CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

PROGRAMMABEGROTING_2023_definitief.pdf

Raadsvergadering 7 november 2022, gemeente HattemBij agendapunt: Programmabegroting 202333.485 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

 Uitvoering van het GVVP In 2019 is het Gemeentelijk Verkeer en VervoersPlan (GVVP) uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Hier komen ontwerp- en onderzoeksmaatregelen uit voort voor de korte en midden lange termijn. De grotere investeringen uit het uitvoeringsprogramma zijn samen met het wegbeheer- en rioleringsprogramma in het MIP verwerkt. Grote opgaven zijn het verbeteren van het kruispunt Stationslaan - Nieuweweg en de rotonde Apeldoornseweg - Hoopjesweg. Het ontwerp hiervoor is reeds in concept. Daarnaast staat een studie en ontwerp naar de Apeldoornseweg op de planning. Met als doel om de verkeersveiligheid te verbeteren, de komgrens te verplaatsen en 50 km/uur in te stellen op de Apeldoornseweg. De horizon van het uitvoeringsprogramma GVVP loopt tot en met 2023. Om die reden wordt in 2023

46

gewerkt aan een evaluatie van het huidige programma. Daarna wordt gewerkt aan een het opstellen van een uitvoeringsprogramma voor de opvolgende jaren. De ambitie om te komen tot een Fietsplan voor Hattem, zoals benoemd in het bestuursakkoord, wordt hierbij betrokken. 

Openbare ruimte In 2021 zijn opnieuw de verbeter- en onderhoudsplannen riolering en wegen en het uitvoeringsplan GVVP op elkaar afgestemd. Dit resulteert in een aantal kleinere en grotere projecten die zijn opgenomen in het MIP 2022 en verder. Daarnaast zijn middelen opgenomen voor het realiseren van een extra parkeervoorziening bij de sportvelden. We starten met de voorbereidingen zodat we samen met de omgeving een mooi plan kunnen ontwikkelen gericht op uitvoering.

Wateroverlast Van Lintelweg In 2022 is onderzoek uitgevoerd naar het wateroverlast probleem in de Van Lintelweg en is de gekozen oplossing uitgewerkt. In 2023 worden de werkzaamheden uitgevoerd om de Van Lintelweg klimaatadaptief in te richten. Zo zullen er infiltratiekratten worden toegepast om regenwater op te slaan en te laten infiltreren in de grond. Naast dat dit help het wateroverlast probleem op te lossen zorgt het ook voor aanvulling van het grondwater in droge tijden.

Wegen Met de aanpak van de Dorpsweg en de Eijerdijk wil gemeente Hattem de veiligheid en leefbaarheid verbeteren. De Dorpsweg en Eijerdijk zijn aangewezen als erftoegangsweg. Door de straat opnieuw in te richten wil de gemeente de weg veiliger maken voor alle verkeersdeelnemers en de doorstroming verbeteren. Waar mogelijk komt er ook extra groen in de straten. Dit maakt de straten nog mooier. Het bestek voor de Dorpsweg en de Eijerdijk is in Q2 2022 aanbesteed. Vanwege problemen met de levering van de gebakken straatstenen zal de uitvoering plaatsvinden in 2023. In 2023 worden de voorbereidingen verricht voor het groot onderhoud aan de Hilsdijk / Waalstraat. Ook de voorbereidingen voor de herinrichting van de Nieuwe weg / Stationslaan staan voor 2023 op de planning. In 2023 starten we met de reconstructie van het fietspad Hessenweg-Prinses Christinalaan.

Gladheidsbestrijding De gladheidsbestrijding is net als in de winter van 2021/2022 ook voor de komende winter van 2022/2023 uitbesteed. Uitbesteding voor een langere periode wordt onderzocht.

2. GROEN, NATUUR EN LANDSCHAP Ontwikkelingen:  Groenvisie: Groen, natuur en landschap zijn thema's die steeds meer aandacht krijgen van bewoners. Het vaststellen van de Groenvisie Hattem in 2021 is een belangrijke stap geweest om het beleidsterrein in Hattem steviger op de kaart te zetten. Naast het opstellen van de Groenvisie is en wordt ook geïnvesteerd in gespecialiseerd personeel (van beleid tot uitvoering) die deze thema's met meer aandacht kunnen vormgeven. In 2023 wordt verder invulling gegeven aan de projecten binnen het uitvoeringsplan van de groenvisie. 

Begraafplaats In 2023 wordt de inventarisatie afgerond van graven die geruimd kunnen worden. In 2023 zal gestart worden met het ruimen ervan, zodat deze graven in de toekomst opnieuw uitgegeven kunnen worden en de begraafcapaciteit in de toekomst geborgd blijft. De verwachting is dat er vanaf 2023 jaarlijks circa 20-25 graven kunnen worden geruimd. In 2022 is er een onderzoek gestart om te kijken naar de mogelijkheid om een sterrentuin te realiseren op de begraafplaats. Dit is een apart gedeelte op de begraafplaats bestemd voor stilgeboren kinderen. Dit sterrenveld zal in 2023 worden gerealiseerd.

47

3. VASTGOED Ontwikkelingen:  Aanpassingen gemeentelijke gebouwen De investeringen zijn verwerkt op het Meerjaren investeringsprogramma (MIP). Sinds 2022 werken we met een voorziening voor het Meerjaren Onderhoud Programma (MJOP). Hierin is al het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen opgenomen. 4. WATER Ontwikkelingen:  Afvalwater Het beleids- en beheerplan water en riolering is in december 2020 door de raad vastgesteld. De investeringen zijn afgestemd op de maatregelen en projecten van wegen en verkeer en verwerkt in het Meerjaren investeringsprogramma (MIP). Het afkoppelen van regenwater in de binnenstad is in uitvoering en naar verwachting zijn de werkzaamheden eind 2022 afgerond. In 2023 starten we de voorbereiding voor het afkoppelen van regenwater, het klimaat robuust inrichten, van de buurt ongeveer gelegen tussen de Rijnstraat, Hollewand en Lageland. Daarnaast wordt onderzocht hoe deze wijk energieneutraal kan worden. Verder zijn er structureel bedragen opgenomen om het Deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) uit te voeren. Hiermee zullen onder andere 'probleemlocaties wateroverlast tijdens zware buien' worden aangepakt. Voor het verbeteren van de wateroverlastlocatie aan de Van Lintelweg 2, is inmiddels DPRA budget toegekend. Samen met het waterschap Vallei & Veluwe wordt onderzoek gedaan naar rioolvreemd water wat op de zuiveringsinstallatie terecht komt.

Dit onderzoek is bedoeld om regenwater in het riool zoveel mogelijk te beperken en eventuele lekkages op te lossen. 

Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie is Hattem aanpassen aan de klimaatverandering. Gezamenlijk met de andere gemeenten in het gebied van waterschap Vallei en Veluwe is de stresstest uitgevoerd met als resultaat de klimaatatlas (www.klimaatvalleienveluwe.nl). Met deze atlas als basis zullen risico dialogen worden gevoerd met de belanghebbenden van de wijken of delen daarvan waar zich mogelijk problemen voordoen. Het Hitteplan ‘Hitte in Hattem’ is in 2022 opgesteld en wordt eind 2022 vastgesteld. Indien nodig kan het hitteplan in 2023 voor het eerst worden geactiveerd (communiceren over maatregelen etc.). Samen met de gemeenten die aangesloten zijn bij duurzaamheidsloket Veluwe Duurzaam, is een financiële regeling opgezet voor het stimuleren van bewoners en bedrijven om klimaat adaptieve maatregelen te nemen, zoals het aanleggen van meer groen of door water langer vast te houden. Deze regeling loopt tot en met 31 december 2024.

5. VERLICHTING Ontwikkelingen:  Openbare verlichting In 2022/2023 gaan we voor 100% over op LED verlichting. Samen met de al uitgevoerde projecten is de openbare verlichting vervangen door LED verlichting. 6. AFVAL Ontwikkelingen:  Afvalinzameling Hattem streeft ernaar de landelijke doelstelling (30 kilo restafval per inwoner per jaar) in 2025 te halen. Daarnaast wil het de dienstverlening hoog, en tegelijkertijd de afvalverwijdering betaalbaar houden voor haar inwoners. Inwoners betalen, naast een vast tarief dat lager ligt dan het landelijk gemiddelde, voor de hoeveelheid restafval die zij aanbieden.

48

Plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankenkartons (PMD), groente-, fruit-, en tuinafval (GFT) en oud papier en karton (OPK) kan gratis aangeboden worden. Door het restafval en de grondstoffen goed te scheiden, worden de stromen schoner. Daardoor kan de afvalstoffenheffing laag blijven. Hattemers laten zien goed te zijn in het scheiden van afval (48 kilo restafval in 2021 en prima sorteeranalyses). De komende jaren zal Hattem, samen met ROVA, innoveren, motiveren en investeren om dit verder te verbeteren. De afgelopen jaren was een trend zichtbaar met veel vraag naar oud papier en karton. Doordat de vraag groot was en het materiaal schoon ingeleverd wordt, zijn de opbrengsten hiervan de afgelopen jaren flink gestegen. Voor de toekomst is het lastig in te schatten of de prijs van het oud papier en karton gaat stijgen of dalen. Omdat Hattem zelf geen milieubrengstation heeft, maar inwoners hiervoor naar Zwolle moeten, is het GRondstoffen Inlever Punt (GRIP) op donderdagen in Hattem te vinden voor spullen tot de grootte van een boodschappentas. Deze GRIP-wagen draagt bij aan het goed scheiden van afval. Omdat het belangrijk is om dicht bij huis kleine artikelen in te leveren, is de GRIP-wagen ook voor het komende jaar begroot. Op zaterdagochtend kan ook tuinafval en klein chemisch afval (KCA) ingeleverd worden in Hattem.

Deze dienstverlening wordt ook in 2023 voortgezet. Zodra de afvalstoffenverordening is vastgesteld, kan GFT ook voor Hattemers zonder tuin ingezameld gaan worden. In verband met opgelopen leveringstijden is dit uitgesteld naar 2023. Hierdoor wordt betere scheiding van huisvuil verder gestimuleerd. Voorheen ontving gemeente Hattem een vergoeding via producenten en importeurs van verpakte producten om activiteiten te organiseren waarmee zwerfafval verminderd kon worden. Op het moment van vaststelling van de begroting was nog geen duidelijkheid over een vervolg na 2022. Daarom zijn in deze begroting extra kosten opgenomen voor een aantal van de activiteiten die voorheen door ‘Mooi Schoon’ ontwikkeld werden. Een aantal van de activiteiten worden in 2023 vervolgd, zoals het beschikbaar stellen van artikelen om zwerfvuil op te ruimen, het beïnvloeden van gedrag door middel van activiteiten en het schoonhouden van de ondergrondse verzamelsystemen. Daarnaast investeert Hattem in het werkzaam houden van de applicatie ‘Helemaal Groen!’ waar de vrijwilligers die Hattem schoon houden graag gebruik van maken.

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten

4.421

4.685

5.134

5.232

5.576

5.810

Totaal baten

-575

-510

-626

-527

-521

-520

Resultaat voor bestemming

3.847

4.175

4.508

4.705

5.054

5.291

(x € 1.000,--)

Meerjarenraming

49

ANALYSE Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘fysieke leefomgeving’ een nadelig saldo van € 333.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2022

2023

Verschil

Groen, natuur en landschap

760

770

10

Water

933

1.027

94

Speelvoorzieningen

89

71

-18

1.000

1.026

26

Afval Onderhoud stortplaats

-2

2

Verkeer en openbaar vervoer

153

247

93

Wegen

933

961

29

Verlichting

196

245

49

Gladheidsbestrijding

52

57

4

Begraafplaats

7

19

12

Parkeren

54

86

32

4.175

4.508

333

Fysieke leefomgeving

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op:  Water - Kapitaallasten van gerealiseerde rioleringswerken (N) - Per saldo is in 2023 het ‘resultaat’ op het product riolering en waterzuivering onttrokken aan de hiervoor gevormde voorziening (V)  Afval - Door de ontwikkelingen op de grondstoffen markt stijgen de kosten voor het verwerken van afval (N).  Parkeren - Betreft onderhoud aan de parkeergelegenheid die incidenteel wordt uitgevoerd.  Verkeer en openbaar vervoer - Betreft de inzet van een verkeerskundige (N)  Wegen - Kapitaallasten van gerealiseerde investeringen in de infrastructuur (N)  Verlichting - De stijging van de kosten wordt veroorzaakt door hogere energieprijzen voor elektra. (N)

94.000,-- N

26.000,-- N

32.000,-- N

93.000,-- N 29.000,-- N

49.000,-- N

49.000,--

Reserve

-

50

De beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ wordt aangewend voor de kapitaallasten van de investering ‘toegangspoort begraafplaats’ en de ondergrondse afvalopslag. De egalisatiereserve afvalstoffenheffing is ingezet voor egaliseren van de tarieven.

N

3 Besturen en organiseren

AMBITIE Dialogen met Hattem We willen in partnerschap met de Hattemers, maatschappelijke organisaties, ondernemers en de gehele gemeenteraad werken aan de koers voor een duurzaam, toekomstbestendig en betekenisvol zelfstandig Hattem. We staan open voor initiatieven en ideeën vanuit de Hattemse samenleving die daar aan bijdragen. We hopen dat de agenda voortdurend verrijkt wordt met nieuwe onderwerpen en initiatieven. Daarbij moeten we natuurlijk wel steeds bekijken hoe we ook de randvoorwaarden realiseren om met onderwerpen en initiatieven aan de slag te gaan. We zullen keuzes moeten maken in wat we oppakken en daarin ook prioriteren. In dialoog met de gemeenteraad zien we onderwerpen die we de komende vier jaar gezamenlijk zouden willen oppakken, met daarbij de open uitnodiging omde koers en de agenda van de stad te verrijken. Investeren in Hattem! Hattem staat voor grote maatschappelijke opgaves met beperkte financiële middelen. Dit vraagt om scherpe financiële keuzes die de onderlinge solidariteit niet op de proef stellen. Het vorige college heeft in aanvulling op de rijksmaatregelen met een zestal steunpakketten de negatieve effecten van corona zoveel mogelijk bestreden, maar de coronajaren hebben natuurlijk wel hun weerslag gehad op onze gemeenschap.

De inflatie en prijsstijgingen vragen onze aandacht, net als de klimaatcrisis, het woningtekort, de personeelstekorten en de stikstofproblematiek. De rol van de gemeente bij de oplossing van deze crises is vaak beperkt, maar wij willen wel kijken hoe wij vanuit onze rol en mogelijkheden op een toekomstbestendige wijze met de Hattemers aan de slag kunnen voor Hattem.

51

We voorzien incidentele investeringsruimte, wat vertrouwen geeft om onze ambities en plannen tot uitvoer te brengen. Het tempo van onze ambities stemmen we af op de financiele mogelijkheden. We investeren in de opgaven waar onze ondersteuning het meeste maatschappelijke meerwaarde heeft en het grootste verschil kan maken. We communiceren de financiële cijfers compact, in begrijpelijke taal en overzichtelijk. We willen in kunnen blijven spelen op de actualiteit en meebewegen op de energie van de samenleving. Daarom willen we kansrijke initiatieven helpen in de opstartfase, maar we gaan initiatieven niet overnemen en gaan geen structurele verplichtingen aan. We willen jaarlijks met de raad bespreken welke speerpunten toegevoegd moeten worden aan de agenda en deze speerpunten daarna opnemen in de begroting. We beseffen ons dat we een manier van werken voorstaan die meer vraagt van raad, college, organisatie en inwoners, ondernemers en instellingen. We willen het nog meer samen doen en sneller kunnen schakelen. Dat zal extra capaciteit en (proces)geld vragen op onderdelen

FINANCIEEL Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten

5.047

4.094

4.327

5.134

6.307

5.246

Totaal baten

-26.483

-26.077

-27.449

-28.542

-30.000

-29.203

Resultaat voor bestemming

-21.436

-21.983

-23.122

-23.408

-23.693

-23.957

(x € 1.000,--)

52

Meerjarenraming

3a Besturen en organiseren - Netwerken en besturen

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026

-

-

-

-

-

Bestuur Nieuwe vormen van democratie: we willen samen met de gemeenteraad komen tot nieuwe vormen van democratie waarbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actiever worden betrokken bij besluitvorming, beleid en uitvoering van plannen. We wensen een meer inclusieve democratie waarbij ruimte is voor initiatief en tegenspraak, waarbij we handelen vanuit de menselijke maat en een gezamenlijk toekomstbeeld van Hattem. We willen kinderen en jongeren een heldere stem geven wanneer we besluiten over de toekomst van Hattem. Met alle partijen in de gemeenteraad willen we onderzoeken hoe we hier vorm aan kunnen geven. We willen in overleg met de gemeenteraad komen tot een alternatieve viering van Oud & Nieuw. We voeren de dialoog met elkaar over hoe we willen omgaan met het afsteken van vuurwerk in Hattem tijdens de jaarwisseling. Initiatieven als pumptrack (bewegen) en graffiti (cultuur) bespreken op kansrijkheid en bijdrage aan toekomstbestendig Hattem en mogelijke rol van de gemeente daarbij. Samenwerking We benutten de kansen die (regionale) samenwerking biedt om de realisatie van onze bovenlokale opgaven bereikbaar te maken. Dat gaat niet alleen over het pakken van kansen op cofinanciering, maar ook over het langs regionale weg werken aan zaken die lokaal effect hebben voor onze inwoners.

RELEVANTE THEMA’S 1. BESTUUR: Ontwikkelingen:  Gemeenteraad Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 heeft de raad in nieuwe samenstelling een inwerkprogramma gevolgd met als doel informeren en leren over diverse thema’s die voor de raad van belang zijn zoals: regionale samenwerking, gemeentefinanciën, integriteit en ondermijning en de energietransitie. De komende raadsperiode staan participatie met onze inwoners en samenwerking binnen de raad en tussen de raad en het college structureel op de agenda. De raad wil de betrokkenheid van inwoners bij de lokale politiek vergroten. De komende raadsperiode zal de raad verschillende activiteiten ontplooien en instrumenten inzetten om dit te bereiken. De raad stelt een werkgroep Participatie in die hiervoor concrete voorstellen doet.

53

Vanaf 2023 beschikt de raadzaal van Hattem over een cameravolgsysteem waardoor de gemeente via de eigen website vergaderingen van de raad en raadscommissies kan streamen, archiveren en beschikbaar kan maken als naslagwerk. De lokale omroep RTV Hattem blijft voor de gemeente de uitzendingen op televisie verzorgen. Met de aanschaf van het cameravolgsysteem kan ook worden voldaan aan de eisen van toegankelijkheid, zo zijn de opnamen straks terug te kijken met ondertiteling. De raad heeft een werkgroep ‘Raadscommunicatie’. Deze werkgroep houdt zich bezig met de communicatie in de breedste zin van het woord. De doelstelling is om de zichtbaar- en kenbaarheid van de raad bij de inwoners van Hattem te vergroten en de betrokkenheid van de Hattemers en de in Hattem gevestigde bedrijven bij het werk van de gemeenteraad te vergroten. De raad heeft een werkgroep ‘Werkwijze raad’ ingesteld. De werkgroep heeft de opdracht om een andere werkwijze van de raad te verkennen en met een structuurvoorstel te komen. De concrete opdracht van de werkgroep en de randvoorwaarden waaraan de structuur dient te voldoen zijn op dit moment nog onderwerp van gesprek. Thema’s:  Integrale veiligheid Integrale veiligheid is een terrein waarin we steeds meer samenwerken met verschillende beleidsterreinen.

Zo zien we in casuïstiek steeds meer overlap met het sociaal domein (bijvoorbeeld op de terreinen huiselijke geweld of personen met verward gedrag). Om dit goed op te vangen zijn er intern korte lijntjes, maar wordt er ook regionaal aandacht besteed aan kennisdeling. We werken samen met politie, OM, Het Veiligheidshuis en het RIEC. Met ingang van 1 januari 2012 zijn de voormalige gemeentelijke brandweerkorpsen opgegaan in de brandweer van de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG). Het algemeen bestuur van de VNOG (bestaand uit de 22 burgemeesters) heeft daarbij als uitgangspunt geformuleerd dat daarbij de brandweertaak, het (vrijwillig) personeel en het materieel werd overgedragen. Het eigendom van de brandweerkazernes is bij de gemeenten gebleven, met de constatering dat over beheer en onderhoud onderling nadere afspraken moesten worden gemaakt. Deze demarcatie en de afspraken over eigendom en verantwoordelijkheden worden vastgelegd in een de Regeling demarcatie. In de Regeling is onder andere vastgelegd dat de VNOG per 2023 bepaalde facilitaire taken gaat uitvoeren die momenteel door de gemeenten zelf worden uitgevoerd. De kosten worden integraal onderdeel van de VNOG-begroting en worden gedragen door de 22 deelnemende gemeenten (verdeeld over de gemeenten conform de algemene financiële verdeelsleutel).

De gemeentelijke bijdrage aan de VNOG zal hierdoor stijgen; hier staat tegenover dat de gemeenten de betreffende kosten voor de kazernes kunnen schrappen uit de gemeentelijke begroting. Doordat niet alle gemeenten op één lijn zitten over de financiële afwikkeling wordt de invoering uitgesteld. In de loop van 2023 zal hier meer duidelijkheid over komen. Vanaf 2020 is er een nieuwe Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de periode 2020-2023. Hierin worden de doelstellingen van de gemeenten Elburg, Epe, Hattem, Heerde, Nunspeet en Oldebroek, politie en OM bepaald. Het IVP is eind 2019 door de 6 gemeenteraden in Veluwe Noord vastgesteld. Jaarlijks worden de uitvoeringsplannen (UVP) voorgelegd aan de colleges. Het UVP voor 2023 wordt in december voorgelegd aan het college. In 2023 worden de voorbereidingen gestart voor het volgende IVP vanaf 2024. Hierbij wordt de raad betrokken; ten eerste via de vaststelling van de prioriteiten en vervolgens via de vaststelling van het IVP zelf. Het afgelopen jaar is de APV aangepast op een aantal technische aspecten. De aanstaande Omgevingswet zal gevolgen hebben voor de APV we gaan bekijken welke gevolgen dit heeft en welk traject we in de toekomst inzetten om de APV vast te stellen.

54

Ondermijning Georganiseerde criminaliteit zien we op vele manieren binnen onze samenleving. Daarbij wordt op steeds slimmere wijze gebruik gemaakt van bijvoorbeeld logistieke bedrijven, banken en overheden (vergunningen, huisvesting, zorgfraude, enz.). Deze vermenging van “boven- en onderwereld” manifesteert zich onder meer in het witwassen van geld dat bijvoorbeeld is verdiend met grootschalige productie en handel in (synthetische) drug in dubieuze ondernemingen. Ook fraude met persoonlijke zorgbudgetten en het zich “inkopen” van criminelen in maatschappelijke organisaties, zoals sportverenigingen, vormen bepaald geen uitzondering. Deze ontwikkelingen leiden tot onder meer oneerlijke concurrentie en misbruik van kwetsbaren in de samenleving. De driehoek Veluwe Noord heeft in het Integraal Veiligheidsplan 2020-2023 het thema ondermijning dan ook benoemd als één van de prioriteiten. Dat betekent dat de deelnemers van de driehoek (gemeenten Elburg, Epe, Hattem, Heerde, Nunspeet, Oldebroek, het OM en de politie Veluwe Noord) gezamenlijk uitvoering geven aan het thema. In 2021 is bijvoorbeeld de coördinator Ondermijning begonnen. Deze functie is tijdelijk en loopt af voor de zomer van 2023. De komende maanden zal gekeken worden of de resultaten zijn behaald.

De inzet op ondermijning en de afspraken tussen gemeenten (zowel in de regio Veluwe Noord als in Noord en Oost Gelderland) leveren extra activiteiten op. Ook wordt op thema's de verdieping gezocht. Om goed vervolg te geven aan de activiteiten en de afspraken die gemeenten gezamenlijk hebben gemaakt is er extra budget nodig van € 20.000,-. Dit bedrag wordt ingezet voor het datagedreven werken. Hiermee kunnen we openbare bronnen geautomatiseerd raadplegen en de ondermijningssignalen onderzoeken. Dit is onderdeel van de gezamenlijke ambitie in Veluwe Noord. Daarnaast komt er in Noord en Oost Gelderland een districtelijk interventieteam ondermijning. Concreet betekent een ondermijningsteam dat gemeenten districtelijke toezichthouders in kunnen zetten voor adequater(e) toezicht, handhaving van de bestuurlijke aanpak van drugs, mensenhandel (waaronder misstanden in de prostitutie/arbeidsmigranten), bedrijvencontroles, buitengebied, automotive-branche, horeca, ongewenste en illegale woonsituaties. Tenslotte is er een klein budget nodig voor bewustwordingsacties in de lijn met het Ondermijningshuis. Hiermee kunnen we inwoners en ondernemers informeren en bewust maken van de gevaren van ondermijning én kunnen we samenwerken om signalen van ondermijning te delen zodat de gemeente met haar partners daar vervolg aan kan geven.

Samenwerking Regio Zwolle Hattem maakt samen met 21 andere gemeenten onderdeel uit van de Regio Zwolle. We zien dat het Rijk steeds vaker via de (stedelijke) Regio’s toenadering zoekt. Zo werkt de Regio Zwolle samen met het Rijk aan de grote opgaven rond mobiliteit en woningbouw, maar ook aan thema’s als klimaatadaptatie en de wateropgave. Dit komt samen in de NOVEX-aanpak: een combinatie van de verstedelijkingsstrategie en NOVI-uitwerking. In Kop van de Veluwe verband willen we met de Regio Zwolle hieraan samenwerken. De Regio Zwolle werkt in 2023 aan een herijking van haar inhoudelijke samenwerkings-agenda. Waar eerst de primaire focus van de samenwerking op economie lag, zien we nu een verbreding naar thema’s die het fysieke domein raken (zoals bovengenoemde NOVEX-aanpak). De gemeenten worden komende maanden betrokken bij de totstandkoming van deze agenda. Hier hoort ook het opzetten van een Regionale Investeringsagenda (RIA) bij. Verder wordt de context voor de mogelijkheden van ontwikkeling van de Kop van de Veluwe beïnvloed door de opdracht die de provincies van het Rijk hebben gekregen om het Nationaal Programma Landelijk Gebied vorm te geven en een plan te maken voor stikstof. Vanuit het Rijk volgt ook nog een programma Mooi Nederland. We kijken als partners in de Kop van de Veluwe op welke manier we goed aan kunnen sluiten op al deze ontwikkelingen.

De eerder opgestelde Gebiedsverkenning helpt ons daarbij, maar we zullen krachten en kennis moeten bundelen en daar zowel ambtelijk als bestuurlijk extra energie en tijd in moeten steken. We moeten onze eigen kwaliteiten, mogelijkheden en wensen scherp genoeg krijgen om op de juiste momenten onze inbreng te leveren. Alleen op die manier blijven we als individuele gemeente en als

55

partners in de Kop van de Veluwe zelf mee aan het stuur op de ontwikkeling van ons gebied en houden we zicht op kansen voor projecten Voor deelname in de Regio Zwolle betalen alle gemeenten een jaarlijkse bijdrage per inwoner. In 2023 is dat € 2,45 per inwoner. Dit bedrag wordt jaarlijks met 0,05ct verhoogd. Komend jaar is tevens het laatste jaar van de Human Capital Agenda. Meer hierover is te lezen is programma 1. Kop van de Veluwe (spoor 1) Op de Kop van de Veluwe werken vijf gemeenten, het waterschap en de provincie aan een gezamenlijke agenda voor de komende jaren. Op het moment van schrijven wordt er gewerkt aan een herijking van deze agenda. Hierin benoemen de samenwerkingspartners de opgaven waar ze de komende jaren samen aan willen werken. Enerzijds op het gebied van economie en arbeidsmarkt (menselijk kapitaal) en anderzijds op integrale en gebiedsgerichte opgaven in het fysieke domein. Denk hierbij aan woningbouw, klimaat, mobiliteit, stikstof etc. De Kop van de Veluwe gemeenten zijn onderdeel van de Regio Zwolle en werken in die hoedanigheid ook samen in bijv. afstemming over de verstedelijkingsstrategie (samen met de andere Vitale kernen) of betrokkenheid bij de diverse Regio Zwolle Tafels. De burgemeester van Elburg vertegenwoordigt de Kop van de Veluwe in het Regiobestuur van de Regio Zwolle. Hierover stemmen de burgemeesters van de vijf gemeenten periodiek af.

Kop van de Veluwe (spoor 2) Op het gebied van bedrijfsvoering werken de Kop van de Veluwe gemeenten in wisselende samenstellingen en gradaties samen. Voor ICT wordt momenteel het voorkeursscenario van een intensieve samenwerking met 5 gemeenten uitgewerkt. Voor Belastingen werken we aan een samenwerking met Oldebroek, Heerde en Elburg, hetzelfde geldt voor Inkoop. Noord-Veluwe Bereikbaar Het project Noord Veluwe Bereikbaar heeft vooral als doel met flankerende maatregelen de verkeersdrukte op de A28 te laten afnemen. Hiervoor is een pakket aan maatregelen vastgesteld waaraan momenteel volop uitvoering wordt gegeven. 

Participatie Het opnemen van een structureel budget voor initiatieven wordt op dit moment niet opportuun geacht, omdat geen passend bedrag geraamd kan worden op basis van eerdere jaren. Het is echter niet wenselijk dat een initiatief pas ondersteuning vanuit de gemeente zou kunnen ontvangen nadat daartoe een apart budgetbesluit wordt genomen door de Raad. Het College zal initiatieven waarbij een ondersteunende rol voor de gemeente passend lijkt, tot een bedrag van maximaal €10.000,- ondersteunen. Dat bedrag zal bij het eerstvolgende moment in de P&Ccyclus verantwoord worden en de raad zal middels een actieve raadsinformatie op de hoogte gebracht worden als een initiatief ondersteuning krijgt. We werken daarnaast aan een visie op participatie en zullen daarbij in verbinding staan met de Raadswerkgroep Participatie.

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten

2.692

2.594

2.738

2.451

2.433

2.458

Totaal baten

-420

-164

-267

-10

-10

-10

Resultaat voor bestemming

2.271

2.429

2.471

2.441

2.423

2.448

(x € 1.000,--)

56

Meerjarenraming

ANALYSE Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘besturen en netwerken’ een nadelig saldo van € 42.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2022

2023

Verschil

Raad en commissies

541

595

54

Burgemeester en Wethouders

718

790

72

Bestuursondersteuning

29

23

-6

Verkiezingen

57

40

-16

Integrale veiligheid

833

847

14

Rampenbestrijding

61

50

-11

Externe betrekkingen

191

126

-65

2.429

2.471

42

Besturen en netwerken

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op:  Raad en commissies - Betreft de vertaling van het raadsbesluit van 31 mei 2021 waarbij onder andere de uitbreiding van de griffieformatie verhoogd is naar 1,6 fte (N) - Het is verplicht om opnamen van raadsvergaderingen, die beschikbaar worden gesteld op een website, te voorzien van ondertiteling. Hiervoor zijn extra middelen begroot (N). Daarnaast heeft de raad besloten een cameravolg-systeem aan te schaffen om de kwaliteit en beschikbaarheid van de opnamen van vergaderingen te vergroten. Het betreft de kosten van het streamen van deze opnamen (N)  Burgemeester en wethouders - De formatie van het college van burgemeester en wethouders is verhoogd naar 3 fte (N). - Door een wijziging in de coalitie samenstelling is ook de samenstelling van het college gewijzigd. Geraamd is een wachtgeldverplichting van een gewezen wethouder (N)  Verkiezingen - In 2022 zijn de kosten voor een tweetal verkiezingen geraamd. Voor 2023 wordt rekening gehouden met één verkiezingsdag voor Provinciale Staten en Waterschap (V)  Integrale veiligheid - In 2023 wordt op aanbeveling van de Veiligheidsregio een brandput aangelegd ten behoeve van de Binnenstad.

het betreft eenmalige kosten (N) - Er vindt een taakoverdracht plaats waardoor de VNOG de facilitaire zaken die in de 'Regeling demarcatie taken en kosten kazernes 2022' zijn benoemd, overneemt van de gemeente. De VNOG brengt deze taken via de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage in rekening. Daartegenover staat dat de gemeente deze kosten van de eigen jaarlijkse begroting kan schrappen (N)

54.000,--

N

72.000,--

N

16.000,--

V

14.000,--

N

57

-

Bijdrage gemeenschappelijke regeling VNOG. In 2021 is een positief rekeningresultaat 2020 teruggevloeid naar de deelnemende gemeenten (N) - Lagere ramingen onderhoudskosten brandweerkazerne op basis van het Meerjarenonderhoudsplan (V) - Energielasten brandweerkazerne (N) - Personele inzet ondermijning (V)  Externe betrekkingen - Herijking capaciteit en werkplanning ambtelijke inzet t.b.v. mobiliteit en bereikbaarheid (A28) (V) Reserve

58

65.000,--

Algemene reserve - Met de algemene reserve zijn de wachtgeldvergoedingen van de wethouders verrekend. - Deze reserve is ook ingezet voor dekking van de kosten voortvloeiend uit de motie ‘advertentiekosten’ gerelateerd aan de communicatiebehoefte vanuit de raad.

V

3b Besturen en organiseren - Dienstverlening

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026

-

We werken aan een toekomstbestendig stadhuis. We gaan investeren in het Stadhuis als plek voor dienstverlening en ontmoeting voor onze inwoners.

RELEVANTE THEMA’S 1. DIENSTVERLENING: Ontwikkelingen:  Huisvesting Vorig jaar zijn verschillende scenario’s voor de verbouwing van het stadhuis toegelicht. Ongeacht de keuze voor één van de voorgestelde scenario’s, is besloten urgente zaken direct op te pakken; herstel van brandveiligheid, verbeteren informatie beveiliging en vervolgonderzoek voor installatiewerk. Naast de acute veiligheidsissues, is tevens aandacht gevraagd voor duurzaamheids-maatregelen, mogelijkheden om kantoorruimte te delen en de effecten van hybride werken. De verschillende thema’s worden uitgewerkt en vertaald naar scenario’s. In de aanloop naar een integraal raadsvoorstel, wordt u nader geïnformeerd over de opbouw en inhoud van de verschillende scenario’s. Daarbij stemmen we ook graag af hoe het besluitvormingsproces kan worden ingericht en welke wegingsfactoren gebruikt kunnen worden om uiteindelijk tot besluitvorming te komen. Het investeren in toekomstbestendige huisvesting vinden wij belangrijk en is onvermijdelijk. Om die reden hebben we in het Meerjaren investeringsprogramma vanaf 2023 een krediet opgenomen, gebaseerd op de voorlopige scenariokeuze van ons college. 

Ontwikkeling KCC Op grond van het Programma Verbetering Dienstverlening, werken wij toe naar een light klantcontactcentrum (KCC). Dat betekent dat we niet de ambitie hebben om alle producten en alle informatie vanuit een KCC te verstrekken, maar dat we meer complexe producten en informatie (zoals bijvoorbeeld omgevingsvergunningen, naturalisaties, uitkeringen) vanuit vakspecialistische teams blijven verstrekken. De positionering van het KCC krijgt vorm in diverse klantprocessen en verschillende kanalen. Ons uitgangspunt is om daar waar mogelijk, digitaal contact stimuleren en waar het meerwaarde heeft voor inwoners en ondernemers persoonlijk contact te handhaven. Voor de realisatie van het KCC worden

59

medewerkers opgeleid zodat er meer vragen van inwoners en ondernemers tijdens het eerste contact kunnen worden afgehandeld. 

Digitale ontwikkelingen Meldingen openbare ruimte (MOR) Voor de afhandeling van meldingen openbare ruimte onderzoeken we in H2O-verband de mogelijkheid van het gebruik van het nieuwe zaaksysteem dan wel een app. Vooruitlopend op de komst van een app, waarmee inwoners snel en eenvoudig via een mobiele device meldingen doorgeven aan de gemeente, richten we het nieuwe zaaksysteem in om meldingen openbare ruimte zoveel mogelijk digitaal te laten verlopen. Inwoners kunnen digitaal meldingen via de website dorgeven en wanneer meldingen telefonisch bij de gemeente binnenkomen worden deze door het KCC in het zaaksysteem verwerkt.

Telefonische bereikbaarheid Naast de ontwikkelingen zoals beschreven bij de vorming van het KCC zal de gemeente Hattem werken aan het optimaliseren van haar telefonische bereikbaarheid. Daartoe lopen op dit moment een tweetal verbetertrajecten. Ten eerste wordt in afstemming met collega’s van Heerde, Oldebroek, de I-dienst en de softwareleverancier gezocht naar adequate oplossingen voor de technische problemen die zich op dit moment voordoen. Daarnaast loopt een intern verbetertraject waarin servicenormen worden herijkt en gemonitord, het proces van terugbelverzoeken wordt verbeterd en alle medewerkers worden meegenomen in het naleven van de gemaakte afspraken m.b.t. de telefonische bereikbaarheid. Beide sporen worden op een projectmatige wijze uitgevoerd en dit moet leiden tot korte wachttijden en een hogere respons op terugbelverzoeken.

Opstellen websitebeleid Aan overheidswebsites worden (wettelijke) eisen gesteld. In de afgelopen jaren zijn er meer en aanvullende richtlijnen gekomen voor overheidswebsites. Dit maakt het noodzakelijk om hier duidelijke afspraken over vast te leggen, die gebruikt kunnen worden bij de toetsing van de huidige en toekomstige websites. Het beleid is in H2O-verband opgesteld en vastgesteld. Het beleid heeft als doel het vaststellen en vastleggen waar onze gemeentelijke websites aan moeten voldoen. In de basis gaat het om de volgende vier hoofdonderdelen (BTAB): - Beveiligingsbeleid - Toegankelijkheidsbeleid - Archivering - Beheer

Single Digital Gateway De Single Digital Gateway (SDG) geeft inwoners en ondernemers toegang tot digitale overheidsdienstverlening in de Europese Unie. Dat gebeurt met het portaal (gateway) Your Europe. Deze centrale toegangspoort verwijst gebruikers door naar de juiste websites in de verschillende lidstaten. Via Your Europe kunnen inwoners en ondernemers op een eenvoudige manier betrouwbare informatie vinden over overheidsdiensten,-producten en -procedures in Europa. Alle producten van de gemeente Hattem worden via dit portaal ontsloten.

60

WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming

Rekening

Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten

217

238

260

260

260

260

Totaal baten

-197

-166

-172

-178

-185

-192

20

72

88

81

75

68

(x € 1.000,--)

Resultaat voor bestemming

Meerjarenraming

ANALYSE Toelichting

De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘dienstverlening’ een nadelig saldo van € 16.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)

2022

2023

Verschil

Burgerzaken

72

88

16

Dienstverlening

72

88

16

Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op:  Burgerzaken - Herijking capaciteit en werkplanning ambtelijke inzet burgerzaken (N)

Reserve

-

16.000,-- N

Er vinden in 2023 geen verrekeningen met de reserves plaats.

61

62

3c Besturen en organiseren - Financiën

BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026    

We geven een vervolg aan het zero-based begroten wat onder het vorige college is gestart. Dat vergroot de transparantie van hoe we onze middelen inzetten en zo kunnen we sneller schakelen; We willen meer sparen en minder lenen om zo te werken aan de toekomstbestendigheid van onze financiën en de reserves op peil te brengen; We streven naar in relatieve zin gelijkblijvende woonlasten voor onze inwoners; De nieuwe tarieven voor de toeristenbelasting bepalen we na afstemming met de raad en de ondernemers en willen we meerjarig vastzetten qua basisbedrag.

RELEVANTE THEMA’S -

Algemeen Artikel 212 van de Gemeentewet regelt dat de raad bij verordening de uitgangspunten vaststelt voor het financiële beleid, het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie. De verordening waarborgt dat aan de eisen van rechtmatigheid, verantwoording en controle wordt voldaan. De verordening is in werking getreden op 1 januari 2019.

-

Belastingen Onroerende zaakbelastingen De bekendste gemeentelijke belasting is de onroerendezaakbelasting (ozb). De grondslag is de woz-waarde. Deze wordt ieder jaar opnieuw bepaald. De afgelopen jaren is vooral de waarde van woningen sterk gestegen. Belastingbetalers zijn vaak bang dat een hogere woz-waarde leidt tot een evenredig grote stijging van de betaalde ozb. Dit is niet het geval omdat ozb-tarieven worden vastgesteld door de gewenste opbrengst te delen door de belastinggrondslag. Een hogere woz-waarde betekent bij gelijkblijvende opbrengst dan een lager tarief. Een verhoging van de opbrengst onroerendezaakbelasting is een gemeentelijke draaiknop om een structureel en reëel sluitende begroting te verkrijgen. In de voorliggende begroting is alleen het inflatiepercentage van 4,0 % toegepast. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2023 is berekend op een bedrag van € 690.000. Zie voor een uitgebreide toelichting paragraaf B Weerstandsvermogen.

63

Precariobelasting De precariobelasting op kabels, buizen en leidingen is bij wet afgeschaft. Voor de gemeente Hattem gold een overgangstermijn om te mogen blijven heffen tot 1 januari 2022, voor maximaal het tarief uit 2016. De afbouw van de precariobelasting is daarmee gesteld op vijf jaar. Vanaf 2022 is in de begroting voor dit specifieke onderdeel geen bate meer geraamd. Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven om de eigen inkomsten te vergroten. Het geld wordt gebruikt om voorzieningen binnen de gemeente op een bepaald peil te brengen of te houden. Dit betekent dat het geld niet per se hoeft te worden ingezet voor voorzieningen die direct aan het toerisme zijn te koppelen. In de begroting 2023 wordt uitgegaan van een verhoging van de tarieven 2022 met het inflatiepercentage van 4% naar een gedifferentieerd tarief van € 1,56 en € 2,02 ingaande het begrotingsjaar 2023. Vennootschapsbelasting We hebben met ingang van 2016 te maken met de Wet modernisering VPB-plicht overheidsondernemingen indien en voor zover zij een onderneming drijft. Er is sprake van een onderneming wanneer cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden - een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; - die deelneemt aan het economische verkeer; - met het oogmerk om winst te behalen.

We bewaken voortdurend of activiteiten, waaronder ruimtelijke projecten zoals woonzorgzones, mogelijk belastingplichtig zijn. 

Algemene Uitkering Herijking verdeling gemeentefonds De nieuwe verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds is ingegaan vanaf begrotingsjaar 2023. De financiële gevolgen van de herverdeling voor gemeenten zijn bekend gemaakt in de meicirculaire gemeentefonds 2022. Met voor Hattem als resultaat dat we een zgn. voordeelgemeente zijn. Het ingroeipad is beperkt tot 3 jaar. De gemeente Hattem ontvangt in 2023 € 7,50 per inwoner (dit is circa € 92.000), in 2024 € 22,50 per inwoner (circa € 275.000) en vanaf 2025 € 37,50 per inwoner (circa € 460.000) structureel. Tegenover deze extra inkomsten staat geen bestedingsverplichting. In de begroting 2023-2026 zijn deze inkomsten aan de lastenkant opgenomen als 'onvoorzien/nieuw beleid'. Hierdoor is er 'vrije bestedingsruimte' gecreëerd dat kan worden ingezet voor de uitkomsten van het uitvoeringsprogramma van het Bestuursakkoord Hattem 2022-2026. Binnen het sociaal domein blijven de middelen voor beschermd wonen voorlopig afzonderlijk verdeeld. Dit vloeit voort uit het bestuurlijk overleg van 2 juli 2019 waarin Rijk en VNG hebben besloten in tien jaar tijd tot een objectief verdeelmodel en algehele doordecentralisatie van beschermd wonen te komen. De doordecentralisatie is uitgesteld tot 1 januari 2024. Derhalve zijn in de begroting 2023 de financiële gevolgen nog niet verwerkt.

Algemene uitkering - De algemene uitkering is voor de jaren 2023 en verder begroot op basis van de gegevens die in circulaires van het Gemeentefonds bekend zijn gemaakt. De meest recent verwerkte circulaire is de meicirculaire van 2022. - Afhankelijk van de verschijningsdatum van de septembercirculaire zal worden bezien of de financiële vertaling daarvan nog in de primaire begroting 2023-2026 kan worden meegenomen. Of dat de verwerking daarvan via een afzonderlijke begrotingswijziging zal worden verwerkt. - De algemene uitkering is via de Financiële verhoudingswet gekoppeld aan bepaalde uitgaven in de Rijksbegroting, de trap-op-trap-af methode genoemd. Hiermee is de voeding van het Gemeentefonds geschetst en die komt tot uiting in het zgn. accres. Het accres schommelt normaliter per gemeentefonds-circulaire en dat brengt onzekerheden over deze belangrijkste gemeentelijke bate met zich mee. 64

-

-

In de meicirculaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2022 en verder, berekend conform de systematiek zoals deze is vastgesteld in het Coalitieakkoord en de daaruit volgende Startnota. Voor 2022 tot en met 2025 wordt de bestaande normeringssystematiek toegepast. Vanaf 2026 is het accres vastgezet op een plus van in totaal 1 miljard euro bovenop de stand Miljoenennota 2022. Over de 1 miljard euro vindt nog wel indexatie plaats voor de loon- en prijsontwikkeling. Dit heeft tot gevolg dat het accres in 2026 veel lager is dan in 2026. In publicaties wordt 2026 dan ook het 'ravijnjaar' genoemd. De circulaires hebben per saldo tot voordelige bijstellingen in de begroting geleid voor alle jaren 2023 en verder, zie deze tabel. (bedragen x € 1.000,--) 2023

2024

2025

2026

Effect meicirculaire 2022 samen

2.064

2.990

3.832

2.584

Effect septembercirculaire 2022

n.n.b.

Effect decembercirculaire 2021 en

De bedragen komen grotendeels overeen met de informatie aan de raad 'Uitkomsten meicirculaire 2022 op hoofdlijnen'. Met uitzondering van het jaar 2026. In dat jaar ligt de uitkeringsbasis circa € 300.000 hoger dan in 2025. Dit was abusievelijk niet meegenomen in de raadinformatie. Hierdoor valt de mutatie in 2026 hoger uit, te weten € 2,6 mln. De septembercirculaire kon vanwege de late verschijningsdatum niet financieel worden opgenomen in de primaire begroting 2023. In de aanbiedingsnota bij de begroting zullen de financiële consequenties op hoofdlijnen worden toegelicht. Voor jeugdzorg is er in 2023 een incidenteel bedrag toegekend, voor Hattem € 868.000. De VNG heeft op 9 augustus een bericht “Afspraken jeugdmiddelen in meerjarenraming” gepubliceerd. Hieruit blijkt dat het Rijk, de VNG en het IPO voor de jaren 2024, 2025 en 2026 zijn overeengekomen dat gemeenten de rijksbijdragen voor de jeugdzorg voor 100% in de begroting 2023 mogen opnemen. In de begroting 2022 mochten de gemeenten nog 75% opnemen voor deze jaren. Hierdoor ontvangen we in 2024 circa € 210.000 extra aan algemene uitkering, in 2025 circa € 195.000 extra en in 2026 circa € 131.000 extra. Deze bedragen zijn niet in de meicirculaire opgenomen en zijn aanvullend op de bedragen uit de boven- en onderstaande tabellen.

Omdat we als tegenhanger van deze extra baten het lastenbudget van jeugdzorg ook hebben verhoogd, is het resultaat een budgettair neutraal effect. Uit onderstaand overzicht blijkt de totale algemene uitkering van jaar tot jaar, uitgaande van de meircirculaire 2022: Algemene uitkering Uitkering gemeentefonds Mutatie t.o.v. voorgaand jaar

(bedragen x € 1.000,--) 2022

2023

2024

2025

2026

19.247

19.784

20.896

22.093

20.846

537

1.112

1.197

-1.247

Btw compensatiefonds De jaarlijkse septembercirculaire geeft aan wat het voorschot van dat jaar wordt. De meicirculaire van het volgend jaar gaat dat voorschot afrekenen. Voor de begroting 2023 met bijbehorende meerjarenraming is in de meicirculaire 2022 een advies opgenomen dat die raming maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2021. De provinciale toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te gebruiken bij het beoordelen van de (meerjaren)begroting 2023-2026. We nemen een bate van € 100.000 op.

65

Integratie-uitkering sociaal domein - De integratie-uitkering sociaal domein is met ingang van 2019 voor het integreerbare deel (de WMO; de Jeugdhulp en de Participatiewet) overgeheveld naar de algemene uitkering (meicirculaire 2018). In de meicirculaire 2022 worden met de ingang van het nieuwe verdeelmodel in 2023, de integratieuitkeringen Raadsledenvergoeding kleine gemeenten, Participatie (onderdelen Nieuw Wajong en Nieuw begeleiding (excl. beschut werk)), Voogdij/18+ en Inburgering toegevoegd aan de algemene uitkering. - De integratie-uitkering sociaal domein bevat vanaf 2023 alleen nog Participatie: het deel WSW en Nieuwe begeleiding Beschut werk. 

Loon- en prijsstijgingen Salarisstaat De gemeentelijke salarisstaat gaat uit van het salaris peil per 1 april 2022 en is gebaseerd op de CAO Gemeenten. De CAO loopt van 1 januari 2021 tot 1 januari 2023. Voor 2023 is naast een verwachte loonstijging ook rekening gehouden met een stijgende pensioenpremie. Totaal is rekening gehouden met een stijgingspercentage van 3,6%. De raming van de loonkostenstijging is met een bedrag van € 216 duizend verwerkt in de salariscomponent op de reguliere producten en verrekend met de opgenomen stelpost voor loon- en prijsstijgingen. Stelpost De gemeente begroting wordt jaarlijks opgesteld in constante prijzen. Voor loonkosten- en prijsstijgingen ontvangt de gemeente in de algemene uitkering een compensatie. Jaarlijks wordt hiervoor in de begroting een stelpost opgenomen waarbij het bedrag is gebaseerd op de prijsontwikkeling BBP 2022 en toegepast op de jaren 2023 en verder. De begroting wordt hierdoor vertaald naar lopende prijzen. Voor de (meerjaren)begroting 2023 is het in de algemene uitkering vertaalde percentage ontoereikend om de loonkosten- en prijsstijgingen te compenseren. Dit betekent onder andere dat aan de lastenkant grotendeels de ‘nullijn’ in de vorm van bestaand beleid is gehanteerd. Wel zijn de subsidies geïndexeerd en zijn (meerjaren)begrotingen van verbonden partijen als uitgangspunt genomen voor de gemeentelijke bijdrage.

Als financieel vangnet is de stelpost voor loon- en prijsontwikkelingen voor 2023 en 2024 met € 300 duizend respectievelijk € 450 duizend verhoogd. Voor de jaren 2025 en 2026 wordt de opgenomen ruimte toereikend geacht.

Dividend - Alliander De gemeente Hattem bezit 169.659 aandelen. Op grond van de prognoses is een bedrag van € 100.000 aan dividend te verwachten. Het dividend is in lijn met voorgaande jaren en zal de komende jaren nagenoeg gelijk blijven. Alliander heeft een ambitieus investeringsprogramma om de duurzaamheidstransitie te kunnen realiseren. Dit zou de komende jaren effect kunnen hebben op het uit te keren dividend. -

Vitens NV De gemeente Hattem bezit 10.682 aandelen. Tijdelijk is vanaf boekjaar 2020 (uitbetaling in ons begrotingsjaar 2021) geen dividenduitkering te verwachten; in begrotingsjaar 2020 bleek dit al de praktijk te zijn. De reden daarvan is dat de solvabiliteit van Vitens te sterk is gedaald. Wat daarbij komt is een hoog investeringsniveau. Het dividend zal naar verwachting vanaf ons begrotingsjaar 2024 weer uitkomen op de € 0,90 per aandeel die we kennen van vorige meerjarenbegrotingen (€ 9.600).

-

NV Bank voor Nederlandse Gemeenten De gemeente Hattem bezit 30.030 aandelen. Aanhoudende onzekerheden en ingrijpende ontwikkelingen in wet- en regelgeving maken het BNG niet mogelijk een uitspraak te doen over de hoogte van de toekomstige nettowinst. Vanaf de begroting 2023 is de raming van de dividend uitkering

66

bijgesteld met € 20.000 naar € 50.000. Reden hiervoor is dat de dividend uitkeringen over de jaren 2020 en 2021 telkens meer dan € 50.000 per jaar was. -

NV Rova Holding De gemeente Hattem bezit 172 aandelen. Het resultaat op publieke taken vertaald zich in lagere tarieven. Het resultaat op commerciële taken en het resultaat op de stortplaats worden in de vorm van dividend uitgekeerd. Geraamd is een dividend van € 51.000.

Reservepositie Het weerstandsvermogen van de gemeente wordt uitgedrukt in een ratio. Bij de beoordeling van de ratio wordt gebruik gemaakt van een waarderingstabel die in samenwerking tussen het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) en de Universiteit Twente is opgesteld. Het uitgangspunt is dat de ratio hoger of gelijk moet zijn aan 1,4. Dit betekent dat het weerstandsvermogen als voldoende wordt gecategoriseerd en voldoende is om de gevolgen van risico’s op te kunnen vangen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze begroting is de weerstandsratio berekend op 1,75. De jaarrekening 2021 presenteert een ratio van 2,4. Beide meetgegevens geven aan dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is. Ons uitgangspunt 'een krachtig en stabiel financieel beleid' dat gericht is op een blijvend en structureel evenwicht tussen inkomsten en uitgaven en de ambitie om een robuuste reservepositie te hebben, maakt dat we de ontwikkeling van de weerstandsratio continu monitoren. De huidige begroting bevat een beoordeling van de onderlinge verhouding van de voorgeschreven kengetallen in relatie tot onze financiële positie. We willen beleid maken op de richting waarin de kengetallen zich moeten ontwikkelen. In het onderstaande overzicht is de ontwikkeling van de reservepositie over de afgelopen jaren weergegeven: Reservepositie

(bedragen x € 1.000,-) rekening

begroting

(stand per 1/1)

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Algemene reserves

6.705

6.435

6.754

6.819

6.640

7.175

6.152

5.255

Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves (beklemd) Voorzieningen

3.003

2.367

2.797

1.972

2.115

2.402

2.154

2.186

943

892

842

796

750

704

657

611

4.168

2.143

2.249

1.918

1.833

1.863

1.976

1.897

500

1.483

-225

232

928

291

-432

264

15.319

13.319

12.417

11.737

12.266

12.435

10.507

10.213

Saldo van baten en lasten Totaal reserves en voorzieningen

Aan de reserves wordt over 2023 per saldo een bedrag van € 478 duizend onttrokken. Te weten aan: Reserve ontwikkeling 2023 Algemene reserve Egalisatiereserve onderhoud gebouwen Reserve afvalstoffenheffing Reserve ontwikkeling ‘t Veen Reserve dekking kapitaallasten Totaal:

(bedragen x € 1.000,--) -465 -101 35 99 -46 -478

67

Het positieve exploitatieresultaat kan na besluitvorming worden toegevoegd aan de algemene reserve. (bedragen x € 1.000,--) Resultaatbestemming 2023

264

Rente Het omslagpercentage (de gemiddelde toegerekende rente) is ten opzichte van 2022 ongewijzigd en komt ook voor 2023 uit op 1,5%. Het percentage ligt aan de grondslag voor de berekening van de kapitaallasten van in het verleden uitgevoerde investeringsprojecten waar financiering voor is aangetrokken. De kosten voor rente en afschrijving voor nieuwe investeringen zoals opgenomen op het meerjareninvesteringsprogramma worden na realisatie van het werk geraamd op een volledig jaar. Het investeringsvolume zoals op het programma opgenomen voor de periode 2023-2026 vraagt een financieel beslag van € 42 miljoen waardoor er een financieringstekort gaat ontstaan. De financiering wordt gerealiseerd door het aantrekken van vreemd vermogen in de vorm van langlopende leningen. Het percentage gerelateerd aan een twintigjarige lineaire lening bedraagt 2,3% (september 2022). De rentebedragen zijn verwerkt in de begrote kapitaallasten en doorbelast aan de diverse taakvelden.. Verdere informatie is terug te vinden in de paragraaf Financiering.

Investeringen Als basis voor het meerjareninvesteringsprogramma geldt de jaarschijf 2023 en verder die bij de behandeling van de begroting 2022 door de raad is vastgesteld. We hebben hierbij het uitgangspunt van bestaand beleid gehanteerd. Daarbij willen we onze bedrijfsvoering continueren waarbij de lijn van control op investeringen wordt doorgezet. Aan de hand van een projectplan wordt beoordeeld of de investering wordt uitgevoerd en daarvoor beschikbaar gestelde middelen worden ingezet. Hierbij betrekken we nadrukkelijk het participatieaspect. Het investeringsvolume is ten opzichte van de voornemens uit 2022 met bijna 21% toegenomen. Gelet op de financiële positie van de gemeente zijn alle voorgenomen investeringen beoordeeld en waar (technisch) mogelijk maximaal in de tijd doorgeschoven. Het Meerjareninvesteringsprogramma is geactualiseerd op basis van nieuwe inspecties voor wegen en ook de uitkomsten van het afvalwaterketenplan zijn betrokken bij de ramingen. Tevens is de samenwerking op lokaal en regionaal niveau financieel vertaald bij het concreet uitwerken van de ambities van het Deltaplan Ruimtelijke adaptie. Op het beleidsterrein onderwijshuisvesting is het tweede cluster voor een Integraal Kindcentrum (IKC) opgenomen. Waar mogelijk zijn projecten geclusterd. Alle investeringen die in uitvoering zijn worden sober en doelmatig uitgevoerd.

In de paragraaf Bedrijfsvoering is financiële ruimte gecreëerd voor de verbouw en herinrichting van het stadhuis. Ook wordt stilgestaan bij de ontwikkelingen in de informatievoorziening ICT. Daar waar het bijstellingen betreft op het ‘M2A-project’ zijn de budgetten meegenomen op het investeringsprogramma. De ruimte die voor 2023 op de exploitatie wordt gevraagd bedraagt € 54.000 (2022: € 141.000). Op grond van de richtlijnen uit het BBV worden de kapitaallasten rechtstreeks verantwoord op de desbetreffende programma's en beleidsvelden. Voor een aantal beleidsvelden geldt dat de kapitaallasten worden gedekt uit een hiervoor gevormde reserve.

Beleidsveld 2023 1a - opgroeien en ontwikkelen 1d - welzijn en sport 2c - fysieke leefomgeving

A102

Onderwijshuisvesting

D105

Kunst en cultuur Groen, natuur en landschap Water

C200 C201

68

Bedragen jaarlasten in: 2024 2025 392.600

392.600

2026 728.600 2.500

8.900

5.300

5.300

25.100

186.100

Beleidsveld 2023

3a - raad en commissies 4a - bedrijfsvoering

C202 C203 C206 C207 A300 A304 A004 A008 A009 A017

Speelvoorzieningen Afval Wegen Verlichting Raad en commissies Integrale veiligheid Documentaire informatie Huisvesting en werkplek ICT Materieel

4.500 5.900 500 5.300 37.800 54.000

Bedragen jaarlasten in: 2024 2025 2026 3.900 5.900 7.900 3.400 14.800 14.800 199.200 454.100 642.200 4.500 4.500 4.500 5.900 5.900 5.900 5.500 5.500 5.500 8.300 11.400 14.400 256.600 256.600 256.600 98.700 133.500 146.400 1.800 1.800 987.500

1.317.000

2.022.500

Onvoorzien Voor onvoorziene uitgaven wordt jaarlijks een basisraming opgenomen van € 1,35 per inwoner. Voor 2023 is uitgegaan van een inwoneraantal van 12.000. Naast de basisraming is voor 2023 extra financiële ruimte voor uitgaven in het kader van nieuw beleid opgenomen ten behoeve van de uitvoering van voorstellen voortkomend uit het ‘Bestuursakkoord Hattem 2022 – 2026’. Dit budget is gevoed uit de middelen die beschikbaar zijn gesteld in de algemene uitkering uit het gemeentefonds (meicirculaire 2022) en die de grondslag vinden in de herijking van het gemeentefonds en het tijdelijk bevriezen van de opschalingskorting. Incidenteel in te zetten budget In de mei-circulaire 2022 zijn middelen opgenomen onder de noemer ‘opschalingskorting’. Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot € 975 miljoen in 2025. Deze opschalingskorting is opgelegd omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. Het beoogde efficiencyvoordeel werd door de gemeenten al bestempeld als dubieus, maar dat verviel helemaal toen de beleidswijziging ‘opschalen van alle gemeenten naar 100.000+ gemeenten’ nooit is gerealiseerd en van tafel is gegaan. Voor de periode 2023 - 2025 is in de mei-irculaire de opschalingskorting 'incidenteel' nog gecorrigeerd.

Voor deze periode is een incidentele raming in de gemeentebegroting opgenomen van 50% van deze korting. In te zetten voor incidenteel 'nieuw beleid / onvoorzien'. Incidenteel budget Opschalingskorting 50%

2023

2024

2025

2026

113.800

151.500

190.000

0

Structureel in te zetten budget In de mei-circulaire 2022 is de herijking van het gemeentefonds vertaald. De verdeling van het gemeentefonds sluit door onder andere de decentralisaties in het sociaal domein niet meer aan bij de huidige tijd en is bovendien in de afgelopen twintig jaar ingewikkeld en ondoorzichtig geworden. Daarom wordt vanaf 1 januari 2023 een compleet herzien verdeelmodel gebruikt. Het doel van de herziene verdeling is een stabiel verdeelmodel dat zo goed mogelijk aansluit bij de kosten van gemeenten. Het model is geen eindstation en zal continu onderhoud vragen. Op basis van het advies van de ROB en de VNG en de reacties van gemeenten hebben de fondsbeheerders besloten het ingroeipad - het pad waarmee gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien - te beperken tot 3 jaar. Eind 2025 wordt de invoering van het nieuwe model geëvalueerd. Verder worden de effecten per gemeente van de invoering van het nieuwe model het eerste jaar beperkt tot € 7,50 per inwoner (in

69

plaats van de gebruikelijke € 15) en voor 2024 en 2025 tot € 15 per inwoner. Het totale effect per gemeente komt daarmee op maximaal plus of min € 37,50 per inwoner per gemeente over 3 jaar. De herijking van het gemeentefonds betekent voor de gemeente Hattem dat ze behoort tot de voordeelgemeenten. Hoewel meerdere keren de ontwikkeling van de herijking is gepresenteerd hebben ze vanuit de gedachte van het voorzichtigheidsprincipe geen onderdeel uitgemaakt van de gemeentebegrotingen. Een en ander betekent extra financiële ruimte die structureel ingezet kan worden voor 'nieuw beleid / onvoorzien' Structureel budget

2023

2024

2025

2026

91.700

275.100

458.600

458.600

2023

2024

2025

2026

Onvoorziene uitgaven algemeen

16.200

16.200

16.200

16.200

Incidenteel budget

113.800

151.500

190.000

0

Structureel budget

91.700

275.100

458.600

458.600

221.700

442.800

664.800

474.800

Herijking gemeentefonds

Totaal raming ‘nieuw beleid / onvoorziene uitgaven’

Totaal:

Financieel evenwicht Het streven is om jaarlijks een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting op te leveren. Naast toetsing door de gemeenteraad op de financiën (horizontaal toezicht) ziet ook de provincie als een soort ‘extra check’ hierop toe (verticaal toezicht). Wanneer niet wordt voldaan een het toezichtcriteria van structureel en reëel sluitend, kan de Provinciaal toezichthouder preventief toezicht instellen. Voortbordurend op de uitgangspunten en aannames is bereikt dat ieder begrotingsjaar een positief exploitatiesaldo heeft. Na bestemming (na verrekening met de reserves) cumulatief in de periode 20232026 voor een bedrag van € 3,7 miljoen. Bedragen in: Exploitatieresultaat

2023

2024

2025

2026

264.500

922.700

1.841.200

641.600

Vooruitblik 2027-2032 De laatste jaren komt steeds meer de focus te liggen op de financiële haalbaarheid van voorgenomen ambities. De scope van de op te stellen (meerjaren)begroting beperkt zich echter tot een periode van 4 jaar terwijl we weten dat er ontwikkelingen spelen met een horizon die verder reikt. Zo zijn in de onderwijsvisie de vervangingen of aanpassingen van onze huidige onderwijsaccommodaties na 2024 al benoemd in de vorm van een tweetal Integrale Kindcentra’s (IKC’s). Daarnaast spelen de investering in openbare ruimte van ’t Veen en zijn er vervangingsinvesteringen in riolering, infrastructuur en ICT gepland. De investeringsvolumes die hiermee gepaard gaan hebben als kapitaallasten hun weerslag op de meerjarige gemeentelijke exploitatie en het structureel reëel evenwicht. Daarnaast heeft het noodzakelijke aantrekken van vreemd vermogen invloed op de kengetallen solvabiliteit en netto schuldquote. Als gemeente hebben we niet voor alle kengetallen streef- en normwaarden. Naast de eigen keuzes speelt ook de ontwikkeling van de herijking van het gemeentefonds. Wat betekenen de herverdeeleffecten voor de gemeente Hattem? Vanaf 2023 zijn gewijzigde herverdeeleffecten zichtbaar geworden voor de gemeente Hattem. Ten opzichte van eerdere signalen is de uitkomst van het herverdeeleffect bijgesteld, het verwachte positieve effect is hierdoor lager uitgevallen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=1a085253-f764-4018-b333-5cb083dd859c