PROGRAMMABEGROTING 2024 DEFINITIEF
Tekst van het document
•
Buurtsportcoaches: Buurtsportcoaches zijn belangrijke sleutelfiguren voor de uitvoering van de sportagenda en de realisatie van de geformuleerde doelen van het sportakkoord. Inmiddels telt het team buurtsportcoaches drie leden met elk een eigen profiel. Een van hen is naast buurtsportcoach ook JOGG-regisseur, de anderen hebben als aandachtspunten aangepast/inclusief sporten en bewegen voor ouderen.
•
Gymzalen: Als gemeente hebben we de wettelijke taak om het bewegingsonderwijs te faciliteren. Daarnaast faciliteren we als gemeente met onze gymzalen ook de binnensportverenigingen in Hattem bij het beoefenen van hun sport. De gemeente heeft mede door diverse ontwikkelingen in 2023 een (integrale) toekomstvisie over de gymzalen laten ontwikkelen, zodat op basis hiervan de juiste keuzes gemaakt kunnen worden over de toekomst van haar sportaccommodaties. Deze visie wordt eind 2023 aan de raad voorgelegd en op basis van het door de raad gekozen scenario zal in 2024 gestart worden met de uitvoering van deze visie. Als gevolg van de BTW vrijstelling is er van 2019 voor gemeenten een 'specifieke uitkering stimulering sport' in het leven geroepen ter compensatie van de BTW die niet teruggevraagd kan worden. De gemeente doet hiervoor jaarlijks een aanvraag.
24
•
Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is begin 2023 ondertekend door VNG, VWS, ZN en GGD GHOR Nederland. Het akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040. De bijbehorende SPUK-regeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis. Vanuit deze middelen willen we in 2024 verder werken aan het versterken van integrale samenwerking in onze gemeente, een toenemend beleidsbewustzijn over de bestaande problematiek onder doelgroepen en het versterken van de sociale cohesie. Dit doen we door te investeren in netwerken en verenigingskracht.
5.
KUNST EN CULTUUR Ontwikkelingen: • In 2022 is een nieuw Cultuur- en erfgoedpact afgesloten op de Noord-Veluwe voor de periode 2022-2024. Dit pact is door het college van Hattem ook vastgesteld. Dit is in samenwerking met culturele en maatschappelijke partners in Hattem. Hierbij wordt ingezet op regionale samenwerking waar deze een versterkende werking heeft om ook lokale initiatieven een impuls te geven. 2024 is het laatste jaar van het huidige pact. • Voor nieuwe activiteiten en evenementen die gericht zijn op de cultuurdeelname, educatie en/of (cultuur)historie van Hattem en haar inwoners, hebben we budget om éénmalig deze activiteiten te ondersteunen. In navolging van de voorgaande jaren zijn in de Subsidiebeleidsregels de voorwaarden opgenomen waaraan deze initiatieven moeten voldoen. • In 2023 is een inventarisatie gemaakt van de kunst in de openbare ruimte in Hattem. Dat wordt in 2024 opgevolgd door een plan voor de schoonmaak en onderhoud van de werken. Hierin trekken we samen op met het Beeldhouwersgilde. • In 2024 is het 725 jaar geleden dat Hattem stadsrechten kreeg. Na een Hanzejaar vol mooie evenementen willen we ook deze bijzondere gelegenheid niet voorbij laten gaan. Samen met musea willen we voor onze inwoners aandacht besteden aan de historie van Hattem. We stellen 10.000 EUR beschikbaar voor een activiteit- of activiteiten gerelateerd aan Hattem 725 jaar.
6.
SUBSIDIEBELEID Ontwikkelingen: • Een aantal subsidieontvangers heeft te maken met loon- en prijsstijgingen. Indexatie compenseert (voor een deel) de stijgende kosten die organisaties hebben om de activiteiten te organiseren die de gemeente van hen vraagt. De prijscompensatie die we als gemeente ontvangen via het Gemeentefonds is de basis voor de indexatie voor loon- en prijsstijgingen van te verstrekken subsidies, zijnde 4%. Een aantal subsidiepartijen heeft aangegeven hogere loon- en prijsstijgingen te hebben in vergelijking met het indexeringspercentage dat de gemeente hanteert. Om aan de inhoudelijke afspraken te kunnen voldoen is het nodig deze subsidiepartijen een hogere subsidie te verstrekken. Het gaat om Vérian, de bibliotheek, MEE Veluwe, en Zoethout.
7.
INCLUSIE Ontwikkelingen: • In het bestuursakkoord is opgenomen dat Hattem een plek is waar iedereen niet alleen thuis is, maar zich thuis en betrokken voelt. In 2024 starten we met het faciliteren van activiteiten binnen het brede thema inclusie waarbij we ons richten op ontmoeting, meedoen en acceptatie.
25
•
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten
2.154
2.510
2.312
2.379
2.434
2.554
Totaal baten
-158
-377
-189
-181
-173
-134
Resultaat voor bestemming
1.996
2.133
2.124
2.198
2.260
2.421
(x € 1.000,--)
•
Meerjarenraming
ANALYSE
Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘welzijn en sport’ een voordelig saldo van € 9.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2023
2024
Verschil
Kulturhus en zwembad
791
747
-45
Bibliotheek
227
236
9
IJsbaan
2
2
0
Sport
151
276
125
Gymnastiekaccommodaties
294
231
-63
Kunst en Cultuur
342
320
-22
Mantelzorg en vrijwilligers werk
326
312
-14
2.133
2.124
-9
Welzijn en Sport
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Kulturhus en zwembad - De subsidie vanwege energieproblematiek bij het Zwembad en MFC de Marke is in 2023 eenmalig begroot voor € 60.000,-- (V). • Sport - De subsidie vanwege energieproblematiek is in 2023 eenmalig begroot voor € 55.000,-- (V). En de daaraan gerelateerde eenmalige vergoeding door het Rijk is in 2023 begroot voor € 185.000,-- (N). • Gymnastiekaccommodaties - Op basis van geactualiseerde meerjarenonderhoud programma gebouwen (MJOP) wordt onderhoud gepleegd aan de gemeentelijke sportaccommodaties. Door een gewijzigde fasering zijn de kosten € 20.000,-- (V) in 2024 lager. De kosten worden voor € 40.000,-- (V) gedekt uit de voorziening. • Kunst en Cultuur - De subsidies die beschikbaar zijn gesteld voor musea en voor lokale culturele instellingen zijn geïndexeerd voor circa € 20.000,-- (N).
26
45.000,--
V
125.000,--
N
63.000,--
V
22.000,--
V
De investeringen in het Anton Pieck museum drukken in 2024 voor het eerst als kapitaallasten op de begroting voor circa € 30.000,-- (N). De subsidie vanwege energieproblematiek is in 2023 eenmalig begroot voor € 70.000,-- (V). Reserve
-
Voor dekking van kapitaallasten van een drietal investeringen is de beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ aangewend.
27
28
2 Wonen, werken en recreëren
•
AMBITIE
Wonen in Hattem! Het is goed wonen en prachtig leven in Hattem. We zijn omringd door de Natura2000 gebieden van de IJsseluiterwaarden en de Veluwe. Dat maakt Hattem aantrekkelijk, zoals de Hattemers al weten, maar ook steeds meer toekomstige inwoners zien de kwaliteiten van onze Hanzestad. De opgave voor de komende jaren is om deze kwaliteiten enerzijds te beschermen, maar juist ook te blijven kijken en zoeken hoe we de balans vinden met het op een verantwoorde en zorgvuldige manier benutten van onze leefomgeving. Hierbij is de ruimte -letterlijk- beperkt waardoor keuzes gemaakt moeten worden. Duurzaam Hattem! Hattem start een duurzaamheidsoffensief en elke Hattemer profiteert hiervan. We vragen nadrukkelijk aandacht om in onze stad mens, milieu en economie in evenwicht te brengen. We putten onze aarde zo min mogelijk uit, omdat we oog hebben voor toekomstige generaties. Duurzaamheid gaat in Hattem over klimaatverandering, energietransitie en circulariteit, over het op een toekomstbestendige manier omgaan met onze leefomgeving. We gaan voor een Hattemse Green Deal waarin we samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, Triada, Veluwe Duurzaam en PoweredbyHattem duurzame plannen uitvoeren voor en met iedereen die mee wil doen, ongeacht inkomen of vermogen.
29
Het centrum van Hattem! De historische binnenstad van Hattem verovert het hart van de toeristen die onze mooie Hanzestad bezoeken. Daarmee is de binnenstad niet alleen een levende herinnering aan het verleden van Hattem, maar ook cruciaal voor de toekomst van Hattem. De schoonheid van ons centrum maakt het tot een prachtige plek om te beleven en elkaar te ontmoeten. Toeristen en inwoners bezoeken de winkels, musea en de horeca, genieten van de sfeer en cultuur en worden vermaakt met mooie evenementen. We willen hier in blijven investeren en de ruimte goed gebruiken. Natuurlijk is daarbij ook oog voor de leefbaarheid van de binnenstad voor bewoners. Bereikbaar Hattem! Hattem veilig en bereikbaar houden is een opgave die continu aandacht vraagt en veel verschillende onderdelen heeft. Het gaat niet alleen over de keuze voor de fiets of de auto, maar ook over het openbaar vervoer, de wegen in Hattem en de verbinding in en met de regio. Dit is extra complex doordat de beslissing over veel oplossingen op andere overlegtafels genomen wordt, zoals in Regio Zwolle, door de provincie Gelderland en de Rijksoverheid. We zien het dan ook juist als taak om met deze mede-overheden de verbinding te blijven leggen en zo voor Hattem te werken aan duurzame bereikbaarheid: lopend, fietsend, met het openbaar vervoer en met de auto.
We houden hier bij de inrichting van de openbare ruimte rekening mee.
•
FINANCIEEL Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten
9.793
7.947
9.023
9.127
9.260
9.750
Totaal baten
-2.615
-1.650
-1.840
-1.435
-1.026
-1.015
Resultaat voor bestemming
7.179
6.297
7.182
7.692
8.234
8.735
(x € 1.000,--)
30
Meerjarenraming
2a Wonen, werken en recreëren - Ruimtelijke ontwikkeling
•
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -
-
-
-
-
-
-
We werken samen in Regio Zwolle met de Kop van de Veluwe (Elburg, Hattem, Heerde, Nunspeet en Oldebroek) en stemmen af hoe wij ons willen verhouden tot de verstedelijkingsopgave waar Regio Zwolle zich voor gesteld ziet. Groei in kwaliteit en groei van de brede welvaart zijn daarbij ons doel. Ons gebied moet zich in samenhang ontwikkelen, het gaat niet alleen om wonen, maar ook om klimaatadaptatie, bereikbaarheid, kwaliteit van de leefomgeving en werkgelegenheid. We zien in Hattem mogelijkheden voor groei. Deze groei kan echter niet alleen op de huidige inbreidingslocaties gefaciliteerd worden. Om grip te houden en zelf richting te kunnen geven aan onze ontwikkeling gaan we tegelijk aan de lopende locaties op zoek naar nieuwe locaties en ontwikkelrichtingen. We staan open voor groei waarbij groen en/of natuur niet aangetast worden. We kiezen voor nietgrondgebonden woningen en gaan daarover graag het gesprek met de raad en de samenleving aan. Hierbij hanteren we de Omgevingsvisie Hattem en de Gebiedsverkenning Kop van de Veluwe als vertrekpunt. We gaan voor een woningmarkt waar voor iedereen een passende woning te vinden is; starters, gezinnen, alleenstaanden en ouderen. Dit doen we zonder gereserveerdheid over de inzet van enig instrument, zolang het ons doel - een ruimer en diverser en betaalbaar aanbod van woningen voor huidige en toekomstige inwoners - dient.
Er wordt specifiek ruimte gegeven aan Hattemers om in Hattem te kunnen blijven wonen door inzet van een zelfbewoningsplicht, anti-speculatiebeding en een percentage voor inwoners met een sociaal economische binding met Hattem. Om de inzet van deze instrumenten af te stemmen op de doelstelling omarmen wij het Woonplan Hattem en gaan samen met de raad in gesprek om tot een integrale Woonvisie voor Hattem te komen. In Hattem is ruimte voor de ontwikkeling van alternatieve woonvormen, zoals bijvoorbeeld een Knarrenhof, tiny houses en coöperatieve woonvormen. We zien daarnaast ook mogelijkheden in het splitsen van kavels en woningen. We zijn enthousiast over het initiatief Knarrenhof Hattem en bekijken op welke manier we een verdere bijdrage aan de realisatie ervan kunnen geven. We willen inzetten op het verder versimpelen en inzichtelijker maken van vergunningsprocedures. De nieuwe Omgevingswet biedt hiervoor kansen, maar we zoeken ook in onze werkprocessen naar winst voor onze inwoners. We gaan Hattem meer in contact brengen met de natuur, ecologie en biodiversiteit. Als gemeente gaan we daar zelf mee aan de slag in de aanleg en het beheer van de openbare ruimte om zo de kwaliteit en de leefbaarheid van de openbare ruimte te vergroten. We willen de nieuwe generaties ook in de praktijk kennis laten maken met natuur, ecologie en biodiversiteit.
Het liefste zien we dat tot stand komen vanuit een initiatief als bijvoorbeeld een Stadsboerderij. We willen de kennis en kracht in Hattem de ruimte geven. Zo’n initiatief zou ook plek kunnen bieden aan Hattemers die zorg of ondersteuning nodig hebben of hen een kans kunnen bieden om naar vermogen te participeren. Daarnaast willen we natuurinclusief bouwen in Hattem bevorderen. We dichten de energiekloof en bestrijden energie-armoede. We maken duurzaamheids-regelingen aantrekkelijk voor lagere inkomens, zodat zij ook maximaal kunnen profiteren.
31
-
-
-
-
-
-
•
Alle Hattemers, maar ook het Hattemse bedrijfsleven, hebben de mogelijkheid om mee te komen in ons duurzaamheidsoffensief. Hierin krijgt Veluwe Duurzaam een prominente rol. Hattem sluit aan op het Schone Lucht Akkoord en verbindt zich aan de doelstelling om de gezondheidsschade de komende jaren fors te verminderen. We maken hierbij gebruik van wat het Rijk, de provincie Gelderland, het RIVM en TNO ons aanreiken. De klimaatnotitie Hattem actualiseren we, waarbij een energieneutraal Hattem in 2030 leidend blijft. De warmtevisie wordt per wijk verder uitgevoerd. We wachten het lopende onderzoek over het zonnepark op de vuilstort af en nemen in dialoog met de gemeenteraad hierover een besluit. We streven naar geïntegreerde wind, geluid en energieschermen langs de A50. We blijven ons sterk maken voor meer zonnepanelen op daken. We zijn tegen de opening van Lelystad Airport, vanwege de CO2 uitstoot en de negatieve effecten voor mens en natuur. Zeker in een klimaat- en stikstofcrisis is het voor ons onvoorstelbaar dat het Kabinet een opening op welke termijn dan ook wil overwegen. We vragen onvermoeibaar aandacht voor de Veluwe als natuur- en stiltegebied en vinden de extra overlast van geluid en van fijn- en stikstof die de opening van Lelystad Airport met zich mee zou brengen onaanvaardbaar. Dit standpunt dragen we actief uit, ook op alle (bestuurlijke) overlegtafels.
We willen Hattemers de mogelijkheid bieden om hun woning te verduurzamen. We gaan de mogelijkheid onderzoeken om met Triada, maatschappelijke organisaties en bedrijven een samenwerking op te zetten die er voor zorgt dat energie bespaard wordt en, dat warmte en stroom goedkoper én schoner wordt opgewekt. Inzet is dat de besparingen terugvloeien in de stad in leefbaarheidsprojecten en vergroening. Green Deal Hattem is een project van heel Hattem. We nemen maatregelen op het gebied van duurzaamheid met een horizon van tientallen jaren. Van groot belang is dat iedere Hattemer hierin een stem krijgt. In dit project werken we nauw samen met de gemeenteraad om tot een pakket van duurzame maatregelen te komen. Duurzaamheidsinitiatieven. We gaan onderzoeken hoe de vergunningplicht voor (kleine) duurzaamheidsinitiatieven kan worden verminderd of zelfs kan komen te vervallen. We willen alle mogelijkheden benutten om initiatieven van Hattemers die bijdragen aan het halen van de duurzaamheidsdoelstelling van onze gemeente en het Rijk onderzoeken. We gaan de mogelijkheden in het vergunningtraject hiervoor verkennen en onderzoeken.
RELEVANTE THEMA’S
1. RUIMTELIJKE ORDENING Ontwikkelingen: • Op tijd klaar voor de Omgevingswet Inmiddels is de invoeringsdatum van de nieuwe Omgevingswet eindelijk vastgesteld. De inwerkingtreding van de wet is op 1 januari 2024. Vanaf dat moment werken wij volgens nieuwe werkprocessen en met nieuwe systemen. De interne voorbereidingen, die voor een groot deel ook in H2O verband worden uitgevoerd, liggen nog steeds op schema. De laatste voorbereidende activiteiten hebben vooral betrekking op het maken van goede werkafspraken met de ketenpartners. Hierbij vormt de omgevingsdienst de belangrijkste schakel. Op dit moment is ook voorzien dat op 1 januari 2024 de ODNV (Omgevingsdienst Noord-Veluwe) en OVIJ (Omgevingsdienst Veluwe IJssel) fuseren tot één nieuwe organisatie. De voorbereiding op de Omgevingswet wordt gezamenlijk opgepakt. Dat betekent dat de regionale samenwerking is uitgebreid met de gemeenten die nu nog door de OVIJ worden bediend. Voor de sturing op het proces is ook een gezamenlijk BO (bestuursoverleg) ingericht. De invoering van de nieuwe Omgevingswet is een transformatieproces. Eigenlijk begint het “echte werk” pas na de feitelijke invoering. De jaren 2024 en verder staan in het teken van het verder uitwerken van
32
nieuwe werkwijzen die de gemeente in staat stellen de fysieke leefomgeving kwalitatief en kwantitatief goed in te richten en te benutten. De gemeente Hattem heeft bij de invoering van de Omgevingswet de ambitie om zo snel als mogelijk over een volwaardig en volledig instrumentarium conform deze wet te beschikken. Hierdoor beperken wij de transitieperiode zo veel mogelijk en vergroten wij de duidelijkheid voor de Hattemers. •
Omgevingsplan Hattem Een belangrijke voorwaarde voor bovenstaande doelen is het opstellen van een gebiedsdekkend omgevingsplan voor de gehele gemeente. Bij het maken van dat omgevingsplan moet het gemeentebestuur tal van keuzes maken over de aard en omvang van de regelgeving die in het plan moeten worden opgenomen. Het omgevingsplan is het voornaamste gemeentelijke instrument in de nieuwe Omgevingswet om sneller en flexibeler te kunnen inspelen op alle ruimtelijke ontwikkelingen. De uitdaging is om in het omgevingsplan een balans te vinden tussen het beschermen van de kwaliteiten van onze leefomgeving èn het vormgeven van mogelijkheden voor ontwikkeling. In 2024 worden de eerste stappen gezet in het opstellen van het Omgevingsplan Hattem. Daar waar nodig wordt ook de Omgevingsvisie bijgesteld en eventueel aangevuld met inzichten die bij het opstellen van het Omgevingsplan of de inhoudelijke programma's worden opgedaan.
•
Communicatie Zodra de invoering van de Omgevingswet een feit is, wordt breed naar alle betrokkenen (inwoners, bedrijven en partners in de keten) uiteengezet welke veranderingen de wet met zich meebrengt. In de organisatie leren alle betrokken medewerkers al werkend hoe de wet zijn beslag krijgt in hun werk.
•
Digitaal stelsel Omgevingswet Het Digitaal stelsel Omgevingswet is een elementaire schakel in het systeem van uitvoering van de Omgevingswet. Wij willen in 2024 de digitale informatievoorziening over de leefomgeving verder ontwikkelen. Uiteindelijk doel is dat alle initiatiefnemers voor ruimtelijke plannen over dezelfde digitale informatie kunnen beschikken als de overheid.
•
Financieel De kosten van de verdergaande invoering van de Omgevingswet hebben we ingeschat, waarbij rekening is gehouden met het in H2O-verband creëren van nieuwe functies, met name voor het beheer van de geautomatiseerde systemen en het beheer van de zgn. toepasbare regels. Voor 2024 is nog steeds een aanzienlijke inzet nodig van medewerkers en middelen. Voor het verder invoeren van de wet en voor het opstellen van het Omgevingsplan wordt daarnaast externe capaciteit ingehuurd. Hierbij is rekening gehouden met capaciteit voor het vervangen van reguliere taken, zodat interne medewerkers in staat zijn voldoende tijd te besteden aan de vervolgactiviteiten. De werkzaamheden van de Omgevingswet worden gefinancierd uit incidentele middelen.
•
Lelystad Airport De geplande vliegroutes voor Lelystad Airport vormen een bedreiging voor de leefbaarheid op de Veluwe en de woonomgeving van Hattem. De gemeente Hattem is dan ook tegen de opening van de luchthaven. De gemeente Hattem zet zich samen met bewoners, omliggende gemeenten (H2O/Elburg/Epe/Voorst/ Zwolle/Kampen), provincies en andere natuurlijke partners in voor het voorkomen van deze ontwikkeling. Er wordt zowel ingezet op lobby als op overleg met de belangrijkste instanties zoals het ministerie (I&W) van de luchtverkeersleiding (LVNL) en de provincie Gelderland. Ook de lange termijnontwikkelingen rond luchtvaart worden gevolgd om tijdig te kunnen reageren. Het besluit van het kabinet over de opening van Lelystad Airport is tenminste uitgesteld tot 2024 mede door de val van het Kabinet in 2023 en de eisen voor stikstof, fijnstof en geluidsoverlast waaraan niet voldaan wordt. Dit geeft de regio meer ruimte om Den Haag te overtuigen van de grote nadelen van opening van de luchthaven voor ons gebied.
•
Landelijk gebied en stikstof De stikstof-crisis in Nederland heeft een grote impact op zowel natuur als samenleving. De natuur in Nederland ondervindt al jarenlang de negatieve effecten van hoge stikstofdepositie.
33
Deze depositie wordt veroorzaakt door uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden. Nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw of de aanleg van wegen en voorzieningen, botsen vaak met de regels die zijn opgesteld om stikstofuitstoot te verminderen. De transformatie van de agrarische sector die noodzakelijk is om de uitstoot op een lager niveau te brengen veroorzaakt veel maatschappelijke weerstand. Ondanks dat Hattem geen groot buitengebied heeft, zijn wij wel actief betrokken bij de plannen voor de aanpak van het landelijk gebied. We zijn rechtstreeks aangesloten bij het VLGG proces van de provincie (Vitaal landelijk gebied Gelderland). De integrale aanpak met gebiedsprocessen vindt plaats via de Kop van de Veluwe als uitwerking van de samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe en het regioarrangement voor deze regio. Naast de al lopende gebiedsprocessen Hoenwaard 2030 en IJsselvallei, zal worden gestart met nieuwe gebiedsprocessen zoals Kop van de Kop en Corridor A50. In deze gebiedsprocessen worden ook zoveel mogelijk lokale initiatieven meegenomen zoals Stadsstrand Hoenwaard en Korte Keten Streekproducten.
2. WONEN Ontwikkelingen: • Landelijke en regionale ontwikkelingen Het zoeken van een passende en betaalbare woning is een onderwerp dat veel mensen raakt. Inwoners worden geconfronteerd met hoge woningprijzen en er is een woningaanbod dat achterblijft bij de vraag. Ook bij huurwoningen is betaalbaarheid en beschikbaarheid van passende woningen een knelpunt dat elke dag wordt gevoeld. Daarnaast sluit de bestaande woningvoorraad ook niet meer aan op de veranderende bevolkingssamenstelling en woonbehoeften. Zowel vanuit het Rijk (woondeal) als vanuit de regio (Verstedelijkingsstrategie Zwolle/Kop van de Veluwe) wordt gestuurd op een versnelling en intensivering van de woningbouwproductie. Het Rijk vraagt in het bijzonder aandacht voor het ophogen van het aandeel goedkope en betaalbare koop- en huurwoningen. Dit heeft begin 2023 geresulteerd in een woondeal. In 2024 wordt deze woondeal verder gespecificeerd en uitgewerkt tot aanvullende afspraken tussen gemeenten, provincie en Rijk. Daarnaast is er veel aandacht voor een gebiedsgerichte aanpak, waarbij integraal gekeken wordt naar alle relevante thema's en lagen die van belang zijn voor het maken van ruimtelijke keuzes. Vanuit Hattem wordt volop ingezet in de samenwerking met de Kop van de Veluwe, waarin naast de 5 gemeenten ook de provincie Gelderland en het waterschap Vallei en Veluwe meedoen.
Hattem heeft in de Omgevingsvisie al een eerste aanzet gedaan voor de Hattemse bijdrage aan de woningbouwintensivering. Aan de hand van de samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe wordt verder verkend welke extra inzet nodig is voor het oplossen van het lokale en regionale woningtekort. •
Omgevingsvisie en Programma Wonen In 2023 is intensief gewerkt aan het opstellen van een Programma Wonen. Het Programma Wonen is een verdere beleidsmatige uitwerking van de Omgevingsvisie voor het thema wonen. Ook wordt in het programma de vertaling gemaakt naar de woningbouwprogrammering en worden keuzes gemaakt voor het in te zetten instrumentarium. Tenslotte vormt het Programma Wonen de grondslag voor de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties Triada en Habion. Het Programma Wonen wordt eind 2023 ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. 2024 zal vooral in het teken staan van de uitvoering van het programma wonen en de invoering van het instrumentarium van her programma. Een van de uitdagingen is om in een complexe woningmarkt en een krappe arbeidsmarkt toch de woningbouwprojecten versneld te kunnen realiseren. Nieuwe inzichten vanuit het Programma Wonen en de processen in de regio (Woondeal, Regiodeals en de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe) kunnen leiden tot aanpassing van de Omgevingsvisie. In 2024 zal hiervoor een procesvoorstel worden gedaan.
•
Prestatieafspraken De Huisvestingswet geeft handvatten voor de sturing van de gemeente op de woningbouw-corporatie. De gemeente kan via prestatieafspraken sturen op investeringsprioriteiten binnen het werkveld van de corporaties. De gemeente zal dit vanuit de beleidslijn van de Omgevingsvisie en het Programma Wonen
34
vormgeven. Er zal worden ingezet op meerjarige prestatieafspraken met de corporatie(s). Daarbij wordt ook gekeken naar nieuwe vormen die aansluiten op de veranderende situatie in het werkveld wonen. •
Woningbouwlocaties algemeen Eind 2023 zal de grondexploitatie van Assenrade formeel worden afgesloten. De laatste werkzaamheden aan de openbare ruimte van de wijk worden in 2023 afgerond. Daarmee is de nieuwbouwwijk met 280 woningen definitief afgerond en zal het gebied worden opgenomen in het reguliere beheerprogramma. Om de woningvraag van de toekomst te kunnen bedienen heeft Hattem na Assenrade drie grotere inbreidingslocaties: ’t Veen en de twee woonzorgzones. Aanvullend zijn er diverse inbreidingslocaties waar met name appartementen worden gerealiseerd. Hiervoor zijn op dit moment meerdere ruimtelijke procedures in voorbereiding. Voor een aantal van deze locaties lopen al verkenningen door de gemeente of de ontwikkelaar. In 2024 zal dit proces worden doorgezet en geïntensiveerd om ook te voldoen aan de doelstellingen van het programma wonen en de afspraken binnen woondeal.
•
Tijdelijke huisvesting en flexwoningen In 2023 is gewerkt aan een locatieonderzoek voor tijdelijke huisvesting voor doelgroepen. Het gaat hierbij zowel om woonunits voor Oekraïners als een flexibele schil voor de sociale woningvoorraad in de vorm van flexwoningen. Deze laatste woningen zijn bedoeld voor reguliere woningzoekenden die met spoed een woning nodig hebben, maar ook voor jongeren en statushouders. We doen dit in nauwe samenwerking met Triada. Het jaar 2024 zal in het teken staan van de uitwerking en realisatie van flexwoningen en de huisvesting van de Oekraïners. In alle fasen van het proces is zorgvuldige communicatie en participatie van belang. In de begroting 2024 is extra geld uitgetrokken om het bovenstaande proces richting realisatie verder te doorlopen.
•
Woonzorgzones De Bongerd Voor de noodzakelijke vernieuwing van De Bongerd is het bestemmingsplan in maart 2023 vastgesteld. Dit nieuwe planologisch kader biedt de basis voor het verlenen van vergunning voor de realisatie van de zorgbestendige huurappartementen in verschillende prijscategorieën waar grote behoefte aan is. De aanvraag voor de vergunning wordt parallel aan de planologische procedure voorbereid door de initiatiefnemers met een co-creatieproces onder regie van de gemeente. Onderwerpen hierbij zijn o.m. architectuur, terreininrichting, parkeren en functies in het publieke deel van het zorggebouw. Voor de vereniging Gelre Petanque wordt door de gemeente in samenwerking met de initiatiefnemer en de vereniging een passend alternatief geboden. De gemeente heeft bij de vernieuwbouw van De Bongerd de rol van bewaker van kwaliteit (woonproduct, zorgaanbod en stedenbouwkundig) en faciliteert het ruimtelijk planologisch proces, op basis van de anterieure overeenkomst. Het woningbouwprogramma is afgestemd met de ontwikkeling op de zone Geldersedijk. Tegen het in maart 2023 vastgestelde bestemmingsplan is beroep aangetekend en voorlopige voorziening ingesteld. Dat levert een vertraging op in de realisatie.
Zone Geldersedijk Met de vaststelling van het bestemmingsplan eind 2021 zijn de ambities uit de stedenbouwkundige visie (december 2019) en stedenbouwkundig plan (november 2020) planologisch verankerd. Wanneer het bestemmingsplan rechtskracht heeft, kan ook voldoende zekerheid geboden worden aan gegadigden bij de verkoop onder voorwaarden van de uitgeefbare percelen. De gemeentelijke kosten moeten worden terugverdiend uit de grondverkoop van de oude ijsbaan en de Van Heemstralocatie. Op die percelen kan dan het gewenste aanbod van zelfstandige en niet-zelfstandige wooneenheden voor ouderen (zonder en met zorgbehoefte) worden gerealiseerd. Voor de verkoop zijn de voorbereidingen getroffen, zodat wanneer het bestemmingsplan onherroepelijk is, de aanbesteding kan plaatsvinden. In 2022 startte een beroepsprocedure bij de Raad van State; deze loopt (augustus 2023) nog steeds. Feitelijke realisatie van de onderdelen wonen/zorg enerzijds en onderwijs (IKC) anderzijds zullen doorlopen in de jaren vanaf 2024, afhankelijk van de gerechtelijke uitspraak en mogelijke fasering.
35
Voor de parkachtige openbare ruimte die de bouwpercelen omringt, is in 2022 een inrichtingsplan gemaakt met speel- en beweegelementen. Dit inrichtingsplan wordt gefaseerd gerealiseerd in afstemming met de bouwstromen. •
Transformatie 't Veen Na vele jaren van ambities formuleren is het bedrijventerrein ’t Veen sinds 2017 feitelijk in transitie. Dit voormalige bedrijventerrein wordt een duurzame klimaatbestendige woonwijk waar ruimte is voor ruim 640 woningen. Het is daarmee de grootste inbreidingslocaties in onze gemeente, die een belangrijke bijdrage levert aan de volkshuisvestelijke opgave. De beoogde transformatie voegt 11,5% aan de woningvoorraad toe in een gemengd programma met 57% betaalbare woningen, wat geborgd is in het Chw bestemmingsplan. In 2021 is gestart met de bouw van de eerste woningen op ’t Veen-Noord (voormalige Antarctica-locatie). De eerste vier fases van deze deelontwikkeling zijn opgeleverd of in aanbouw. Fase 5 is de laatste fase van dit deel en bestaat uit 18 sociale huurappartementen. We volgen op basis van het Ontwikkelingsperspectief (2013) een strategie voor de transformatie volgens een aantal parallelle sporen. Concreet gaat het over: a. verkabeling van de hoogspanningsverbinding; b. ontwikkelplannen haalbare clusters; c. alternatieven voor bedrijven; d. Chw-bestemmingsplan inclusief duurzaamheidsdoelstellingen. De basis hiervoor wordt versterkt door het ontwikkelkader en de grondexploitatie (december 2019).
We werken samen met partijen uit de markt en semi-overheid die risico kunnen en willen dragen omdat hun doelstellingen aansluiten bij de ambities van de gemeente. Om de ambitie kracht bij te zetten, is een financiële voorziening getroffen die in 10 jaar opbouwt tot 2 miljoen euro. Het ontwikkelkader en grondexploitatie zijn flexibel en kunnen aangepast worden naar de marktomstandigheden en de vertrekbereidheid van zittende bedrijven. Ontwikkelingen ten aanzien van de vier sporen: a. Eind 2022 werd het definitieve Basisontwerp opgeleverd door TenneT. In augustus 2023 is de overeenkomst aangegaan voor de fase van Definitief Ontwerp & Realisatie. Het tracé wordt ingepast in het Chw-bestemmingsplan. Oplevering is voorzien in de tweede helft van 2026. b. Voor het hele plangebied geldt dat ontwikkeling alleen plaats kan vinden in clusterverband, dus niet per individueel perceel. In diverse clusters worden door samenwerkende eigenaren voorbereidingen getroffen voor planvorming, op basis van de eisen uit het (concept) Chw-bestemmingsplan. Om de kansen op haalbare ontwikkelingen verder te vergroten, worden gesprekken met grotere grondeigenaren geïntensiveerd. c. Een aantal bedrijven kiest ervoor om hun activiteiten elders voort te zetten. Hen helpen we met contacten en procedures.
Enkele andere bedrijven zullen als gevolg van de verkabeling geheel of gedeeltelijk gedwongen op een andere locatie verder moeten. Deze helpen we via actief grondbeleid. d. Het Chw-bestemmingsplan lag in mei-juni 2023 ter inzage. Er zijn zienswijzen ingediend die deels gaan leiden tot aanpassingen in het plan. Naar verwachting is vaststelling van het plan in najaar 2023 haalbaar. Dat is ook gewenst in het licht van voortgang op de verkabeling en de afspraken met het Rijk over de Woningbouwimpuls.
3. MILIEU EN DUURZAAMHEID Ontwikkelingen: • Duurzaamheid In 2024 gaan we onze duurzaamheidsambities nog sterker en programmatischer oppakken. Een programma Duurzaamheid 2023-2027 gaat ons daarin helpen. Met dit programma willen we meer balans aanbrengen tussen de programmadoelen circulaire economie, klimaatadaptatie en biodiversiteit,
36
omgevingskwaliteit en energie- en warmtetransitie. Met het programma geven we ook invulling aan de voorgenomen aanpassing van de klimaatnotitie. De raad wordt meegenomen in de totstandkoming van het programma en wordt uitgenodigd een besluit te nemen. •
Green Deal Hattem De Green Deal Hattem is een beweging waarin inwoners, ondernemers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden in Hattem elkaar helpen om de stad duurzaam en toekomstbestendig te maken. Deze beweging heeft als doel mens, milieu, natuur en economie in evenwicht te brengen en de stad zo min mogelijk uit te putten. Er ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid om een leefbaar Hattem door te geven aan de volgende generaties. In 2023 zijn veel partijen aangehaakt, is een convenant getekend en krijgen de eerste initiatieven vorm. De waarde van de Green Deal Hattem heeft zich inmiddels bewezen als een katalysator voor positieve verandering in de richting van een veerkrachtige stad. Door middel van doelgerichte inzet van financiële middelen en menselijke capaciteit wordt beoogd om meetbare en blijvende vooruitgang te boeken in de richting van een groenere en duurzamere gemeente Hattem. Deze beweging zetten we in 2024 voort.
•
De Groene Icoon In 2024 zetten we de uitvoering van project de Groene Icoon voort. Het plan de Veldhoeve vermindert de stenige omgeving en maakt er een groene plek van waar het aangenaam bewegen, recreëren en ontmoeten is. Het ontwerp is tot stand is gekomen in nauwe samenspraak met de bewoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers rondom de Veldhoeve. Voor de realisatie van het kerngebied (Veldhoeve) dragen de provincie Gelderland, de gemeente en – naar verwachting – het waterschap bij. We hebben hiervoor een subsidie ontvangen.
•
Regionale Energiestrategie (RES) In samenwerking met zeven gemeenten op de Noord-Veluwe werken we aan het opwekken van duurzame energie in onze regio. In regionaal verband zoeken we naar mogelijkheden om duurzame energie op te wekken via zon of wind. In 2024 zal de RES 2.0 worden vastgesteld wat een eerste aanpassing is van de regionale afspraken (RES 1.0). Vanuit Hattem zoeken we uitdrukkelijk de samenwerking met gemeenten en regio’s die aan het Hattemse grondgebied grenzen. In 2024 willen we verder met de verkenning naar duurzame energieopwekking voor de corridor N50/A50. In nauwe samenwerking met onze buurgemeenten (Oldebroek, Kampen en Zwolle) onderzoeken we welke mogelijkheden er zijn voor het creëren van een energielandschap/tuin in deze corridor. Een extra uitdaging voor de energietransitie is netcongestie. De opwaardering van het elektriciteitsnet verloopt niet snel genoeg om de snel stijgende elektriciteitsvraag en de grote groei van de duurzame opwek bij te benen. Hierdoor raakt het netwerk overbelast en worden nieuwe ontwikkelingen on hold gezet. In nauwe samenwerking met de regio, de provincie, de netwerkbeheerders en het bedrijfsleven wordt gekeken hoe dit probleem opgelost kan worden. Het opstarten van Smart Energie Hubs, onder andere voor het bedrijvenpark H2O, is een voorbeeld van een maatregel waarbij slimmer wordt omgegaan met de beschikbare energie.
Structurele oplossingen in de vorm van versnelde uitbreiding van het energienet blijft echter noodzakelijk en hier wordt dan ook via regionale en provinciale lobby bij het Rijk en de netwerkbeheerders op aangedrongen. Onderdeel van de RES is de vastgestelde Transitievisie Warmte. Hierin werken we aan twee doelstellingen: 1) het ‘transitie gereed’ maken van huizen en wijken; 2) het zoeken naar duurzame energiebronnen binnen de gemeente waarmee een warmtenet kan worden gecreëerd voor (delen van) Hattem. We zetten het onderzoeken naar duurzame, zo mogelijk hybride, warmtebronnen voor wijken of buurten in Hattem in 2024 voort, samen met bedrijven, woningbouwcorporatie Triada en andere partijen.
37
•
Regionale samenwerking Duurzaamheid, Water & Klimaatadaptatie We zijn actief in de uitwerking van de regionale samenwerkingsagenda's van de zeven gemeenten op de Noord-Veluwe. Complexe en nieuwe thema’s die op het bordje van elke gemeente liggen, worden gezamenlijk besproken, zodat we kennis en ervaring delen. Dit betreft voor duurzaamheid bijvoorbeeld de warmtetransitie. Voor water- en klimaatadaptatie betreft dit bijvoorbeeld het gemeentelijke hitteplan (zie alinea Klimaatadaptatie bij Fysieke leefomgeving).
•
Duurzaamheidsloket Noord-Veluwe We werken ook samen met de zes andere Noord-Veluwse gemeenten aan thema’s die een multidisciplinair karakter hebben en een regionale aanpak vergen. Een voorbeeld hiervan is het gezamenlijke belang om inwoners te helpen hun huis en leefomgeving te verduurzamen en het daarvoor instellen van het Duurzaamheidsloket Noord-Veluwe. Het Duurzaamheidsloket Noord-Veluwe fungeert als vraagbaak voor inwoners over verschillende duurzaamheidskwesties. Dit loket zal inwoners niet alleen helpen met energieen warmtevragen, maar ook met vragen over natuur en groen, elektrisch rijden, afval & recycling en subsidiemogelijkheden.
•
Nationaal isolatieprogramma We maken gebruik van de financiële middelen die het Rijk beschikbaar stelt door middel van het Nationaal Isolatieprogramma om woningen verder te isoleren. We kiezen voor een buurtgerichte aanpak om woningen met een laag energielabel beter te isoleren.
•
Young Energy Team In 2024 zetten we de inzet van het Young Energy Team voort naar aanleiding van de evaluatie die in 2023 heeft plaatsgevonden. Dit team wordt ingezet om proactief Hattemers te benaderen om duurzame maatregelen in en rondom het huis te treffen. Het gaat hierbij om het ondersteunen van inwoners met kleine maatregelen en handelingen die gedragsverandering teweegbrengen en het energiegebruik verlagen. Hierin wordt samengewerkt met en doorverwezen naar verschillende maatschappelijke partners.
•
Bestrijden energiearmoede Gemeente Hattem werkt samen met de gemeenten Epe en Heerde en woningbouwcorporatie Triada om energiebesparingsmaatregelen te treffen. Er worden klusteams geformeerd die de adviezen van energiecoaches en/of het Young Energy Team in de praktijk te brengen. Het Duurzaamheidsloket NoordVeluwe, het Klusteam en het Young Energy Team komen in contact met Hattemers en dragen bij aan de vermindering van de energiebehoefte.
•
Duurzaamheidsfonds De gemeente stimuleert inwoners te investeren in het verduurzamen van hun eigen huis, tuin en omgeving. In 2024 gaat de gemeente onderzoeken of inwoners via de gemeente geld kunnen lenen uit een in te stellen fonds.
•
Schone lucht akkoord In 2023 hebben wij meer inzicht gekregen over de kwaliteit van de lucht rondom Hattem door de inzet van de snuffelfiets. Na analyse van de opgehaalde informatie, zal worden afgewogen op welke locaties in Hattem interventies nodig zijn ten behoeve van de luchtkwaliteit. Voorts kijkt de gemeente Hattem in 2024 hoe zij gebruik kan maken van en aan kan sluiten bij initiatieven van het Rijk, de provincie Gelderland, buurgemeenten, de GGD, het RIVM en TNO.
•
Smart Energy Hub H2O Vanuit de RES samenwerking is het initiatief opgepakt voor het opstarten van Smart Energy Hubs op een aantal locaties in regio. H2O is een van deze locaties. Samen met de bedrijven, H2O BV en de gemeente Oldebroek onderzoeken we op welke manier we de energiezekerheid kunnen vergroten voor het bedrijventerrein. Doel is om op korte termijn systemen op te zetten die oplossingen bieden voor de energieproblematiek van huidige en nieuwe bedrijven en innovatie te bevorderen.
38
•
Gemeentelijk vastgoed Gemeente Hattem werkt samen met provincie Gelderland aan het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Samen met de coaches en adviseurs van het provinciale team ‘verduurzamen maatschappelijk vastgoed’ brengen we het vastgoed in beeld en onderzoeken we de mogelijkheden om de gebouwen te verduurzamen. Het betreft onder andere de gebouwen van het Anton Pieckmuseum en het Voerman Museum. Nadat de inventarisatie is afgerond zal samen met de duurzaamheidsadviseurs van de gemeente Hattem gekeken worden naar de uitvoering van het plan.
•
Zonnepark op de voormalige vuilstort PoweredbyHattem heeft een initiatief ingebracht voor de realisatie van een zonnepark op de voormalige vuilstort. Het lopende onderzoek hiertoe is in 2022 afgerond. In 2023 heeft het college over dit initiatief een positief principebesluit genomen op basis van een verkenning in de raad. Hiermee kunnen de volgende stappen worden gezet in het planologische proces inclusief de afstemming met de provincie Gelderland over de natuurvergunning. PoweredbyHattem zal in 2024 het pakket voor bestemmingsplanaanpassing en vergunningaanvragen compleet moeten maken. De gemeente en provincie zullen op basis van de dan voorliggende aanvragen en bijbehorende onderzoeken besluiten nemen.
•
Duurzame mobiliteit Deelauto’s, verminderen van klimaatbelastend verkeer De haalbaarheid van deelauto's in Hattem bleek in 2023 een wankele basis te hebben. In 2024 gaan wij verder op zoek naar haalbare oplossingen om het gebruik van fossiele brandstof terug te dringen, mobiliteit te veranderen, vervoersmiddelen te delen en te elektrificeren. Dit geldt - in eerste instantie - voor ons eigen woon-werk en zakelijk verkeer. Laadpalen De behoefte aan duurzaam vervoer en elektrische laadpalen blijft groeien. Gemeente Hattem voorzag al eerder in deze behoefte door logische locaties uit te zoeken die verspreid zijn over de stad. Samen met de exploitanten, kijken hoe we dit in 2024 voort kunnen zetten.
•
•
Educatie In 2024 zal een aantal activiteiten bij gaan dragen aan informatie voor en educatie van volwassenen en kinderen. Met het programma duurzaamheid 2023-2027 zal dit vorm krijgen.
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten
2.599
2.235
2.496
2.347
2.196
2.232
Totaal baten
-1.186
-944
-1.005
-694
-435
-425
Resultaat voor bestemming
1.413
1.291
1.492
1.653
1.762
1.806
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
39
•
ANALYSE
Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘ruimtelijke ordening’ een nadelig saldo van € 200.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2023
2024
Verschil
Ruimtelijke ordening
61
443
382
Vergunningverlening en handhaving
356
327
-29
Wonen
79
41
-38
Erfgoed
137
155
18
Milieu en duurzaamheid
426
275
-151
Omgevingswet
232
250
18
1.292
1.492
200
Ruimtelijke Ordening
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Ruimtelijke ordening - De bouwleges zijn verantwoord onder vergunningverlening - De projectkosten voor Flexwonen zijn hier begroot, de dekking hiervoor komt uit de reserve • Vergunningverlening en handhaving De opbrengsten m.b.t. leges zijn verhoogd in het kader van IKC 1 en nieuwbouwprojecten • Wonen - De eenmalige kosten voor de woningmarkt in 2023 zijn in 2024 uit de begroting gehaald • Erfgoed - De afschrijvingskosten en de onderhoudskosten voor de Molen vallen hoger uit. Op basis van de onderhoudsplanning en de uitgevoerde renovatie • Milieu en duurzaamheid - Eenmalige kosten die in 2023 begroot zijn worden niet in 2024 begroot • Omgevingswet - De personeelskosten vallen hoger uit -
Reserve
-
40
382.000,-- N
29.000,-- V
38.000,-- V
18.000,-- N
151.000,-- V
18.000,-- N
Voor dekking van kapitaallasten van de investering restauratie stadsmuur nabij de molen is de beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ aangewend. Aan de algemene reserve zijn de verwachte baten van de bouwleges IKC toegevoegd. De reserve gemeentelijke opvang vluchtelingen (Oekraïners) is ingezet voor dekking van de projectmanagement kosten ten behoeve van tijdelijke huisvesting.
2b Wonen, werken en recreëren - Economische ontwikkeling
•
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -
-
-
-
We willen de binnenstad vitaal en onderscheidend houden. De gemeente en de HAVO hebben in 2016 een convenant getekend met daarin acties om de vesting vitaal te houden. We zien graag dat Hattemers lokaal hun inkopen kunnen doen, zowel voor het vitaal houden van de binnenstad als vanuit het oogpunt van duurzaamheid. We willen ondernemers uitdagen en met hen meedenken over wat voor de komende jaren de acties moeten zijn om de levendigheid, beleving en de kwaliteit van onze binnenstad te versterken en de rol van ondernemers en winkelaanbod daarin. We zien daarbij ook een belangrijke rol voor het vermarkten en promoten van Hattem door Visit Hattem. Door een afgebakende zondagsopenstelling van winkels kan mogelijk de kwaliteit van de beleving van de binnenstad versterkt worden. Dat levert wel spanning op met de ambitie om te werken aan de groei in kwaliteit die we nastreven en de rust en reflectie die we als mens en maatschappij ook nodig hebben om ons te ontwikkelen. De mogelijkheid om altijd en overal aankopen te doen, draagt niet bij aan het duurzamer omgaan met de aarde. Als een zondagsopenstelling niet door het grootste deel van de ondernemers benut zou gaan worden, dan leidt het slechts tot versnippering van het aanbod en doet het afbreuk aan de sfeer in en beleving van de binnenstad.
Daarom willen we in samenspraak met de raad zorgvuldig onderzoeken of minimaal 2/3e van de ondernemers in de binnenstad de behoefte heeft aan een zondagsopenstelling, voordat we daar ruimte voor geven. Daar achteraan zou dan nog de vraag komen over hoeveel zondagen en welke tijdsvensters het zou moeten gaan. Hattem kent immers vele kleinere winkels en speciaalzaken die belangrijk zijn voor de sfeer en beleving van de binnenstad, maar voor wie een zondagsopenstelling mogelijk een zware inspanning betekent. De binnenstad levert een belangrijke bijdrage aan de Hattemse economie. Dat geldt ook voor de bedrijven die Hattem rijk is, of dat nu vanaf een industrieterrein is of door zelfstandigen die dat vanaf andere locaties doen. Voor veel Hattemers geldt dat zij hun inkomen buiten Hattem verdienen, veelal in Regio Zwolle. We blijven dan ook volop deelnemen in Regio Zwolle en willen meepraten over en bijdragen aan het toekomstbestendig maken van de regionale economie en de arbeidsmarkt. We willen ook voor onze inwoners investeren in een Leven Lang Ontwikkelen zodat zij weerbaar en wendbaar zijn op de arbeidsmarkt. We gaan Hattem als cultuurstad versterken door de aandacht voor cultuur zowel in het basisonderwijs als in onze stadspromotie op niveau te houden en waar noodzakelijk gericht uit te breiden.
Het verhaal van Hattem is veel breder dan alleen cultuur, ook ons Hanze verleden, het prachtige historische decor en ons landschap en de evenementen met bovenlokale aantrekkingskracht maken daar deel van uit. Wij gaan in 2024, als Hattem 725 jaar stadsrechten bezit, maar ook tijdens het Hanzejaar, aandacht besteden aan deze bijzondere momenten. In dat jaar willen we in samenwerking met onze musea alle Hattemers de mogelijkheid bieden om de stad en haar historie (nog beter) te leren kennen. De jeugd brengt via de scholen al een bezoek aan de musea. We willen nieuwe inwoners van Hattem ook kennis laten maken met de musea en ze op die manier niet alleen welkom heten, maar ook betrekken bij Hattem.
41
-
•
We vinden het belangrijk dat we in Hattem belangrijke dagen vieren en herdenken. Dat zorgt er voor dat we stilstaan, reflecteren, en heden en verleden verbinden. Met inwoners en ondernemers onderzoeken we of Hattem FairTrade gemeente kan worden. Zo dragen we ook buiten Hattem bij aan kansengelijkheid door een eerlijke prijs voor boeren, arbeiders en producenten.
RELEVANTE THEMA’S
1. ECONOMIE Ontwikkelingen: • Binnenstad Om inzicht te krijgen over de koopstromen binnen de gemeente Hattem, het winkelaanbod, consumentengedrag, aankoopkanalen en het functioneren van de detailhandel wordt er een koopstromenonderzoek uitgevoerd. Met deze data willen we de binnenstad vitaal en onderscheidend houden. De gemeente wil samen met onder andere de ondernemersvereniging HAVO de ambities van de Omgevingsvisie vertalen naar concrete acties. •
Lokale economie Met de Voorjaarsnota 2023 heeft de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld om te investeren in de lokale Hattemse economie. Het doel is om partnerschap tussen gemeente en ondernemers op te bouwen. De gemeente is een partner die meedenkt en faciliteert. Dat doen we onder andere door het opzetten van een ondernemersloket, waar ondernemers toegankelijk informatie kunnen vinden en terecht kunnen met hun vragen. Daarnaast investeren we in ontmoeting, organiserend vermogen en partnerschap, door bedrijfsbezoeken samen met Ondernemend Hattem en het bijdragen aan het jaarlijkse Ondernemersevent.
•
Regionale economie De gemeente Hattem maakt onderdeel uit van de Regio Zwolle, een samenwerkingsverband van overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen. In 2023 is de meerjarige agenda van de Regio Zwolle vastgesteld. Binnen de actielijn Economie gaat de regio bezig met ondernemersdienstverlening, kennis en innovatie (o.a. continuering Kennispoort) en het opstellen van een ruimtelijk-economische visie. Binnen de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe is economie een belangrijk thema. Samen met de andere Gelderse gemeenten binnen de Regio Zwolle, Heerde, Elburg, Oldebroek en Nunspeet, werken we aan bijvoorbeeld organiserend vermogen en de ontwikkeling van smart energy hubs. In 2024 wordt er gewerkt aan een regionaal programma werklocaties waarin we toekomstige vraag en aanbod van bedrijfsruimte in beeld brengen en op elkaar laten aansluiten.
•
Bedrijventerreinen Op Bedrijvenpark H2O wordt in totaal circa 63 ha (netto) bedrijfsgrond ontwikkeld. De Ontwikkelingsmaatschappij Hattemerbroek BV is verantwoordelijk voor de aan- en verkopen. Dekking vindt plaats uit de opbrengsten in de grondexploitatie. Door de gunstige marktsituatie van de afgelopen jaren en zicht op de realisatie van de nieuwe aansluiting op de A28 is de verkoop van kavels goed aangetrokken. De aanleg van de nieuwe aansluiting is al een heel eind gevorderd. Ook voor het Hattemse plandeel is de uitgangssituatie goed. Het grootste deel van de kavels is verkocht of in optie uitgegeven. In 2023 zijn diverse bedrijfspanden gerealiseerd op het Hattemse plandeel. De verwachting is dat begin 2024 de meeste resterende kavels zijn verkocht, zowel op het Hattemse als het Oldebroekse plandeel. Op Netelhorst wordt samen met ondernemers gewerkt aan verduurzaming, vergroening en toekomstbestendigheid van het bedrijventerrein.
42
2. RECREATIE EN TOERISME Ontwikkelingen: • Hanze Het jaar 2023 was het ‘Hanzejaar’. Gedurende het jaar vonden er verschillende evenementen, activiteiten en marketingacties plaats in alle Hanzesteden. Bij het ontwikkelen van het Hanzejaar werd duidelijk dat de uitwerking van het merk ‘Hanze’ verbeterd kan worden. Daarnaast spelen de vragen: waar zit energie op? Waar kunnen we toegevoegde waarde leveren? Waar liggen kansen en wat is het potentieel. Om dit te definiëren is Hanzesteden Marketing gestart met het formuleren van een zogenaamd manifest. De verwachting is dat dit manifest eind 2023 gereed is en in 2024 kan worden opgepakt. De Noord-Veluwse gemeenten werken samen aan 5 ‘Hanzestories’; interactieve routes die op een nieuwe manier de Hanzetijd doen beleven. De verwachting is dat dit in 2024 gereed is. •
Veluwe In 2024 willen we het recreatieve aanbod in Hattem uitbreiden met het Wandelknooppuntennetwerk. In Hattem willen we daar ook een hardlooproute aan toevoegen. Het huidige aanbod bestaat uit een Fietsknooppuntenroutenetwerk en een Ruiter- en Menrouteknooppuntennetwerk. Op de planning staat tot slot nog het ontwikkelen van een Veluwe-breed MTB-routenetwerk. Voorbereidingen hiervoor worden volgend jaar verwacht. Het Routebureau Veluwe speelt hierin een coördinerende en uitvoerende rol. Doordat het drukker wordt op de Veluwe, wordt er gezocht naar oplossingen om de kwaliteit en veiligheid te waarborgen. Er zijn verschillende proeven om het onderhoud en beheer van recreatie structuur rond te krijgen. Eén daarvan is invoeren van vignetten voor MTB en paardrijden op de Veluwe. We verwachten hier begin 2024 meer duidelijkheid over te kunnen geven.
•
Kleine Veer Hattem exploiteert samen met de gemeente Zwolle het Kleine Veer. Het exploitatietekort wordt met een vaste verdeelsleutel (75-25%) verdeeld tussen Hattem en Zwolle. Vanaf 2023 is het voor de gemeente Hattem niet meer mogelijk om 35% van ons aandeel via het Verenfonds Gelderland vergoed te krijgen, omdat het Verenfonds leeg is. De provincie Overijssel was hier jaren geleden al mee gestopt. Om het exploitatietekort te verkleinen zijn de gemeente Zwolle en Hattem aan het nadenken over mogelijkheden om de opbrengsten te verhogen. Hierbij wordt gedacht aan een tariefsverhoging en het verlengen van het vaarseizoen, passend bij de verlenging van het toeristisch seizoen wat we zien.
•
Visit Hattem Visit Hattem is een belangrijke samenwerkingspartner voor ons als gemeente waar het gaat om de marketing en promotie van Hattem als Hanzestad. Visit Hattem speelt hierbij lokaal een coördinerende rol en werkt nauw samen met regionale partijen zoals Hanzesteden Marketing en Visit Veluwe. Het toeristisch informatiepunt is een herkenbare plek voor toeristen en bezoekers, met een belangrijke ontvangstfunctie. Die gastvrijheid wordt mede ingevuld door een grote groep vrijwilligers. Via de jaarlijkse subsidie aan Visit Hattem van € 53.000 blijft de gemeente structureel bijdragen aan deze belangrijke pijler in ons toeristisch aanbod.
•
Ondernemersfonds en Reclamebelasting Het Ondernemersfonds en de gemeente Hattem werken aan het actualiseren van het convenant Reclamebelasting, met daarin herijkte afspraken over de besteding van de Reclamebelasting en de rol van het Ondernemersfonds bij het organiseren van evenementen. We verwachten eind 2023, begin 2024 hier meer uitsluitsel over te kunnen geven.
43
•
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal lasten
2.512
664
550
540
541
545
Totaal baten
-981
-80
-159
-106
-49
-49
Resultaat voor bestemming
1.530
584
392
434
491
496
(x € 1.000,--)
•
Meerjarenraming
ANALYSE
Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘economische ontwikkeling’ een voordelig saldo van € 193.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2023
2024
Verschil
Straatmarkten
2
2
0
Economie
90
54
-36
Recreatie en toerisme
309
284
-25
Vastgoed
184
52
-131
Economische ontwikkeling
585
392
-193
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Economie - De eenmalige kosten in 2023 m.b.t. het bestuursakkoord zijn in 2024 niet begroot. Dit zorgt voor minder kosten. • Recreatie en Toerisme - De eenmalige kosten m.b.t. het Hanzejaar in 2023 zijn in 2024 niet begroot • Vastgoed - Het positieve resultaat wordt veroorzaakt door verwachte anterieure opbrengsten voor 't Veen. -
Reserve
-
44
36.000,--
V
25.000,--
V
131.000,--
V
Voor de toekomstige infrastructurele investeringen op 't Veen is ter dekking van exploitatiekosten een reserve gevormd. Het betreft een jaarlijkse dotatie die vrijvalt als de kapitaallasten van de investering op de exploitatie worden verantwoord Bijdrage aan de reserve die wordt gecompenseerd door de te verhalen kosten uit anterieure overeenkomsten.
2c Wonen, werken en recreëren - Fysieke leefomgeving
•
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026
-
-
-
-
-
-
We kiezen in Hattem voor de fiets. Hattem is een fietsstad en scoort al hoog op het aantal fietsbewegingen per dag, maar we willen dit verder stimuleren en faciliteren. Hattem kent een goed voorzieningenniveau en door de verbindingen met de directe omgeving en met name Zwolle, zijn veel voorzieningen ruim binnen fietsbereik. Fietsen is een duurzame manier om je te verplaatsen, maar daarnaast legt de fiets een minder grote claim op de openbare ruimte dan andere vervoersmiddelen. We willen samen met onze partners en de raad een fietsplan voor Hattem opstellen. Hierin willen we naast een visie ook een verdere concretisering van onze ambities opnemen over de fietsinfrastructuur, fietsveiligheid, fietsparkeervoorzieningen en de mogelijkheden om aan te sluiten bij (bestaande) fietssnelwegen. We zetten in op het nog verkeersluwer maken van onze winkelstraten. Om de kwaliteiten van ons centrum nog meer tot z’n recht te kunnen laten komen en een veilig verblijfsklimaat te creëren, zetten we in op het nog verkeersluwer maken van het centrum winkelgebied (de Kruisstraat, de Kerkstraat en de Markt). Voor het laden en lossen stellen we venstertijden vast. Daarnaast gaan we de mogelijkheid onderzoeken om emissievrij te laden en te lossen in de binnenstad. Hierbij zien we de ontwikkeling van een stadshub aan de rand van de binnenstad als een van de mogelijkheden.
We kiezen voor een veilige, consequente en begrijpelijke verkeerssituatie en inrichting. We zetten in op één snelheidsregime binnen de bebouwde kom van 30 km/u. We passen hier de weginrichting waar nodig (verder) op aan. Als vertrekpunt hanteren we het Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan. De daarin gesignaleerde knelpunten pakken we aan. Om verder in te zetten op de verkeersveiligheid in Hattem willen we verschillende vervoersmiddelen zo min mogelijk met elkaar in conflict laten komen. We zetten als eerste stap daarvoor in op een logische en veilige route voor het vrachtverkeer in Hattem. Het in de praktijk brengen van de Groenstructuurvisie kleurt de inrichting van de openbare ruimte ook en kan versterkend werken op de ruimte en veiligheid voor fietsers en voetgangers We zetten ons in voor een hoogwaardige(re) OV-verbinding met Zwolle, Amersfoort en Apeldoorn. Binnen de regio bekijken we hoe een duurzaam, stabiel en hoogwaardig OV netwerk kan worden behouden en uitgebreid. Met de ontwikkeling van de Spoorzone in Zwolle en de ambities om de bereikbaarheid in de regio goed te houden, mobiliteit te verduurzamen en niet alleen te gaan voor meer asfalt, denken we dat de aanleg van een station in Hattem een belangrijke meerwaarde kan hebben op de lange termijn.
We willen het gebruik van de auto in Hattem ook verduurzamen: Hierbij zetten we in op een uitbreiding van de oplaadmogelijkheden in de openbare ruimte en stimuleren we particulieren en bedrijven om dit te doen op eigen terrein. We sluiten hierbij aan op de Integrale Laadvisie die in 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad. Daarnaast stimuleren we het gebruik van deelauto’s. Afvalscheiding. We willen samen met de gemeenteraad het systeem van afval scheiden tegen het licht houden. De oprichting van een eigen milieustraat willen we in nauw overleg met alle partijen onderzoeken.
45
•
RELEVANTE THEMA’S
1. WEGBEHEER EN VERKEER Ontwikkelingen: • Mobiliteitsvisie In het GVVP wordt voornamelijk aandacht besteed aan de ‘klassiek’ verkeerskundige onderwerpen als bereikbaarheid en verkeersveiligheid. Enige aandacht wordt besteed aan de komst van de Omgevingswet, elektrisch rijden, deelauto’s en leefbaarheidsaspecten. Het GVVP is een redelijk uitvoeringsgericht document en daarmee in de dagelijkse praktijk vaak zeer goed te gebruiken. Toch wordt inmiddels duidelijk dat het GVVP niet op alle mobiliteit-gerelateerde onderwerpen voldoende handvatten (meer) geeft. Zo was in 2018 de ontwikkeling van ’t Veen nog in de planfase, inmiddels zijn de eerste woningen opgeleverd en wordt de invulling van het gebied steeds meer duidelijk. Inmiddels heeft Hattem een laadvisie en doet de gemeente mee in de concessie voor Gelderland en Overijssel voor het plaatsen van elektrische laadpalen. De eerste deelauto’s worden gebruikt in Hattem. Daarnaast merken we ook steeds meer de gevolgen van de woningbouwopgave waar bij de inbreidingsprojecten het parkeren een terugkerend onderwerp is. Ook de keerzijde van het succes van de fiets wordt ervaren, bijvoorbeeld in de binnenstad waar meer fietsen gestald worden. Dit zijn een aantal voorbeelden van thema’s die zorgen voor een steeds verder toenemende druk op de openbare ruimte.