PROGRAMMABEGROTING_2023_definitief.pdf
Tekst van het document
In de voorliggende meerjarenraming zijn deze effecten verwerkt.
70
Als de impact van het gemeentefonds bekend is, willen we participatief scenario’s uitwerken en streef- en normwaarden bepalen waarop de komende jaren gestuurd zal worden. Kengetallen Voor het berekenen van de kengetallen 2027-2032 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - Begroting en MIP 2023-2026 - De indexatie van de inkomsten en uitgaven zijn gelijk - IKC 2: € 7 miljoen in 2025 gereed - IKC 3: € 7 miljoen in 2030 gereed - Investeringen riolering op basis van afvalwaterketenplan - Investeringen wegen op basis van haalbaarheidsindicatie - Investering in de openbare ruimte van het Veen per 2025 € 2,3 miljoen - Met als gevolg meer aantrekken van lang vreemd vermogen van tot mogelijk € 40 miljoen in 2031 -
Exploitatie. De begroting 2023-2026 wordt aangeboden met een structureel en reëel sluitend resultaat. Een voorwaarde waarop de Provincie Gelderland als toezichthouder repressief toezicht afgeeft. Het financieel resultaat over de jaren 2026-2031 is eveneens positief. Voor met name het jaar 2030 geldt dat het resultaat aanzienlijk verbeterd. Dit wordt veroorzaakt door de incidentele vrijval van de voorziening die ingesteld is voor ’t Veen. De voorziening wordt gevormd door een jaarlijkse exploitatiedotatie om in 2030 de kapitaallasten op te vangen als gevolg van het activeren van de gemeentelijke investeringen in ’t Veen. Bij het opstellen van de begroting 2023-2026 is onderzocht welke activiteiten in welk jaar zullen plaats vinden. Dit heeft - in de tijd weggezet - over de diverse jaren geleid tot aangepaste investeringen in vergelijking met de begroting 2022-2025. Ten opzichte van de berekening bij de begroting 2022 wordt het verschil in resultaat veroorzaakt door een toename van de algemene uitkering die in de jaren 20232025 significant stijgt.
71
-
Solvabiliteit Het kengetal solvabiliteit wordt gekenschetst als een zogenaamde ‘signaleringswaarde’. De waarde maakt onderdeel van de risicobeoordeling van de financiële positie door de provincie. Het kengetal komt onder druk te staan omdat we genoodzaakt zijn de voorgenomen ambities te financieren met vreemd vermogen, ofwel het aangaan van leningen. Om de ratio te verbeteren moeten we ‘simpelweg’ de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen verbeteren. Dit kan door te zorgen voor een structureel positief begroting- en rekeningresultaat en die toe te voegen aan onze reserves. Ook het reserveren van incidentele baten door verkoop van onroerend goed kan hieraan bijdragen. Daarnaast heeft het beperken van investeringen een positieve invloed op de solvabiliteitsratio. Het percentage dat bij ongewijzigd beleid voor de solvabiliteit is berekend daalt onder de 20% en wordt beoordeeld als het meest risicovol. Ten opzichte van de begroting 2022-2025 lijken de percentages m.b.t. de solvabiliteit toe te nemen. Dit wordt veroorzaakt door het toevoegen van positieve resultaten aan de algemene reserve. Mocht gedurende deze periode de positieve resultaten lager uitvallen, dan daalt de solvabiliteit. Een solvabiliteitspercentage onder de 20% kan in de toekomst mogelijk negatieve effecten hebben voor de aan te trekken financiering bij marktpartijen.
-
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft de verhouding aan tussen de aflossingen van de leningen en rente t.o.v. de baten. Kortweg, hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote verslechtert net als de solvabiliteitsratio als gevolg van de ambitie die we als gemeente hebben. De investeringen die in het MIP en daarna worden verwacht, worden gefinancierd door het aantrekken van leningen. Dit verslechtert het kengetal netto schuldquote. Het verlagen van leningen helpt in het verbeteren van deze ratio. De financieringsbehoefte kan worden verkleind door het beperken van investeringen en verkoop van (on)roerend goed. De druk op de exploitatie van de rentelasten zal de komende jaren fors toenemen als gevolg van de ambitie die de gemeente heeft qua investeringsprogramma. Dit heeft een negatief effect op de netto schuldquote.
72
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
2.139
1.262
1.329
2.423
3.614
2.528
Totaal baten
-25.866
-25.746
-27.010
-28.353
-29.805
-29.001
Resultaat voor bestemming
-23.728
-24.484
-25.681
-25.931
-26.191
-26.473
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
ANALYSE Toelichting
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘financiering en dekkingsmiddelen’ een voordelig saldo van € 1.197.000,-- en is opgebouwd uit: Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2022
2023
Verschil
Belastingen en heffingen
-5.821
-6.178
-357
Heffing en invordering
162
169
6
Nutsbedrijven
-171
-190
-19
Financiering en dekkingsmiddelen
-30
-50
-20
-17.952
-19.784
-1.832
Algemene baten en lasten
135
522
386
Schade aan gemeente eigendommen
43
45
1
-852
-479
373
264
264
-25.681
-1.197
Algemene Uitkering
Mutaties reserves Resultaat rek.baten en lasten Financiering en dekkingsmiddelen
-24.484
73
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Belastingen en heffingen - Baten afvalstoffenheffing (V) - Baten rioolheffing (V) - Baten onroerende zaakbelastingen (V) - Toeristenbelasting (N) Algemene uitkering - Bijstellingen gebaseerd op de circulaires gemeentefonds van december 2021 en mei 2022 - algemene uitkering gemeentefonds (V) - deelfonds sociaal domein (N) De afname van de inkomsten sociaal domein is vanwege een verschuiving van de integratie uitkering Voogdij/18+ naar de algemene uitkering. Tegenover de hogere opbrengsten algemene uitkering zijn in de begroting diverse stelposten en taakmutaties opgenomen. Algemene baten en lasten - In de post onvoorzien (lastenbudget) zijn de extra inkomsten vanwege Herijking gemeentefonds (structureel) en het schrappen van de oploop opschalingskorting (incidenteel in 2023-2025) als lasten geraamd (N) - Betreft de stelpost voor loon- en prijsstijgingen (begroting in ‘lopende’ prijzen) (N) Mutaties reserves - Over 2023 wordt per saldo een bedrag aan de reserves onttrokken. Het bedrag van de onttrekkingen ligt lager dan de raming over 2022.
Het resultaat is voornamelijk het gevolg van de in 2022 verrekende onttrekking met de reserves als gevolg van het geprognosticeerde exploitatieresultaat 2022, en de budgetoverheveling vanuit 2021 (N) Begrotingsresultaat - Voordelig exploitatieresultaat 2023 voor winstbestemming (N) Reserve
74
-
357.000 V
1.832.000 V
386.000 N
373.000 N
264.000 N
Verrekeningen met de reserves zijn op de diverse programma’s toegelicht. In de nota van aanbieding wordt voorgesteld de positieve begrotingsresultaten te verrekenen met de algemene reserve.
Begrotingsresultaat De baten en lasten met betrekking tot het begrotingsjaar 2023 zijn als volgt over de (deel)programma’s verwerkt: rekening begroting 2021 2022
(Bedragen x € 1.000) Lasten en baten programma's 1 Sociaal sterk 1a - opgroeien en ontwikkelen 1b - werk 1c - zorg 1d - welzijn en sport 2 Wonen, werken en recreëren 2a - ruimtelijke ontwikkeling 2b - economische ontwikkeling 2c - fysieke leefomgeving 3 Besturen en organiseren 3a - netwerken en besturen 3b - dienstverlening 3c - financiën 4 Bedrijfsvoering 4a - overhead totaal Algemene lasten en baten Lasten: - Lokale heffingen - Algemene uitkeringen - Dividend - Saldo van de financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen - Onvoorziene uitgaven Baten: - Lokale heffingen - Algemene uitkeringen - Algemene uitkeringen - deelfonds - Dividend - Saldo van de financieringsfunctie - Overige algemene dekkingsmiddelen Resultaat voor bestemming: Bestemming resultaat: Beoogde onttrekking (bate) en Toevoegingen (last) reserves Resultaat na bestemming:
begroting 2023 lasten
baten
saldo
4.404 1.696 2.869 1.687
4.442 2.311 3.268 1.781
4.502 3.904 3.347 2.070
231 1.850 72 121
4.271 2.054 3.275 1.949
1.664 376 3.846
168 695 4.175
1.999 531 5.134
694 86 626
1.305 445 4.508
2.272 20
2.430 72
2.738 260
267 172
2.471 88 0
4.894 23.728
5.144 24.486
5.480 29.965
165 4.284
5.315 25.681
363
367
350
350
2
1
1
101
178 16
360 222
1 0 360 222
-6.222 -16.467 -1.259 -212 -54 -118
-5.987 -17.059 -893 -202
-138
892
30.898
-1.533 1.381 -290
-970 512 434
134 31.032
6.359 -6.359 19.078 -19.078 706 -706 240 -240 0 15 -15
-15
30.682
216
613
-613 134 -263
31.295
* Resultaat 2023 na bestemming bedraagt € 264.500 positief. Weergave in overzicht is veroorzaakt door afronding op duizendtallen.
75
76
3d Besturen en organiseren - Gemeentelijke organisatie
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -
We werken aan een toekomstbestendige organisatie. We vragen onze gemeentelijke organisatie om nog meer in verbinding te staan met de stad, in te zetten op participatie, mee te werken aan kansrijke initiatieven en actief te zijn in de regio.
RELEVANTE THEMA’S 1. ORGANISATIEONTWIKKELING EN PERSONEELSBELEID: Ontwikkelingen: Toekomstbestendige organisatie De toekomkomstbestendigheid van onze organisatie vraagt om een permanente ontwikkeling in de manier waarop we ons werk organiseren, uitvoeren en verbeteren. We vragen van medewerkers om daaraan bij te dragen. De kennis van de medewerkers wordt zo benut én zo ontwikkelen we niet alleen onze organisatie maar ook onze cultuur samen. Per 1 juli 2022 hebben we de organisatie-inrichting aangepast, heeft de traditionele managementsturing plaatsgemaakt voor dienend Leiderschap en investeren we in de vorming en ontwikkeling van teams. We brengen de organisatie op deze manier steeds beter in een flow om continue te verbeteren. Onze nieuwe ‘standaard’ is daarbij Opgave- en Procesgericht werken. Werken in Hattem betekent dat medewerkers in teams opgaven en werkprocessen jaarlijks analyseren op verbeterpotentieel, gericht op een beoogd maatschappelijk effect of dienstverlening aan inwoners. Daarbij wordt ook gekeken naar efficiency, de inzet van formatie en (zero based) opbouw van budgetten. Het op deze manier cyclisch werken aan verbetering, vraagt ruimte en vertrouwen om je werk en de samenwerking kritisch te beschouwen en mogelijk andere keuzes te maken. Onze ervaring leert dat de druk op het reguliere werk de ruimte voor verbetering belemmert.
Ook zien we dat er voortdurend ontwikkelingen binnen het werkpakket van de gemeente zijn, die ook om extra ruimte vragen voor die specifieke ontwikkelingen. Er moeten permanent keuzes worden gemaakt, zodat de organisatie in de goede flow kan blijven. De ervaringen van de afgelopen jaren bevestigen de noodzaak van een flexibel budget om continuïteit van de dienstverlening te waarborgen, piekbelasting in het werkaanbod op te vangen, tijdelijk ZZP-ers aan te trekken in verband met de krappe arbeidsmarkt of expertise van buiten aan te trekken voor opgaven die specifieke kennis en ervaring vragen.
77
Hiervoor hebben we een aantal reeds in de begroting beschikbare budgetten gecombineerd en gecentraliseerd. De ramingen zijn geactualiseerd en jaarlijks wordt bezien of deze ‘flexpost’ kan krimpen of moet groeien. Het totale ontwikkelbudget is geraamd op 7 % van de loonsom. Inmiddels is het functiehuis geactualiseerd en zijn we het waarderingstraject gestart. We willen het traject in de loop van dit jaar afronden. De mogelijke kostenstijging is vanaf 2022 met een gefaseerde opbouw verwerkt in de meerjarenbegroting.
Participatie De gemeente Hattem heeft Samen Hattem in het bestuurlijk DNA zitten. We betrekken inwoners bij de vorming van beleid en plannen en bij de uitvoering van projecten. Hierdoor krijgen we beter beleid en betere plannen, die nog beter afgestemd zijn op de behoeften van onze inwoners en daardoor ontstaat er makkelijker wederzijds begrip en vaker consensus. We staan open voor initiatieven uit de samenleving. In de loop der jaren hebben we hier meerdere instrumenten voor ingezet, maar we merken dat we als college en Raad ons overkoepelend verhaal nog niet scherp genoeg hebben gemaakt. Participeren moet nog vanzelfsprekender worden, het moet voor gemeente en inwoners duidelijk zijn waarom we voor participatie gaan en hoe we dat samen vorm geven. Samen schrijven we het verhaal van de stad. We willen de relatie met onze inwoners verstevigen en hebben daarvoor een basis strategie liggen, maar dat vraagt uitwerking. We willen de grond in Hattem nog vruchtbaarder maken voor participatie en de interactie tussen gemeente en gemeenschap versterken. Het college wil samen met de raad meer lijn brengen in de inspanningen die wij doen op het gebied van participatie, zodat we de kracht van de stad benutten en echt Samen aan Hattem werken.
WAT GAAT HET KOSTEN ? Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), vallen de kosten van de gemeentelijke organisatie onder programma 4 - Bedrijfsvoering / Overhead.
78
4 Bedrijfsvoering
AMBITIE •
We willen als gemeente transparant zijn in ons doen en laten en dus ook in de doelstelling, activiteiten en financiën van de Bedrijfsvoering.
FINANCIEEL Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
5.172
5.313
5.480
5.345
5.228
4.758
Totaal baten
-278
-169
-165
-166
-166
-165
Resultaat voor bestemming
4.894
5.144
5.315
5.180
5.062
4.593
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
79
80
4a Bedrijfsvoering - Bedrijfsvoering en overhead
BESTUURSAKKOORD HATTEM | 2022 - 2026 -
RELEVANTE THEMA’S
1. Bedrijfsvoering Ontwikkelingen: Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) Voor het opstellen van de documenten (meerjaren)begroting en jaarrekening is het wijzigingsbesluit BBV van toepassing en kennen we onder andere een uniforme indeling in taakvelden, een uniforme basisset van beleidsindicatoren en financiële kengetallen dat de gemeente gebruikt voor de uitvoeringsinformatie. Daarnaast verplicht het BBV dat de aanlevering richting het ministerie van BZK en het CBS ook geschiedt volgens de indeling op basis van taakvelden. Een goede vergelijkbaarheid van baten en lasten die verbonden zijn aan de verschillende taken van gemeenten is in het belang van de Raad, die dergelijke informatie kan benutten voor sturing op prioriteiten. Daarbij is het van belang dat de informatie van goede kwaliteit is en aansluit op de behoefte van gemeenten. Dit draagt bij aan een grotere transparantie van het proces rond begroting en verantwoording en een grotere betrokkenheid van alle belanghebbenden. Overeenkomstig de voorschriften geven we inzage in de financiële ontwikkelingen op de diverse taakvelden waarbij we 2022 vergelijken met 2023. Notities: Notitie Lokale heffingen De begrippen lokale heffingen, gemeentelijke belastingen, leges en retributies hebben allemaal betrekking op bedragen die een gemeente oplegt aan bewoners, bedrijven en forensen/toeristen.
De begrippen worden door elkaar gebruikt in de wetgeving hetgeen soms tot onduidelijkheid kan leiden. Aanpassingen in de wetgeving in de afgelopen jaren in combinatie met jurisprudentie leiden in de praktijk nog steeds tot veel vragen rondom de tariefstelling voor lokale heffingen en bijbehorende voorziening(en). In de door de Commissie BBV opgestelde Notitie Lokale heffingen 2021 wordt dan ook een overzicht gegeven van alle relevante aspecten van lokale heffingen en bijbehorende voorzieningen en reserves met betrekking tot vraagstukken van begroting en verantwoording voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Het doel van de notitie is inzicht te bieden aan raadsleden en meer specifiek duiding te geven aan vakspecialisten op het gebied van lokale heffingen.
81
Kadernota rechtmatigheid (versie augustus 2021) De commissie BBV geeft via de Kadernota rechtmatigheid haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording van de decentrale overheden conform artikel 75, lid 2 BBV. De kadernota rechtmatigheid wordt door de commissie BBV geactualiseerd als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Voor de jaarrekening 2023 is hier aanleiding toe indien de voorgenomen wetswijziging, waarin het afgeven van een verklaring over de rechtmatigheid bij decentrale overheden wordt geregeld, tijdig wordt afgerond. Met ingang van het verslagjaar 2023 wordt dan de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders voor de rechtmatigheid benadrukt doordat het college een verantwoording over rechtmatigheid af moet gaan geven in plaats van de accountant. De Kadernota rechtmatigheid gaat dan ook gelden vanaf begrotingsjaar 2023 indien bovengenoemde wetswijziging tijdig wordt afgerond. Notitie Paragraaf bedrijfsvoering (versie augustus 2021) De paragraaf bedrijfsvoering is sinds de introductie van het Besluit begroting en verantwoording in 2004 een verplichte paragraaf in de begroting en het jaarverslag. In deze paragraaf moet ‘ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering’ worden gegeven.
Deze formulering geeft veel ruimte om gemeente-specifiek invulling te geven aan deze paragraaf. In de notitie worden stellige uitspraken gedaan ten aan zien van de rechtmatigheidsverantwoording. De commissie BBV heeft besloten om naast de actualisatie van de Kadernota rechtmatigheid een Notitie Paragraaf bedrijfsvoering op te stellen. De Notitie Paragraaf bedrijfsvoering gaat in per 2023, waarbij de commissie wel aantekent dat de stellige uitspraken en aanbevelingen die geen directe relatie hebben met het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording ook eerder toegepast mogen worden. Overzicht taakvelden Taakvelden Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
Taakvelden 0.1 Bestuur 0.10 Mutaties reserves 0.11 Saldo van de rekening 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig
2022
Lasten
Baten
Saldo
1.558 701
-79 -1.552 00 -166 -115 -121 -250 -2.449 -727 -79
1.479 -852 00 129 167 5.102 -160 -2.341 -727 59
-17.952
-17.952
295 282 5.223 90 108 138
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie
82
2023
135 754 404 1.405 54 7 37 490 2 166
-9 -130 -27
-228 -2 -301
Lasten Baten 1.711 133 264 300 254 5.317 163 123 144
135
522
745 274 1.377 54 07 37 261 00 -135
796 347 1.582 86 16 41 01 03 176
Saldo
-177 -612 00 -172 -78 -123 -283 -2.609 -800 -79
1.534 -479 264 128 176 5.194 -119 -2.486 -800 65
-19.784
-19.784 522
-9 -88 -28
-2 -282
787 259 1.554 86 16 41 01 02 -106
Taakvelden Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
2022
Taakvelden
Lasten
4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea
29 301 847 179 761 165 183 206 218 895 727 851 2.622 890 580 347 2.409 2.138 67 55 800 934 1.132 782 331 386 28 588 31.299
5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 187.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven terreinen) 8.3 Wonen en bouwen Totaal:
Baten
-252 -72 -34 -12 -22
-1.695 -128 -72
-95 -1.206 -1.423 -324 -540 -15 -1.223 -31.299
2023
Saldo
Lasten Baten
29 301 595 179 689 165 149 194 218 873 727 851 927 890 451 347 2.337 2.138 67 55 705 -272 -291 782 07 -154 13 -634 0
29 277 934 182 902 153 135 153 227 877 739 769 2.354 890 598 361 2.498 1.900 23 78 790 1.143 1.137 1.036 361 273 00 497 31.295
-234 -74 -31 -10 -22
-1.695 -128 -72
-40 -1.439 -1.405 -156 -342 -190 -330 -31.295
Saldo 29 277 700 182 828 153 104 143 227 855 739 769 659 890 470 361 2.427 1.900 23 78 750 -296 -268 879 19 83 00 167 0
2. Bedrijfsvoering Ontwikkelingen: BBV - Beleidsindicatoren Op grond van de voorschriften is de gemeente gehouden de maatschappelijke effecten die met de verschillende programma’s worden beoogd of gerealiseerd, toe te lichten aan de hand van beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij om de begroting en jaarverslagen beleidsmatiger te maken, zodat de raad op de belangrijke momenten in een beleidscyclus zich een beeld kan vormen over behaalde beleidsresultaten en te behalen beleidsresultaten. Voor de gemeenten is door de Vereniging Nederlandse Gemeenten VNG en Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING), met raadpleging van enkele gemeenten, een lijst van indicatoren ontwikkeld en samengesteld. Daarbij is een aantal belangrijke uitgangspunten gehanteerd: - de indicatoren leveren een bijdrage aan de versterking van het horizontaal toezicht; - de indicatoren zijn van toepassing op alle gemeenten; - de indicatoren zijn gebaseerd op landelijke bronnen waardoor er geen extra informatie uitvraag hoeft te worden gedaan en zodat gemeenten automatisch deelnemen; - er worden bestaande bronnen gebruikt;
83
-
de indicatoren worden regelmatig door de bronnen gepubliceerd; voor de indicatoren met betrekking tot het ‘sociaal domein’ is aangesloten bij de reeds bestaande ‘Gemeentelijke monitor sociaal domein’. Omdat er voor gekozen is om voor de indicatoren aan te sluiten bij reeds bestaande bronnen is de informatie voor de indicatoren voor alle gemeenten beschikbaar en toegankelijk. Via de website ‘waarstaatjegemeente.nl’ zijn alle gegevens voor het opnemen van de indicatoren eenvoudig en in één keer te downloaden (peildatum begroting 2023 is 14 september 2022). Via deze website zal ook meer achtergrondinformatie over de gekozen indicatoren worden gegeven en de bronnen. Uit de publicatie blijkt dat niet alle beleidsindicatoren even relevant zijn voor onze gemeente. De indicatoren zijn, met uitzondering van de indicatoren die betrekking hebben op Bestuur en ondersteuning, afkomstig van externe instanties. Dat is ook de reden dat de periode waarop de indicator betrekking heeft varieert. Per 1 juli 2022 is de organisatie-inrichting aangepast. De nieuwe structuur maakt dat we de organisatie steeds beter in positie brengen om continue te verbeteren onder de ‘standaard’ Opgave- en Procesgericht werken. Dit betekent dat opgaven en werkprocessen jaarlijks worden geanalyseerd op verbeterpotentieel, gericht op een beoogd maatschappelijk effect of dienstverlening aan inwoners.
Hierbij willen we ook specifieker beleidsindicatoren bepalen en monitoren. Daarbij wordt ook gekeken naar efficiency, de inzet van formatie en (zero based) opbouw van budgetten.
84
Overzicht beleidsindicatoren NL 2021
2018
2019
2021
(Doel) 2023
SOCIAAL STERK - 1A - Opgroeien en ontwikkelen Absoluut verzuim [per 1.000 leerplichtigen]
2,5
3,2
3,0
2,8
↘
Relatief verzuim [per 1.000 leerplichtigen]
19
18
20
8
↘
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) [%]
1,9%
1,4%
1,7%
0,9%
1,6%
↘
Jongeren met jeugdhulp [%]
12,9%
10,3%
9,7%
8,9%
9,4%
↘
Jongeren met jeugdbescherming [%]
1,2%
0,9%
0,9%
1,0%
1,0%
↘
Jongeren met jeugdreclassering [%]
0,3%
0
0
0
0
↔
Jongeren met delict voor de rechter [%] Verwijzingen HALT [per 1.000 inwoners 12-17 jaar] Niet-sporters [%]
1,0% 8
0,0% 5
1,0% 14
Beleidsindicatoren
SOCIAAL STERK - 1B - Werk Banen [aantal per 1.000 inwoners van 15-74 jaar]
49,3%
805,5
2020
12
3
46,9%
437,5
448,2
457,6
Toelichting
Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'. Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).
↘ ↘ ↘
571,6
Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten.
85
2018
2019
2020
2021
Netto arbeidsparticipatie [%]
NL 2021 70,4%
68,8%
70,7%
70,9%
72,7%
Werkloze jongeren [%]
2,0%
2,0%
1,0%
1,0%
↘
6%
3%
2%
2%
↘
202,0
478,9
156,6
175,7
↗
431,2
189,6
157,4
167,0
156,0
700
490
550
590
610
8,9
5,7
4,0
3,4
14,1
Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
WONEN, WERKEN EN RECREEREN - 2B - Economische ontwikkeling Functiemenging [%]
53,3
42,3
42,9
43,4
44,4
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
Vestigingen [per 1.000 inwoners 15-64 jaar]
165,1
123,7
134,8
140,5
143,9
Beleidsindicatoren
Kinderen in uitkeringsgezin [%] Lopende re-integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar] Bijstandsuitkeringen [per 10.000 inwoners] SOCIAAL STERK - 1C - Zorg Cliënten met een maatwerkarrangement WMO [per 10.000 inwoners]
WONEN, WERKEN EN RECREEREN - 2A - Ruimtelijke ontwikkeling Nieuw gebouwde woningen [per 1.000 woningen]
WONEN, WERKEN EN RECREEREN - 2C – Fysieke leefomgeving 86
(Doel) 2023 ↗
↔
Toelichting Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Het aantal re-integratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.
Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo.
Beleidsindicatoren
NL 2021 170
2018
2019
2020
51
48
51
2021
(Doel) 2023
Omvang huishoudelijk restafval [kg per inwoner] Hernieuwbare elektriciteit [%]
26,9%
3,7%
4,6%
7,7%
BESTUREN EN ORGANISEREN - 3A - Netwerken en besturen Winkeldiefstallen [per 1.000 inwoners] Geweldsmisdrijven [per 1.000 inwoners]
1,8 4,3
0,4 1,6
0,4 1,6
0,4 2,5
0,0 1,6
1,3 6,1
0,8 2,9
1,6 3,7
0,8 4,1
1,2 4,5
70,3% (2022)
86,6%
86,4%
86,3%
€ 290 8,9
€ 262 5,7
€ 282 4,0
€ 302 3,4
€ 319 3,5
€ 733
€ 728
€ 726
€ 846
€ 870
€ 994 (2022)
€ 810
€ 742
€ 751
€ 869
€ 894
€ 1.020 (2022)
Diefstallen uit woning [per 1.000 inwoners] Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) [per 1.000 inwoners]
BESTUREN EN ORGANISEREN - 3B - Dienstverlening Demografische druk [%]
BESTUREN EN ORGANISEREN - 3C - Financiën Gemiddelde WOZ waarde [x €1.000] Nieuwbouw woningen [aantal per 1.000 woningen] Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden [€] Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden [€]
Toelichting
Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag.
87,9% (2022)
Het aantal inwoners 0-15 jaar plus het aantal inwoners van 65 jaar en ouder afgezet tegen het aantal 15-65 jaar
14,1
De gemiddelde WOZ waarde van woningen. 2022 Is inclusief appartementencomplex Lippenoordweg Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. 2022 Betreft indexatie met 1,4% Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. 2022 Betreft indexatie met 1,4%
87
2018
2019
2020
2021
(Doel) 2023
BEDRIJFSVOERING 4A - Overhead Formatie (Fte per 1.000 inwoners)
7,0
7,6
7,9
7,8
7,9
Bezetting (Fte per 1.000 inwoners)
7,2
8,2
8,3
8,5
8,6
Apparaatskosten (kosten per inwoner)
€ 678
€ 736
€ 781
€ 834
€ 945
Externe inhuur (Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen)
3,8
9,0
8,7
6,7
5,6
Overhead (% van totale kosten)
15,8
14,2
13,8
18,0
17
Beleidsindicatoren
88
NL 2021
Toelichting
Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van uw organisatie voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur Onder externe inhuur wordt verstaan*: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt. Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces*
89
3. Bedrijfsvoering Ontwikkelingen: BBV - Overhead Naast de indeling in taakvelden vragen de voorschriften ook inzicht in de gemeentelijke overhead en (rente)kosten. In het programma 'Bedrijfsvoering' is een overzicht opgenomen van de kosten van de overhead. In de overige programma's zijn de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het uitgangspunt hierbij is dat direct toe te rekenen kosten onderdeel uit maken van de directe producten en derhalve niet onder de overhead vallen. De kosten die verband houden met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (eenheids-managers) en de kosten van communicatie, klachtenafhandeling en de receptie worden wel onder de overhead gerekend. Overhead is toegerekend aan grondexploitaties, investeringen en andere projecten. In de paragraaf lokale heffingen is een passage over de kostendekkendheid van de lokale heffingen opgenomen. Voor het berekenen van de kostendekkende tarieven wordt rekening gehouden met de feitelijke rente en overhead. Voor de tarieven van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt daarnaast rekening gehouden met de BTW. Zoals eerder aangegeven is de organisatiestructuur per 1 juli 2022 aangepast. Dat betekent dat ook nadere invulling wordt gegeven aan de relatie tussen beleid en uitvoering en bevoegd- en verantwoordelijkheden.
Wijziging in de inrichting betekent ook wijziging in de capaciteit en werkplanning en de toerekening van kosten en overhead aan de beleids- en taakvelden. Gelet op het starten van het proces van zero-based budgetting met als planning vertaling in de begroting 2024 is voor de huidige begroting gekozen voor een systematiek waarbij doorbelasting van kosten is gebaseerd op de werkelijke kosten die zijn verwerkt in de jaarrekeningen 2020 en 2021. De totaal gemiddelde ureninzet is vertaald in een organisatie-uurtarief van afgerond € 50,--. Evenals bij de berekening van het uurtarief voor de doorbelasting van de directe kosten is ook voor de overhead uitgegaan van de werkelijke kosten zo die zijn verantwoord in de jaarrekeningen 2020 en 2021. Het uurtarief voor de overhead is hierdoor bepaald op € 50,--. Doorbelasting heeft direct plaatsgevonden naar de investeringen die zijn opgenomen op het meerjareninvesteringsprogramma (MIP) 2023-2026. De ureninzet van in- en extern personele inzet is voor 2023 gepland op 7.396 uur. Het bedrag aan overhead dat hierdoor is doorbelast bedraagt € 369.800,--. De overhead aan de exploitatie vindt extra comptabel op die beleidsvelden plaats waarbij sprake is van de berekening van een kostendekkendheidspercentage.
WAT GAAT HET KOSTEN ? Meerjarenraming
Rekening
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal lasten
5.172
5.313
5.480
5.345
5.228
4.758
Totaal baten
-278
-169
-165
-166
-166
-165
Resultaat voor bestemming
4.894
5.144
5.315
5.180
5.062
4.593
(x € 1.000,--)
Meerjarenraming
ANALYSE Toelichting
90
De voorliggende begroting kent ten opzichte van 2022 op het deelprogramma ‘overhead’ een nadelig saldo van € 171.000,-- en is opgebouwd uit:
Verschillenanalyse Begroting (x € 1.000,--)
2022
2023
Verschil
Kapitaallasten
41
120
79
Financiële informatie
4
4
Personele informatie
390
807
416
Documentaire informatie
59
74
15
Planning en controlinstrumenten
48
28
-20
Kwaliteitszorg
142
127
-15
Facilitair - huisvesting en werkplek
274
262
-12
Techn.infrastructuur ICT Helpdesk
1.538
1.649
111
Accommodatie buitendienst
136
153
17
Managementondersteuning
53
37
-16
Facilitaire zaken
110
102
-7
Juridisch support
27
27
Materieel
93
102
10
Eenheid Ontwikkeling en Advies
2.407
2.147
-259
Eenheid Bedrijfsvoering
1.708
1.756
48
Eenheid Publiek en Service
2.228
2.023
-205
Eenheid Realisatie en Beheer Binnen
692
703
10
Eenheid Realisatie en Beheer Buiten
898
908
10
Interne producten (verrekeningen)
-6.175
-6.316
-141
Communicatie
272
350
78
Service
200
252
52
5.144
5.315
171
Facilitaire zaken
Dit voor- c.q. nadeel is hoofdzakelijk ontstaan op: Kapitaallasten - Het omslagpercentage toegepast voor de berekening van kapitaallasten over de in het verleden gedane investeringen bedraagt 1,5%. - Betreft de te betalen rente op aangetrokken langlopende geldleningen. De toegerekende rente aan de exploitatieproducten en die is berekend over de uit te voeren toekomstige investeringen is gebaseerd op aan te trekken leningen als gevolg van de ontstane financieringsbehoefte. Het percentage van de marktrente bedraagt 2,3% (september 2022) (N) Bedrijfsinformatie - Het continuïteitsbudget beschikbaar voor de inzet van (extern) personeel als gevolg van o.a. ziekte is verhoogd (N) - De verwachting is dat de procesinrichting van de organisatie in 2023/2024 wordt opgeleverd. Daarbij wordt ingezet op het optimaliseren/verleanen van de werkprocessen en wordt het doel gesteld een besparing te realiseren.
79.000,-- N
416.000,-- N
91
Deze besparing is vertaald in een jaarlijks bedrag van de loonsom (N) - Als gevolg van de organisatiekanteling wordt van een periode van 3 jaar uitgegaan waarbinnen de organisatie zich de nieuwe werkpatronen eigen heeft gemaakt en werkbalans is gevonden in de takenpakketten. Er is een percentage van de loonsom beschikbaar gesteld om de continuïteit te waarborgen (N) Facilitaire zaken - Kosten van rente en afschrijving van gedane en toekomstige investeringen door omzetting van het applicatielandschap (N) - Bijdrage automatiseringskosten (microsoft licenties etc.) gemeenschappelijke regeling (A-deel) (N) Personeel en inhuur - Verhoging van doorbelaste overhead naar projecten, investeringen en grondexploitatie (V) - Verhoging van doorbelaste machinekosten (V) - Opgenomen verwachte loonstijging gemeentepersoneel van en werkgeverslasten van 3,6% (N) - Relatie met nadeel op personele kosten bedrijfsinformatie waar de kosten van werkzaamheden derden (inhuur) zijn verantwoord in de vorm van een percentage van de loonsom (V) Communicatie en Service - Betreft de doorbelasting van verhoogde personele inzet (capaciteit en werkplanning) ten opzichte van 2022 in het kader van dienstverlening en communicatie (participatie) (N) Reserve
-
-
92
111.000,-- N
537.000,-- V
130.000,-- N
De algemene reserve is aangewend voor dekking van frictiekosten oud personeel. De verwachting is dat in 2023 het nieuwe zaaksysteem wordt geïmplementeerd. Het huidige systeem wordt hierdoor vervangen en op grond van BBV-richtlijnen aangemerkt als desinvestering. Afboeking vindt plaats ten laste van de algemene reserves. De beklemde reserve ‘dekking kapitaallasten’ wordt gebruikt voor de kapitaallasten van de investering ‘nieuwbouw werkplaats’.
Paragrafen
INLEIDING De begroting bevat zeven voorgeschreven paragrafen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting bezien vanuit een bepaald perspectief. Het gaat met name om de beleidslijnen van beheersmatige aspecten. Deze kunnen grote financiële gevolgen hebben. Mogelijk is hun politieke betekenis groot, of zijn ze van belang voor het realiseren van de programma’s. De paragrafen geven de raad de mogelijkheid om de kader stellende en controlerende rol ook op de beheersmatige aspecten waar te maken. Met andere woorden: de raad geeft zo bewust de kaders aan waarbinnen het college de beleidsuitvoering vervult zonder dat de raad die uitvoering op detail hoeft te volgen. Met ingang van het begrotingsjaar 2015 is een nieuwe paragraaf toegevoegd; ‘Decentralisaties’. In deze paragraaf zijn de drie integratie-uitkeringen ‘sociaal domein’ voor de taakvelden WMO, Jeugdhulp en Participatiewet opgenomen. Elke paragraaf gaat in op de hoofdlijnen van het desbetreffende aspect. Zoals voorgeschreven in de nieuwe regels van het Besluit Begroting en Verantwoording zijn er zeven paragrafen waarbij per paragraaf het artikel uit het BBV is aangegeven: A. Lokale heffingen (artikel 10) B. Weerstandsvermogen, inclusief risicoparagraaf (artikel 11) C. Onderhoud kapitaalgoederen (artikel 12) D. Financiering (artikel 13) E. Bedrijfsvoering (artikel 14) F.
Verbonden partijen (artikel 15) G. Grondbeleid (artikel 16) H. Decentralisaties
93
94