Jaarrekening 2023 - Definitief 01-07-2024 - Publicatie
Tekst van het document
We willen het gebruik van de auto in Hattem ook verduurzamen. Hierbij zetten we in op een uitbreiding van de oplaadmogelijkheden in de openbare ruimte en stimuleren we particulieren en bedrijven om dit te doen op eigen terrein. We sluiten hierbij aan op de Integrale Laadvisie die in 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad. Daarnaast stimuleren we het gebruik van deelauto’s. Afvalscheiding. We willen samen met de gemeenteraad het systeem van afval scheiden tegen het licht houden. De oprichting van een eigen milieustraat willen we in nauw overleg met alle partijen onderzoeken. Relevante thema's Algemeen Openbare ruimte In 2021 zijn de verbeter- en onderhoudsplannen riolering, wegen en het uitvoeringsplan GVVP op elkaar afgestemd. Dit heeft onder andere geresulteerd in een aantal kleinere en grotere projecten die zijn opgenomen in het MIP 2023. Een belangrijk deel van de projecten van het MIP zijn ook daadwerkelijk uitgevoerd of daarvan is de voorbereiding inmiddels gestart. Enkele projecten waaronder de reconstructie van het Lageland en omgeving (e.o.) en ook het project reconstructie Rijnstraat e.o. zijn doorgeschoven naar het jaar 2025. Binnenstad Samen met onze inwoners maken we een aantrekkelijke en toegankelijke historische binnenstad. Na een uitvoerig participatie- en voorbereidingstraject is vanaf het eerste kwartaal 2021 gestart met de realisatie.
Onderdeel van de herinrichting is onder meer het afkoppelen van regenwater van het gemengde riool, het herinrichten van de openbare ruimte, het vervangen van de openbare verlichting en het vernieuwen van straatmeubilair. In de plannen stimuleren en faciliteren we initiatieven in de openbare ruimte om de stad groener te maken, bijvoorbeeld door middel van verticaal groen en geveltuinen. In 2023 is het overgrote deel van de werkzaamheden in de binnenstad afgerond. Eind 2023 is, na het (grotendeels) gereedkomen van de nieuwbouwappartementen, de 3e Walsteeg inclusief de omvangrijke 40
openbare fietsenstalling opnieuw ingericht. Wat nog rest is de herinrichting van het plein ter hoogte van de parkeergarage. Besluitvorming hierover wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2024. Met het afronden van de herinrichting ligt er een prachtige openbare ruimte die naadloos aansluit op het historische karakter van de binnenstad. Wij voeren met bewoners en ondernemers het gesprek over hoe de openbare ruimte wordt gebruikt. Uitgangspunt is om het gastgebruik van de openbare ruimte (uitstallingen, terrassen, meubilair, etc.) zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de gemaakte kwaliteitsslag bij de herinrichting. Doel is dat de openbare ruimte qua uitstraling en functionaliteit maximaal bijdraagt aan een aantrekkelijke binnenstad. Herinrichting Stadswallen In 2023 heeft de herinrichting van de stadswallen rond de binnenstad plaatsgevonden. Met de herinrichting van de stadswallen is aansluiting gezocht bij de kwalitatief hoogwaardige inrichting van de stad. De kwaliteit en de biodiversiteit van het openbaar groen zijn op diverse locaties vergroot en op andere locaties is de historische functie van de stadswallen zichtbaar gemaakt. Daarnaast zijn de wandelpaden rond de stad voorzien van nieuwe verharding en is het vervallen meubilair vervangen voor materiaal dat aansluit bij het straatmeubilair in de stad. 1.
Wegbeheer en Verkeer Herinrichting Dorpsweg/Eijerdijk Met de aanpak van de Dorpsweg en de Eijerdijk wil de gemeente Hattem de veiligheid en leefbaarheid verbeteren. De Dorpsweg en Eijerdijk zijn in het GVVP aangewezen als erftoegangsweg. Door de straten opnieuw in te richten wil de gemeente de wegen veiliger maken voor alle verkeersdeelnemers en de doorstroming verbeteren. Waar mogelijk komt er ook extra groen in de straten. Het werk aan de Eijerdijk en de Verlengde Parklaan is in het derde kwartaal van 2023 gestart en eind 2023 afgerond. De uitvoering aan de Dorpsweg staat gepland in 2024. De uitvoering van de werkzaamheden is vertraagd vanwege bezwaren tegen de geplande bomenkap. A50/Hessenweg Er is een ontwerp opgesteld voor het verbeteren van de kruispunten Hessenweg – A50 – Keizersweg. Het uitvoeren van dit ontwerp vergt goede afstemming met buurgemeenten en Rijkswaterstaat, waarbij ook gezocht wordt naar mogelijkheden voor cofinanciering. Veenrand/Nieuwstad/Hogenkamp(hofjes) De uitvoering van de civiele werkzaamheden en het aanplanten van de nieuwe beplanting is in 2023 afgerond. Openbare verlichting In 2023 is een groot aantal lichtmasten in Hattem voorzien van ledverlichting. Op dit moment is circa 96% van de lichtmasten voorzien van duurzame ledverlichting.
In 2024 zal de laatste hand worden gelegd aan het vervangingsplan van de armaturen waarna 100% van de openbare verlichting is voorzien van ledverlichting. Gladheidsbestrijding De gladheidsbestrijding is net als in de winter van 2022/2023 ook voor de winter van 2023/2024 uitbesteed. Uitbesteding voor een langere periode wordt in 2024 verder onderzocht. Verkeer Uitvoering en evaluatie van het GVVP Het Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan (GVVP) is in 2018 vastgesteld. Dat is vervolgens uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma (2019-2023). Door verschillende projecten is uitvoering gegeven aan het GVVP, zo zijn de Hoofdroute (Hessenweg, Vechtstraat en Burg. Bijleveldsingel), een deel van het Roseboomspoor en de Zuiderzeestraatweg in voorgaande jaren al aangepakt. In 2023 is gestart met het project Herinrichting Dorpsweg – Eijerdijk. Daarnaast is er in 2023 een verkeerskundig studie gestart naar de Apeldoornseweg. Met als doel om de verkeersveiligheid te verbeteren, de komgrens te verplaatsen en 50 km/uur in te stellen op de Apeldoornseweg. Ook is gewerkt aan de ontwikkeling van het laadpalennetwerk. De horizon van het uitvoeringsprogramma GVVP liep tot en met 2023. Om die reden is in 2023 gewerkt aan een evaluatie van het huidige uitvoeringsprogramma waaruit een nieuw uitvoeringsprogramma moet volgen.
De bedoeling is om in 2024 een nieuw uitvoerings-programma te hebben voor de komende jaren met daarin nieuwe projecten en opgaven. Fietsverbindingen Hattem is een fietsstad. Ook de provincie Gelderland heeft de fietser hoog op de agenda staan. In het bestuursakkoord is een grote ambitie uitgesproken voor de fiets.
41
De provincie Gelderland heeft een projectleider aangesteld voor het uitvoeren van een verkenning naar een hoogwaardige fietsroute Zwolle – Epe. Het doel van de verkenning is om tot een voorkeurstracé en passende ruimtelijke inpassing van de fietsroute te komen. In dit project trekken we samen met de buurgemeenten en de provincie Gelderland op, waarbij we ook de financiële lasten voor het onderzoek samen dragen. 2. Water Afvalwater Het beleids- en beheerplan water en riolering is in december 2020 door de raad vastgesteld. De investeringen zijn afgestemd op de maatregelen en projecten van wegen en verkeer deze zijn verwerkt in het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP). Het afkoppelen van regenwater in de binnenstad is uitgevoerd en de werkzaamheden aan dit project zijn in 2023 nagenoeg afgerond. In 2023 is het traject gestart om te komen tot een Hemelwaterstructuurplan waarin we willen vastleggen welke optie (afvoeren, infiltreren, vasthouden, hergebruiken) het meest geschikt is voor de verschillende deelgebieden in Hattem. Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie is Hattem aanpassen aan de klimaatverandering. De buien worden heviger waardoor in korte tijd veel neerslag valt. Aan het einde van 2023 hebben we te maken gehad met een lange periode van veel neerslag waardoor het op enkele locaties kwam tot overlast.
In 2024 gaan we deze locaties samen met het Waterschap bekijken en waar nodig aanpassingen doorvoeren in het watersysteem. Gezamenlijk met de andere gemeenten in het gebied van waterschap Vallei en Veluwe is de stresstest uitgevoerd met als resultaat de klimaatatlas (www.klimaatvalleienveluwe.nl). Met deze atlas als basis zullen risico dialogen worden gevoerd met de belanghebbenden van de wijken, of delen daarvan, waar zich mogelijk problemen voordoen. Met behulp van de bijdragen uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een start gemaakt met het aanpakken van 'probleemlocaties wateroverlast tijdens zware buien'. Voor het verbeteren van de wateroverlastlocatie aan de Van Lintelweg 2, is inmiddels DPRA budget toegekend. Ook voor het vergroenen en verduurzamen van de Veldhoeve (Groene Icoon) komt een deel van het budget uit de DPRA gelden. Beide projecten worden in 2024 uitgevoerd. Het Hitteplan ‘Hitte in Hattem’ is in 2022 opgesteld en in 2023 vastgesteld. Samen met de gemeenten die aangesloten zijn bij Regionale Energieloket (REL), is een financiële regeling opgezet voor het stimuleren van bewoners en bedrijven om klimaat adaptieve maatregelen te nemen, zoals het aanleggen van meer groen of door water langer vast te houden. Deze regeling loopt tot en met 31 december 2024. Wateroverlast Van Lintelweg In 2023 zijn de voorbereidende werkzaamheden afgerond.
In 2024 wordt het project aanbesteed en worden de werkzaamheden uitgevoerd om de Van Lintelweg klimaat adaptief in te richten. Zo zullen er infiltratiekratten worden toegepast om regenwater op te slaan en te laten infiltreren in de grond. Naast dat dit help het wateroverlast probleem op te lossen zorgt het ook voor aanvulling van het grondwater in droge tijden. Herinrichting Veldhoeve (Groene Icoon) Met de herinrichting van de Veldhoeve maken we van een stenen plein een groene parkachtige omgeving. Tijdens het ontwerp van dit groene icoon is er voor gekozen de verbinding tussen groen en water te leggen door de openbare ruimte te voorzien van een natte dooradering in de vorm van wadi’s. In deze wadi’s krijgt de gevallen neerslag de tijd om te infiltreren in de grond. Het overschot aan regenwater wordt via de aan elkaar gekoppelde wadi’s afgevoerd naar het oppervlaktewater. Naast het tegengaan van verdroging door het infiltreren van neerslag in de grond draagt de vergroening van het plein mee aan het verbeteren van de leefomgeving door het wegnemen van een groot deel van de hittestress. In 2023 is het ontwerp van de landschapsarchitect vertaald naar een civieltechnisch ontwerp. In het eerste kwartaal van 2024 wordt de voorbereidingsfase afgerond en gaan we over tot aanbesteding en uitvoering van het project. 3.
Groen, Natuur en Landschap Groenvisie In 2021 is nieuw groenbeleid vastgesteld in de Groenvisie. De implementatie hiervan is uitgewerkt in het uitvoeringsplan groen. De maatregelen uit dit plan worden gefaseerd over meerdere jaren uitgevoerd. De uitvoering loopt iets achter op schema. Als gevolg van beperkte capaciteit en budget schuiven een aantal maatregelen door naar de komende jaren. Er is een start gemaakt met de voorbereidingen voor een gemeentebrede inventarisatie en inspectie van de kwaliteit van het groen en de bomen. De resultaten hiervan zullen de basis gaan vormen voor de nog nieuw
42
vast te leggen bomenlijst en kansenkaart biodiversiteit. Daarnaast is de APV eind 2023 gewijzigd, zodat vanaf 2024 voor het kappen van een boom een kapvergunning is vereist. Daarnaast is verder gegaan met de uitvoering van locatie specifieke maatregelen. Waar dat kan gebeurt dit in het kader van integrale uitvoering in combinatie met projecten uit het MIP: In 2023 is in de projecten aan de Veenrand, Hogenkamp, Nieuwstad, Stadswallen, De Dommel, Veenschouw en Eijerdijk het groen opnieuw aangelegd en (zo goed als) afgerond. Maatregelen aan de Dorpsweg zijn ondergebracht in het project Dorpsweg dat nog loopt. Het onderhoud van 2 van de 3 rotondes (Zuiderzeestraatweg/ Hilsdijk en Gelderedijk/burgemeester Bijleveldsingel) is inmiddels geadopteerd door ondernemers uit Hattem. 4. Afval Huishoudelijk afval: inzameling, verwerking en recycling van grondstoffen Analyse De analyses van de voorgaande jaren vinden plaats in de loop van het daaropvolgende jaar. Dit heeft te maken met de vermarkting en verwerking van de grondstoffen. Hieronder zijn de analyses van de resultaten over 2022 verwerkt, gevolgd door acties die plaatsvonden in 2023. Inzamelen van grondstoffen Schonere grondstoffen kunnen beter gerecycled worden en leveren mede daardoor ook meer geld op. In 2023 is de Afvalstoffenverordening 2023 door uw raad vastgesteld.
In deze verordening is er een grote wijziging geweest met betrekking tot het inzamelen van ongeadresseerd reclamedrukwerk. Wij verwachten dat dit de komende jaren effect zal hebben op de hoeveelheid restafval en vervuild papier (plastic om de folders). In Hattem wordt het afval relatief goed gescheiden. In 2022 werd er gemiddeld 49 kilogram restafval per persoon aangeboden, 1 kg meer dan in 2021. Het scheidingspercentage lag in 2021 op 84%. Er werd in 2022 minder gescheiden grondstoffen ingezameld. Er viel ook winst te behalen op groente-, fruit-, en tuinafval dat in 2021 24% van het restafval vulde. Uit een analyse van het restafval bleek dat in 2022 nog 11% van het restafval uit groente en fruit bestond. Voor inwoners zonder tuin zijn er in 2023 containers geplaatst om groente-, fruit en etensresten apart in te kunnen zamelen. Hier wordt compost en biogas van gemaakt. Compost wordt gebruikt om de bodem te verbeteren. Ook wordt er biogas (groen gas) gemaakt van het ingezamelde GFT. Mening van bewoners Het is interessant om te zien dat de beweegreden om het afval te scheiden een verandering doormaakt. Niet alleen in Hattem, maar ook ROVA-breed. Waar geld eerder een motivator was om grondstoffen te scheiden, geeft nu 41% van de respondenten uit Hattem aan dat zij dit doen om het milieu te helpen. E-wasterace De e-wasterace in 2023 was wederom een succes. De St.
Andreasschool deed mee. Samen met de andere scholen hebben zij maar liefst 18.165 apparaten ingezameld, 25 apparaten op marktplaats gezet en zijn zij 16 keer in de media verschenen. Afval openbare ruimte / zwerfafval Zwerfvuilvrijwilligers In 2023 hebben meer dan 80 vrijwilligers geholpen met het schoon maken en houden van Hattem. Hiervoor gebruikten zij de applicatie 'helemaal groen', waarmee de vrijwilligers kunnen zien waar onlangs nog iemand gelopen heeft en daardoor een nieuwe route kunnen uitkiezen die misschien minder schoon is. Er is een zwerfvuilvergoeding beschikbaar gesteld waarmee nieuwe grijpers besteld zijn. Waaronder ook nieuwe voor kinderen in de vorm van een haai of krokodil. Zo houden wij samen Hattem schoon! Door de grote inzet van vrijwilligers hebben we een hoger kwaliteitsniveau gerealiseerd als het gaat om zwerfvuil. 5. Speelvoorzieningen Speelbeleidsplan uitgevoerd door externe partij Speelplan B.V. Het huidige speelbeleid van de gemeente Hattem is aan herijking toe en er is behoefte aan een duidelijk uitvoeringsplan, gekoppeld aan een begroting voor de komende jaren. Dit moet bereikt worden in een gefaseerde aanpak waarbij in 2023 is gestart met een brede inventarisatie van de huidige situatie in Hattem. Bureau Speelplan heeft hiervoor een onderzoek uitgevoerd bestaande uit een
43
speel- en beweegscan, wijkwandelingen met basisschoolleerlingen en gesprekken met speeltuinverenigingen en jongeren. De speel- en beweegscan is uitgevoerd bij de openbare plekken en voorzieningen voor spelen en bewegen. Per fiets is een rondgang gedaan langs speel- en sportplekken en andere relevante locaties. Met als doel om de huidige bespeelbaarheid van de openbare ruimte in kaart te brengen. Er is gekeken naar de kwaliteit van formeel aangewezen speel- en sportplekken die in het beheersysteem staan. Naast formele speelruimte, wordt ook gekeken naar de informele speelruimte; de mogelijkheden om te kunnen spelen op straat, of in het groen. Op deze wijze is de openbare speelruimte als geheel meegenomen in het onderzoek. Naast het geven van een kwaliteitsoordeel, dient het onderzoek ook om de speelruimte te kwantificeren; Hoeveel speelplekken zijn er? Hoe liggen ze verdeeld over de wijken? Welke functies hebben de speelplekken en op welke doelgroep richten deze zich? De resultaten en bevindingen van het veldonderzoek zijn per plek terug te vinden in het onderzoeksrapport. Per wijk zijn de resultaten verwerkt in speelruimtekaarten. In het laatste kwartaal van 2023 is gestart met het schrijven van het beleidsplan inclusief uitvoeringsplan.
In december 2023 zijn er gesprekken geweest met stakeholders (zowel intern als extern) om zo alle beleidsvelden te betrekken in het nieuw te schrijven beleidsplan. In het eerste kwartaal van 2024 zal gestart worden met het schrijven van het beleidsplan. 6. Begraafplaats Ruimen graven Om de begraafcapaciteit in de toekomst te borgen, is er gestart met het ruimen van graven op de begraafplaats aan de Kerkhofdijk te Hattem. In het laatste kwartaal van 2023 zijn er 12 graven geruimd waar reeds afstand van gedaan was. Als vervolg op deze eerste ruiming wordt in het laatste kwartaal van 2024 gestart met de ruiming van circa 50 graven waar actief afstand van gedaan is. Sterretjesveld In 2023 is het sterretjesveld gerealiseerd. Dit aparte gedeelte op de begraafplaats is bestemd voor stilgeboren kinderen. We hebben het aantal kindergraven teruggebracht van 29 naar 18 graven om ruimte te creëren voor deze graven. Baten begraafplaats In 2023 hebben er minder begrafenissen plaats gevonden dan in de begroting voorzien was. Hierdoor zijn er minder baten op de begraafplaats binnengekomen. In de najaarsnota 2023 zijn de baten reeds met € 25.000 afgeraamd. Ook zijn er minder grafrechten verlengd dan verwacht. Deze inkomsten zijn ook in de najaarsnota afgeraamd met € 40.000. Wat heeft het gekost Middelen
Rekening
(€ x 1.000)
Begroting Primair
Begroting na wijziging
Rekening
Verschil Begr. / Rek.
Totaal lasten
2022 4.683
5.134
2023 5.848
5.850
-2
Totaal baten
-447
-626
-691
-400
-291
4.236
4.508
5.157
5.450
-293
-2
17
-904
-948
44
4.234
4.525
4.253
4.502
-249
Gerealiseerd totaal Gebruik onvoorzien Verrekening met reserves Gerealiseerd resultaat
44
Analyse Verschillenanalyse (€ x 1.000)
Begroting
Rekening
Verschil
1.481
1.546
-66
Gladheidsbestrijding
56
76
-20
Verlichting
192
215
-23
Verkeer en openbaar vervoer
247
329
-82
Wegen
Parkeren
89
87
3
Groen, natuur en landschap
852
1.100
-248
Speelvoorzieningen
92
80
11
Afval
1.181
1.108
73
Water
889
898
-10
Begraafplaats
79
8
71
2
-3
5.450
-293
Onderhoud stortplaats Fysieke leefomgeving
5.157
Toelichting - Wegen (N) - Betreft het planmatig groot onderhoud aan de verharding van de wegen (N). - Gladheidbestrijding (N) - De overschrijding wordt veroorzaakt door de aanschaf van een nieuwe gladheid meldsysteem. - Verlichting (N) - Afgelopen jaar zijn een aantal extra lichtmasten vervangen die niet voorzien waren. Dit in verband met een verminderde technische staat. Daarnaast zijn er aanvullende werkzaamheden aan led armaturen in de binnenstad uitgevoerd om meldingen betreffende lichthinder te verhelpen. - Verkeer en openbaar vervoer (N) - Door inhuur van externe verkeerskundigen op een vacatureplaats zijn deze kosten gestegen. - Groen, natuur en landschap (N) De overschrijding wordt veroorzaakt door de tijdelijke inhuur van een groenbeheerder op een vacatureplaats en voor de uitvoering van het groenonderhoud van voorman(en) en extra onderhoudsploeg(en). - Speelvoorzieningen (V) - De kosten voor het inhuren van een extern bureau – voor het schrijven van het speelbeleidsplan is lager uitgevallen dan in eerste instantie werd begroot. Daarnaast zijn de materialen voor het vervangen van onderdelen duurder geworden, echter heeft de gemeente Hattem meermaals korting ontvangen waardoor zijn de kosten lager uitgevallen. - Afval (V) - Het positieve resultaat ontstaat omdat de voorlopige eindafrekening van de ROVA nog niet is ontvangen.
Het resultaat zal worden toegevoegd aan de voorziening. - Begraafplaats (V) - Er hebben minder begrafenissen/bijzettingen plaatsgevonden dan verwacht. Hierdoor zijn de kosten lager uitgevallen. Reserves Betreft een bijdrage uit de algemene reserve als gevolg van de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022 ten behoeve van de bijdrage aan de afslag A28. In 2023 is de reserve aansluiting A28 gevormd vanuit het rekeningresultaat 2022 en het bij de Voorjaarsnota genomen besluit om de reserve aan te zuiveren van de algemene reserve. In 2023 is driekwart van de betalingsverplichting voldaan. Dekking is gerealiseerd uit de reserve aansluiting A28. Van een tweetal investeringen met een economisch nut (toegangspoort begraafplaats en ondergrondse afvalopslag) zijn de kapitaallasten onttrokken aan de reserve dekking kapitaallasten. De egalisatiereserve afvalstoffenheffing is ingezet voor een 100% kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing 2023. Op grond van de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten is een voorziening afvalstoffenheffing gevormd. De voorziening is gevoed vanuit de reserve afvalstoffenheffing.
45
2.3 Programma 3 - Besturen en organiseren 2.3.1 Inleiding Programma 3 bevat die randvoorwaarden die de gemeente in staat stelt om de gewenste resultaten uit programma’s 1 en 2 te realiseren, zoals besturen en netwerken, dienstverlening, financiën en gemeentelijke organisatie. Zoals al eerder genoemd veranderen de samenleving en de rol van de overheid en inwoners. Dat vraagt om nieuwe en andere aanpakken, rollen, taken en verantwoordelijkheden. Dat betekent ook het nodige voor de manier waarop de gemeente Hattem bestuurt en voor de ambtelijke organisatie. Op een open en gelijkwaardige manier werken we samen met partners en belanghebbenden in de stad. 2.3.2 Ambitie Dialogen met Hattem! We willen in partnerschap met de Hattemers, maatschappelijke organisaties, ondernemers en de gehele gemeenteraad werken aan de koers voor een duurzaam, toekomstbestendig en betekenisvol zelfstandig Hattem. We staan open voor initiatieven en ideeën vanuit de Hattemse samenleving die daar aan bijdragen. We hopen dat de agenda voortdurend verrijkt wordt met nieuwe onderwerpen en initiatieven. Daarbij moeten we natuurlijk wel steeds bekijken hoe we ook de randvoorwaarden realiseren om met onderwerpen en initiatieven aan de slag te gaan. We zullen keuzes moeten maken in wat we oppakken en daarin ook prioriteren.
In dialoog met de gemeenteraad zien we onderwerpen die we de komende vier jaar gezamenlijk zouden willen oppakken, met daarbij de open uitnodiging omde koers en de agenda van de stad te verrijken. Investeren in Hattem! Hattem staat voor grote maatschappelijke opgaves met beperkte financiële middelen. Dit vraagt om scherpe financiële keuzes die de onderlinge solidariteit niet op de proef stellen. Het vorige college heeft in aanvulling op de rijksmaatregelen met een zestal steunpakketten de negatieve effecten van corona zoveel mogelijk bestreden, maar de coronajaren hebben natuurlijk wel hun weerslag gehad op onze gemeenschap. De inflatie en prijsstijgingen vragen onze aandacht, net als de klimaatcrisis, het woningtekort, de personeelstekorten en de stikstofproblematiek. De rol van de gemeente bij de oplossing van deze crises is vaak beperkt, maar wij willen wel kijken hoe wij vanuit onze rol en mogelijkheden op een toekomstbestendige wijze met de Hattemers aan de slag kunnen voor Hattem. We voorzien incidentele investeringsruimte, wat vertrouwen geeft om onze ambities en plannen tot uitvoer te brengen. Het tempo van onze ambities stemmen we af op de financiële mogelijkheden. We investeren in de opgaven waar onze ondersteuning het meeste maatschappelijke meerwaarde heeft en het grootste verschil kan maken.
We communiceren de financiële cijfers compact, in begrijpelijke taal en overzichtelijk. We willen in kunnen blijven spelen op de actualiteit en meebewegen op de energie van de samenleving. Daarom willen we kansrijke initiatieven helpen in de opstartfase, maar we gaan initiatieven niet overnemen en gaan geen structurele verplichtingen aan. We willen jaarlijks met de raad bespreken welke speerpunten toegevoegd moeten worden aan de agenda en deze speerpunten daarna opnemen in de begroting. We beseffen ons dat we een manier van werken voorstaan die meer vraagt van raad, college, organisatie en inwoners, ondernemers en instellingen. We willen het nog meer samen doen en sneller kunnen schakelen. Dat zal extra capaciteit en (proces)geld vragen op onderdelen. 2.3.3 Programmabrede Thema's 2.3.4 Financieel Middelen
Rekening
(€ x 1.000)
Totaal lasten Totaal baten Gerealiseerd totaal Gebruik onvoorzien Verrekening met reserves Exploitatie resultaat Gerealiseerd resultaat
Begroting Primair
Begroting na wijziging 2023 5.316
Rekening
Verschil Begr. / Rek.
5.479
-163
2022 6.014
4.327
-29.466
-27.449
-31.566
-31.860
294
-23.452
-23.122
-26.251
-26.381
131
222
2
-207
-124
-124
-118
-6
348
263
38
618
-580
-23.311
-22.761
-26.335
-25.881
-454
46
2
2.3.5 Deelprogramma's 3a Netwerken en besturen Bestuursakkoord Bestuur Nieuwe vormen van democratie: we willen samen met de gemeenteraad komen tot nieuwe vormen van democratie waarbij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actiever worden betrokken bij besluitvorming, beleid en uitvoering van plannen. We wensen een meer inclusieve democratie waarbij ruimte is voor initiatief en tegenspraak, waarbij we handelen vanuit de menselijke maat en een gezamenlijk toekomstbeeld van Hattem. We willen kinderen en jongeren een heldere stem geven wanneer we besluiten over de toekomst van Hattem. Met alle partijen in de gemeenteraad willen we onderzoeken hoe we hier vorm aan kunnen geven. We willen in overleg met de gemeenteraad komen tot een alternatieve viering van Oud & Nieuw. We voeren de dialoog met elkaar over hoe we willen omgaan met het afsteken van vuurwerk in Hattem tijdens de jaarwisseling. Initiatieven als pumptrack (bewegen) en graffiti (cultuur) bespreken op kansrijkheid en bijdrage aan toekomstbestendig Hattem en mogelijke rol van de gemeente daarbij. Samenwerking We benutten de kansen die (regionale) samenwerking biedt om de realisatie van onze bovenlokale opgaven bereikbaar te maken. Dat gaat niet alleen over het pakken van kansen op cofinanciering, maar ook over het langs regionale weg werken aan zaken die lokaal effect hebben voor onze inwoners.
Relevante thema's 1. Bestuur Raad Deze raadsperiode staan participatie met onze inwoners en samenwerking binnen de raad en tussen de raad en het college structureel op de agenda. De raad wil de betrokkenheid van inwoners bij de lokale politiek vergroten en wil verschillende activiteiten ontplooien en instrumenten inzetten om dit te bereiken. Een ingestelde werkgroep ‘Participatie’ gaat hiermee aan de slag.Ook is een werkgroep ‘Raadscommunicatie’ ingesteld die zich bezig houdt met de communicatie in de breedste zin van het woord. Het doel is om de zichtbaar- en kenbaarheid van de raad en zijn leden bij de inwoners van Hattem te vergroten en de betrokkenheid van de Hattemers en de in Hattem gevestigde bedrijven bij het werk van de gemeenteraad te vergroten. Tenslotte is de raad ook aan het kijken naar mogelijke verbeteringen van zijn eigen werkwijze. Zo zijn eind 2023 wijzigingen doorgevoerd om meer informatie via de website te ontsluiten en die informatie ook meer gestructureerd te ontsluiten. Vanaf 2023 beschikt de raadzaal van Hattem over een cameravolgsysteem waardoor de gemeente via de eigen website vergaderingen van de raad en raadscommissies kan streamen, archiveren en beschikbaar kan maken heeft als naslagwerk. Deze uitzendingen worden achteraf ook van automatische ondertiteling voorzien.
De lokale omroep RTV Hattem blijft voor de gemeente de uitzendingen op televisie verzorgen. 2. Integrale veiligheid Integrale veiligheid Het Integraal Veiligheidsplan Veluwe Noord 2020-2023 loopt af. In 2023 is gestart met de voorbereidingen voor het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027. Voor de zomer 2023 is een prioriteitenvoorstel voorgelegd aan de raad. Hieruit zijn 3 speerpunten gekomen die in het IVP worden uitgewerkt: Jeugd, Ondermijning en Digitale Veiligheid. In het eerste kwartaal van 2024 is het IVP 2024-2027 vastgesteld. In het afgelopen jaar is een bijeenkomst georganiseerd voor de raad over het thema Mensenhandel. Verder hebben we in Hattem voor de gehele regio een miniconferentie over Jonge Aanwas in de criminaliteit georganiseerd. De combinatie van sprekers en ervaringsdeskundigen is positief ontvangen. We bekijken dan ook de mogelijkheden om hier in 2024 een vervolg aan te geven. In 2024 zetten we een vervolg voort op de pilot voor het datagedreven werken. In Noord Oost Gelderland wordt er op verschillende wijzen geëxperimenteerd met systemen die datagedreven werken ondersteunen. Namens Veluwe Noord hebben Oldebroek en Hattem een subsidie ontvangen vanuit het RIEC om deze vervolg pilot vorm te geven.
In Veluwe Noord en Noord Oost Gelderland worden de resultaten van de pilots met elkaar gedeeld om zo te kijken op welke wijze datagedreven werken structureel kan worden ingezet. 47
De opvang van Oekraïense vluchtelingen heeft ook in 2023 een forse inspanning gevraagd van de organisatie. We hadden dat niet kunnen doen zonder de hulp en ondersteuning van maatschappelijke organisaties en vrijwilligers uit Hattem. In een aparte paragraaf wordt nader ingegaan op de werkzaamheden rondom deze crisis. Crisisbeheersing Afgelopen jaar is er in de gemeente één incident geweest wat opgeschaald is naar GRIP 1 (betrof vreemde lucht vanuit Het Kleine Veer). Verder zijn er voor bijna al de collega's die een rol binnen de crisisbeheersing trainingen aangeboden, afhankelijk van de training wordt deze digitaal of fysiek gegeven. 3. Samenwerking Kop van de Veluwe In 2023 is de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe afgerond. De colleges van de 5 gemeenten, provincie Gelderland en waterschap Vallei en Veluwe hebben ingestemd met de agenda, waarna deze ter vaststelling is aangeboden aan de gemeenteraden van Elburg, Hattem, Heerde, Oldebroek en Nunspeet. Met uitzondering van laatstgenoemde hebben de gemeenteraden de Samenwerkings-agenda vastgesteld. Het jaar 2024 staat dan ook in het teken van starten met de uitvoering en het verder opbouwen van deze jonge samenwerking. De gemeente Hattem heeft de afgelopen jaren als kassier gefunctioneerd voor de Kop van de Veluwe. In 2023 zijn er meer kosten gemaakt dan begroot.
Dit heeft te maken met de continuering van de inzet van een programmamanager, welke voorheen door de provincie beschikbaar is gesteld. Deze kosten zijn doorberekend aan de deelnemende gemeenten. Aan de inkomstenkant is er dus ook een stijging te zien. Vanaf 2024 neemt de gemeente Oldebroek de kassiersfunctie over. Regio Zwolle In 2023 heeft de Regio Zwolle een nieuwe meerjarige agenda opgesteld, welke door uw raad is aangenomen. Het afgelopen jaar stond in het teken van heroriënteren en organiseren van de samenwerking in de Regio Zwolle. Bij een nieuwe inhoudelijke agenda hoort ook een herziene governance en daar is hard aan gewerkt. De Regio Zwolle heeft daarnaast een aanvraag voor RegioDeal 5e tranche ingediend, daarover hopen we begin 2024 meer te horen. In Kop van de Veluwe verband heeft Hattem aandacht gevraagd voor het programma Vitale kernen, welke momenteel vorm krijgt. De bijdrage voor de Regio Zwolle is in 2023 ongewijzigd en per 2024 conform vastgestelde tarieven. Participatie Er is gewerkt aan de visie op participatie samen met de Raadswerkgroep Participatie. De werkgroep participatie is vijf keer bijeengekomen. In deze overleggen is duidelijke geworden dat de participatiecode een update nodig had. Dit is gedaan. Daarnaast vindt participatie plaats binnen lopende projecten, waarbij de code weer de richtlijn moet worden.
Participatie vindt zowel online als offline plaats. Wat heeft het gekost Middelen
Rekening
(€ x 1.000)
Begroting Primair
Begroting na wijziging
Rekening
Verschil Begr. / Rek.
3.399
-600
Totaal lasten
2022 3.165
2.738
2023 2.799
Totaal baten
-625
-267
-254
-678
424
2.540
2.471
2.545
2.721
-176
-123
-124
-124
-109
-15
2.417
2.347
2.421
2.612
-191
Gerealiseerd totaal Gebruik onvoorzien Verrekening met reserves Gerealiseerd resultaat
48
Analyse Verschillenanalyse (€ x 1.000)
Begroting
Rekening
Verschil
Externe betrekkingen
151
136
15
Raad en commissies
594
722
-128
Integrale veiligheid
870
851
19
Burgemeester en Wethouders
790
833
-43
Verkiezingen
67
73
-6
Bestuursondersteuning
23
59
-36
Rampenbestrijding
50
47
2
2.545
2.721
-176
Externe betrekkingen H2O
Besturen en netwerken
Toelichting - Externe betrekkingen (V) Het voordeel betreft de door de gemeente Hattem doorbelaste overheadkosten aan de Regiogemeenten in het kader van het project Noord Veluwe Bereikbaar - Raad en commissie (N) De vacature ontstaan door het vertrek van de griffier is de laatste maanden van 2023 ingevuld door externe inhuur (N) Ingaande 2023 zijn de vergoedingen voor de commissieleden op dit beleidsveld verantwoord en is het presentiegeld omgezet naar een vrijwilligersvergoeding (N) De jaarrekeningcontrole 2022 heeft als gevolg van een intern onderzoek en afwikkeling van het zwembaddossier aanvullende werkzaamheden van de accountant gevraagd (N) - Integrale veiligheid (V) Betreft ontvangen vergoedingen voor de organisatie van de conferentie over jonge aanwas in de criminaliteit - Burgemeester en wethouders (N) De prognose die ten grondslag ligt aan de uit te keren wethouderpensioenen is aanleiding om de dotatie aan de hiervoor gevormde voorziening te verhogen (N) - Bestuursondersteuning (N) Het representatie budget en het budget voor opleiding, vorming en training zijn ontoereikend. Inmiddels is dit in de begroting van 2024 aangepast. Reserves Met de algemene reserve zijn verrekend: • de kosten voortvloeiende uit de bestuursondersteuning in de vorm van de 'motie advertentiekosten' • de wachtgeldvergoedingen van de wethouders en de frictiekosten van oud personeel.
49
3b Dienstverlening Bestuursakkoord We werken aan een toekomstbestendig stadhuis. We gaan investeren in het Stadhuis als plek voor dienstverlening en ontmoeting voor onze inwoners. Relevante thema's 1. Dienstverlening Huisvesting De afgelopen twee jaar is de Raad door middel van themabijeenkomsten betrokken bij de uitwerking van het voorstel over de toekomstbestendige huisvesting. De bijeenkomsten hadden als doel de raad tussentijds te informeren over de uitkomsten van de onderzoeken en op inhoudelijke thema’s (zoals duurzaamheid) input te krijgen voor de verdere uitwerking. Inmiddels hebben wij een bestuursopdracht opgesteld waarin de inhoud/scope van de opdracht is beschreven en het verdere besluitvormingsproces is toegelicht. De bestuursopdracht is begin 2024 door uw raad vastgesteld. Het integrale voorstel wordt in het voorjaar aan de raad aangeboden. Ontwikkeling KCC De ontwikkeling naar een light klantcontactcentrum (KCC) heeft het afgelopen jaar vanwege capaciteit beperkt vervolg gekregen. De ambitie blijft om per keten een keuze te maken welke producten en informatie vanuit een KCC kan worden vertrekt en welke vanuit vakspecialistische teams moeten worden aangeboden. De positionering van het KCC zal projectmatig worden opgepakt. In de voorbereiding van deze opdracht zal de centrale telefonie worden gecentraliseerd en gesplitst van de centrale baliefunctie.
Het betreft een tijdelijke oplossing in afwachting van een structurele oplossing voor de herinrichting van het stadhuis. Digitale ontwikkelingen We zijn gestart met de inrichting van het nieuwe zaaksysteem. Hiermee is het sinds medio 2023 mogelijk terugbelnotities beter te monitoren. Daarnaast zal per domein in kaart worden gebracht voor welke producten en diensten de inwoner digitaal de status van een aanvraag kan volgen. Telefonische bereikbaarheid Het optimaliseren van de telefonische bereikbaarheid, heeft afgelopen jaar vanwege beperkte capaciteit beperkt vervolg kunnen krijgen. Met de invoering van het nieuwe zaaksysteem kunnen terugbelnotities beter gevolgd worden. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met de leverancier van de telefooncentrale waardoor technische storingen sterk zijn afgenomen. Het interne verbetertraject is verplaats naar de eerste helft van het nieuwe jaar. Single Digital Gateway De Single Digital Gateway (SDG) geeft inwoners en ondernemers toegang tot digitale overheidsdienstverlening in de Europese Unie. Dat gebeurt met het portaal (gateway) Your Europe. Deze centrale toegangspoort verwijst gebruikers door naar de juiste websites in de verschillende lidstaten. Via Your Europe kunnen inwoners en ondernemers op een eenvoudige manier betrouwbare informatie vinden over overheidsdiensten, -producten en -procedures in Europa.
Alle producten en diensten van de gemeente Hattem zijn via dit portaal ontsloten. Gebruik nieuwe zaaksysteem Veel van onze producten en diensten bieden we aan via webformulieren. Daarnaast wordt het aanbod van webformulieren uitgebreid wanneer er nieuwe producten of diensten bijkomen. Denk bijvoorbeeld aan ‘Nadeelcompensatie aanvragen’ en ‘Verkennen initiatief’. Met de komst van het nieuwe zaaksysteem Djuma zijn er 13 webformulieren van de website overgezet naar Djuma. Deze formulieren zijn in H2O-verband afgestemd, met uniformiteit, en toegankelijkheid en leesbaarheid als uitgangspunt. Digitale toegankelijkheid We zijn continu bezig om de digitale toegankelijkheid van onze websites te verbeteren. Zo laten we iedere 2 jaar een toegankelijkheidsinspectie uitvoeren voor onze hoofdwebsite www.hattem.nl en onze subwebsite (dit zijn websites die in hetzelfde CMS staan) www.hulpwijzerhattem.nl. Op die manier monitoren we de digitale toegankelijkheid van onze websites en kunnen we gericht verbeteringen doorvoeren. Onze hoofdwebsite en subwebsites zijn digitaal toegankelijk op de PDF-bestanden na. Daarnaast is de gemeente (mede)verantwoordelijk voor externe websites en websites van samenwerkingsverbanden. Voor deze websites zijn inmiddels maatregelen doorgevoerd, de komende periode krijgt dat een vervolg. Digitale toegankelijkheid is gebord in het websitebeleid H2O. 50
Content gemeentelijke websites De content op www.hattem.nl en www.hulpwijzerhattem.nl is in 2023 herschreven. Er is aandacht besteed aan de toegankelijkheid, leesbaarheid, actualiteit en relevantie van de content. De content is geschreven op leesniveau B1. We spreken bezoekers van de websites aan met je/jij. Veilige online omgeving Onze websites bieden een veilige omgeving voor het afnemen van producten en diensten. We voldoen aan moderne internetstandaarden, gebruiken de landelijke standaard voor DigiD en in 2023 is, net als elk jaar, een ICT-Beveilingsassessment DigiD uitgevoerd. Wat heeft het gekost Middelen
Rekening
(€ x 1.000)
Begroting Primair
Begroting na wijziging
Rekening
Verschil Begr. / Rek.
Totaal lasten
2022 240
260
2023 260
242
17
Totaal baten
-170
-172
-172
-293
121
71
88
88
-51
138
71
88
88
-51
138
Begroting
Rekening
Verschil
Burgerzaken
88
-51
138
Dienstverlening
88
-51
138
Gerealiseerd totaal Gebruik onvoorzien Verrekening met reserves Gerealiseerd resultaat Analyse
Verschillenanalyse (€ x 1.000)
Toelichting - Burgerzaken (V) Verantwoord zijn de legesopbrengsten MOOR (Meldpunt Opbrekingen Openbare Ruimte) voor werkzaamheden rondom kabels en leidingen Reserves In 2023 hebben op het deelprogramma 'dienstverlening' geen verrekeningen met reserves plaatsgevonden.
51
3c Financiën Bestuursakkoord We geven een vervolg aan het zero-based begroten wat onder het vorige college is gestart. Dat vergroot de transparantie van hoe we onze middelen inzetten en zo kunnen we sneller schakelen. We willen meer sparen en minder lenen om zo te werken aan de toekomst-bestendigheid van onze financiën en de reserves op peil te brengen. We streven naar in relatieve zin gelijkblijvende woonlasten voor onze inwoners. De nieuwe tarieven voor de toeristenbelasting bepalen we na afstemming met de raad en de ondernemers en willen we meerjarig vastzetten qua basisbedrag. Relevante thema's 1. Financiën Financieel Beleid Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 neemt het college een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Deze verantwoording is een standaardmodel dat bij wet is vastgelegd en geeft inzicht in hoeverre de gemeente rechtmatig heeft gehandeld. Waar de accountant voorheen een oordeel vormde over de getrouwheid én rechtmatigheid van de jaarverslaggeving, beperkt de accountant zich met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording uitsluitend over het getrouwe beeld van de jaarrekening, en toetst daarbij ook of de rechtmatigheidsverantwoording dat is. Als gevolg van de verschuiving van de verantwoordelijkheid voor de rechtmatigheids-verantwoording naar het college is het financieel beleid van de gemeente geactualiseerd.
Dit betekent dat, gelet op de artikelen 212 en 213 van de Gemeentewet, de aan de rechtmatigheid gerelateerde verordeningen en richtlijnen door de raad in de vergadering van 30 oktober 2023 zijn behandeld en vastgesteld. Het betreft: • Controleverordening gemeente Hattem 2023 • Financiële verordening gemeente Hattem 2023 • Normenkader gemeente Hattem 2023 • Nota Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gemeente Hattem 2023 • Nota Rechtmatigheidsverantwoording (RMV) gemeente Hattem 2023 De Financiële verordening gemeente Hattem 2019 en de Controleverordening gemeente Hattem 2010 zijn per 1 januari 2023 ingetrokken. De Rechtmatigheidsverantwoording is in de jaarrekening opgenomen onder de overzichten en in het jaarverslag nader toegelicht in de Paragraaf Bedrijfsvoering. Reserve positie en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de gemeente wordt uitgedrukt in een ratio. Bij de beoordeling van de ratio wordt gebruik gemaakt van een waarderingstabel die in samenwerking tussen het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) en de Universiteit Twente is opgesteld. Het uitgangspunt is dat de ratio hoger of gelijk moet zijn aan 1,4. Dit betekent dat het weerstandsvermogen als voldoende wordt gecategoriseerd en voldoende is om de gevolgen van risico’s op te kunnen vangen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze rekening is de weerstandsratio berekend op 1,85.
De begroting 2023 presenteerde een ratio van 1,75. Beide meetgegevens geven aan dat het weerstandsvermogen ruim voldoende is. Ons uitgangspunt 'een krachtig en stabiel financieel beleid' dat gericht is op een blijvend en structureel evenwicht tussen inkomsten en uitgaven en de ambitie om een robuuste reservepositie te hebben, maakt dat we de ontwikkeling van de weerstandsratio continu monitoren. De voorliggende jaarrekening bevat een beoordeling van de onderlinge verhouding van de voorgeschreven kengetallen in relatie tot onze financiële positie.
52
In het onderstaande overzicht is de ontwikkeling van de reservepositie over de afgelopen jaren weergegeven: (€ x 1.000) Reservepositie (stand 1/1)
2018
2019
2020
2021
Fout2022 herstel
2023
2024
Algemene reserves
6.435
6.754
6.819
6.640
7.174
6.385
4.987
Bestemmingsreserves
2.367
2.797
1.972
2.115
2.402
2.429
2.553
892
842
796
750
704
652
606
Voorzieningen
2.143
2.249
1.918
1.833
1.691
2.966
3.477
Saldo van baten en lasten Totaal reserves en voorz.
1.483 13.320
-225 12.417
232 11.737
928 12.266
189 12.160
348 12.780
618 12.241
Bestemmingsreserves (beklemd)
-962
-962
Aan de reserves is ten behoeve van de exploitatie over 2023 per saldo een bedrag van € 1.668.000 onttrokken. Te weten aan: (€ x 1.000) Reserve ontwikkeling
2023
Algemene reserves
-1.398
Egalisatiereserve afvalstoffenheffing
-181
Egalisatiereserve sociaal domein
261
Reserve ontwikkeling 't Veen
44
Reserve dekking kapitaallasten
-46
Resultaat boekjaar 2022
-348
Totaal
-1.668
Resultaat boekjaar 2023
618
Belastingen Onroerende zaakbelastingen Alle onroerende zaken t.b.v. de wet WOZ worden jaarlijks getaxeerd. Voor het belastingjaar 2023 zijn de aanslagen opgelegd aan de hand van de taxaties per prijspeildatum 1 januari 2022. Voor 2023 is de geraamde opbrengst ten opzichte van 2022 verhoogd met het gehanteerde inflatiepercentage van 4%. Naast het jaarlijkse inflatiepercentage is de opbrengst van de onroerendezaakbelastingen voor 2023 bij de Najaarsnota verhoogd met € 35.000; voor woningen met € 17.000 respectievelijk niet-woningen € 18.000 op basis van de tot dan toe gerealiseerde opbrengst. In de jaarrekening is een opbrengst uit de onroerendezaakbelastingen verantwoord van € 3,4 miljoen. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit voor het jaar 2023 is berekend op een bedrag van € 739.000. Zie voor een uitgebreide toelichting paragraaf B Weerstandsvermogen. Overige gemeentelijke belastingen en rechten Voor 2023 is het uitgangspunt gehanteerd van kostendekkende tarieven voor afvalstoffen- en rioolheffing, leges, begraafrechten en precariorechten. Toeristenbelasting De toeristenbelasting is geheven om de eigen inkomsten te vergroten. Het geld is gebruikt om voorzieningen binnen de gemeente op een bepaald peil te brengen of te houden. Dit betekent dat het geld niet per se is ingezet voor voorzieningen die direct aan het toerisme zijn te koppelen.
In de begroting 2023 is uitgegaan van een verhoging van de tarieven 2022 met het inflatiepercentage van 4% naar een gedifferentieerd tarief van € 1,56 en € 2,02 ingaande het begrotingsjaar 2023. De tariefstelling is doorgevoerd. In de jaarrekening is een opbrengst uit de toeristenbelastingen verantwoord van € 261 duizend.
53
Rioolheffing Wanneer op de rioolheffing een voordeel wordt behaald - nu of in de toekomst - dan mag dit op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (artikel 44 lid 2 BBV) enkel in een reserve vloeien als kan worden aangetoond dat de ‘overdekking’ wordt veroorzaakt door efficiency- of aanbestedingsvoordelen. In alle andere gevallen moet het voordeel in een voorziening door derden beklemde middelen worden gestort. Hiervoor is een voorziening rioolrecht gevormd. Over 2023 is een negatief resultaat van € 45.000 aan de voorziening onttrokken waardoor de stand van de voorziening € 635.000 bedraagt. De stand van de reserve staat per 31 december 2023 ongewijzigd op € 386.000. Afvalstoffenheffing In de reserve zijn de positieve resultaten van de afgelopen jaren verwerkt. BBV-regelgeving schrijft voor dat deze resultaten in een voorziening verwerkt moeten worden. In de voorliggende jaarrekening is een mutatie doorgevoerd en is de reserve met een bedrag van € 155.000 verlaagd. Ten tijde van het opstellen van de jaarrekening zijn de inzameling gegevens van de ROVA nog niet bekend. Over 2023 is een voorlopige berekening van de kostendekkendheid gemaakt op basis van de begrotingsuitgangspunten. De kostendekkendheid is berekend op een percentage van 98,3. Gelet op de kostendekkendheid is een bedrag van € 25.500 onttrokken aan de reserve.
De stand van de reserve bedraagt ultimo 2023 € 173.200. Vennootschapsbelasting Overheidsondernemingen zijn belastingplichtig voor de Vennootschapsbelasting (VPB). Voor de inventarisatie en de berekening maakt de gemeente Hattem gebruik van de expertise van een belastingspecialist. Over 2021 is op grond van een voorlopige aanslag een voorschot betaald van € 46.555. Gelet op de winstprognose van de grondexploitatie Assenrade was het niet aannemelijk dat dit bedrag ook daadwerkelijk afgedragen moest worden. De voorlopige aanslag Vennootschapsbelasting over het tijdvak 2021 is in 2023 omgezet in een definitieve en vastgesteld op nihil. Dat betekent dat een bedrag van € 47 duizend als te ontvangen in de jaarrekening 2023 is verantwoord. Algemene uitkering gemeentefonds Meer ontvangen dan begroot In 2023 is er in de primaire begroting een bedrag begroot aan baten algemene uitkering gemeentefonds (zonder sociaal domein op basis van de meicirculaire 2022) van € 19.078.246. De gevolgen van de sindsdien verschenen circulaires tot en met de septembercirculaire 2023 zijn verwerkt als begrotingswijzigingen waarna het begroot bedrag voor het jaar 2023 € 19.977.032 bedroeg. De werkelijke ontvangsten in 2023 kwamen uit op € 20.381.817, dit is € 404.785 hoger dan begroot. Dit is met name ontstaan door de gevolgen van de decembercirculaire 2023.
De decembercirculaire is - gezien het tijdstip van verschijnen - niet meer als begrotingswijziging verwerkt. De extra baten betreffen met name meer uitkering vanwege de extra uitkering ten behoeve van invoeringskosten omgevingswet (€ 107.118) en energietoelage (€ 301.761) Uitkering gemeentefonds Sociaal domein De primaire begroting (basis meicirculaire 2022) gaf een begroot bedrag van € 705.622. In de meicirculaire is een bedrag van € 866.567 toegevoegd voor de uitkering voogdij/18+. Voor een nadere toelichting en onderbouwing wordt verwezen naar paragraaf H - decentralisaties Dividend Algemeen: het dividend dat in 2023 is verantwoord, heeft betrekking op het boekjaar 2022. Het gerealiseerde dividend is overeenkomstig de bedragen zoals begroot na de vastgestelde wijzigingen bij de Voor- en Najaarsnota 2023. Alliander De gemeente Hattem bezit 169.659 aandelen. Op grond van de prognoses was een bedrag van € 100.000 aan dividend te verwachten. Het dividend is in lijn met voorgaande jaren en zal naar verwachting de komende jaren nagenoeg gelijk blijven. Alliander heeft een ambitieus investeringsprogramma om de duurzaamheidstransitie te kunnen realiseren. Dit zou de komende jaren effect kunnen hebben op het uit te keren dividend. Verantwoord is een dividend van € 101.576. Vitens NV De gemeente Hattem bezit 10.682 aandelen.
Tijdelijk is vanaf boekjaar 2020 geen dividenduitkering ontvangen. De reden daarvan is dat de solvabiliteit van Vitens te sterk is gedaald. Wat daarbij komt is een 54
hoog investeringsniveau. Het dividend zal naar verwachting vanaf ons begrotingsjaar 2024 weer uitkomen op de € 0,90 per aandeel die we kennen van vorige meerjarenbegrotingen (€ 9.600). NV Bank voor Nederlandse Gemeenten De gemeente Hattem bezit 30.030 aandelen. Door aanhoudende onzekerheden en ingrijpende ontwikkelingen in wet- en regelgeving was het voor de BNG niet mogelijk een uitspraak te doen over de hoogte van de toekomstige nettowinst. In de primaire begroting 2023 is de raming van de dividenduitkering daarop gesteld op € 50.000 per jaar. Bij de Voorjaarsnota bleek het mogelijk de begroting met € 25.075 positief bij te stellen (€ 2,50 per aandeel) door de hoge netto winst over 2022. Een totaal dividenduitkering van € 75.075 is in de jaarrekening verantwoord. NV Rova Holding De gemeente Hattem bezit 172 aandelen. Het resultaat op publieke taken vertaalt zich in lagere tarieven. Het resultaat op commerciële taken en het resultaat op de stortplaats worden in de vorm van dividend uitgekeerd. Na bijstelling bij de najaarsnota is een dividend geraamd van € 62.600. Een bedrag van € 62.677 is verantwoord. Onvoorziene uitgaven Voor onvoorziene uitgaven wordt jaarlijks een basisraming opgenomen van € 1,35 per inwoner. Voor 2023 is uitgegaan van een inwoneraantal van 12.000 (€ 16.200).
Naast de basisraming is voor 2023 incidenteel (€ 113.800) en structureel (€ 91.700) extra financiële ruimte voor uitgaven in het kader van nieuw beleid opgenomen ten behoeve van de uitvoering van voorstellen voortkomend uit het ‘Bestuursakkoord Hattem 2022 – 2026’. Dit budget is gevoed uit de middelen die beschikbaar zijn gesteld in de algemene uitkering uit het gemeentefonds (meicirculaire 2022) en die de grondslag vinden in de herijking van het gemeentefonds en het tijdelijk bevriezen van de opschalingskorting. Het Bestuursakkoord is voor 2023 financieel uitgewerkt en behandeld en vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad van 17 april 2023. Het beschikbare budget voor nieuw beleid is volledig ingezet en vertaald naar bijstellingen op de diverse beleidsterreinen. Inzet De Planning en Controldocumenten 2023 zijn met uitzondering van de Kadernota 2024 opgeleverd en door de raad vastgesteld. De planning- en controldocumenten 2023 bestaan uit: • Kadernota 2024 • Begroting 2024 • Voor- en Najaarsnota 2023 • Jaarstukken 2022 Kadernota Afgelopen jaar is gekozen voor een gecombineerde opzet van de voorjaarsnota 2023 en de kaders die als richtlijn zijn opgesteld voor het uitwerken van de begroting 2024.
De keuze voor deze gecombineerde uitwerking paste in het streven om bij de bestuurs-rapportages van de voor- en najaarsnota door te groeien van een puur financieel document met focus op de begrotingswijziging naar een volwaardige bestuursrapportage met een inhoudelijke voortgangsrapportage inclusief begrotingswijziging. De documenten zijn besproken en vastgesteld in de raad van 10 juli 2023. Uitgangspunt is om bij het samenstellen van de Kadernota dan wel de kaders die als richtlijn zijn opgesteld de gegevens uit de meicirculaire 2023 te betrekken. Door de late verschijningsdatum van de circulaire kon de financiële uitkomst niet worden verwerkt. De bestuurlijke informatie is op hoofdlijnen geschetst in een ‘Informatie van het college aan de raad’. Begroting De begroting 2024 is in de raad van 6 november 2023 behandeld en vastgesteld. Gedeputeerde Staten van Gelderland heeft op de begroting 2024 een repressieve vorm van toezicht afgegeven. Voor- en Najaarsnota Met de voor- en najaarsnota 2023 zijn per programma c.q. paragraaf de relevante mutaties in de exploitatie in beeld gebracht. Na de najaarsnota bedroeg het geprognosticeerde begrotingsresultaat 2023 € 36.000,-- negatief.
55
Jaarstukken Bij de jaarstukken 2022 is door de accountant een goedkeurend oordeel voor getrouwheid en rechtmatigheid afgegeven. De jaarrekening sloot met een positief resultaat van € 348.000 en is vastgesteld in de raad van 30 oktober 2023. Bedrijfsvoeringskosten Door de BBV-voorschriften worden de kosten van overhead verantwoord op het programma Bedrijfsvoering. Op de overige programma's worden de kosten verantwoord die betrekking hebben op het primaire proces. Het uitgangspunt hierbij is dat direct toe te rekenen kosten onderdeel uit maken van de directe producten en derhalve niet onder de overhead vallen. De doorberekening van de directe kosten heeft plaatsgevonden op basis van een organisatiebrede urenplanning en waar wenselijk op basis van het Timetell tijdverantwoordings-systeem. Voor de grondexploitatie en investeringen is de doorbelasting gebaseerd op het begrote uurtarief. Investeringen Voor de dekking van kapitaallasten van nieuwe investeringen zijn op basis van het meerjareninvesteringsprogramma 2023 t/m 2026 ramingen opgenomen met voor 2023 een totaalbedrag van € 54.000. Voor rioleringsinvesteringen en investeringen op het product afval vindt dekking van de kapitaallasten plaats uit de riool- respectievelijk afvalstoffenheffing en de hiervoor gevormde egalisatie reserves.
In 2023 is er door de raad bij de Voorjaarsnota een begrotingswijziging vastgesteld waarbij bijstellingen van investeringen hebben plaatsgevonden. Op grond van de richtlijnen uit het BBV worden de lasten van rente en afschrijving rechtstreeks verantwoord op de desbetreffende programma's en beleidsvelden. Belangrijke investeringen waarmee in 2023 is gestart met de uitvoering of waaraan een vervolg is gegeven zijn: • Herinrichting binnenstad Fase II 2020 • Reconstructie Nieuwstad 2020 • Herinrichting de Bleek 2021 • Reconstructie bruggen 2021 • Ondergronds brengen hoogspanningsleidingen 't Veen 2023 • Groene icoon 2022 • Rioolontstoppingsmachine 2022 • Restauratie molen de Fortuin 2020 • Sterretjesveld kinderbegraafplaats 2022 • Voorbereidingskosten onderwijshuisvesting IKC 2022 • Bouwkundige- en installatie aanpassingen Anton Pieckmuseum 2023 • Bouwkundige- en installatie aanpassingen Stadhuis 2023 • Communicatieapparatuur spreekkamers stadhuis 2023 • Restauratie streekarchief 2e-fase 2023 • Vervanging openbare verlichting 2021 • Ontwikkelingen I-Dienst H2O 2022/2023 – M2A Naast bovengenoemde investeringen lopen er een aantal financiële vaste activa (o.a. door de gemeente verstrekte geldleningen) waarop aflossingen zijn ontvangen.
Te weten van: • Stimuleringsfonds volkshuisvesting 2004 - woonwagens • Stichting MFC de Marke - Zwembad - 2012 • Hattemse Mixed Hockey Club 2015 • Hattemse Mixed Hockey Club 2017 • Tafeltennisvereniging Smash ’70 2016 • Stichting beheer MFC - Kulturhus - 2016 • TC Hattem 2021 • Sv Hatto-Heim 2023 Bij deze jaarrekening wordt een 13-tal investeringen afgesloten. Voor het uitvoeren van deze investeringen is door de raad een totaalbedrag beschikbaar gesteld van € 1,5 miljoen. Hierop is een bedrag van € 1,6 miljoen uiteindelijk uitgegeven. De vertaling vindt plaats in afschrijvingslasten. - Bij de controle van de jaarrekening is geconstateerd dat ICT uitgaven die zijn gebaseerd op SaaSoplossingen (Software as a Service) zijn geactiveerd. Op grond van de BBV-richtlijnen is een Correctie doorgevoerd. 56
Afgesloten: • Containers Lippenoordweg 2023 • CIO-convenant - software 2022 • CIO-convenant - software 2022 M2A • Reconstructie wegen/riolering Veenrand 2020 • Reconstructie wegen/riolering Nieuwstad 2020 • Herinrichting de Bleek wegen/riolering 2021 • AWP 2020 Vervanging riool hofjes Hogenkamp • Legionella doorspoelinrichting de Hunze 2020 • Communicatieapparatuur spreekkamers stadhuis 2023 Resultaat Het gerealiseerde totaal van het saldo van baten en lasten bedraagt nadelig € 1.050.000 (afgezien van reservemutaties). Het saldo van deze reservemutaties bedraagt voordelig € 1.668.000, zodat het gerealiseerde resultaat (na reservebestemming) € 618.000 voordelig bedraagt (kleine verschillen door afronding van bedragen). Het voordelig gerealiseerde resultaat is tot nadere besluitvorming verantwoord op de post ”Saldo van rekening van baten en lasten”. Op begrotingsbasis was een nadelig saldo voorzien van € 36.000 opgebouwd als volgt: Begroting 2023
Rekening 2023
Uitkomst oorspronkelijke begroting 2023
264.500 V
5e wijziging (Voorjaarsnota)
65.400 V
6e wijziging (Bijdrage Visit Hattem)
46.800 N
8e wijziging (Najaarsnota)
319.100 N
Uitkomst jaarrekening 2023
617.800 V
Uitkomst per saldo
36.000 N
617.800 V
Het saldo van de rekening 2023 kent een voordelig verschil ten opzichte van de begroting 2023 van € 653.800. Dit bedrag is een resultante van de over de diverse programma’s verantwoorde uitgaven, inkomsten en verrekeningen met de reserves. Van het rekeningresultaat wordt op hoofdlijnen een analyse gegeven. Gerealiseerd resultaat De baten en lasten met betrekking tot het rekeningjaar 2023 zijn als volgt over de (deel)programma’s verwerkt: (€ x 1.000)
2023
2022 Realisatie
Begroting
Na wijzig.
Realisatie
Verschil
3.823
4.271
4.326
4.409
-83
1.784 2.908
2.054 3.275
2.936 3.024
1.650 2.889
1.286 135
2.335
1.949
2.156
2.127
29
1.413
1.305
1.621
2.085
-464
1.530 4.236
445 4.508
629 5.157
826 5.450
-197 -293
3a - Netwerken en besturen 3b - Dienstverlening
2.540 71
2.471 88
2.545 88
2.721 -51
-176 139
4. Bedrijfsvoering 4a - Overhead
5.322
5.315
6.401
7.100
-699
Totaal
25.961
25.681
28.883
29.206
-323
Lasten en baten programma's 1. Sociaal sterk 1a - Opgroeien ontwikkelen 1b - Werk 1c - Zorg 1d - Welzijn en sport 2. Wonen, werken en recreëren 2a - Ruimtelijke ontwikkeling 2b - Economische ontwikkeling 2c - Fysieke leefomgeving 3. Besturen en organiseren
57
Totaal
25.961
25.681
28.883
29.206
-323
283
350
380
437
-57
1
1
299
582
807
116
691
Lokale heffingen
6.127
6.359
6.460
6.399
61
Algemene uitkeringen
19.478
19.078
19.977
20.382
-405
Algemene uitkeringen - deelfonds
926
706
1.641
1.641
Dividend
304
240
277
279
-2
16
15
15
8
7
-308
216
1.701
1.050
651
Onttrekking (bate)
1.719
613
2.732
2.335
397
Toevoeging (last)
1.679
134
1.069
667
402
Gerealiseerd resultaat *
-348
-263
38
-618
656
Algemene Lasten en baten Lasten Lokale heffingen Algemene uitkeringen Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen
1
Baten
Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten Verrekening reserves
* Kleine verschillen ontstaan door afronding van de bedragen op duizendtallen.
Wat heeft het gekost Middelen
Rekening
(€ x 1.000)
Begroting Primair
Begroting na wijziging
Verschil Begr. / Rek.
1.837
420
Totaal lasten
2022 2.609
1.329
Totaal baten
-28.671
-27.010
-31.140
-31.045
-95
-26.063
-25.681
-28.884
-29.208
324
222
2
Gerealiseerd totaal Gebruik onvoorzien Verrekening met reserves Gerealiseerd resultaat
2023 2.257
Rekening
-85 -26.148
-25.459
-28.882
58
2 -9
9
-29.217
335
Analyse Verschillenanalyse (€ x 1.000)
Begroting
Rekening
Verschil
Nutsbedrijven
-201
-204
2
Financiering en dekkingsmiddelen
-75
-75
-21.619
-22.023
405
Heffing en invordering
169
196
-27
Belastingen en heffingen
-6.249
-6.159
-91
Algemene baten en lasten
722
9
713
Schade aan gemeente eigendommen
70
98
-29
-1.700
-1.668
-32
618
-618
-29.208
324
Algemene Uitkering
Mutaties reserves Resultaat rek.baten en lasten Financiering en dekkingsmiddelen
-28.884
Toelichting - Algemene uitkering (V) De werkelijke ontvangsten in 2023 zijn hoger dan begroot. Dit is met name ontstaan door de gevolgen van de decembercirculaire 2023 op het 'algemene' deel van de uitkering. De circulaire is - gezien het tijdstip van verschijnen - niet meer als begrotingswijziging verwerkt. De extra baten betreffen met name meer uitkering voor invoeringskosten omgevingswet en de energietoelage - Heffing en invordering (N) De toename van kosten wordt veroorzaakt door de bureaus die rechtshulp aanbieden voor het indienen van bezwaar tegen de WOZ - Belastingen en heffingen (N) Lagere opbrengsten uit de toeristenbelasting en afvalstoffenheffing. Voor de afvalstoffenheffing geldt dat in het kader van de kostendekkendheid verrekening plaats vindt met de gevormde voorziening (N) Personele ondersteuning als gevolg van een vacature ontstaan door vertrek van de belastingmedewerker is tijdelijk extern ingevuld (N) - Algemene baten en lasten (V) In de primaire begroting wordt hier als stelpost een bedrag begroot voor de dekking van loon en prijsontwikkelingen. De stelpost is niet ingezet. Noodzakelijke loon- en prijsontwikkelingen zijn verwerkt op de reguliere producten en voor zover van toepassing bijgesteld bij Voor- en Najaarsnota (V) Bij de voorjaarsnota is de uitwerking van de CAO voor het gemeentepersoneel vertaald.