CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

III._Chw_bestemmingsplan_Buitengebied_Toelichting_ontwerp_.pdf

Raadsvergadering 5 juni 2023, gemeente HattemBij agendapunt: Chw Bestemmingsplan Buitengebied28.366 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Het uitgangspunt is dat in het GNN geen nieuwe initiatieven plaatsvinden, behalve ontwikkelingen van een groot algemeen of provinciaal belang of waarvoor geen alternatieven bestaan. In de Groene Ontwikkelingszone (GO) is ruimte voor economische ontwikkeling in combinatie met een (substantiële) versterking van de samenhang tussen aangrenzende en inliggende natuurgebieden. De ecologische verbindingszones maken deel uit van de GO, evenals de weidevogelgebieden en de rustgebieden voor winterganzen. De provincie treft maatregelen vanwege de bescherming, de instandhouding of het herstel van biotopen,

37/199

leefgebieden, een gunstige staat van instandhouding en het Natuurnetwerk Nederland. De provincie beschermt de achttien Natura 2000 gebieden die in het GNN liggen. Verder richt het beleid zich op behoud van de basiskwaliteit van landschappen in Gelderland. Voor de landschappen van bovenregionale waarde geldt een beschermingsregiem met kernkwaliteiten en met een juridisch vangnet in de verordening, zodat de provincie in gesprek kan komen indien het provinciaal belang in het geding raakt.

figuur 4.4 - uitsnede themakaart natuur en landschap In figuur 4.4 is te zien dat binnen het plangebied de Veluwe is aangeduid als Natura 2000-gebied en als Gelders natuurnetwerk (GNN). Percelen in en rond de Veluwe zijn aangeduid als Groene Ontwikkelingszone (GO). Binnen het voorliggend plangebied gaat het dan vooral om de verblijfsrecreatieparken zoals de Leemkule en (delen van) de landgoederen Molecaten en De Hezenberg. 4.2.1.4 Verkeer en vervoerbeleid De provincie streeft naar een veilige, betrouwbare en duurzame mobiliteit, als hoofdzaak van het verkeers- en vervoersbeleid. Dit wordt benaderd als een systeem waarin verschillende mobiliteitsnetwerken op elkaar inwerken, ook over provinciegrenzen heen, ter ondersteuning van een sterke economie, welvaart en welzijn. Hierbij houden wij rekening met de kwaliteit van de leefomgeving, de doorstroming binnen elk netwerk en verkeersveiligheid. De provincie heeft specifiek aandacht voor de wisselwerking en knooppunten in het systeem en gaat uit van drie principes: voorkomen, benutten en bouwen. Dit gebeurt op basis van een meerjaren-investeringsagenda en met een regionale aanpak. Via die aanpak wordt het provinciaal beleid afgestemd op het beleid van het rijk en de gemeenten. Het beleid richt zich ook op een goede regionale ontsluiting over water en ontwikkelingen van de luchtvaart.

38/199

4.2.2 Omgevingsverordening Gelderland (geconsolideerd februari 2022) De Omgevingsverordening is een van de instrumenten om de ambities uit Omgevingsvisie te realiseren. Om samen een Gaaf Gelderland te bereiken, legt de provincie bij het uitvoeren van de taken de focus op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. Ze geven hier richting aan door gezamenlijk zeven samenhangende ambities na te streven op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid; economisch vestigingsklimaat en woon- en leefklimaat. In de verordening zijn alleen regels opgenomen die nodig zijn om de provinciale ambities waar te maken of wettelijke plichten na te komen. Net als de Omgevingsvisie richt de Omgevingsverordening zich op de inrichting en kwaliteit van de Gelderse leefomgeving. 4.2.2.1 Instructieregel doorwerking woonagenda In de Omgevingsverordening is in artikel 2.2 bepaald dat een bestemmingsplan alleen nieuwe woningen mogelijk maakt als die ontwikkeling past binnen een door Gedeputeerde Staten vastgestelde regionale woonagenda.

Als een ontwikkeling niet past binnen de vigerende regionale woonagenda, kan een bestemmingsplan vooruitlopend op de eerstvolgende actualisatie van de regionale woonagenda nieuwe woningen toch mogelijk maken onder de volgende voorwaarden: er wordt voldaan aan de eisen van de Ladder voor duurzame verstedelijking; de ontwikkeling past binnen het meest recente provinciale beleid; er heeft aantoonbaar regionale afstemming plaatsgevonden over deze ontwikkeling, en Gedeputeerde Staten stemmen in met deze ontwikkeling. 4.2.2.2 Regels windenergie Voor zover gelegen binnen het plangebied zijn in de omgevingsverordening geen instructieregels relevant met betrekking tot een verbod op het oprichten van een windturbine of windturbinepark (artikel 2.63). Wanneer in het bestemmingsplan de oprichting van een windturbine of windturbinepark mogelijk wordt gemaakt (artikel 2.62), wordt in de toelichting aangetoond dat deze passen in de structuur van het landschap, Daarbij wordt aandacht besteed aan de beleving van de windturbine(s) in het park, mogelijke interferentie van nabij gelegen windturbine(s) en cultuurhistorische achtergrond en waarden van het landschap. 4.2.2.3 Regels Landbouw Met betrekking tot landbouw wordt in de verordening onderscheid gemaakt tussen grondgebonden en niet grondgebonden veehouderijbedrijven en -takken.

Grondgebonden veehouderijbedrijven (waaronder de melkveebedrijven) krijgen de ruimte om zich te ontwikkelen. Daarbij moeten ze wel zorgen voor ruimtelijke kwaliteit en een goede landschappelijke inpassing. De grondgebonden landbouw zal duurzamer gaan produceren vanuit gesloten, groene kringlopen. Het is zaak dat in de kringloop bodem, gewas, veevoer, vee en de mest terug naar de bodem, zo min mogelijk verliezen optreden en dat de bodemkwaliteit op peil blijft. Een goede verhouding tussen het aantal dieren en de oppervlakte cultuurgrond waarover het bedrijf beschikt, is van invloed op een duurzame productie. Bij een verzoek tot uitbreiding moet een veehouderijbedrijf aangeven over voldoende grond te beschikken om

39/199

de dieren in de nieuwe situatie grotendeels te kunnen voeren met de opbrengst afkomstig van de grond die tot het bedrijf behoort. Het gaat daarbij om grond in eigendom of in pacht bij het bedrijf, gelegen in de omgeving van de bedrijfsgebouwen. Een dergelijke grondgebondenheidstoets is een momentopname. Dat wil zeggen dat de grond in latere jaren kan verminderen door verkoop of beëindiging van pacht, en dat het (melk)veehouderbedrijf alsnog overgaat naar een niet-grondgebonden productie. De omgevingsverordening omvat instructieregels voor de omgang bij nieuwvestiging (artikel 2.28 en 2.29). Nieuwvestiging van een grondgebonden veehouderijbedrijf (artikel 2.28) is uitsluitend mogelijk als bedrijven op initiatief van de overheid moeten verplaatsen vanwege een algemeen maatschappelijk belang. Of als een bestaand bedrijf moet verplaatsen om een goede landbouwstructuur (verkavelingssituatie) te creëren. Hierbij geldt dat eerst gekeken moet worden of een bestaand agrarisch bouwperceel kan worden herbenut. Wanneer dat niet mogelijk of ondoelmatig is, kan een nieuw agrarisch bouwperceel worden toegekend. De ligging van de grond die tot het bedrijf behoort, de ontsluiting en de aanwezigheid van andere gevoelige functies zijn in dat geval van belang bij de uiteindelijke keuze van de nieuwe bedrijfslocatie.

Ruimtelijke kwaliteit en een goede landschappelijke inpassing zijn daarbij van belang. Nieuwvestiging van niet-grondgebonden veehouderij een nieuw agrarisch bouwperceel (artikel 2.29) is niet toegestaan. Dit verbod is ingesteld ter bescherming van de kwetsbare natuurgebieden in Gelderland. Plussenbeleid In de omgevingsverordening zijn instructieregels opgenomen ten aanzien van de uitbreiding (artikel 2.31) van grondgebonden en niet-grondgebonden veehouderijbedrijven en -takken in bestemmingsplannen. Uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijbedrijven en -takken kan alleen als de aanvrager extra maatregelen neemt op het gebied van dierwelzijn, landschappelijke inpassing en milieu. Voor deze extra maatregelen (‘plusmaatregelen’) moeten de gemeenten beleidsregels opstellen (artikel 2.30). Gedeputeerde Staten stellen voor dit ‘Plussenbeleid’ een handreiking met de kaders voor deze beleidsregels vast. Ammoniakbuffergebieden Nieuwvestiging en uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijtakken in Ammoniakbuffergebieden is aan regels gebonden (artikel 2.33). Nevenactiviteiten van agrarische bedrijven zijn onder voorwaarden mogelijk (artikel 2.35). Voor geitenhouderijen geldt een tijdelijk verbod op nieuwvestiging en uitbreiding (artikel 2.34).

40/199

figuur 4.5 - uitsnede themakaart landbouw Ten aanzien van het voorliggend plangebied blijkt uit bovenstaand figuur 4.5 dat groot een deel van het poldergebied van Hattem is aangeduid met Plussenbeleid. Het Plussenbeleid is alleen van toepassing bij uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderij bedrijven. Binnen het plangebied is één niet-grondgebonden veehouderijbedrijf aanwezig. Het ammoniakbuffergebied ligt binnen de gemeente Hattem rondom het Veluwemassief (zie afbeelding 4.5). Dit gebied omvat een zone van 250 meter rondom zeer gevoelige natuur in het Gelders NatuurNetwerk (GNN). De eis is dat nieuw- of hervestiging van intensieve veehouderij daar niet is toegestaan en dat bij uitbreiding van een bestaand bedrijf de emissie van ammoniak op de locatie niet mag toenemen. Deze eisen gelden bovenop het Plussenbeleid. 4.2.2.4 Regels glastuinbouw De glastuinbouw is een sector met een hoge dynamiek en een relatief grote economische betekenis per oppervlakte-eenheid. Voor een duurzame ontwikkeling is concentratie van de glastuinbouw noodzakelijk. Ook vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening zijn solitaire glastuinbouwbedrijven minder gewenst, omdat kassen een grote landschappelijke en ruimtelijke impact hebben. In Glastuinbouwontwikkelingsgebieden krijgt glastuinbouw voorrang; buiten deze ontwikkelingsgebieden wordt glastuinbouw beperkt.

Met het oog op de gewenste concentratie van de glastuinbouwbedrijven worden in de verordening (afdeling 2.3) regels gesteld aan de nieuw-, hervestigings- en uitbreidingsmogelijkheden voor glastuinbouwbedrijven in de provincie Gelderland. Ook bevat de verordening regels voor bedrijven waarin glastuinbouw als neventak of in een gemengd bedrijf voorkomt. Afdeling 2.3 is niet van toepassing op glasopstanden kleiner dan 2 hectare vierkante meter, omdat zij een kleinere impact hebben op de omgeving.

41/199

figuur 4.6 - uitsnede themakaart glastuinbouw In figuur 4.6 is te zien dat het gehele plangebied is aangeduid als glastuinbouw buiten een glastuinbouwontwikkelingsgebied. Buiten glastuinbouwontwikkelingsgebied is geen nieuwvestiging of uitbreiding mogelijk (artikel 2.16). Onder strikte voorwaarden is een eenmalige uitbreiding van een bestaand glastuinbouwbedrijf buiten een glastuinbouwontwikkelingsgebied mogelijk (artikel 2.17). 4.2.2.5 Regels natuur Het Natuurnetwerk Nederland is een landelijk netwerk van natuur- en agrarische gebieden met een speciale natuurkwaliteit. Het netwerk bestaat zowel uit afzonderlijke natuurgebieden als uit verbindingszones die deze natuurgebieden met elkaar verbinden. De provincie beoogt in Gelderland een compact en hoogwaardig stelsel van onderling verbonden natuurgebieden bereiken. Hiermee beschermt de provincie de verscheidenheid (biodiversiteit) en kwaliteit van de Gelderse natuur, wat bijdraagt aan een prettige leef- en werkomgeving. De provincie beschermt de bestaande natuur in het Gelders natuurnetwerk (GNN) en versterken de samenhang door natuurgebieden in het Gelders natuurnetwerk uit te breiden en verbindingszones aan te leggen in de Groene ontwikkelingszone (GO). Het beleid richt zich op het versterken van de ecologische samenhang door de aanleg van verbindingszones, waaronder landgrensoverschrijdende klimaatcorridors.

42/199

figuur 4.7 - uitsnede themakaart natuur Gelders Natuurnetwerk (GNN) Het Gelders natuurnetwerk bestaat uit alle gebieden met een natuurbestemming binnen de voormalige Gelderse Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en uit het zoekgebied voor nieuwe natuur. In de instructieregels (artikel 2.39) is vastgelegd dat andere bestemmingen dan natuur alleen binnen het Gelders natuurnetwerk mogelijk zijn, als die geen nadelige gevolgen hebben voor de kernkwaliteiten, oppervlakte of samenhang. Er zijn geen gevolgen voor de oppervlakte als die in overeenstemming met paragraaf 2.6.2 worden gecompenseerd: buiten het Gelders natuurnetwerk of binnen het Gelders natuurnetwerk op gronden die op de ambitiekaart bij het Natuurbeheerplan daartoe zijn aangeduid. Bovendien dient op grond van artikel 2.40 te worden aangetoond dat er geen reële alternatieven zijn en dat het gaat om een groot openbaar belang. Als aan beide criteria wordt voldaan, is de ontwikkeling mogelijk, onder de voorwaarde dat mitigatie en gelijkwaardige compensatie van de negatieve effecten plaatsvindt in overeenstemming met paragraaf 2.6.2. Uitbreiding van bestaande functies binnen het Gelders natuurnetwerk zijn ook aan voorwaarden verbonden (artikel 2.43) als er voor die uitbreiding geen alternatieve locatie beschikbaar is en de kernkwaliteiten van het gebied in hun onderlinge samenhang bezien per saldo worden versterkt.

De versterking dient planologisch te zijn verankerd in hetzelfde of een gelijktijdig vast te stellen bestemmingsplan. Een aantal (recreatieve) bedrijven binnen het GNN komt enkel onder strikte voorwaarde voor uitbreiding in aanmerking als deze in bijlage 'Groeilocaties groei-krimpbeleid Veluwe' zijn benoemd. Binnen de gemeente Hattem zijn er geen recreatiebedrijven aanwezig die op deze lijst voorkomen.

43/199

Tot slot zijn binnen het Gelders natuurnetwerk zijn onder (bijzondere) voorwaarden natuurbegraafplaatsen toegestaan (artikels 2.46 en 2.47). Zowel bij nieuwvestiging als bij een grootschalige uitbreiding moet er, naast een goede landschappelijke inpassing, sprake zijn van een per saldo substantiële versterking van de kernkwaliteiten van de Groene ontwikkelingszone (paragraaf 2.6.2: artikels 2.48 t/m 2.51). Groene ontwikkelingszone (GO) Binnen de Groene ontwikkelingszones is een nieuwe activiteit of ontwikkeling alleen mogelijk als de kernkwaliteiten of ontwikkelingsdoelen, genoemd in bijlage Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerk en Groene ontwikkelingszone, per saldo en naar rato van de ingreep worden versterkt en de samenhang niet verloren gaat (artikel 2.52). Binnen Groene ontwikkelingszones is de uitbreiding van een grondgebonden veehouderij en uitbreiding van een landgoed alsmede extensieve openluchtrecreatie toestaan als deze landschappelijk wordt ingepast zodat de kernkwaliteiten niet significant worden aangetast (artikel 2.53). Zowel bij nieuwvestiging als bij een grootschalige uitbreiding moet er, naast een goede landschappelijk inpassing, sprake zijn van een per saldo substantiële versterking van de kernkwaliteiten van de Groene ontwikkelingszone. In figuur 4.8 zijn het Gelders natuurnetwerk en de aansluitende Groene ontwikkelingszone aangegeven.

In de bijbehorende figuur 4.9 zijn de toegestane activiteiten binnen het Gelders natuurlandschap mogelijk aangegeven.

44/199

figuur 4.8 - uitsnede themakaart natuur: toegestane activiteiten Gelders natuurnetwerk Binnen het plangebied is een klein deel van de ecologische verbindingszone Hattemerpoort gelegen. Binnen dit deel wordt een aantal agrarische percelen omgevormd tot nieuwe natuur. In figuur 4.9 is de ecologische verbinding Hattemerpoort weergegeven.

figuur 4.9 - voortgang realisatie Gelders Natuurnetwerk, blauwe cirkel is gelegen binnen het plangebied (bron: planMER) 4.2.2.6 Regels landschap De zeven Nationale landschappen in Gelderland zijn representatief voor het Gelderse cultuurlandschap en een afspiegeling van de landschappelijke diversiteit op (inter)nationale schaal. Artikel 2.56 van de verordening geldt alleen voor die delen van het Nationaal landschap die buiten het Gelders natuurnetwerk, de Groene ontwikkelingszone en de Nieuwe Hollandse Waterlinie liggen. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen (nieuwe bestemmingen) mogen geen afbreuk doen aan de kernkwaliteiten van dat specifieke deel van het Nationaal landschap niet aantasten. Bestemmingen die de kernkwaliteiten aantasten, zijn alleen mogelijk als er geen alternatieven zijn en er sprake is van redenen van groot openbaar belang. Voorwaarde is dat voor de ontplooiing van die activiteiten compenserende maatregelen plaatsvinden ter waarborging van de kernkwaliteiten van het betreffende Nationale Landschappen.

45/199

figuur 4.10 - uitsnede themakaart landschap In figuur 4.10 is te zien dat de polder is aangeduid als 'Nationaal landschap buiten Gelders natuurnetwerk en de Groene ontwikkelingszone'. Het gaat daarbij om het Nationaal landschap Veluwe. De kernkwaliteiten van Hattem zijn: sterk contrast tussen gesloten en open landschap, groot hoogteverschil, bos-stad-IJssel op zeer korte afstand; Hattem pittoresk; oriëntatie op Zwolle. 4.2.2.7 Regels water en milieu Ten behoeve van het plangebied zijn geen (instructie)regels relevant ter bescherming van het grondwater ten behoeve van de drinkwatervoorziening. Voor het plangebied zijn de regels ten aanzien van het verbod op bodemenergiesystemen, die koude of warmte onttrekken of toevoegen, evenmin relevant.

46/199

figuur 4.11 - uitsnede themakaart water en milieu Binnen het plangebied is de Molecatense Beek vanwege haar landschappelijke en ecologische betekenis aangeduid als functies van water (figuur 4.11). Gedeputeerde Staten kunnen op verzoek afwijkingen toestaan van de waterfunctie 'specifiek ecologische doelstelling wateren' (artikel 4.9), zoals is aangegeven op de themakaart waterbeleid bij de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland (zie paragraaf 4.2.1.2). Afwijking van de waterfunctie is mogelijk wanneer dit noodzakelijk is voor de uitvoering van een project. Daarnaast moet de afwijking van ondergeschikt belang zijn in verhouding tot de omvang van functies die in het project worden gerealiseerd. De afwijking moet ook voldoende draagvlak onder betrokken partijen hebben en de haalbaarheid van de oorspronkelijke functie is in het geding. 4.2.2.8 Instructieregel zonneparken in het buitengebied De provincie heeft de ambitie om de energietransitie in Gelderland te versnellen, passend binnen de Gelderse kwaliteiten. Omdat er steeds meer initiatieven worden ontwikkeld voor het opwekken van zonne-energie in het buitengebied heeft de provincie het voornemen om in de volgende actualisatie van de omgevingsverordening een instructieregel op te nemen ten aanzien van de inpassing van zonneparken in het buitengebied.

Het inpassen van zonne-energie in het stedelijk gebied (zoals op daken, parkeerplaatsen, bedrijventerreinen) heeft de voorkeur. Zonneparken in het buitengebied zijn ook nodig om de klimaatdoelen te halen, maar vergen een zorgvuldige ruimtelijk afweging (en inrichting) gelet op de kwaliteit van inrichting van de Gelderse leefomgeving. Hoewel het toestaan van zonneparken in het buitengebied een bevoegdheid van gemeenten streeft de provincie ernaar om ervoor te zorgen dat zonneparken in het buitengebied zorgvuldig worden afgewogen. In de Omgevingsverordening zijn instructieregels opgenomen (art 2.65a) dat gemeenten bij het toestaan van zonneparken in het buitengebied rekening houden met:

47/199

1. de bijdrage van zonne-energie aan de lokale energiebehoefte; 2. de mogelijkheden om binnen het stedelijk gebied en op daken van gebouwen in die behoefte te voorzien; 3. de gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van gebieden of locaties waar zonneparken mogelijk zijn en de wijze waarop deze kwaliteit behouden of blijvend versterkt kan worden; 4. de samenhang met het omringende landschap; 5. de consequenties voor het elektriciteitsnet; en 6. het huidige grondgebruik. De instructieregel is gericht op een goede afweging en motivering van gemeenten. Daarnaast is een maximale gebruikstermijn van 30 jaar opgenomen en de voorwaarde dat het zonnepark na gebruik moet worden verwijderd. Tot slot moet worden bepaald in welke mate de bij aanleg en gebruik van een zonnepark gerealiseerde versterking van de ruimtelijke kwaliteit na verwijdering van het zonnepark in stand wordt gehouden. In dit Chw bestemmingsplan wordt geen ruimte geboden aan grootschalige ontwikkelingen voor energietransitie, eerst worden de consequenties van de RES voor Hattem afgewacht. In de Omgevingsvisie van de gemeente wordt al ingegaan op zonneparken op water of agrarische grond (zie paragraaf 4.3.1 van deze toelichting). 4.2.2.9 Klimaatadaptatie Tegelijkertijd is een bepaling (art 2.65b) opgenomen om bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen rekening te houden met de risico's van klimaatverandering.

De provincie geeft aan dat het belangrijk is dat de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust is om met weersextremen, zoals droogte en hevige regenval, te kunnen omgaan. Om ervoor te zorgen dat bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen hier aandacht voor wordt gevraagd om aan te geven op welke wijze rekening is gehouden met de risico's van klimaatverandering. Het gaat daarbij specifiek om: 1. waterveiligheid; 2. wateroverlast; 3. droogte; en 4. hitte. Bovendien moet het waterschap bij de planvorming worden betrokken. Bij de ontwikkelregels in dit Chw bestemmingsplan is hiermee rekening gehouden. In het planMER (zie bijlage 9) wordt ingegaan op het aspect klimaatverandering (Klimaat en energie). 4.2.3 Plussenbeleid In 2017 hebben Provinciale Staten het plussenbeleid vastgesteld. Daarmee geeft de provincie niet grondgebonden veehouders de ruimte om hun bedrijf te ontwikkelen, onder bepaalde voorwaarden. De gemeente dient deze voorwaarden verder uit te werken in beleidsregels. Binnen de gemeente Hattem is op dit moment nog maar één niet-grondgebonden veehouderijbedrijf aan de Ierstweg aanwezig. De gemeente heeft op dit moment deze beleidsregel niet verder uitgewerkt, wat betekent dat er geen sprake is van uitbreidingsruimte.

48/199

4.2.4 Regionaal Verstedelijkingsstrategie Regio Zwolle Zoals eerder is aangegeven zijn voor de zeven regio's met de hoogste verstedelijkingsdruk door de rijk en de regio verstedelijkingsstrategieën opgesteld waarbij niet alleen naar de woningbouw is gekeken, maar ook baar mobiliteit, economie en natuur, energie en water. In de Regio Zwolle is er behoefte aan circa 40.000 woningen. Klimaatadaptatie vormt naast wonen, werken en de mobiliteitstransitie een belangrijke bouwsteen in de verstedelijkingsstrategie. Diverse perspectieven zijn onderzocht en de kansrijke bouwstenen en bevindingen zijn verwerkt in het verstedelijkingsconcept ‘de warme harten strategie’. Hierbij wordt op drie schaalniveaus een hart gerealiseerd. Ieder schaalniveau kent zijn eigen opgave: concentreer het grootste deel van toekomstige verstedelijking in bestaand stedelijk Zwolle, draag bij aan een warm hart rond OV-knooppunten voor ‘dagelijkse dingen’ in middelgrote kernen en houd de overige kernen vitaal. Versnellingsafspraken woningbouw Voor de Regio Zwolle wordt de gezamenlijk verstedelijkingsstrategie uitgewerkt. De plannen voor 't Veen zullen daar deel van uitmaken. In het kader van de versnellingsafspraken woningbouw zijn voor een aantal grotere ontwikkelingen rijksbijdragen ontvangen ten behoeven van aanpassingen aan de infrastructuur. 4.2.5

Regionaal Energie Strategie Noord-Veluwe

De doelen uit het nationale Klimaatakkoord (2019) maken een energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzamere energiebronnen noodzakelijk. Nederland is verdeeld in verschillende energieregio's met ieder hun eigen Regionale Energiestrategie (RES). Hierin staat beschreven hoe het beste duurzame energie opgewekt kan worden en op welke plaatsen dit ruimtelijk inpasbaar, maatschappelijk acceptabel en financieel haalbaar is. In de RES Noord-Veluwe (april 2021) heeft de regio zich als doel gesteld om in 2030 ongeveer 59,4% van alle elektriciteit die wordt gebruikt, in de regio duurzaam op te wekken via zonne- en windenergie. Hiermee verlaagt de regio de uitstoot van broeikasgassen (CO2) met 53%, dat is ruim binnen het landelijke klimaatdoel van 49%. Voor wat betreft zonne-energie wordt uitgegaan van de Gelderse constructieve zonneladder, waarbinnen het plaatsen van zonnepanelen op daken prioriteit heeft boven het ontwikkelen van zonneparken op de grond of op water. Het realiseren van zonneparken in zogenoemde restruimtes heeft weer de voorkeur boven zonneparken op landbouwgrond. In Hattem is een zonnepark op landbouwgrond pas mogelijk nadat overige treden (zon op dak, benutten van restruimtes) eveneens voorzien zijn van (plannen voor) initiatieven. Grond- en watergebonden zonneparken zijn mogelijk zijn binnen in de polders ten noorden van de Hanzespoorlijn.

Er staan sinds kort vier windmolens langs de N50 nabij het knooppunt Hattemerbroek. Er zijn twijfels en zorgen over de inpassing en impact van extra windmolens in het gebied. Er is aanvullend onderzoek nodig om vast te stellen of er eventueel ruimte is voor additionele windturbines. Er ligt dus geen concreet aanbod voor extra molens. 4.2.6 Conclusie provinciaal beleid De uitgangspunten van het voorliggende Chw bestemmingsplan Buitengebied sluiten aan op het beleid van de provincie. Veel van het provinciaal beleid is geconcretiseerd in het gemeentelijk beleid, zoals opgenomen in de gemeentelijke Omgevingsvisie.

49/199

In hoofdstukken 5 en 6 van de toelichting van het voorliggend Chw bestemmingsplan wordt het provinciaal, bijvoorbeeld met betrekking tot het GNN, en gemeentelijk beleid verder geconcretiseerd in de verbeelding en in de planregels alsmede het bijbehorend Afwegingskader (zie paragraaf 5.4). In de planMER, die als bijlage 9 is opgenomen bij het bestemmingsplan, wordt aandacht besteed aan de milieueffecten van de voorliggende plannen (zie ook paragraaf 7.2 van deze toelichting). Daarnaast zijn ten behoeve van de verschillende initiatieven die als recht in het Chw bestemmingsplan zijn meegenomen aanvullende onderzoeken uitgevoerd. De resultaten daarvan zijn opgenomen in paragrafen 7.4 en 7.5 van deze toelichting.

4.3

Gemeentelijk beleid

4.3.1 Omgevingsvisie Hattem 2040 De gemeente heeft vooruitlopend op de komst van de Omgevingswet samen met de bewoners van de gemeente een Omgevingsvisie opgesteld. Naast dat er minder regels komen om aan te toetsen, krijgt iedere gemeente ook meer afwegingsruimte om te bepalen wat belangrijk wordt gevonden en maatwerk te leveren. Daarnaast verandert de rol van de gemeente. De samenleving krijgt een veel grotere rol in de planvorming. De gemeente zal meer gaan faciliteren, inspireren en integraal belangen gaan afwegen. Het doel van de Omgevingsvisie is om met een heldere visie aan te geven waar de gemeente naar toe wil voor 2040. Zo kan de gemeente haar positie bepalen en waar dat nodig is - stelling nemen. De Omgevingsvisie is daarbij de kapstok voor het toekomstig beleid en initiatieven. In de Omgevingsvisie worden de ambities allereerst voor de hele gemeente vastgesteld en daarna voor de verschillende deelgebieden. Van elk deelgebied worden de karakteristieken geduid die samen de huidige identiteit vormen. Daarna wordt de koers richting 2040 beschreven waarbij wordt aangegeven welke ontwikkelingen daar op welke wijze aan bij kunnen dragen. 4.3.1.1 Duurzaam Hattem: de vitale Hanzestad tussen Veluwe en IJssel Uitgegaan wordt van een duurzame en vitale Hanzestad waar iedereen samen aan blijft meewerken. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de partners in de regio.

De lijnen vanuit het rijke verleden als Hanzestad naar het heden worden aan de hand van een drietal thema's voortgezet naar de toekomst: vitale samenleving; samen duurzaam; tussen Veluwe en IJssel. Vitale samenleving In het geval van een vitale samenleving gaat het volgens de Omgevingsvisie om een modern en passend aanbod van maatschappelijke voorzieningen dicht bij de mensen die ze nodig hebben. In het kader van gezond leven gaat het vooral om aspecten die samenhangen met gezondheid, veiligheid, erfgoed en kunst, toegankelijkheid, maatschappelijke voorzieningen en een passend woningaanbod. In de fysieke leefomgeving wordt door de gemeente ingezet op het zowel het beschermen als het bevorderen van de gezondheid. Onder het bevorderen van de gezondheid valt het groen en beweegvriendelijk inrichten van

50/199

de openbare ruimte en het op peil houden van het aanbod aan sportvoorzieningen. Onder het beschermen van de gezondheid vallen maatregelen die erop gericht zijn het minimaliseren van negatieve invloed van milieufactoren (zoals geluidsoverlast, stankoverlast, slechte luchtkwaliteit, slechte waterkwaliteit). Erfgoed, kunst en cultuur dragen bij aan een aantrekkelijke en herkenbare leefomgeving en bepalen mede onze identiteit. Dit draagt bij aan het welbevinden van mensen en daarmee aan een gezonde leefomgeving. Ontwikkelingen die daaraan bijdragen worden zoveel mogelijk ondersteund. Toegankelijkheid heeft niet alleen betrekking op de (fysieke) bereikbaarheid van voorzieningen voor kwetsbare bewoners door een goede inrichting van de buitenruimte, maar ook op het bieden van extra steun voor kwetsbare en/of eenzame bewoners. Daarbij wordt ingezet op een modern aanbod aan maatschappelijke voorzieningen, dichtbij de mensen die ze nodig hebben. Het aanbod moet aansluiten op de behoefte van de Hattemers, bijvoorbeeld als het gaat om onderwijs, welzijn en (geïndiceerde) zorg. Maatschappelijke voorzieningen worden zoveel mogelijk geclusterd als plekken voor ontmoeting en activiteiten. Goede voorzieningen en sterke sociale netwerken en verbondenheid zijn daarbij belangrijk.

Om ervoor te zorgen dat Hattemers hun hele leven in Hattem kunnen blijven wonen is het volgens de Omgevingsvisie belangrijk dat er passende en/of levensloopbestendige woningen aanwezig zijn voor jong en oud. Samen duurzaam De gemeente legt, samen met de regio Noord-Veluwe, de basis voor een klimaatneutrale energievoorziening in 2050 in de Regionale Energie Strategie (RES). Deze afspraken worden geborgd in de Omgevingsvisie en het omgevingsplan. Er wordt ingezet op ontwikkelingen die passen bij het Hattems karakter en de lokale vraag, samen met de inwoners, ondernemers, Powered by Hattem en de ketenpartners. Het benutten van duurzame energie wordt gestimuleerd. Naast zonnepanelen op daken is ruimte voor zonneparken op het Bedrijvenpark H2O, langs de rijkswegen en spoorlijnen, boven parkeerterreinen en op de vuilstort. Op andere plekken zijn zonneparken alleen mogelijk indien ze landschappelijk goed worden ingepast en bijdragen aan een hogere biodiversiteit. Vanwege de beperkingen die het nabijgelegen Natura 2000-gebied Veluwe is In Hattem geen ruimte voor extra grote windturbines. Er is, onder voorwaarde, wel ruimte voor kleine windturbines. Daarmee wordt aangesloten op het gemeentelijke 'Beleidskader Hernieuwbare Energie' (zie paragraaf 4.3.8).

Door de beperkte mogelijkheden voor windturbines in Hattem beperkt zijn, is het belangrijk om duurzame energie op te wekken met zonnepanelen om als gemeente en als regio energieneutraal te worden. Ingezet wordt op het maximaal benutten van daken voor zonnepanelen. Het gaat daarbij niet alleen om daken in de woongebieden, maar ook op de grote dakoppervlakken van onder meer (agrarische en niet-agrarische) bedrijven. Daarnaast wordt binnen de gemeente op een aantal plekken ruimte geboden voor zonneparken (op de grond of op water). In eerste instantie wordt ruimte geboden aan zonneparken op zogenaamde restruimtes en in sommige gebieden nabij hoofdinfrastructuur. In tweede instantie wordt- eveneens onder voorwaarden - ruimte

51/199

geboden aan zonneparken op water of agrarische grond in andere delen van het poldergebied, maar dan alleen kleinschalig en op basis van een zorgvuldige afweging en inpassing van concrete voorstellen en initiatieven. Een voorbeeld van een wenselijke ontwikkeling is het initiatief om op de zandwinplas (locatie Wielink) zonnepanelen te plaatsen. Hiervoor is een omgevingsvergunning verleend. Een ander voorbeeld is de vuilstort langs de Oranje Nassaulaan. Vanwege de zorgvuldige afweging tussen Natura 2000-belangen en de opgave van de energietransitie wordt dit niet in dit Chw bestemmingsplan als initiatief mogelijk gemaakt. De komende decennia moeten we 'van het gas af'. Dat betekent dat alle gebouwen op een andere manier verwarmd zullen moeten gaan worden. Dat is een grote opgave waarbij energiebesparende/isolerende maatregelen belangrijk zijn en zijn voor de verwarming nieuwe oplossingen nodig. Vanwege het extremere weer is een weerbare stad nodig. Dit houdt in dat het belangrijk is dat toekomstige ontwikkelingen bijdragen aan een klimaatadaptieve en leefbare inrichting en aan toekomstbestendige gebouwen. Ten slotte is het belangrijk dat wordt omgeschakeld naar een circulaire en afvalloze samenleving. Levendig landschap tussen Veluwe en IJssel In de Omgevingsvisie wordt gestreefd naar het leggen van landschappelijke verbindingen.

Landschappelijke structuren moeten worden behouden, wanneer deze zijn verdwenen moeten ze worden teruggebracht. Er wordt naar gestreefd om de belevingswaarde te vergroten. Nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied moeten dan ook passen bij het lokale karakter en dit versterken. De verbinding tussen de stad verdient versterking. Groenstructuren worden gebruikt om de stad en het ommeland te verknopen. Vooral de overgang en uitstraling aan de randen van de stad is belangrijk. Nieuwe ontwikkelingen moeten zeker hier bijdragen aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Daarnaast wil de gemeente de biodiversiteit en natuurkwaliteit verhogen. De ontwikkeling van ecologische verbinding tussen de Veluwe en IJssel, aan de zuidzijde van Hattem (Hattemerpoort) wordt afgerond. De biodiversiteit wordt in het buitengebied onder andere verhoogd door het herstel van groenstructuren in de kernrandzone.

Daarbij wordt onder andere gedacht aan bloemrijke bermen en (natuurvriendelijke) oevers en vooral in het gebied rond het Vijzelpad en de Hilsdijk (het kampenlandschap) - door het herstel van verdwenen groenstructuren als houtwallen en hagen In de agrarische gebieden wordt met de betrokken agrariërs, waterschap en provincie gezocht naar mogelijkheden voor een omschakeling naar een duurzame circulaire en natuurinclusieve landbouw waarbij ook ruimte is voor insecten, kleine zoogdieren, weidevogels en andere natuurwaarden. Een goed bodem- en watersysteem is daarbij van groot belang. Het helpt bovendien om de gevolgen van klimaatverandering aan te kunnen. Een gezonde bodem kan beter tegen droogte, kan meer water vasthouden en is goed voor de biodiversiteit. Duurzame, circulaire en ‘natuurinclusieve bedrijfsvoering betekent bijvoorbeeld dat reststoffen worden hergebruikt, de stikstofuitstoot wordt verminderd, waterstanden hoger worden, er geen insekticiden worden gebruikt en er ruimte is voor onder meer insecten en boerenlandvogels op de erven, in de weilanden en op de akkers. Uiteraard moet dat wel gepaard gaan met behoud van een rendabele bedrijfsvoering. De gemeente geeft aan met de agrariërs in gesprek te gaan om te bespreken wat zij nodig hebben om deze omslag te maken en hoe ze daarbij ondersteund dienen te worden. Samenwerking met provincie en waterschap

52/199

is daarbij essentieel Goede infrastructuur is zijn ook belangrijk voor recreanten. Ingezet wordt op sterke fysieke verbindingen voor fietsers, met het openbaar vervoer en met de auto. Zo blijft Hattem economisch, recreatief en sociaal verbonden met de omgeving. Fietsers en voetgangers staan op de eerste plaats. Gestreefd wordt naar comfortabele, snelle, directe, veilige en duidelijke en herkenbare (hoofd)fietsroutes die zijn afgestemd op het gebruik van elektrische fietsen. Veilige, duidelijke en mooie verbindingen tussen stad en buitengebied zijn daarin belangrijk. De gemeente streeft naar uitbreiding van het netwerk van recreatieve fiets- en wandelroutes (klompenpaden) en waar dat kan nog aantrekkelijker te maken. Om het toerisme in de gemeente aantrekkelijker te maken heeft de gemeente het voornemen om meer mogelijkheden te bieden voor kleinschalige, persoonlijke overnachtingsmogelijkheden. 4.3.1.2 Koersen op karakter De ambities voor de hele gemeente worden in de Omgevingsvisie verder uitgewerkt voor de verschillende deelgebieden binnen de gemeente. Er worden daarvoor acht deelgebieden onderscheiden met elk een eigen karakter: Binnenstad; Woongebied; Kernrand; Polders; Uiterwaarden; Veluwe (Bosgebied); Veluwerand (Hattemerpoort); Bedrijvenpark.

figuur 4.12 - uitsnede ruimtelijk raamwerk (bron: Omgevingsvisie) Per deelgebied wordt op basis het karakteristiek de koers op hoofdlijnen op weg naar 2040 gegeven: hoe kunnen

53/199

de bestaande kwaliteiten van het deelgebied worden behouden en versterkt en welke typen ontwikkelingen kunnen daaraan bijdragen? Voor wat betreft het voorliggend Chw bestemmingsplan zijn vier deelgebieden relevant. Polders

figuur 4.13 - Poldergebied In de Omgevingsvisie wordt er in eerste instantie naar gestreefd het open agrarisch karakter van de polders zoveel mogelijk behouden. Het is noodzakelijk dat de biodiversiteit zich kan herstellen en de stikstofuitstoot omlaag gaat. Agrariërs in het poldergebied worden daarom gestimuleerd om een omslag te maken naar een duurzame, circulaire en ‘natuurinclusieve bedrijfsvoering, met behoud van een rendabele bedrijfsvoering. De gemeente gaat daarover met de agrariërs in gesprek en zoeken de samenwerking met provincie en waterschap. Samen wordt gezocht naar koppelkansen en verdienmodellen, bijvoorbeeld combinaties met natuur- en landschapsbeheer, klimaatadaptatie (tegengaan van droogte door water vast te houden in plaats van snel af te voeren), opwekken van duurzame energie en recreatie (zoals een minicamping). Er is in de polders geen ruimte voor (nieuwe) grootschalige bebouwing. Er wordt plek geboden aan kleinschalige uitbreidingen van bestaande functies en de komst van kleinschalige recreatieve en maatschappelijke functies en woonfuncties, mits een duidelijke kwaliteitsverbetering optreedt. Die kwaliteitsverbetering kan gericht zijn op de hierboven beschreven transitie van de landbouw, natuurontwikkeling en/of ruimtelijke kwaliteitsverbetering (bijvoorbeeld door het opruimen van leegstaande

54/199

schuren en stallen zonder cultuurhistorische waarde). Voor het poldergebied wordt ernaar gestreefd om de recreatieve toegankelijkheid te verbeteren door onder andere meer ommetjes (klompenpaden) te creëren vanuit de stad. Het geeft een meerwaarde als daarbij oude cultuurhistorische routes worden hersteld/benut. De eigenaren van (grote) dakvlakken in het poldergebied worden gestimuleerd deze zoveel mogelijk vol te liggen met zonnepanelen. Hoewel het streven is het poldergebied helemaal open te houden, wordt in de Omgevingsvisie ook de noodzaak onderkend om op een aantal plekken ruimte te bieden aan grootschalige zonneparken. Dat is nodig voor het behalen van de gemeentelijke ambitie om energieneutraal te worden: met alleen zonnepanelen op daken (en mogelijk enkele kleine windturbines) is dat niet haalbaar. Het ontwikkelen van grootschalige zonneparken gaat niet goed samen met het behoud van het bestaande open landschap. Daarom zal op deze plekken een nieuw (energie)landschap moeten worden ontworpen dat nieuwe landschappelijke kwaliteiten heeft en waarin natuurwaarden een plek krijgen.

Het ontwikkelen van dit soort nieuwe energielandschappen is volgens de Omgevingsvisie uitsluitend mogelijk nabij de grootschalige infrastructuur, namelijk: tussen de N50, A28, Zuiderzeestraatweg en de spoorlijn Zwolle-Kampen; tussen de N50 en de Oostersedijk; ten noordwesten van de A28 binnen een afstand van maximaal 200 meter van de rijksweg. Pas in tweede instantie is ook op andere plekken in de polders ruimte voor zonneparken op agrarische grond of op water, maar alleen als deze: kleinschalig zijn; landschappelijk goed worden ingepast; bijdragen aan een transitie naar een duurzame landbouw (inclusief het verhogen van de biodiversiteit); het bodemleven in stand houden; een meerwaarde opleveren voor het gebied. Daarnaast is het wenselijk te zoeken naar functiecombinaties, bijvoorbeeld met landbouw, recreatie en/of waterberging (meervoudig ruimtegebruik). Landschappelijke inpassing is vooral goed mogelijk op de oeverwal langs de Geldersedijk (waar van oudsher meer opgaande beplanting aanwezig is). Dat kan hier door zonneparken te omzomen met bosschages, fruitbomen en/of (elzen)hagen. In de open kommen is een zonnepark minder eenvoudig in te passen, maar er zijn wel mogelijkheden op de overgang naar de oeverwal en achter erven. In alle gevallen moet rekening gehouden worden met de huidige waarde van het gebied voor weidevogels, ganzen en zwanen.

55/199

Kernrand

figuur 4.14 - Kernrand In de Omgevingsvisie wordt ingezet om de kernrand (nog) aantrekkelijker te maken om te wonen en om ommetjes te maken vanuit Hattem. Dit draagt bij aan de gezondheid van de Hattemers en is ook aantrekkelijk voor toeristen. Veilige en attractieve recreatieve verbindingen tussen de stad en het buitengebied zijn dan ook belangrijk. Hiertoe gaan wordt onder meer de langzaamverkeersverbinding over het tracé van de oude spoorlijn (Roseboomspoor) gecomplementeerd. In de kernrand is ook ruimte voor kleinschalige overnachtingsmogelijkheden op bestaande erven, zoals bed&breakfasts. Het weidegebied aan de noordzijde van de stad tot aan de Veluwespoorlijn wil de gemeente open houden. Hier is ruimte voor waterberging en natuurontwikkeling, in combinatie met recreatieve routes (ommetjes). Voor het kampenlandschap tussen de kern en de A50 wordt in de Omgevingsvisie ingezet op versterken/herstellen. Nieuwe ontwikkelingen (waaronder het realiseren van woningen) zijn mogelijk. Uitgangspunt is dat ze bijdragen aan een duidelijke ruimtelijke/landschappelijke kwaliteitsverbetering en dat er natuurinclusief gebouwd wordt. Dit kan door oude loodsen of schuren op te ruimen en/of oude landschappelijke structuren als hagen, houtwallen en bomenlanen te herstellen. Dit is ook goed voor de biodiversiteit.

De doorzichten over de enken naar de randen van de Veluwe zijn landschappelijk gezien heel waardevol. Daarom wordt voor de enken ernaar gestreefd om deze open te blijven.

56/199

Veluwe (Bosgebied)

figuur 4.15 - Veluwe Het behoud en de versterking van de natuurwaarden staat in de Omgevingsvisie voor de Veluwe voorop. Omdat de noordelijke Veluwe vooral bestaat uit relatief jonge en monotone aanplant (bestaande uit één boomsoort) van naaldbossen is het belangrijk dat deze in de toekomst geleidelijk worden omgevormd naar gevarieerde bossen, met meer verschillende boomsoorten (meer loofbomen) en met een variatie aan struiken en kruiden eronder. Dit helpt ook tegen de verdroging en draagt bij aan de reductie van CO2. Ook is het voor veel diersoorten van belang dat kleine heidevelden met elkaar worden verbonden. Hattemers en bezoekers van buiten moeten de natuur kunnen beleven, zonder deze te verstoren. Een goede zonering van paden (in tijd of ruimte) staat hierbij centraal. Dit betekent dat recreanten van het gebied kunnen genieten, maar niet altijd overal. Veelal biedt het bestaande padennetwerk voldoende mogelijkheden, maar sommige paden zijn slecht onderhouden. Door deze op te knappen is veel winst te halen. De gemeente pakt dit op samen met de Veluwse partners op. De gemeente gaat andere ontwikkelingen op de Veluwe niet actief stimuleren, maar zet het gebied ook niet op slot. Belangrijk is dat ontwikkelingen passend zijn bij de natuurwaarden, zowel in kwalitatief als kwantitatief opzicht.

Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om bed&breakfasts (op bestaande erven) of ontwikkeling van Molecaten (Park De Leemkule).

57/199

Veluwerand

figuur 4.16 - Veluwerand Een deel van dit deelgebied valt binnen plangebied van het voorliggende Chw bestemmingsplan. Voor de Veluwerand wordt in de Omgevingsvisie ingezet op het behouden van het groene karakter. Er wordt onder de naam ‘Hattemerpoort’ al enige tijd gewerkt aan de realisatie van een brede ecologische verbindingszone tussen de stuwwallen op de Veluwe en de uiterwaarden van de IJssel. Hiervoor is al veel nieuwe natuur ontwikkeld. De komende jaren wil de gemeente - samen met andere overheden, maatschappelijke partijen en bewoners nog meer nieuwe natuur aanleggen, zodat dieren meer mogelijkheden krijgen om van de Veluwe naar de uiterwaarden te trekken en andersom. Voor een goed functionerende ecologische verbinding is het ook belangrijk dat de Apeldoornseweg en het Apeldoorns Kanaal te passeren zijn voor groot wild en kleine dieren, zodat zij veilig de oversteek kunnen maken van het ene naar het andere natuurgebied. Op basis van recente contacten met de sportverenigingen is verplaatsing van sportvelden op dit moment niet aan de orde. Mocht verplaatsing of beëindiging van sportactiviteiten op enig moment in beeld komen, dan zal worden verkend hoe de vrijkomende ruimte kan worden ingezet voor de beoogde ontwikkeling van de Veluwerand en specifiek de ecologische verbinding Hattemerpoort.

58/199

In de Veluwerand is ruimte voor extensieve dagrecreatie, zoals wandelen, fietsen en paardrijden. Daarvoor wil de gemeente het Apeldoorns Kanaal beter verbinden met de stad, zodat mensen nog meer kunnen genieten van het kanaal en het fraaie overgangsgebied tussen Veluwe en IJssel. In de Veluwerand is alleen kleinschalige verblijfsrecreatie mogelijk op bestaande erven zoals een bed&breakfast. Daarbuiten is hiervoor geen ruimte gezien de beoogde natuurontwikkeling (Hattemerpoort). 4.3.2

Landschapsontwikkelingsplan (LOP)

4.3.2.1 Ontwikkelingsvisie Het Landschapsontwikkelingsplan beschrijft de visie van Hattem op haar landschap. Hattem wil de diversiteit aan landschapstypen behouden en verder ontwikkelen. Dit gebeurt door het versterken van de unieke, onderscheidende kenmerken en het in stand houden en versterken van de grenzen en overgangen ertussen. Dit vraagt om maatwerk. Het landschap van Hattem wordt niet “op slot” gezet. Ontwikkelingen moeten mogelijk blijven.

figuur 4.17 - Landschapsontwikkelingsplan De doelstelling van het Landschapsontwikkelingsplan is om aan te geven hoe het landschap kan worden ontwikkeld, gebruikmakend van kwaliteiten en potenties. De gemeente wil daarmee: zorgen voor kwaliteitsverbetering van het landschap; bestaand beleid ten aanzien van het landschap uitwerken en actualiseren; initiatieven en projecten op het gebied van landschapsversterking stroomlijnen; structureel beheer van het landschap organiseren; de ontwikkeling van het landschap koppelen aan de ontwikkeling van cultuurhistorie, water en recreatie en natuur; kennisontwikkeling over het landschap nastreven.

59/199

Landschap Het landschap van Hattem kent door de overgang van de Veluwe naar de IJsselvallei een grote diversiteit aan landschapstypen op een klein oppervlak. Dat is niet alleen interessant voor bewoners maar ook voor flora en fauna. Hattem wil deze diversiteit aan landschapstypen behouden en verder ontwikkelen. Dit gebeurt door het versterken van de unieke, onderscheidende kenmerken en het in stand houden en versterken van de grenzen en overgangen ertussen. Het landschap van Hattem wordt niet “op slot” gezet. Ontwikkelingen moeten mogelijk blijven. Ontwikkelingen zoals de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur, maar ook rode ontwikkelingen ten behoeve van wonen en recreatie en ontwikkelingen, die nodig zijn voor het in stand houden van een vitale landbouw of een waterveilige toekomst. Belangrijk is dat deze ontwikkelingen op een goede manier worden ingepast in de landschappelijke structuur en dat de effecten op aspecten als beleving, natuurwaarden en gebruik worden geminimaliseerd. Uitvoering verschilt per landschapstype. Natuur Hattem kent een groot aantal bijzondere natuurwaarden. Afwisseling tussen hoog en laag, droog en nat, voedselrijk en voedselarm zorgt voor diversiteit in groei- en leefplaatsen.

De kwelstromen vanaf de Veluwe (onder andere zichtbaar in de sprengen) zijn in dat opzicht bijzonder en ook de dynamiek van het rivierwater in de uiterwaarden langs de IJssel draagt bij aan de afwisseling in landschaps- en natuurwaarden. Door de aanwijzing van de Natura 2000-gebieden Rijntakken en Veluwe en de ontwikkeling van de Hattemerpoort, worden de natuurwaarden in deze gebieden beschermd en verder ontwikkeld. Hattem lift op deze initiatieven mee en benut haar natuurwaarden daarmee optimaal. Het stimuleren en faciliteren van particulier natuur- en landschapbeheer draagt ook bij aan de versterking van de natuurwaarden. De gemeente wil onderzoeken wat zij hierin kan betekenen. Recreatie en toerisme Recreatie en toerisme is een van de belangrijkste sectoren voor het behoud van werkgelegenheid, het voorzieningenniveau en de leefbaarheid in de gemeente. Daarom is het belangrijk dat de kwaliteit van het landschap gewaarborgd blijft en waar nodig versterkt, maar ook nog meer beleefbaar wordt gemaakt. De recreatieve druk op landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden, moet daarbij gestuurd worden. Om verrommeling tegen te gaan, dienen recreatieve ontwikkelingen in de stadsrandzone landschappelijk goed ingepast te worden. Vanuit de stad dienen er voldoende wandelmogelijkheden te zijn richting polder, uiterwaarden en de Veluwe.

Routes sluiten aan bij bestaande routes in de omgeving, waardoor een groter aaneengesloten wandelgebied ontstaat. De belevingswaarden in routes worden geoptimaliseerd door het herkenbaar maken van cultuurhistorische en ecologische waarden en door de afwisseling van openheid, geslotenheid, watertjes en dergelijke. Landbouw In het buitengebied van Hattem speelt de landbouw een belangrijke rol. Naast de grote bedrijven, die doorontwikkelen, zijn er veel bedrijven met nevenfuncties in de recreatieve sector of het natuur- en

60/199

landschapsbeheer. Met name in het poldergebied wordt de landbouw de ruimte gegeven om zich verder te ontwikkelen. Hier is ruimte voor bedrijven om ook in de toekomst nog te kunnen blijven concurreren met andere bedrijven. In andere gebieden wordt vooral ingezet op verbreding van de landbouw. 4.3.2.2 Visie per deelgebied In het landschapsontwikkelingsplan wordt per deelgebied de visie verder uitgewerkt. Voor het voorliggende plangebied zijn de volgende deelgebieden relevant: de landschappelijk te versterken zone; het poldergebied; het uitloopgebied Assenrade; het gebied ten zuiden van kern Hattem.

figuur 4.18 - onderscheiden deelgebieden binnen het landschapsontwikkelingsplan (LOP) Landschappelijk te versterken zone (kamperlandschap) Voor de landschappelijk te versterken zone worden de volgende opgave geformuleerd: Behouden van de karakteristieke openheid van de enk. Behouden en versterken van de karakteristieke lintstructuur met doorzichten naar de open gebieden. Versterken van de landschappelijke kwaliteit van de Zuiderzeestraatweg. Landschappelijke inpassing van het bedrijvenpark Hattemerbroek langs de Zuiderzeestraatweg.

61/199

Vanuit het woningbouwprogramma ligt er geen opgave voor woningbouw in dit gebied, afgezien van functieverandering. Inzetten van het Roseboomspoor als een functioneel element (langzaam verkeersroute Hattem-Zwolle) en ruimtelijk element. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen: Behoud van doorzichten en open ruimtes langs de historische linten. Openhouden van aanwezige akkercomplexen. Tegengaan van een verdere verstedelijking van het gebied. Openhouden van open ruimtes. Behoud van bestaande beplantingsstructuren in de vorm van kleine bosjes, kavelgrensbeplantingen en erfbeplanting. De randen van de erven en de zichten naar de open ruimten moeten opgaan in het landschap. Verbeteren uitstraling achterkanten van erven: erven niet verder naar achteren, groene inheemse afronding en landschapontsierende stallen/ gebouwen slopen. Koesteren van karakteristieke en historische bebouwing en waar mogelijk herstellen, zodat de cultuurhistorie van de plek behouden blijft.

In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van het deelgebied: Behouden en versterken van wegbeplantingen, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit en de continuïteit van met name de oude linten waarborgen en versterken. Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor functieverandering in dit gebied. Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer, herstel en aanleg van houtwallen, singels en bosjes, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit. Landschappelijke kwaliteit langs Zuiderzeestraatweg verbeteren door aanleg van brede dubbele laanbeplanting, die bijdraagt aan de ruimtelijkheid van de weg en tevens een goede overgang vastlegt naar het toekomstig bedrijventerrein. Het knooppunt van de Hilsdijk met de Zuiderzeestraatweg (het deel tussen de Schipsweg en de A28) groen vormgeven, waar door het voldoende body heeft om de samenhang met het landschap te behouden en versterken. Ontwikkelen van het Roseboomspoor als een recreatieve en landschappelijke verbinding. In de directe nabijheid van de manege onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het scheiden van ruiterpaden en wandel- en fietspaden.

Poldergebied Voor het poldergebied worden in het landschapsontwikkelingsplan de volgende opgaven geformuleerd: Het contrast van de polder met de oeverwal en zijn afwisselende en gevarieerde opbouw versterken. De openheid en het agrarisch karakter van het poldergebied ten noorden van de A28 behouden en waar mogelijk versterken. De karakteristiek van de oeverwal versterken door een mozaïek van groene functies op de oeverwal mogelijk te maken.

62/199

Versterken van de structuurdragende lijnen als verbindende lijnen tussen de kern Hattem en het landschap van het buitengebied. (Oostersedijk, Oude Middelwetering en Geldersedijk/oeverwal) Versterken van de landschappelijke kwaliteit van de Zuiderzeestraatweg en bijzondere plekken langs de weg beter beleefbaar maken Landbouw de ruimte geven en gedifferentieerde vormen van agrarisch gebruik met name toestaan op de oeverwal. Aandacht voor de inpassing en uitstraling van bedrijventerreinen Netelhorst en Hattemerbroek. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen: Inpassen van eventuele rode functies langs de Oostersedijk, moet langs de weg plaatsvinden en met een goede groene afronding naar het open landschap. Inpassen van rode functies op de gevarieerde oeverwal, mag verspreid in het gebied plaatsvinden, met een robuuste erfbeplanting van hagen en bomen, bij voorkeur met boomweide of boomgaard. Stimuleren van aanleg van erfbeplanting, met name op de oeverwal langs de Geldersedijk. Versterken van 't Zand als groene locatie aan de Oostersedijk. In verband met de ecologische waarde van de begroeiing rondom het waterretentiegebied, de eigenaar verzoeken de begroeiing aanwezig te laten.

Het gebied kan als stapsteen gebruikt worden door diersoorten, die moeilijk grote open gebieden kunnen of durven oversteken, zoals kleine marterachtigen, amfibieën en insecten als juffers en libellen. De polder ten noorden van de A28 moet open worden gehouden en wordt nu begrensd door de (nieuwe) Hanzelijnspoorlijn en de N50. In de driehoek tussen A28 en de Hanzelijn ligt een kans om de autonome lijnen van de Oude Middelwetering en de Zuiderzeestraatweg te versterken en natte natuur te realiseren. Bij de landschappelijke inpassing van het bedrijventerrein Hattemerbroek dienen de lijnen van de Zuiderzeestraatweg en Oostersedijk duidelijk zichtbaar te blijven. Bij de uitbreiding van het bedrijventerrein dient daarom voldoende afstand te worden aangehouden tot deze lijnen. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van de polder: Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer, herstel en aanleg van hagen, kavelgrensbeplantingen en boomgaarden/ boomweides, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit van de oeverwal. Oostersedijk versterken als centrale gebiedsontsluiting met structuurdragende wegbeplanting.

Landschappelijke kwaliteit langs Zuiderzeestraatweg verbeteren door aanleg van open laanbeplanting, die bijdraagt aan de ruimtelijkheid van de weg. Het knooppunt van de Hilsdijk met de Zuiderzeestraatweg (het deel tussen de Schipsweg en de A28) groen vormgeven, waar door het voldoende body heeft om de samenhang met het landschap te behouden en versterken. In aansluiting op bestaande routestructuren en in aansluiting op de kern Hattem, klompenpad(en) ontwikkelen. Cultuurhistorische waarden (kazematten, karakteristieke bebouwing langs Geldersedijk,

63/199

Zuiderzeestraatweg) meer zichtbaar maken en (via opname van de elementen in wandelroutes, bebording en informatie via GPS) beter beleefbaar maken voor recreanten en toeristen. Uitloopgebied Assenrade Voor het uitloopgebied Assenrade worden in het landschapsontwikkelingsplan de volgende opgave geformuleerd: De functie van het gebied is recreatief stedelijk uitloopgebied. Visie geven op de wijze waarop om te gaan met de druk op het landschap vanuit verschillende functies. Beter zichtbaar maken van landschappelijke verschillen tussen het open westelijk gebied en de oeverwal. Het groene, open en oorspronkelijke karakter van het westelijk deel van het gebied waarborgen. Beter zichtbaar maken van de noordzuid georiënteerde, landschappelijke lijnen in het gebied. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen: Tegengaan van een verdere verstedelijking van het gebied. Openhouden van het westelijk deel van het gebied en slechts beperkt bebouwde functies toestaan. Regie voeren op de uitstraling van achterkanten en afronding van erven: groene inheemse afronding (met name langs Hilsdijk) en groene inpassing van nieuwe functies met hagen en bomen (met name op oeverwal).

Behouden van doorzichten en open ruimtes langs de Hilsdijk, zoals aangegeven op de visiekaart. Inzetten op verbreding van de landbouw in het westelijk, open deel van het gebied. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van het uitloopgebied Assenrade: In verband met de druk vanuit verschillende functies op het gebied, een integrale inrichtingsschets maken en op die manier “verrommeling” voorkomen. Daarbij ook afstemming zoeken tussen het te realiseren woongebied en het uitloopgebied en zoeken naar ruimtelijke en functionele verweving. Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer, herstel en aanleg van hagen, kavelgrensbeplantingen en boomgaarden/ boomweides, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit op de oeverwal. Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van aanleg van kavelgrensbeplantingen (knotwilgen) voor coulissenvorming en daarmee geleiding van zichten en afscherming van rand bedrijventerrein Netelhorst. Behouden en versterken van wegbeplantingen, die bepalend zijn voor de landschappelijke kwaliteit en de continuïteit van de Hilsdijk waarborgen en versterken. Bestaande rand van de kern verweven met het landschapspark.

Ruimtelijke en functionele relatie leggen met bestaande structuur van paden en groen en water. Het gebied ten zuiden van kern Hattem Voor het gebied ten zuiden van de kern Hattem zijn in het landschapsontwikkelingsplan de volgende opgaven geformuleerd: Omslag naar een meer gedifferentieerd bosbeheer met open plekken, waar grote hoefdieren kunnen

64/199

foerageren en het verbeteren van de zichtbaarheid van de diverse grote hoefdieren. Apeldoorns Kanaal beter op de kaart zetten als landschappelijk en cultuurhistorisch waardevol element en de recreatieve aantrekkelijkheid ervan vergroten. Realisatie Hattemerpoort door landschappelijke maatregelen ondersteunen en mede mogelijk maken. In stand houden en vergroten van de zichtbaarheid van de aanwezige sprengen. Herstructurering 't Veen tot woonwijk aangrijpen om een betere afronding van de kern tot stand te brengen en daarbij zoeken naar recreatieve uitloopmogelijkheden met respect voor aanwezige en nieuwe natuurwaarden. Versterken van het Roseboomspoor als een functioneel element (wandel- en fietsverbinding) en ruimtelijk element. Inpassen Hezenbergpark en initiatieven rond de golfbaan. Natuurlijke, landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het gebied meer beleefbaar maken. Voor een aantal van de maatregelen kan de gemeente meeliften op regionale en provinciale initiatieven. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen beschreven waarmee de gemeente sturing kan geven aan initiatieven van anderen: Handhaven van de groene kamers grenzend aan de beboste hellingen. Indien mogelijk, eigenaren stimuleren de aanwezige hekwerken en andere obstakels aan te passen of te verwijderen voor de verplaatsing van grote hoefdieren, waaronder het edelhert.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=66c19b9f-c726-4bec-ac9e-90f6bdfd1678