CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

PROGRAMMABEGROTING 2024 DEFINITIEF

Raadsvergadering 6 november 2023, gemeente HattemBij agendapunt: Programmabegroting 202433.730 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

De ruimte die voor 2024 op de exploitatie wordt gevraagd bedraagt € 55.000 (2023: € 54.000) en neemt de komende jaren toe tot een bedrag van € 2,4 miljoen in 2027. Op grond van de richtlijnen uit het BBV worden de kapitaallasten rechtstreeks verantwoord op de desbetreffende programma's en beleidsvelden. Voor een aantal beleidsvelden geldt dat de kapitaallasten worden gedekt uit een hiervoor gevormde reserve.

Beleidsveld 2024 1a - opgroeien en ontwikkelen

A102

2a - ruimtelijke ontwikkeling

70

2027

378.000

660.700

923.400

1.700

1.700

1.700

D103 D105

Voorschoolse voorzieningen Sport Kunst en cultuur

15.900 13.800

15.900 13.800

15.900 13.800

A203

Erfgoed

2.200

2.200

2.200

A105 1d - welzijn en sport

Onderwijshuisvesting

Bedragen jaarlasten in: 2025 2026

Beleidsveld 2024 2c - fysieke leefomgeving

3a - raad en commissies 4a - bedrijfsvoering

•

C200 C201 C202 C203 C206 A304 A004 A008 A009 A017

Groen, natuur en landschap Water Speelvoorzieningen Afval Wegen Integrale veiligheid Documentaire informatie Huisvesting en werkplek ICT Materieel

Bedragen jaarlasten in: 2025 2026

2027

3.300

9.000

9.000

49.100

25.100 18.000 19.300 234.500 19.900 9.300 5.200 93.200

35.600 35.900 31.500 528.900 19.900 12.800 149.200 117.200 2.000

46.100 39.200 31.500 872.300 19.900 16.300 309.200 131.400 2.000

54.900

839.400

1.636.400

2.433.900

5.800

Onvoorzien Voor onvoorziene uitgaven wordt jaarlijks een basisraming opgenomen van € 1,35 per inwoner. Voor 2024 is uitgegaan van een inwoneraantal van 12.000. Naast de basisraming is vanaf 2023 extra financiële ruimte voor uitgaven in het kader van nieuw beleid opgenomen ten behoeve van de uitvoering van voorstellen voortkomend uit het ‘Bestuursakkoord Hattem 2022 – 2026’. Dit budget is gevoed uit de middelen die beschikbaar zijn gesteld in de algemene uitkering uit het gemeentefonds (meicirculaire 2022) en die de grondslag vinden in de herijking van het gemeentefonds en het tijdelijk bevriezen van de opschalingskorting. 50% Van deze korting is ingezet voor incidenteel 'nieuw beleid' gelieerd aan het bestuursakkoord. Op 7 november 2022 heeft de Raad de programmabegroting 2023 vastgesteld. In de begroting is een stelpost opgenomen om in 2023 uitvoering te kunnen geven aan ambities uit het bestuursakkoord. In april 2023 is de raad een voorstel voorgelegd om de begroting te wijzigen door daarin een aantal onderwerpen uit het bestuursakkoord op te nemen, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet van een benodigd budget konden worden voorzien. Met het besluit van de raad is het beschikbaar gestelde budget 2023 ingezet en zijn de structurele gevolgen vertaald voor de meerjarenbegroting. Raming ‘nieuw beleid bestuursakkoord’

2023

2024

2025

Incidenteel budget - opschalingskorting

113.800

151.500

190.000

Structureel budget - herijking

91.700

275.100

458.600

458.600

205.500

426.600

648.600

458.600

-218.000

-110.000

-70.000

-70.000

Raadsbesluit 17 april 2023

Totaal :

2026

Totaal nihil 316.600 578.600 388.600 : In de voorliggende begroting is verder invulling gegeven aan onderwerpen uit het bestuursakkoord. Zo is structurele personele formatie vrijgemaakt voor de thema's 'bereikbaar Hattem', 'duurzaam Hattem' en 'wonen in Hattem' en is een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor aandacht voor bijzondere momenten in het kader van Hattem 725 jaar stadsrechten. Voor wat betreft inzet van de stelpost zijn we van mening dat de komende jaren de vertaling van onze ambities zijn weg moet vinden in de reguliere uitwerking van ons gemeentelijk beleid. Voor de jaren vanaf 2026 nemen we geen extra 'vrij te besteden' budget meer op om hier invulling en uitvoering aan te geven.

71

Raming ‘nieuw beleid bestuursakkoord’

2024

2025

2026

2027

Budget

316.600

578.600

388.600

388.600

Inzet 2024

-195.200

-185.200

-185.200

-185.200

121.400

393.400

nihil

nihil

Totaal: •

Financieel evenwicht Het streven is om jaarlijks een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting op te leveren. Naast toetsing door de gemeenteraad op de financiën (horizontaal toezicht) ziet ook de provincie als een soort ‘extra check’ hierop toe (verticaal toezicht). Wanneer niet wordt voldaan een het toezichtcriteria van structureel en reëel sluitend, kan de Provinciaal toezichthouder preventief toezicht instellen. Voortbordurend op de uitgangspunten en aannames is bereikt dat ieder begrotingsjaar een positief exploitatiesaldo heeft. Na bestemming (na verrekening met de reserves) cumulatief in de periode 20242027 voor een bedrag van € 1,2 miljoen. Bedragen in: Exploitatieresultaat

•

2024

2025

2026

2027

346.200

448.200

101.200

285.600

Vooruitblik 2028-2033 De laatste jaren komt steeds meer de focus te liggen op de financiële haalbaarheid van voorgenomen ambities. De scope van de op te stellen (meerjaren)begroting beperkt zich echter tot een periode van 4 jaar terwijl we weten dat er ontwikkelingen spelen met een horizon die verder reikt. Zo zijn in de onderwijsvisie de vervangingen of aanpassingen van onze huidige onderwijsaccommodaties na 2024 al benoemd in de vorm van een tweetal Integrale Kindcentra’s (IKC’s). Daarnaast spelen de investering in openbare ruimte van ’t Veen en zijn er vervangingsinvesteringen in riolering, infrastructuur en ICT gepland. De investeringsvolumes die hiermee gepaard gaan hebben als kapitaallasten hun weerslag op de meerjarige gemeentelijke exploitatie en het structureel reëel evenwicht. Daarnaast heeft het noodzakelijke aantrekken van vreemd vermogen invloed op de kengetallen solvabiliteit en netto schuldquote. Als gemeente hebben we niet voor alle kengetallen streef- en normwaarden. Kengetallen Voor het berekenen van de kengetallen 2028-2033 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - Begroting en MIP 2024-2027 - Voor de aan te trekken financiering geldt dat is gerekend met een rentepercentage van 3,6%, wat mogelijk in de toekomst te laag is. In de markt stijgt de rente ten opzichte van het moment van het opstellen van de begroting nog steeds.

- De indexatie van de inkomsten en uitgaven zijn gelijk - IKC 1: investering € 10,5 miljoen in 2025 gereed - IKC 2: investering € 7,5 miljoen in 2027 gereed - IKC 3: investering € 6,8 miljoen in 2031 gereed - Investeringen riolering op basis van afvalwaterketenplan - Investeringen wegen op basis van haalbaarheidsindicatie - Investering in de openbare ruimte van het Veen per 2025 € 2,3 miljoen - Met als gevolg meer aantrekken van lang vreemd vermogen van tot mogelijk € 40 miljoen in 2031 -

72

Exploitatie. De begroting 2024-2027 wordt aangeboden met een structureel en reëel sluitend resultaat. Een voorwaarde waarop de Provincie Gelderland als toezichthouder repressief toezicht afgeeft. Het financieel resultaat in de periode 2028-2033 is per saldo negatief. Dit wordt met name veroorzaakt door het investeringvolume en de bijbehorende rentelasten die in deze begroting zijn geëffectueerd.

Bij het opstellen van de begroting 2024-2027 is onderzocht welke activiteiten in welk jaar zullen plaats vinden. Dit heeft - in de tijd weggezet - over de diverse jaren geleid tot aangepaste investeringen in vergelijking met de begroting 2023-2026.

-

Solvabiliteit Het kengetal solvabiliteit wordt gekenschetst als een zogenaamde ‘signaleringswaarde’. De waarde maakt onderdeel van de risicobeoordeling van de financiële positie door de provincie. Het kengetal komt onder druk te staan omdat we genoodzaakt zijn de voorgenomen ambities te financieren met vreemd vermogen, ofwel het aangaan van leningen. Om de ratio te verbeteren moeten we ‘simpelweg’ de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen verbeteren. Dit kan door te zorgen voor een structureel positief begroting- en rekeningresultaat en die toe te voegen aan onze reserves. Ook het reserveren van incidentele baten door verkoop van onroerend goed kan hieraan bijdragen. Daarnaast heeft het beperken van investeringen een positieve invloed op de solvabiliteitsratio. Het percentage dat bij ongewijzigd beleid voor de solvabiliteit is berekend daalt onder de 20% en wordt beoordeeld als het meest risicovol. Ten opzichte van de begroting 2023-2026 lijken de percentages m.b.t. de solvabiliteit af te nemen. Dit wordt met name veroorzaakt door een stijgende rentelast. De gemeente heeft externe financiering nodig om alle ambities te realiseren. Een solvabiliteitspercentage onder de 20% kan in de toekomst mogelijk negatieve effecten hebben voor de aan te trekken financiering bij marktpartijen.

73

-

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft de verhouding aan tussen de aflossingen van de leningen en rente t.o.v. de baten. Kortweg, hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote verslechtert net als de solvabiliteitsratio als gevolg van de ambitie die we als gemeente hebben. De investeringen die in het MIP en daarna worden verwacht, worden gefinancierd door het aantrekken van leningen. Dit verslechtert het kengetal netto schuldquote. Het verlagen van leningen helpt in het verbeteren van deze ratio. De financieringsbehoefte kan worden verkleind door het beperken van investeringen en verkoop van (on)roerend goed. De druk op de exploitatie van de rentelasten zal de komende jaren fors toenemen als gevolg van de ambitie die de gemeente heeft qua investeringsprogramma. Dit heeft een negatief effect op de nettoschuldquote.

74

•

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

2.947

1.913

1.417

2.243

910

1.118

Totaal baten

-28.671

-28.227

-30.006

-31.807

-31.497

-32.879

Resultaat voor bestemming

-25.724

-26.314

-28.589

-29.564

-30.587

-31.761

(x € 1.000,--)

•

Meerjarenraming

ANALYSE

Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘financiering en dekkingsmiddelen’ een voordelig saldo van € 2.276.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2023

2024

Verschil

Belastingen en heffingen

-6.244

-6.827

-583

Heffing en invordering

169

169

0

Nutsbedrijven

-190

-199

-10

Financiering en dekkingsmiddelen

-75

-50

25

-20.129

-22.232

-2.103

Algemene baten en lasten

722

338

-384

Schade aan gemeente eigendommen

45

46

1

-611

-180

431

346

346

-28.589

-2.276

Algemene Uitkering

Mutaties reserves Resultaat rekening baten en lasten Financiering en dekkingsmiddelen

-26.314

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Belastingen en heffingen - Baten afvalstoffenheffing - Baten rioolheffing - Baten onroerende zaakbelastingen - Toeristenbelasting • Algemene uitkering - Bijstellingen gebaseerd op de circulaires gemeentefonds van september en december 2021 en van mei 2023 - algemene uitkering gemeentefonds - deelfonds sociaal domein Tegenover de hogere opbrengsten algemene uitkering zijn in de begroting diverse stelposten en taakmutaties opgenomen. • Algemene baten en lasten - In de post onvoorzien (lastenbudget) zijn de extra inkomsten vanwege Herijking gemeentefonds (structureel) en het schrappen van de oploop opschalingskorting (incidenteel in 2023-2025) als lasten geraamd. Het bedrag wordt als budget beschikbaar gesteld voor invulling van ambities uit het bestuursakkoord. Het budget 2023 is volledig ingezet (N)

583.000,-- V

2.103.000,-- V

384.000,-- V

75

-

Betreft de stelpost voor loon- en prijsstijgingen (begroting in ‘lopende’ prijzen). In 2023 is bij de voorjaarsnota de stelpost verhoogd voor de financiële uitwerking van de Cao-gemeenteambtenaren (N) • Mutaties reserves - Over 2024 wordt per saldo een bedrag aan de reserves onttrokken. Het bedrag van de onttrekkingen ligt lager dan de raming over 2023. Het resultaat is voornamelijk het gevolg van de in 2023 verrekende onttrekking met de reserves als gevolg van de jaarrekeningresultaten 2021 en 2022. • Begrotingsresultaat - Voordelig exploitatieresultaat 2024 voor winstbestemming Reserve

76

-

431.000,-- N

346.000,-- N

Verrekeningen met de reserves zijn op de diverse programma’s toegelicht. In de nota van aanbieding wordt voorgesteld de positieve begrotingsresultaten te verrekenen met de algemene reserve.

•

Begrotingsresultaat De baten en lasten met betrekking tot het begrotingsjaar 2024 zijn als volgt over de (deel)programma’s verwerkt: rekening 2022

(Bedragen x € 1.000) Lasten en baten programma's 1 Sociaal sterk 1a - opgroeien en ontwikkelen 1b - werk 1c - zorg 1d - welzijn en sport 2 Wonen, werken en recreëren 2a - ruimtelijke ontwikkeling 2b - economische ontwikkeling 2c - fysieke leefomgeving 3 Besturen en organiseren 3a - netwerken en besturen 3b - dienstverlening 3c - financiën 4 Bedrijfsvoering 4a - overhead totaal Algemene lasten en baten Lasten: - Lokale heffingen - Algemene uitkeringen - Dividend - Saldo van de financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen - Onvoorziene uitgaven Baten: - Lokale heffingen - Algemene uitkeringen - Algemene uitkeringen - deelfonds - Dividend - Saldo van de financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen Resultaat voor bestemming: Bestemming resultaat: Beoogde onttrekking (bate) en Toevoegingen (last) reserves Resultaat na bestemming:

begroting 2023

begroting 2024 lasten

baten

saldo

3.823 1.784 2.908 1.996

4.285 2.193 3.302 2.133

4.522 3.863 3.603 2.312

205 1.675 72 189

4.317 2.188 3.531 2.123

1.413 1.530 4.236

1.291 584 4.422

2.496 550 5.976

1.005 159 677

1.491 391 5.299

2.540 71

2.493 88

2.796 275

90 179

2.706 96 0

5.322 25.623

5.520 26.311

6.984 33.377

538 4.789

6.446 28.588

345

350

370

370

1

1

236

780 2

261 138

1 0 261 138

6.127 19.478 926 304 16

6.425 19.424 706 190 75 15

-647

609

1.719 1.679 -687

1.392 452 -331

7.028 -7.028 21.495 -21.495 737 -737 200 -200 50 -50 15 -15 34.147

301 34.448

34.314

-167

481

-481 301 -347

34.795

* Resultaat 2024 na bestemming bedraagt € 346.200 positief. Weergave in overzicht is veroorzaakt door afronding op duizendtallen.

77

78

3d Besturen en organiseren - Gemeentelijke organisatie

•

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -

•

We werken aan een toekomstbestendige organisatie. We vragen onze gemeentelijke organisatie om nog meer in verbinding te staan met de stad, in te zetten op participatie, mee te werken aan kansrijke initiatieven en actief te zijn in de regio.

RELEVANTE THEMA’S

1. ORGANISATIEONTWIKKELING EN PERSONEELSBELEID: Ontwikkelingen: • Waardebehoud en ontwikkeling van de organisatie De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan de ambitie om de organisatie opgave- en procesgericht te laten werken. In de nieuwe inrichting van de organisatie zijn teams gevormd rondom (ketens van)processen, opgaven en projecten. De medewerkers hebben daar zelf aan bijgedragen, zodat hun kennis is benut en waarde is ontstaan door het samen werken en betekenis geven aan het werk voor – en met de stad. We vinden het belangrijk om deze waarde te behouden en verder te investeren in kennis en kwaliteit van onze organisatie. We willen dat medewerkers in teams, opgaven en werkprocessen jaarlijks analyseren op verbeterpotentieel, gericht op een beoogd maatschappelijk effect of dienstverlening aan inwoners. Hiervoor moeten dan wel de juiste condities worden gesteld, zodat medewerkers in teams hun talenten daarvoor inzetten en verder ontwikkelen. De werkdruk is in de afgelopen jaren gestegen, zodat we maatregelen moesten nemen om een gezonde werkbalans te creëren. Met de inzet van tijdelijke medewerkers en externe inhuur, hebben we de continuïteit in de dagelijkse dienstverlening geborgd en ruimte gecreëerd voor de eigen mensen om bij te dragen aan de ontwikkeling van de organisatie.

Op deze manier hebben we veel ervaringen opgedaan met een organisatiedynamiek waarbij permanent keuzes moesten worden gemaakt over de uitvoering van het werk, tijdelijke inzet (en inwerken) van mensen, het experimenteren met nieuwe werkwijzen en het opvangen van nieuwe taken en fluctuaties in het werk. De flexibele schil van inhuur en externen bleef daarbij fors in omvang, terwijl de kernbezetting relatief laag bleef. Dat was een bewuste keuze, aangezien de inrichting van de nieuwe organisatie en het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen, nog onvoldoende houvast gaf om de juiste structurele vaste formatie te bepalen. Inmiddels zijn we weer een fase verder en hebben we de formatie & bezetting van de ketens geanalyseerd en beoordeeld op noodzakelijke omvang ten opzichte van het werk en de ambities van het bestuur. We hebben ons daarbij ten doel gesteld om de kernbezetting te versterken en de tijdelijke inzet van medewerkers en externe inhuur af te bouwen. We verwachten op deze manier een robuuste basis te

79

vormen en betere condities te garanderen voor de noodzaak om te blijven investeren in waardebehoud en ontwikkeling van de organisatie. In het bestuursakkoord zijn ambities van het college uitgewerkt en is op hoofdlijnen aangegeven in welke periode aan welke onderwerpen zal worden gewerkt. Voor de (permanente) ontwikkeling van een toekomstbestendige organisatie, is een bandbreedte opgegeven tot 1 miljoen structureel. De totale investering voor de noodzakelijke structurele formatie-uitbreiding is voorlopig geïndiceerd op € 2,2 miljoen. Deze uitbreiding zal gefaseerd moeten worden ingevuld, aangezien de uitbreiding over de volle breedte van de organisatie niet in een keer kan worden gerealiseerd. Daartegenover staat voorlopig een volume voor tijdelijke inhuur van € 2,1 miljoen (1e-halfjaar 2023) incidenteel. Het jaarbedrag zal parallel aan de invulling van eigen vacatures worden afgebouwd. De fasering is gebaseerd op de urgentie die voortvloeit uit het bestuursakkoord enerzijds en de belofte aan de medewerkers om de eerder beschreven organisatiedynamiek terug te dringen en bij te dragen aan stabiele en uitnodigende werkomstandigheden. •

Goed werkgeverschap Een toekomstbestendige organisatie is aantrekkelijk om voor te werken. Als werkgever vinden we het belangrijk om ruimte en faciliteiten te bieden zodat kennis wordt vergroot en talenten worden ontwikkeld. Het HR beleid en instrumentarium zal vanuit de ambitie voor goed werkgeverschap worden gemoderniseerd. Een positief en sterk imago is belangrijk voor het aantrekken en behouden van talentvolle medewerkers. Als werkgever bieden we jonge mensen graag kansen om ervaring op te doen binnen een gemeentelijke organisatie. Met het beschikbaar stellen van “young professional plekken” willen we inspelen op de ontwikkeling in ons personeelsbestand waarbij we de komende jaren onze kernbezetting willen versterken en minder afhankelijk zijn van inhuur. Het Hybride werken hebben we inmiddels uitgewerkt naar “ activiteit georiënteerd werken”. Het type werk geeft richting aan de plaats waar je het werk uitvoert. Dit concept hebben we ook vertaald naar het huisvestingsvraagstuk. Alle teams hebben de opdracht om met elkaar een goede balans te vinden tussen productiviteit, socialisering en betrokkenheid. We willen dit ondersteunen met passende personeelsregelingen en tegemoetkomingen die marktconform zijn. Het inrichten van een hybride werkomgeving vraagt ook aandacht voor een goede werk/privé balans.

Gezondheid, vitaliteit en een goede werk-privé balans omvatten een breed pakket van maatregelen en faciliteiten. Daarbij ligt de focus niet alleen op de zieke medewerker maar richten we ons vooral op preventie en duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Kerngegevens: Formatie in Fte Bezetting Gemiddelde leeftijd Aantal medewerkers Aantal mannen Aantal vrouwen Ziekteverzuim in % Banen met mensen met een arbeidsbeperking in % van aantal Fte's

•

Per 31-12-2022 96,05 95,67 45,9 115 53 62 7,28% 6

Per 1-9-2023 98,50 98,77 46,4 120 51 69 7,29% 6

Participatie De gemeente Hattem heeft Samen Hattem in het bestuurlijk DNA verankerd. We betrekken inwoners actief bij de vorming van beleid en plannen, evenals bij de uitvoering van projecten.

80

Deze aanpak leidt tot beter doordacht beleid en afgestemde plannen, die nauwkeurig inspelen op de behoeften van onze inwoners. Dit resulteert in verhoogd wederzijds begrip en frequentere consensus. We willen dat participatie een natuurlijk onderdeel van onze werkwijze vormt. Het moet zowel voor de gemeente (raadsleden, collegeleden en ambtenaren) als voor inwoners helder zijn waarom we participatie nastreven en op welke wijze we dit gezamenlijk vormgeven. We werken samen met de raadswerkgroep participatie aan de verdere uitwerking van de visie en hoe we de visie naar de praktijk gaan brengen. We zetten ook in op medewerkers die specifieke taken op het gebied van participatie in hun functie hebben.

•

WAT GAAT HET KOSTEN ? Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), vallen de kosten van de gemeentelijke organisatie onder programma 4 - Bedrijfsvoering / Overhead.

81

82

4 Bedrijfsvoering

•

AMBITIE

•

We willen als gemeente transparant zijn in ons doen en laten en dus ook in de doelstelling, activiteiten en financiën van de Bedrijfsvoering.

•

FINANCIEEL Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

5.860

5.923

6.984

6.582

6.665

6.868

Totaal baten

-436

-403

-538

-252

-238

-223

Resultaat voor bestemming

5.424

5.521

6.446

6.330

6.426

6.645

(x € 1.000,--)

Meerjarenraming

83

84

4a Bedrijfsvoering - Bedrijfsvoering en overhead

•

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -

•

RELEVANTE THEMA’S

1. Bedrijfsvoering Ontwikkelingen: Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) • Voor het opstellen van de documenten (meerjaren)begroting en jaarrekening is het wijzigingsbesluit BBV van toepassing en kennen we onder andere een uniforme indeling in taakvelden, een uniforme basisset van beleidsindicatoren en financiële kengetallen dat de gemeente gebruikt voor de uitvoeringsinformatie. Daarnaast verplicht het BBV dat de aanlevering richting het ministerie van BZK en het CBS ook geschiedt volgens de indeling op basis van taakvelden. Een goede vergelijkbaarheid van baten en lasten die verbonden zijn aan de verschillende taken van gemeenten is in het belang van de Raad, die dergelijke informatie kan benutten voor sturing op prioriteiten. Daarbij is het van belang dat de informatie van goede kwaliteit is en aansluit op de behoefte van gemeenten. Dit draagt bij aan een grotere transparantie van het proces rond begroting en verantwoording en een grotere betrokkenheid van alle belanghebbenden. Overeenkomstig de voorschriften geven we inzage in de financiële ontwikkelingen op de diverse taakvelden waarbij we 2023 vergelijken met 2024. Notities: De commissie BBV geeft in notities aan op welke manier we een bepaald onderwerp in de begroting kunnen of moeten verwerken. Kunnen, wanneer we een onderwerp volgens de regels op meerdere manieren mogen verwerken.

En moeten, als de regels maar 1 manier toestaan. In de BBV-notities staan dan ook aanbevelingen (‘kan’) en stellige uitspraken (‘moet’) voor de juiste toepassing en uitvoering van het BBV. Daarnaast vraagt het verwerken van de ‘stellige uitspraken’ jaarlijks aandacht in onze begroting. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid In de begroting en jaarrekening houden we rekening met de Wet open overheid (Woo). Volgens artikel 3.5 Openbaarheidsparagraaf moeten we in de begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens. Dat zijn plannen over de uitvoering van deze wet. In de jaarrekening doen we verslag van de uitvoering ervan en hebben we voor het eerst in de jaarrekening 2022 vormgegeven.

85

De verplichting geldt ook voor opname in de begroting 2024 en heeft als afzonderlijke paragraaf vorm gekregen . In de memorie van toelichting bij de Woo staat onder andere dat dit artikel een impuls wil geven aan de actieve openbaarheid. Dat geldt voor de actieve openbaarmaking: publiceren en toegankelijk maken uit eigen beweging. En ook voor de passieve openbaarmakingen: op verzoek. Actualisering Notities De commissie BBV werkt verder aan een aanpassing van de notitie grondbeleid, die past bij de Omgevingswet. De commissie moet de bijgewerkte notitie nog vaststellen en publiceren. Toch besloot de commissie alvast de voorwaarden voor de warme gronden aan te passen. De wijziging gaat in met ingang van de jaarrekening 2022 en is meegenomen bij de in deze begroting opgenomen paragraaf grondbeleid. Overzicht taakvelden Taakvelden 0.1 0.10 0.11 0.2 0.3 0.4 0.5 0.61 0.62 0.64 0.7 0.8 0.9 1.1 1.2 2.1 2.2 2.3 3.1 3.3 3.4 4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 6.1 6.2 6.3 6.4

86

Bestuur Mutaties reserves Res. van de rekening van baten en lasten Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (VpB) Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische ontwikkeling Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cult.presentatie, -productie en partic. Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk

Lasten 1.710 450 331 300 234 5.498 426 123 144

2023 Baten -177 -1.392 0 -172 -67 -123 -546 -2.609 -800 -79 -20.129

722 800 367 1.409 89 16 90 3 254 29 289 974 305 958 153 204 147 239 962 736 1.001 2.311 890

-9 -225 -28

-2 -282 0 -234 -245 -74 -31 -10 -12 -16

-1.507

Saldo 1.533 -942 331 128 167 5.375 -120 -2.486 -800 65 -20.129 722

Lasten 1.631 301 346 304 198 6.669 316 145

791 143 1.381 89 16 90 2 -29 29 289 740 60 884 153 173 137 227 946 736 1.001 804 890

851 541 1.896 152 13 54 3 211 30 297 986 132 966 170 192 188 236 1.142 740 1.136 2.282 931

144

2024 Baten -71 -481 0 -179 -28 -207 -581 -2.827 -919 -80 -22.232

338 -19 -40 -28 -30 -2 -2 -358 0 -302 -74 -58 -33 -16

-1.507

Saldo 1.560 -180 346 125 170 6.462 -265 -2.682 -919 64 -22.232 338 833 501 1.868 123 11 54 2 -147 30 297 684 132 892 170 134 155 236 1.126 740 1.136 775 931

Taakvelden 6.5 6.6 6.71A 6.71B 6.71C 6.72A 6.72B 6.72C 6.72D 6.73A 6.73B 6.73C 6.74A 6.74B 6.81A 6.82A 6.82B 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 8.1 8.2 8.3

Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Hulp bij het huishouden (WMO) Begeleiding (WMO) Dagbesteding (WMO) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblij Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ_verblijf Beschermd wonen (WMO) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreine Wonen en bouwen

Lasten 628 548 1.131 883 253 388 218 123 7 124 104 84 594 136 51 114 7 837 987 1.291 1.167 356 292 0 601 33.090

2023 Baten -128 -12 -60

-83 -1.439 -1.471 -256 -342 -190 0 -340 -33.090

Saldo 500 536 1.071 883 253 388 218 123 7 124 104 84 594 136 51 114 7 755 -452 -179 911 14 102 0 260 0

Lasten 616 580 1.235 936 270 380 258 168 23 14 23 153 520 185 25 31 10 793 1.113 1.251 994 485 534 0 653 34.794

2024 Baten -128 -12 -60

-1.474 -1.599 -255 -390 -166 0 -638 -34.794

Saldo 487 569 1.175 936 270 380 258 168 23 14 23 153 520 185 25 31 10 793 -361 -348 739 95 368 0 15 0

2. Bedrijfsvoering Ontwikkelingen: BBV - Beleidsindicatoren • Op grond van de voorschriften is de gemeente gehouden de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd, toe te lichten aan de hand van beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij om de begroting en jaarverslagen beleidsmatiger te maken, zodat de raad op de belangrijke momenten in een beleidscyclus zich een beeld kan vormen over behaalde beleidsresultaten en te behalen beleidsresultaten. Voor de gemeenten is door de Vereniging Nederlandse Gemeenten VNG en Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING), met raadpleging van enkele gemeenten, een lijst van indicatoren ontwikkeld en samengesteld. Daarbij is een aantal belangrijke uitgangspunten gehanteerd: - de indicatoren leveren een bijdrage aan de versterking van het horizontaal toezicht; - de indicatoren zijn van toepassing op alle gemeenten; - de indicatoren zijn gebaseerd op landelijke bronnen waardoor er geen extra informatie uitvraag hoeft te worden gedaan en zodat gemeenten automatisch deelnemen; - er worden bestaande bronnen gebruikt; - de indicatoren worden regelmatig door de bronnen gepubliceerd; - voor de indicatoren met betrekking tot het ‘sociaal domein’ is aangesloten bij de reeds bestaande ‘Gemeentelijke monitor sociaal domein’.

87

Omdat er voor gekozen is om voor de indicatoren aan te sluiten bij reeds bestaande bronnen is de informatie voor de indicatoren voor alle gemeenten beschikbaar en toegankelijk. Via de website ‘waarstaatjegemeente.nl’ zijn alle gegevens voor het opnemen van de indicatoren te raadplegen (peildatum begroting 2024 is 26 september 2023). Via deze website zal ook meer achtergrondinformatie over de gekozen indicatoren worden gegeven en de bronnen. Uit de publicatie blijkt dat niet alle beleidsindicatoren even relevant zijn voor onze gemeente. De indicatoren zijn, met uitzondering van de indicatoren die betrekking hebben op Bestuur en ondersteuning, afkomstig van externe instanties. Dat is ook de reden dat de periode waarop de indicator betrekking heeft varieert. In de kolom 'Jaar' wordt het meest recente jaar genoemd waarvan beschikbaar is. Per 1 juli 2022 is de organisatie-inrichting aangepast. De nieuwe structuur maakt dat we de organisatie steeds beter in positie brengen om continue te verbeteren onder de ‘standaard’ Opgave- en Procesgericht werken. Dit betekent dat opgaven en werkprocessen jaarlijks worden geanalyseerd op verbeterpotentieel, gericht op een beoogd maatschappelijk effect of dienstverlening aan inwoners. Hierbij willen we ook specifieker beleidsindicatoren bepalen en monitoren.

Daarbij wordt ook gekeken naar efficiency, de inzet van formatie en (zero based) opbouw van budgetten.

88

Overzicht beleidsindicatoren Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning

1. Veiligheid

nr. Indicator 1 Formatie

Eenheid Fte per 1.000 inwoners

Bron Eigen gegevens

Hattem 10,1

2 3 4

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen gegevens

7,9 1.107 6,5

2024 2024 2024

5 6 8

Overhead Verwijzingen Halt Winkeldiefstal

Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten per 1.000 inw. 12-17 jr aantal per 1.000 inwoners

18,5 9 0,4

8 2,3

2024 2022 2022

9

Geweldsmisdrijven

aantal per 1.000 inwoners

2,0

4,6

2022

10

Diefstal uit woning per 1.000 inwoners Vernieling en beschadiging

aantal per 1.000 inwoners

1,2

14

2022

4,9

6,0

2022

% per 1.000 inw. 15-64jr per 1.000 leerlingen per 1.000 leerlingen %

43,7 149,1 10,5 16 1,6

53,8 174,1 4,2 24 1,9

2022 2022 2022 2022 2021

20

Functiemenging Vestigingen (van bedrijven) Absoluut verzuim Relatief verzuim Voortijdige schoolverlaters totaal (VO + MBO) % Niet-sporters

Eigen gegevens Bureau Halt CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen CBS - Geregistreerde criminaliteit & Diefstallen LISA LISA DUO/Ingrado DUO/Ingrado DUO/Ingrado

%

RIVM - Zorgatlas

46,9

49,3

2020

21

Banen

per 1.000 inw 15-74jr

LISA

473,2

704,0

2022

22

Jongeren met delict voor rechter

%

Verwey Jonker Instituut Kinderen in Tel

1

1

2021

11 3. Economie 4. Onderwijs

5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein

14 16 17 18 19

aantal per 1.000 inwoners

89

NL

Jaar 2024

Taakveld

nr. Indicator 23 Kinderen in uitkeringsgezin

Eenheid %

24 26

Netto arbeidsparticipatie % werkloze jongeren

% %

27 28

Bijstandsuitkeringen Lopende reintegratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp

per 10.000 inw 18jr eo per 10.000 inw. 15-64jr

29 30 31 32 7. 33 Volksgezondheid en Milieu 34 8. Vhrosv 35 36 37 38 39

90

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Wmo-cliënten met een maatwerkarrangement Fijn huishoudelijk restafval

Bron Verwey Jonker Instituut Kinderen in Tel CBS - Arbeidsdeelname Verwey Jonker Instituut Kinderen in Tel CBS - Participatie Wet CBS - Participatie Wet

Hattem

NL 2

6

Jaar 2021

74,5 1

72,2 2

2022 2021

156,0 149,1

431,2 197,7

2021 2021

% van alle jongeren tot 18 jaar %

CBS - Beleidsinformatie Jeugd

8,2

10,7

2022

CBS - Beleidsinformatie Jeugd

0,6

1,1

2022

%

CBS - Beleidsinformatie Jeugd

0,3

2022

per 10.000 inwoners

CBS - Monitor Sociaal Domein WMO CBS - Statistiek Huishoudelijk afval

geen data 590

700

2022

48

169

2021

kg per inwoner

Hernieuwbare elektriciteit WOZ-waarde woningen

% per 1.000 euro

9,1 402

33,2 369

2021 2023

aantal per 1.000 woningen % euro

Rijkswaterstaat Klimaatmonitor CBS - Statistiek Waarde Onroerende Zaken ABF - Systeem Woningvoorraad CBS - Bevolkingsstatistiek COELO, Groningen

Nieuwbouw woningen Demografische druk Woonlasten éénpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden

11,1 87,7 1.046

9,3 70,3 860

2022 2023 2023

euro

COELO, Groningen

1.070

942

2023

3. Bedrijfsvoering Ontwikkelingen: BBV - Overhead • Naast de indeling in taakvelden vragen de voorschriften ook inzicht in de gemeentelijke overhead en (rente)kosten. In het programma 'Bedrijfsvoering' is een overzicht opgenomen van de kosten van de overhead. In de overige programma's zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het uitgangspunt hierbij is dat direct toe te rekenen kosten onderdeel uit maken van de directe producten en derhalve niet onder de overhead vallen. De kosten die verband houden met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (keten eigenaren) en de kosten van communicatie, klachtenafhandeling en de receptie worden wel onder de overhead gerekend. Overhead is toegerekend aan grondexploitaties, investeringen en andere projecten. In de paragraaf lokale heffingen is een uitwerking van de kostendekkendheid opgenomen. Voor het berekenen van de kostendekkende tarieven wordt rekening gehouden met de feitelijke rente en overhead. Voor de tarieven van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt daarnaast rekening gehouden met de BTW. Zoals eerder aangegeven is de organisatiestructuur per 1 juli 2022 aangepast. Dat betekent dat ook nadere invulling wordt gegeven aan de relatie tussen beleid en uitvoering en bevoegd- en verantwoordelijkheden.

Wijziging in de inrichting betekent ook wijziging in de capaciteit en werkplanning en de toerekening van kosten en overhead aan de beleids- en taakvelden. Gelet op het starten van het proces van zero-based budgeting met als planning vertaling in de begroting 2025 is voor de huidige begroting gekozen voor een systematiek waarbij doorbelasting van kosten is gebaseerd op de werkelijke kosten die zijn verwerkt in de jaarrekeningen. De totaal gemiddelde ureninzet is vertaald in een organisatie-uurtarief van afgerond € 57,--. Evenals bij de berekening van het uurtarief voor de doorbelasting van de directe kosten is ook voor de overhead uitgegaan van de werkelijke kosten zo die zijn verantwoord in de laatste jaarrekeningen . Het uurtarief voor de overhead is hierdoor bepaald op € 50,--. Doorbelasting heeft direct plaatsgevonden naar de investeringen die zijn opgenomen op het meerjareninvesteringsprogramma (MIP) 2024-2027. De ureninzet van in- en extern personele inzet is voor 2023 gepland op 9.807 uur. Het bedrag aan overhead dat hierdoor is doorbelast bedraagt € 490.350,--. De overhead aan de exploitatie vindt extra comptabel op die beleidsvelden plaats waarbij sprake is van de berekening van een kostendekkendheidspercentage.

•

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal lasten

5.860

5.923

6.984

6.582

6.665

6.868

Totaal baten

-436

-403

-538

-252

-238

-223

Resultaat voor bestemming

5.424

5.521

6.446

6.330

6.426

6.645

(x € 1.000,--)

•

Meerjarenraming

ANALYSE

Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2023 op het deelprogramma ‘overhead’ een nadelig saldo van € 925.000,-- en is opgebouwd uit:

91

Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2023

2024

Verschil

Kapitaallasten

145

-16

-161

Bedrijfsinformatie

1.042

1.414

372

Facilitaire zaken

2.982

2.393

-589

Advies en ondersteuning

29

31

2

Materieel

101

107

6

Ketens

1.221

2.516

1.295

Overhead

5.521

6.446

925

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: • Kapitaallasten - Het omslagpercentage toegepast voor de berekening van kapitaallasten over de in het verleden gedane investeringen bedraagt 1%. - Betreft verwachte ontvangen rente als gevolg van het financieringsoverschot 2024 als gevolg van in voorgaande jaren aangetrokken langlopende leningen. Het percentage van de marktrente bedraagt 3,6% (september 2023) • Bedrijfsinformatie - Het continuïteitsbudget beschikbaar voor de inzet van (extern) personeel als gevolg van o.a. ziekte is verhoogd naar 2% van de loonsom - Betreft incidentele frictiekosten van personeel waarvan de dekking plaats vindt uit de reserve - Door de fasering in de personeelsuitbreiding is 50% van het nog benodigde budget ingezet voor externe inhuur - Kosten Wet open overheid • Facilitaire zaken - De personeelskosten van communicatie, service en managementondersteuning zijn rechtstreeks verantwoord onder de teams/ketens (V) - Vrijval kosten van rente en afschrijving ICT (V) - Kosten H2O Bedrijfsvoeringsorganisatie ICT (GR) en de H2O samenwerking op de informatisering ICT (N) • Ketens/teams - Om de balans te herstellen in de verhouding vast/eigen personeel en externe inhuur wordt de personeelsformatie fasegewijs in de periode 2024 t/m 2027 uitgebreid met naar verwachting 24,9 fte.

Gedeeltelijke dekking vindt plaats door de toerekening naar projecten en investeringen of opbrengsten in de vorm van subsidies, bijdragen en overeenkomsten - De Cao-gemeentepersoneel loopt af per 31 december 2023. Voor de verwachte loonstijging 2024 is gerekend met 5% Reserve

92

-

161.000,-- V

372.000,-- N

589.000,-- V

1.295.000,-- N

De algemene reserve is aangewend voor dekking van frictiekosten oud personeel. De beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ wordt gebruikt voor de kapitaallasten van de investering ‘nieuwbouw werkplaats’.

Paragrafen

•

INLEIDING

De begroting bevat zeven voorgeschreven paragrafen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Het gaat met name om de beleidslijnen van beheersmatige aspecten. Deze kunnen grote financiële gevolgen hebben. Mogelijk is hun politieke betekenis groot, of zijn ze van belang voor het realiseren van de programma’s. De paragrafen geven de raad de mogelijkheid om de kader stellende en controlerende rol ook op de beheersmatige aspecten waar te maken. Met andere woorden: de raad geeft zo bewust de kaders aan waarbinnen het college de beleidsuitvoering vervult zonder dat de raad die uitvoering op detail hoeft te volgen. Met ingang van het begrotingsjaar 2015 is een nieuwe paragraaf toegevoegd; ‘Decentralisaties’. In deze paragraaf zijn de drie integratie-uitkeringen ‘sociaal domein’ voor de taakvelden WMO, Jeugdhulp en Participatiewet opgenomen. Vanaf de jaarrekening 2022 en de begroting 2024 is ook het opnemen van een Openbaarheidsparagraaf verplicht. De Wet open overheid (Woo) schrijft voor dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting aandacht besteedt aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van de wet. Elke paragraaf gaat in op de hoofdlijnen van het desbetreffende aspect.

Zoals voorgeschreven in de nieuwe regels van het Besluit Begroting en Verantwoording zijn er zeven paragrafen waarbij per paragraaf het artikel uit het BBV is aangegeven: A. B. C. D. E. F. G. H. I.

Lokale heffingen (artikel 10) Weerstandsvermogen, inclusief risicoparagraaf (artikel 11) Onderhoud kapitaalgoederen (artikel 12) Financiering (artikel 13) Bedrijfsvoering (artikel 14) Verbonden partijen (artikel 15) Grondbeleid (artikel 16) Decentralisaties Openbaarheid (Wet open overheid)

93

94

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=d02d9252-f66f-4a3c-b3e8-16560c402856