarig vastzetten qua basisbedrag.

RELEVANTE THEMA’S •

Algemeen Artikel 212 van de Gemeentewet regelt dat de raad bij verordening de uitgangspunten vaststelt voor het financiële beleid, het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie. De verordening waarborgt dat aan de eisen van rechtmatigheid, verantwoording en controle wordt voldaan. De verordening wordt in het najaar van 2023 geactualiseerd (planning). Nieuwe financieringssystematiek Eind 2021 stelde het kabinet het nieuwe coalitieakkoord Rutte IV vast: “Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst”. Daarin besloot het kabinet na 2025 een nieuwe financierings-systematiek te ontwikkelen voor de decentrale overheden. Een van de aanpassingen waarnaar het Rijk kijkt, is een uitbreiding van het lokale belastinggebied. Op dit moment weten we nog niet hoe de nieuwe financieringssystematiek tussen het Rijk en gemeenten zich ontwikkelt. Of hoe die er straks uit gaat zien.

•

Belastingen Onroerende zaakbelastingen De bekendste gemeentelijke belasting is de onroerendezaakbelasting (ozb). De grondslag is de WOZwaarde. Deze wordt ieder jaar opnieuw bepaald. De afgelopen jaren is vooral de waarde van woningen sterk gestegen. Belastingbetalers zijn vaak bang dat een hogere WOZ-waarde leidt tot een evenredig grote stijging van de betaalde ozb. Dit is niet het geval omdat ozb-tarieven worden vastgesteld door de gewenste opbrengst te delen door de belastinggrondslag. Een hogere WOZ-waarde betekent bij gelijkblijvende opbrengst dan een lager tarief. In de voorliggende begroting is voor het begrotingsjaar 2024 alleen het inflatiepercentage van 4,0 % toegepast.

65

Om de begroting in meerjarenperspectief sluitend te krijgen ontkomen we niet aan aanvullende (inkomsten)maatregelen voor de jaren 2025 t/m 2027. Wisselgeld in de vorm van keuzes maken in het ambitie- en voorzieningenniveau zijn voor zover noodzakelijk aangedragen en verwerkt. Het investeringsvolume van ruim € 40 miljoen drukt stevig op de gemeentelijke financiën als gevolg van inflatie en de in toenemende mate stijgende rente en leidt tot een budgettaire opgave. Daarnaast is uitvoerig gesproken over de werkdruk bij het personeel en de disbalans die is ontstaan in de verhouding eigen - vast personeel ten opzichte van externe inhuur. Ook vanuit de raad is meermaals deze ongewenste ontwikkeling onder de aandacht gebracht. In deze begroting is de koers ingezet om de balans te herstellen. Bovengenoemde ontwikkelingen leggen een dusdanig zwaar beslag op de gemeentefinanciën dat geen positief begrotingsresultaat valt te presenteren. Het ligt voor de hand een maatregel door te voeren waarbij de inkomsten uit de onroerende zaakbelastingen worden verhoogd. Met jaarlijks 7,5% ingaande het jaar 2025 - bovenop het indexeringspercentage - is een structureel en reëel sluitende begroting gerealiseerd. Afvalstoffenheffing De argumentatie voor een inkomstenmaatregel in de vorm van verhoging van de OZB inkomsten is bovenstaand aangedragen.

De mogelijkheid dient zich echter aan om het begrotingsresultaat 2025 incidenteel in te zetten voor compensatie van de toenemende belastingdruk voor de jaren 2025 t/m 2027. In de vorm van een incidentele dotatie vindt in 2025 een toevoeging aan de reserve afvalstoffenheffing plaats. Hierdoor wordt het begrotingsresultaat in 2025 verlaagd en het saldo van de reserve afvalstoffenheffing verhoogd. Tijdelijk, want de reserve wordt vervolgens in de jaren 2025 t/m 2027 ingezet om de lastendruk als gevolg van de OZB-maatregel te neutraliseren door een verlaging van het vastrecht bij de afvalstoffenheffing. De doorgevoerde wijzigingen doen zich ‘technisch’ voor in de meerjarenbegroting en hebben geen effect op de daadwerkelijke belastingdruk 2024 die wordt bepaald bij het vaststellen van de tarievenverordening 2024. Voor de begroting 2025 en verder worden de situatie en de te maken keuzes opnieuw in beeld gebracht bij de dan op te stellen meerjarenbegroting. Afvalstoffenheffing en Rioolheffing Voor een toelichting op deze beide heffingen wordt verder verwezen naar paragraaf A Lokale heffingen waarbij nader wordt in gegaan op de indexatie en de kostendekkendheid. Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven om de eigen inkomsten te vergroten. Het geld wordt gebruikt om voorzieningen binnen de gemeente op een bepaald peil te brengen of te houden.

Dit betekent dat het geld niet per se hoeft te worden ingezet voor voorzieningen die direct aan het toerisme zijn te koppelen. In de begroting 2024 wordt uitgegaan van een verhoging van de tarieven 2023 met € 0,30. De gedifferentieerde tarieven voor 2024 worden € 1,86 en € 2,33 ingaande het begrotingsjaar 2024. Vanaf het begrotingsjaar 2025 worden de tarieven jaarlijks met het inflatiepercentage geïndexeerd. Vennootschapsbelasting We hebben met ingang van 2016 te maken met de Wet modernisering VPB-plicht overheidsondernemingen indien en voor zover zij een onderneming drijft. Er is sprake van een onderneming wanneer cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden - een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; - die deelneemt aan het economische verkeer; - met het oogmerk om winst te behalen. We bewaken voortdurend of activiteiten, waaronder ruimtelijke projecten zoals woonzorgzones, mogelijk belastingplichtig zijn.

66

Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2024 is berekend op een bedrag van € 253.000. Zie voor een uitgebreide toelichting paragraaf B Weerstandsvermogen. •

Algemene Uitkering - De algemene uitkering voor de jaren 2024 en verder is begroot op basis van de informatie die in meicirculaire gemeentefonds 2023 bekend is gemaakt. De raad is hierover geïnformeerd voorafgaand aan de behandeling van de Voorjaarsnota 2023 in juli. - Op 19 september is de septembercirculaire gemeentefonds 2023 gepubliceerd. Te laat om te mee te nemen in de financiële cijfers van de primaire begroting 2024-2027. Evenals in eerdere jaren zal de raad vóór de begrotingsbehandeling (in 2023 op 6 november) worden geïnformeerd over de financiële consequenties voor de gemeente Hattem. - De onderstaande tabel geeft de standen van de genoemde circulaires weer en de mutaties. (bedragen x € 1.000,--) Circulaire / Jaar

2024

2025

2026

2027

Mei 2022 eindstand

21.106

22.288

20.977

21.354

Mei 2023 eindstand

22.232

23.499

22.429

22.858

1.126

1.211

1.442

1.504

Financiële mutatie

De bedragen van de meicirculaire 2023 zijn jaarlijks circa € 400.000 hoger dan opgenomen in de informatie aan de raad 'Uitkomsten meicirculaire 2023 op hoofdlijnen'. Om reden dat een aantal maatstaven zijn bijgesteld waardoor de eindstand mei 2023 hoger wordt. Verreweg het grootste deel van de jaarlijkse mutaties bestaat uit de aangroei vanuit het Accres, waarvan vooral loon- en prijscompensatie. Btw compensatiefonds De jaarlijkse septembercirculaire geeft aan wat het voorschot van dat betreffende jaar wordt. De meicirculaire van het volgend jaar (in casu 2024) gaat dat voorschot afrekenen. In de begroting anticiperen wij niet op de mogelijke ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds (BCF). Om reden dat er tussen de circulaires grote verschillen zijn in de berekende ruimte. Ter indicatie: de ruimte voor het jaar 2023 is in septembercirculaire 2023 € 211 miljoen lager geraamd door het Rijk dan in september 2022. Integratie-uitkering sociaal domein De integratie-uitkering sociaal domein bevat vanaf 2023 alleen nog Participatie: het deel WSW en Nieuwe begeleiding Beschut werk. •

Loon- en prijsstijgingen Inflatie/prijsstijgingen Naast de forse inflatie hebben we ook te maken met de ontwikkelingen op de energiemarkt. Het Centraal Planbureau (CPB) volgt de ontwikkelingen met aandacht. En stelt regelmatig de prijsindicatoren bij. Dat wil zeggen: de percentages waarmee prijzen stijgen. Die indicatoren staan ook in de mei- en septembercirculaire van het gemeentefonds. Deze ontwikkelingen hebben ook financiële invloed op de begroting en meerjarenraming van onze gemeente. Niet alleen voor het reëel begroten van de lastenkant van de begroting en meerjarenraming, maar ook aan de batenkant. Het Rijk compenseert de extra uitgaven voornamelijk via de loon- en prijscompensatie in de accressen van het gemeentefonds. Daarnaast zorgt ook de inflatiecorrectie op de eigen tarieven en belastingen voor compensatie.

67

Salarisstaat De gemeentelijke salarisstaat gaat uit van het salaris peil per 1 januari 2024 en is gebaseerd op de CAO Gemeenten. De CAO loopt van 2 januari 2023 tot en met 31 december 2023. Voor 2024 is naast stijgende premies ook rekening gehouden met een verwachte loonstijging. De werknemers, vertegenwoordigd in de vakbonden, zetten de CAO-onderhandelingen in met een loonsverhoging met 8%. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) noemt op het gebied van loonontwikkeling geen percentages maar wil een loonontwikkeling afspreken waarmee de gemeentelijke sector zich goed positioneert tegenover de omliggende sectoren in de overheid. Hierbij wordt de ruimte voor loonontwikkeling mede bepaald door de verwachte pensioenpremieontwikkeling in 2024. In de voorliggende begroting is met een loonstijgingspercentage met 5% rekening gehouden en met een bedrag van € 352 duizend verwerkt in de salariscomponent op de reguliere producten. Het bedrag is verrekend met de opgenomen stelpost voor loon- en prijsstijgingen. Stelpost De gemeentebegroting wordt jaarlijks opgesteld in constante prijzen. Voor loonkosten- en prijsstijgingen ontvangt de gemeente in de algemene uitkering een compensatie. Jaarlijks wordt hiervoor in de begroting een stelpost opgenomen waarbij het bedrag is gebaseerd op de prijsontwikkeling BBP 2023 en toegepast op de jaren 2024 en verder.

De begroting wordt hierdoor vertaald naar lopende prijzen. Voor de (meerjaren)begroting 2024 is het in de algemene uitkering vertaalde percentage ontoereikend om de loonkosten- en prijsstijgingen te compenseren. Dit betekent onder andere dat aan de lastenkant grotendeels de ‘nullijn’ in de vorm van bestaand beleid is gehanteerd. Wel zijn de subsidies geïndexeerd en zijn (meerjaren)begrotingen van verbonden partijen als uitgangspunt genomen voor de gemeentelijke bijdrage. Als financieel vangnet is voor de stelpost voor loon- en prijsontwikkelingen voor 2024 een bedrag opgenomen van € 100 duizend jaarlijks vermeerderd met € 100 duizend tot een bedrag van € 400 duizend in 2027. Gelet op de financiële ontwikkelingen bij de door de gemeente gesubsidieerde instellingen is, naast de reguliere indexatie die heeft plaatsgevonden, een incidenteel bedrag van € 100 duizend begroot en als vangnet beschikbaar. •

Dividend - Alliander De gemeente Hattem bezit 169.659 aandelen. Op grond van de prognoses is een bedrag van € 100.000 aan dividend te verwachten. Het dividend is in lijn met voorgaande jaren en zal de komende jaren nagenoeg gelijk blijven. Alliander heeft een ambitieus investeringsprogramma om de duurzaamheidstransitie te kunnen realiseren. Dit zou de komende jaren effect kunnen hebben op het uit te keren dividend. -

Vitens NV De gemeente Hattem bezit 10.682 aandelen. De uitkering van dividend door Vitens is onder andere gekoppeld aan de solvabiliteit. Beneden een solvabiliteit van 30% wordt geen dividend uitgekeerd. Omdat de solvabiliteit in 2022 31,0% bedroeg wordt naar verwachting vanaf 2024 wel weer dividend uitgekeerd. Bij een uitkering van € 0,90 per aandeel (gebaseerd op eerdere uitkeringen) begroten we vanaf 2024een dividend van circa € 9.600.

-

NV Bank voor Nederlandse Gemeenten De gemeente Hattem bezit 30.030 aandelen. Aanhoudende onzekerheden en ingrijpende ontwikkelingen in wet- en regelgeving maken het BNG niet mogelijk een uitspraak te doen over de hoogte van de toekomstige nettowinst. Vanaf de begroting 2023 is de raming van de dividenduitkering gesteld op € 50.000 per jaar. Voor de begroting 2024-2027 is er geen reden om deze raming bij te stellen.

68

-

•

NV Rova Holding De gemeente Hattem bezit 172 aandelen. Het resultaat op publieke taken vertaald zich in lagere tarieven. Het resultaat op commerciële taken en het resultaat op de stortplaats worden in de vorm van dividend uitgekeerd. Geraamd is een dividend van € 51.000.

Reservepositie Het weerstandsvermogen van de gemeente wordt uitgedrukt in een ratio. Bij de beoordeling van de ratio wordt gebruik gemaakt van een waarderingstabel die in samenwerking tussen het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) en de Universiteit Twente is opgesteld. Het uitgangspunt is dat de ratio hoger of gelijk moet zijn aan 1,4. Dit betekent dat het weerstandsvermogen als voldoende wordt gecategoriseerd en voldoende is om de gevolgen van risico’s op te kunnen vangen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze begroting is de weerstandsratio berekend op 2,05. De jaarrekening 2022 presenteert een ratio van 1,89. Beide meetgegevens geven aan dat het weerstandsvermogen uitstekend respectievelijk ruim voldoende is. Ons uitgangspunt 'een krachtig en stabiel financieel beleid' dat gericht is op een blijvend en structureel evenwicht tussen inkomsten en uitgaven en de ambitie om een robuuste reservepositie te hebben, maakt dat we de ontwikkeling van de weerstandsratio continu monitoren. De huidige begroting bevat een beoordeling van de onderlinge verhouding van de voorgeschreven kengetallen in relatie tot onze financiële positie. We willen beleid maken op de richting waarin de kengetallen zich moeten ontwikkelen. In het onderstaande overzicht is de ontwikkeling van de reservepositie over de afgelopen jaren weergegeven: Reservepositie

(bedragen x € 1.000,-) rekening

begroting

(stand per 1/1)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Algemene reserves

6.435

6.754

6.819

6.640

7.174

7.347

6.540

6.854

Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves (beklemd) Voorzieningen

2.367

2.797

1.972

2.115

2.402

2.429

3.081

2.965

892

842

796

750

704

653

606

560

2.143

2.249

1.918

1.833

1.691

2.965

2.991

2.857

Saldo van baten en lasten Totaal reserves en voorzieningen

1.483

-225

232

928

189

686

331

347

13.319

12.417

11.737

12.266

12.160

14.080

13.549

13.582

Aan de reserves wordt over 2024 per saldo een bedrag van € 179 duizend onttrokken. Te weten aan: Reserve ontwikkeling 2024 Algemene reserve Reserve afvalstoffenheffing Reserve ontwikkeling 't Veen Reserve gemeentelijke opvang Oekraïners Reserve dekking kapitaallasten Totaal:

(bedragen x € 1.000,--) -17 -16 55 -155 -46 -179

69

Het positieve exploitatieresultaat kan na besluitvorming worden toegevoegd aan de algemene reserve. (bedragen x € 1.000,--) Resultaatbestemming 2024

346

•

Rente Het omslagpercentage (de gemiddelde toegerekende rente) is ten opzichte van 2023 gewijzigd en komt voor 2024 uit op 1,0%. Het percentage ligt aan de grondslag voor de berekening van de kapitaallasten van in het verleden uitgevoerde investeringsprojecten waar financiering voor is aangetrokken. De kosten voor rente en afschrijving voor nieuwe investeringen zoals opgenomen op het meerjareninvesteringsprogramma worden na realisatie van het werk geraamd op een volledig jaar. Het investeringsvolume zoals op het programma opgenomen voor de periode 2024-2027 vraagt een financieel beslag van € 42 miljoen waardoor er een financieringstekort gaat ontstaan. De financiering wordt gerealiseerd door het aantrekken van vreemd vermogen in de vorm van langlopende leningen. Het percentage gerelateerd aan een twintigjarige lineaire lening bedraagt 3,6% (september 2023). De rentebedragen zijn verwerkt in de begrote kapitaallasten en doorbelast aan de diverse taakvelden. Verdere informatie is terug te vinden in de paragraaf Financiering.

•

Investeringen Als basis voor het meerjareninvesteringsprogramma geldt de jaarschijf 2024 en verder die bij de behandeling van de begroting 2023 door de raad is vastgesteld. We hebben hierbij het uitgangspunt van bestaand beleid gehanteerd. Daarbij willen we onze bedrijfsvoering continueren waarbij de lijn van control op investeringen wordt doorgezet. Aan de hand van een projectplan wordt beoordeeld of de investering wordt uitgevoerd en daarvoor beschikbaar gestelde middelen worden ingezet. Hierbij betrekken we nadrukkelijk het participatieaspect. Het investeringsvolume is ten opzichte van de voornemens uit 2023 gelijk gebleven. Gelet op de financiële positie van de gemeente zijn alle voorgenomen investeringen beoordeeld en geactualiseerd als gevolg van inspecties, onderhoudsplannen en niet in de laatste plaats loon- en prijsstijgingen. Waar (technisch) mogelijk zijn investeringen in de tijd doorgeschoven en zijn projecten geclusterd. Alle investeringen die in uitvoering zijn worden sober en doelmatig uitgevoerd. In de paragraaf Bedrijfsvoering wordt stilgestaan bij de ontwikkelingen in de informatie-voorziening ICT. Daar waar het bijstellingen betreft op het ‘M2A-project’ zijn de budgetten meegenomen op het investeringsprogramma.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=d02d9252-f66f-4a3c-b3e8-16560c402856