III._Chw_bestemmingsplan_Buitengebied_Toelichting_ontwerp_.pdf
Tekst van het document
bestemmingsplan
Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem
DATUM IMRO IDN
26-04-2023 NL.IMRO.0244.bpChwBuitengebied-0003
PROJECT PROJECTLEIDER
Chw bestemmingsplan Buitengebied mr. J. Poelstra
OPDRACHTGEVER PROJECTNUMMER
gemeente Hattem 20210582
AUTEUR STATUS
J. Poelstra, W. Drost, T. Gerritsma vastgesteld
Inhoudsopgave
Toelichting
5
Hoofdstuk 1
Inleiding
6
1.1
Vooraf
6
1.2
Aanleiding
6
1.3
Plangebied Chw bestemmingsplan
7
1.4
Milieueffectrapportage
9
1.5
Welke plannen en overige regels worden in dit Chw bestemmingsplan opgenomen
10
1.6
De bij het plan behorende stukken
10
1.7
Wat kunt u lezen in deze toelichting (leeswijzer)
11
Experiment bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
12
2.1
Wat houdt het experiment bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in?
12
2.2
Uitstel planschade tot vergunningverlening
14
2.3
Nieuwe rol gemeenteraad en college
15
Bestaande situatie
16
3.1
Landschappen
16
3.2
Natuurgebied
17
3.3
Landbouw
18
3.4
Niet-agrarische bedrijvigheid
20
3.5
Wonen
20
3.6
Recreatie
20
3.7
Verkeer
21
3.8
Onderscheiden deelgebieden t.b.v. buitengebied Hattem
21
Beleidskader
31
4.1
Ruimtelijk rijksbeleid
31
4.2
Provinciaal beleid
33
4.3
Gemeentelijk beleid
50
Opgaven voor het buitengebied Hattem
74
5.1
Gemeentelijke visie op buitengebied
74
5.2
Participatie
76
5.3
Trends
77
5.4
Beleidsregel Afwegingskader buitengebied Hattem (Afwegingskader)
80
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
3/199
Hoofdstuk 6
Doorwerking in het Chw bestemmingsplan
83
6.1
Planvoornemen
83
6.2
Initiatieven in het buitengebied
85
Gezonde en veilige fysieke leefomgeving en goede omgevingskwaliteit
137
7.1
Milieueffectrapportage
137
7.2
Samenvatting planMER
141
7.3
Oplegnotitie PlanMER Buitengebied Hattem
162
7.4
Sectoraal onderzoek
164
7.5
Stad en milieu
181
Juridisch systeem
183
8.1
Inleiding
183
8.2
Systematiek regels
183
8.3
Verbeelding
184
8.4
Planregels
184
Economische uitvoerbaarheid en kostenverhaal
192
9.1
Economische uitvoerbaarheid
192
9.2
Kostenverhaal
192
Maatschappelijke uitvoerbaarheid en handhaving
194
10.1
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
194
10.2
Handhaving
198
Hoofdstuk 7
Hoofdstuk 8
Hoofdstuk 9
Hoofdstuk 10
4/199
Toelichting
5/199
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Vooraf
Het Crisis- en Herstelwet (Chw) bestemmingsplan Buitengebied is opgesteld na een intensief participatietraject. Voor het plan is ook een milieueffectrapport (MER) opgesteld en zijn diverse onderzoeken uitgevoerd. Ter uitvoering van het Chw bestemmingsplan is de 'Beleidsregel Afwegingskader Buitengebied Hattem' ontwikkeld. Al deze stukken zijn vanaf 28 oktober 2021 als ontwerp voor een ieder ter inzage gelegd. Er zijn 38 zienswijzen op het plan ontvangen (zie paragraaf 10.1.5). Mede naar aanleiding van de zienswijzen en de beoordeling daarvan zijn gesprekken gevoerd met de raad en met initiatiefnemers. Daarnaast zijn de afgelopen periode veel voorstellen gedaan voor correcties en aanpassingen. Uit enkele zienswijzen op het ontwerp is naar voren gekomen dat de 'Beleidsregel Afwegingskader Buitengebied Hattem' (Afwegingskader) in het Chw bestemmingsplan voor het deelgebied Kernrand nog wat scherper moet worden afgestemd op de koers uit de omgevingsvisie. Ten behoeve van de aanscherping van het Afwegingskader is een verdere uitwerking van de visie op de toekomstige ontwikkeling van de kernrand opgesteld. Op basis hiervan zijn de initiatieven opnieuw beoordeeld, waarbij een aantal initiatieven alsnog zijn afgewezen of aangepast. Uit zorgvuldigheid, duidelijkheid en transparantie is besloten om het Chw bestemmingsplan Buitengebied opnieuw ter visie te leggen.
De nieuwe tervisielegging biedt de mogelijkheid om alle voorgestelde correcties en aanpassingen te verwerken zodat er een duidelijker beeld ontstaat ten behoeve van de vaststelling van het Chw bestemmingsplan Buitengebied.
1.2
Aanleiding
Dit is het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor het buitengebied van Hattem van de gemeente Hattem: het Chw bestemmingsplan Buitengebied. Voor het buitengebied van Hattem geldt het bestemmingsplan Buitengebied dat in 2007 door de gemeenteraad is vastgesteld (zie paragraaf 1.5). In 2017 is al gestart met een uitgebreid participatieproces met inwoners, ondernemers, organisaties en ketenpartners om te komen tot een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte als bedoeld in artikel 7c van het Besluit uitvoering Crisis en herstelwet, verder Crisis- en Herstelwet (Chw) bestemmingsplan genoemd. Voor de ontwikkeling van het buitengebied van Hattem is herziening van de geldende bestemmingsplannen nodig. In plaats van een bestemmingsplan is dit plan een 'bestemmingsplan met verbrede reikwijdte', juridisch Chw bestemmingsplan genoemd. Hiermee wordt het juridisch - planologisch regime geactualiseerd en met de verbrede reikwijdte alvast vooruitgelopen op de Omgevingswet. Belangrijk aspect van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte is het sturen op kwaliteiten. Voor de te ontwikkelen gebieden binnen het buitengebied van Hattem wordt geen eindbeeld met gedetailleerde bestemmingen opgenomen, maar de gewenste kwaliteit wordt per deelgebied beschreven.
Het gaat dan bijvoorbeeld om de gewenste ruimtelijke structuur, welke functiecombinaties er voor het gebied zijn en onder welke milieuomstandigheden. Er wordt afgewogen welke kwaliteit belangrijk is om te behouden of te ontwikkelen en waarop de gemeente wil sturen. De gemeente Hattem loopt hiermee vooruit op de Omgevingswet en met het plan wordt invulling gegeven aan de wens om meer op kwaliteit te sturen.
6/199
Het 'bestemmingsplan met verbrede reikwijdte' geeft meer mogelijkheden, zoals de naam al aangeeft. Waar een bestemmingsplan normaal gesproken alleen regels over de ruimtelijke ordening mag bevatten, mag een Chw bestemmingsplan meer bevatten, namelijk regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Dit begrip omvat alles wat de kwaliteit van de fysieke leefomgeving bepaalt. Dus ook aspecten als welstand, landschap, milieu, duurzaamheid, veiligheid, gezondheid en cultureel erfgoed. Met een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kan beter worden ingespeeld op ontwikkelingen die zich voordoen in het buitengebied van Hattem. Hiermee wordt ingespeeld op een grote aanpassing van de huidige wet- en regelgeving op het gebied van de ruimtelijke ordening en milieu, de die op 1 januari 2024 in werking treedt. De gemeente Hattem heeft het buitengebied van Hattem aangemeld als pilotproject om vooruit te kunnen lopen op deze nieuwe wetgeving. Daarmee ligt er straks een plan dat ook na de inwerkingtreding van de Omgevingswet nog actueel is en dat past in het gedachtegoed van de wet. Het opstellen van een Chw bestemmingsplan is ook voor de gemeentelijke organisatie een mooie kans om zich voor te bereiden op de Omgevingswet en om na invoering van deze wet nog meer de kansen van deze wet te benutten.
Voor de goede orde wordt nog wel opgemerkt dat een Chw bestemmingsplan nog geen omgevingsplan is, zoals de Omgevingswet uiteindelijk voor ogen heeft. Een omgevingsplan is namelijk een plan voor de hele gemeente, waarin de regels voor de fysieke leefomgeving vanaf de basis opnieuw zijn opgezet. Het voorliggende plan biedt zoals gezegd wel de basis om de mogelijkheden van een omgevingsplan nu al te verkennen. Op verschillende aspecten wordt met dit Chw bestemmingsplan al wel geëxperimenteerd met de Omgevingswet.
1.3
Plangebied Chw bestemmingsplan
Hattem ligt op de overgang van de Noord-Veluwe naar de IJsselvallei. De gemeente ligt binnen de provincie Gelderland op de grens met Overijssel. Hattem ligt op een steenworp afstand van Zwolle. De stad Hattem is onderdeel van de rij Hanzesteden langs de IJssel. De gemeente ligt grotendeels in de oksel van de snelwegen A28 en A50: Deze twee snelwegen komen samen bij knooppunt Hattemerbroek.
figuur 1.1 - situering gemeente Hattem in regionaal verband
7/199
In onderstaande figuur is de begrenzing aangegeven van het plangebied dat wordt opgenomen in het Chw bestemmingsplan Buitengebied. Binnen het plangebied zijn de rijkswegen A50 en A28 gelegen. De A50 vormt de westelijke grens, maar het Bedrijvenpark H2O valt buiten het plangebied (gearceerde deel plangebied). Ten oosten van het plangebied is de IJssel met de uiterwaarden gelegen en de kern Hattem. Aan de zuidzijde van het plangebied is het Natura 2000-gebied De Veluwe gelegen. Het Natura 2000-gebied Rijntakken (bestaande uit o.a. de Uiterwaarden IJssel) maakt geen deel uit van het plangebied, maar is op korte afstand gelegen ten oosten van het plangebied. In het plangebied lopen de spoorlijn tussen Zwolle en Amersfoort (Veluwelijn) en de Hanzelijn tussen Zwolle en Lelystad.
figuur 1.2 - begrenzing plangebied
8/199
Voor het uiterwaardengebied langs de IJssel is in het kader van de Ruimte voor de Rivierregeling een eigen bestemmingsplan opgesteld. Het gebied maakt daarom geen deel uit van het voorliggende Chw bestemmingsplan Buitengebied. Voor het perceel Koeweg 11 - 13 is recentelijk (08 februari 2021) het bestemmingsplan 'Koeweg 11-13 Hattem' vastgesteld. Voor het plangebied zijn ten behoeve van de beoogde ontwikkeling specifieke planregels vastgelegd. Het gebied maakt daarom ook geen deel uit van het voorliggende Chw bestemmingsplan.
1.4
Milieueffectrapportage
In het kader van het voorliggend Chw bestemmingsplan Buitengebied wordt een m.e.r.-procedure doorlopen. In de Wet milieubeheer en het bijbehorende Besluit milieueffectrapportage (Besluit m.e.r.) is wettelijk geregeld voor welke plannen, projecten en besluiten een milieueffectrapport moet worden opgesteld. Een planm.e.r.-plicht is aan de orde als het plan: 1. direct m.e.r.-plichtig is omdat de activiteiten die mogelijk gemaakt worden staan genoemd in kolom 1 van onderdeel C of D van de bijlage van het Besluit m.e.r.; 2. kaderstellend is voor een toekomstig besluit over m.e.r.-(beoordelings)plichtige activiteiten: bijvoorbeeld bedrijfsactiviteiten die in het kader van de omgevingsvergunning milieu m.e.r.- (beoordelings)plichtig zijn; 3. mogelijkheden biedt voor activiteiten die een significant negatief effect kunnen veroorzaken op Natura 2000-gebieden, waardoor een passende beoordeling op grond van de Wet natuurbescherming noodzakelijk is. Drempelwaarden C- en D-lijst De nieuwvestiging, uitbreiding of wijziging van veehouderijbedrijven is in het kader van de omgevingsvergunning vanaf een bepaalde omvang m.e.r.- of m.e.r.-beoordelingsplichtig. Dit betekent dat bij een concreet initiatief in het kader van de vergunningaanvraag een m.e.r.-beoordeling of m.e.r.-procedure dient te worden doorlopen.
Deze m.e.r.-(beoordelings)plicht is afhankelijk van het aantal dieren waarop het initiatief betrekking heeft. Zowel voor melkrundveehouderijen als voor intensieve veehouderijen zijn drempelwaarden opgenomen in het Besluit m.e.r.; de drempelwaarden voor een m.e.r.-beoordelingsplicht liggen bijvoorbeeld bij 2.000 stuks mestvarkens of 200 stuks melkkoeien. Wanneer een plan ontwikkelingsruimte biedt voor initiatieven waarbij mogelijk drempelwaarden worden overschreden, is sprake van een planm.e.r.-plicht. Conform wet- en regelgeving en jurisprudentie dient bij de beoordeling of sprake is van een planm.e.r.-plicht ook rekening te worden gehouden met onbenutte ruimte die wordt overgenomen uit vigerende bestemmingsplannen en afwijkingsmogelijkheden en wijzigingsbevoegdheden. Door de ontwikkelingsmogelijkheden die het Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem biedt, is het mogelijk dat in bepaalde gevallen bij toekomstige uitbreidingen van veehouderijen drempelwaarden uit het Besluit m.e.r. zullen worden overschreden. Om deze reden is in het kader van het Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem sprake van een planm.e.r.-plicht. Effecten op Natura 2000 De zuidzijde van het plangebied bestaat uit het Natura 2000-gebied De Veluwe. Op korte afstand van het plangebied is Natura 2000-gebied de Rijntakken gelegen. Beide gebieden zijn stikstofgevoelig. In de Wet
9/199
natuurbescherming is vastgelegd dat voor plannen die mogelijk leiden tot significante negatieve effecten op Natura 2000 een zogenaamde 'passende beoordeling' noodzakelijk is. Voor wat betreft het voorliggend Chw bestemmingsplan Buitengebied kan niet op voorhand worden uitgesloten dat sprake is van significante negatieve effecten op Natura 2000-gebieden. Met name als het gaat om het aspect stikstofdepositie kan op vele kilometers afstand sprake zijn van significante negatieve effecten als gevolg van de bouwmogelijkheden voor veehouderijen in het bestemmingsplan. Zeker wanneer rekening wordt gehouden met het cumulatieve effect van de maximale invulling van alle bouwmogelijkheden die het Chw bestemmingsplan Buitengebied biedt. Dit betekent dat een passende beoordeling dient te worden uitgevoerd. Wanneer voor een plan een passende beoordeling op grond van de Wet natuurbescherming noodzakelijk is, leidt dit automatisch tot een planm.e.r.-plicht. Het gecombineerde planm.e.r. wordt tezamen met het ontwerp van het bestemmingsplan 'Chw bestemmingsplan Buitengebied' ter inzage gelegd. Voor de inhoud van de plan/project-MER wordt verwezen naar hoofdstuk 7.
1.5 Welke plannen en overige regels worden in dit Chw bestemmingsplan opgenomen Met het Chw bestemmingsplan Buitengebied worden de volgende bestemmingsplannen vervangen. Tabel 1.1 - geldende bestemmingsplannen plantype plannaam bestemmingsplan Buitengebied 2007 bestemmingsplan Schipsweg bestemmingsplan Geldersedijk 95 bestemmingsplan Kwekerij Souman, Hattem bestemmingsplan Oostersedijk 9, Hattem bestemmingsplan Paraplubestemmingsplan Parkeren
vastgesteld d.d. 2 april 2007 14 maart 2011 23 september 2013 3 februari 2014 14 maart 2014 29 juni 2020
Alleen het Paraplubestemmingsplan Parkeren wordt deels vervangen, omdat dit plan voor het gehele grondgebied van Hattem van toepassing is.
1.6
De bij het plan behorende stukken
Het bestemmingsplan 'Chw bestemmingsplan Buitengebied' met identificatienummer NL.IMRO.0244.bpChwBuitengebied-0003 bestaat, naast deze toelichting, uit de volgende stukken: verbeelding planregels De verbeelding en de planregels vormen samen het juridisch bindende plan en kunnen enkel in samenhang met elkaar 'gelezen' worden. Op de verbeelding zijn de bestemmingen van de in het plangebied begrepen gronden aangegeven. Aan deze bestemmingen zijn regels verbonden om de uitgangspunten van het plan zeker te stellen.
10/199
De toelichting is niet juridisch bindend, maar is niettemin een belangrijk document bij het Chw bestemmingsplan. De toelichting geeft aan wat de beweegredenen en achtergronden zijn die aan het plan ten grondslag liggen en doet verslag van het onderzoek dat aan het Chw bestemmingsplan vooraf is gegaan. Tot slot is de toelichting van wezenlijk belang voor een juiste interpretatie en toepassing van het Chw bestemmingsplan.
1.7
Wat kunt u lezen in deze toelichting (leeswijzer)
De toelichting is als volgt opgezet: In Hoofdstuk 2 wordt omschreven wat het experiment Chw bestemmingsplan inhoudt. In Hoofdstuk 3 wordt de bestaande situatie van het buitengebied omschreven waarbij ook wordt ingegaan op de landschappelijke kenmerken. Hoofdstuk 4 bevat het relevante beleidskader van Rijk, provincie Gelderland en de gemeente Hattem. In Hoofdstuk 5 komen de opgaven voor het buitengebied aan de orde. In Hoofdstuk 6 de doorwerking in het plan en de beschrijving van de initiatieven die met dit plan mogelijk worden gemaakt. In Hoofdstuk 7 worden de relevante milieu- en omgevingsaspecten besproken en wordt ingegaan op de resultaten van de uitgevoerde m.e.r. In Hoofdstuk 8 staat de beschrijving van het juridische systeem en de uitleg van de regels van het Chw bestemmingsplan. In Hoofdstuk 9 wordt ingegaan op de economische uitvoerbaarheid en hoe met dit plan wordt omgegaan met het wettelijk verplichte kostenverhaal. Hoofdstuk 10 gaat in op het traject dat aan dit plan vooraf is gegaan en de te doorlopen procedure en de wijze waarop de gemeente omgaat met handhaving van het plan.
11/199
Hoofdstuk 2 2.1
Experiment bestemmingsplanmet verbrede reikwijdte
Wat houdt het experiment bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in?
Voor het buitengebied van Hattem mag een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte worden vastgesteld. Maar wat houdt dat eigenlijk in? Het buitengebied van Hattem is op grond van artikel 2.4 lid 1 van de Crisis- en herstelwet en artikel 7c van het Besluit Uitvoering Crisis- en herstelwet in de 15e tranche aangewezen als innovatief experiment met een bredere reikwijdte van bestemmingsplannen. Met deze pilotstatus mag door bestemmingsplannen worden afgeweken van diverse (ruimtelijk relevante) bepalingen uit wet- en regelgeving. Daarmee krijgen deze bestemmingsplannen voor een deel alvast het karakter van een omgevingsplan. Zo kan worden geëxperimenteerd op de in de toekomstige Omgevingswet beoogde verbreding van het bestemmingsplan tot een omgevingsplan. Met artikel 7c wordt aan deze plannen een wettelijke grondslag gegeven. Het besluit van de minister om het plangebied aan te wijzen als gebied waarvoor een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte mag worden vastgesteld is opgenomen als 1 in deze toelichting. Een overzicht van de bepalingen waarvan mag worden afgeweken en de wijze waarop van deze mogelijkheden gebruik wordt gemaakt met het Chw bestemmingsplan Buitengebied is opgenomen in de tabel in bijlage 2 van deze toelichting. De Omgevingswet wil sturen op kwaliteit, goede initiatieven mogelijk maken en kwetsbare belangen beschermen.
Voor de gemeente Hattem betekent dat voor het Chw bestemmingsplan Buitengebied: minder en op elkaar afgestemde regels; integrale benadering van aspecten van de fysieke leefomgeving in één plan; meer ruimte voor afwegingen op gemeentelijk niveau; meer ruimte en flexibiliteit voor wenselijke ontwikkelingen, evenwel met inachtneming van bepaalde voorwaarden en waarborgen kwaliteiten en hoofdstructuur; het waarborgen van omgevingskwaliteit. Het begrip 'omgevingskwaliteit' bestaat uit alle aspecten die bepalend zijn voor de leefbaarheid van onze fysieke leefomgeving. Wat in ieder geval wordt verstaan onder de fysieke leefomgeving wordt omschreven in artikel 1.2 van de Omgevingswet. Door de verbrede reikwijdte van het voorliggende bestemmingsplan kunnen meer aspecten van de omgevingskwaliteit worden gewaarborgd. Hier wordt in de volgende paragraaf nader op ingegaan. 2.1.1 Verbrede reikwijdte De verbrede reikwijdte betekent dat het Chw bestemmingsplan Buitengebied niet alleen gaat over de 'goede ruimtelijke ordening', maar dat de fysieke leefomgeving centraal staat, net als onder de toekomstige Omgevingswet.
In een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kunnen, naast regels met een ruimtelijke relevantie, extra regels opgenomen worden ten behoeve van: het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van
12/199
maatschappelijke functies. Dit betekent dat planregels kunnen worden opgenomen over onder andere: duurzaamheid, het waarborgen van de veiligheid, het beschermen van de gezondheid, het milieu en landschappelijke of stedenbouwkundige waarden, het uiterlijk van bouwwerken (welstand) en natuurbescherming. De verbreding van de reikwijdte betekent onder meer dat milieuaspecten in het plan kunnen worden gereguleerd en dat maatregelen voor natuur, verkeer, cultuurhistorie en evenementen rechtstreeks in het plan kunnen worden opgenomen. 2.1.2 Beleidsregels Een mogelijkheid die de Crisis- en Herstelwet biedt is het werken met open normen die nader worden ingevuld door beleidsregels. Een voorbeeld van een open norm is dat bij het bouwen van bouwwerken moet worden voorzien in 'voldoende parkeergelegenheid'. De gemeentelijke beleidsregel hierbij geeft vervolgens aan hoe wordt bepaald wat 'voldoende' is, bijvoorbeeld aan de hand van parkeernormen. Deze beleidsregels kunnen door de raad of het college worden vastgesteld. Als het gaat om een beleidsregel voor welstand kan alleen de raad deze vaststellen. Aan de vaststelling van een beleidsregel gaat geen verplichte voorbereidingsprocedure vooraf. Het werken met open normen en beleidsregels biedt flexibiliteit in het buitengebied van Hattem.
Een open norm in het Chw bestemmingsplan is langer houdbaar omdat de invulling van de beleidsregel eenvoudiger kan worden aangepast. Hiermee kan sneller worden ingespeeld op maatschappelijke behoeftes en ontwikkelingen. Op voorhand is immers niet altijd goed in te schatten welke ontwikkelingen waar komen. Beleidsregel Afwegingskader Buitengebied Hattem (Afwegingskader) In het Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem wordt bij recht ruimte geboden aan een aantal nieuwe initiatieven (zie 6.2). Voor nieuwe initiatieven die zich later aandienen bevat het Chw bestemmingsplan een flexibele regeling, waarbij deze op grond van een omgevingsvergunning kunnen worden toegelaten. Voor de beoordeling van de vergunningsaanvraag van deze nieuwe initiatieven is het Beleidsregel Afwegingskader Buitengebied Hattem aan het Chw bestemmingsplan gehecht. Dit Afwegingskader bevat ruime kaders op het gebied van verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving (zoals duurzaamheid, gezondheid, ruimtelijke kwaliteit en veiligheid). Binnen de kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen die de gemeente Hattem in verschillende beleidskaders heeft vastgesteld, biedt het Afwegingskader ruimte aan de ontwikkeling van nieuwe initiatieven (zie paragraaf 5.4).
13/199
2.1.3 Digitalisering Bij het digitaal vormgeven van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kan onder voorwaarden worden afgeweken van de digitale aspecten zoals vastgelegd in de RO Standaarden 2012. De voorwaarde is dat het bestemmingsplan wel elektronisch op een algemeen toegankelijke wijze beschikbaar wordt gesteld en blijft, op een door de raad te bepalen internetadres. De landelijke voorziening Ruimtelijkeplannen.nl bevat een verwijzing naar dit internetadres. Geonovum heeft naar aanleiding hiervan een werkafspraak gepubliceerd die betrekking heeft op de ontsluiting van de informatie van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte via Ruimtelijkeplannen.nl. Hierbij wordt uitgegaan van twee opties. 1. Uitvoering met behulp van een contour op Ruimtelijkeplannen.nl. De gemeente stelt een contour met daaraan gekoppeld pdf-bestanden van verbeelding, toelichting en regels beschikbaar die via de website www.ruimtelijkeplannen.nl raadpleegbaar is. Op een andere weblocatie stelt de gemeente het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte op een algemeen toegankelijke wijze beschikbaar. 2. Uitvoering met behulp van een interactief raadpleegbaar plan op Ruimtelijkeplannen.nl. De gemeente Hattem stelt het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte beschikbaar als authentiek plan waarvan de volledige inhoud via de website www.ruimtelijkeplannen.nl interactief raadpleegbaar is.
Voor het Chw bestemmingsplan Buitengebied is het uitgangspunt om het plan in ieder geval interactief raadpleegbaar te hebben via de website www.ruimtelijkeplannen.nl (optie 2). Hiermee wordt de continuïteit van ontsluiting van het plan na inwerkingtreding van de Omgevingswet gewaarborgd. Er is zoveel mogelijk aangesloten op de SVBP 2012.
2.2
Uitstel planschade tot vergunningverlening
Onder het huidige recht is een bepaling van een bestemmingsplan een oorzaak voor planschade. Dit betekent dat om planschade kan worden verzocht, nadat het bestemmingsplan in werking is getreden. Bij de bepaling van de hoogte van de planschade wordt uitgegaan van de maximale invulling van de planologische mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt. In het geval van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte, dat bovendien ruimte en flexibiliteit biedt aan nu nog onbekende initiatieven voor het buitengebied van Hattem, is het gat tussen wat maximaal mogelijk is en wat daadwerkelijk wordt gerealiseerd nog groter dan bij een regulier bestemmingsplan. Hierdoor zal het begroten en het vooraf verzekeren van de planschade bij nog onbekende initiatiefnemers erg complex zijn. Bovendien valt de schade op basis van de maximale invulling van het bestemmingsplan hoger uit dan de schade die daadwerkelijk ontstaat door gerealiseerde initiatieven. Het is immers op voorhand, na vaststelling van het bestemmingsplan, niet duidelijk welke initiatieven uitgevoerd gaan worden. Met dit Chw bestemmingsplan wordt daarom gebruik gemaakt van de mogelijkheden uit artikel 7w Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet, het experiment met planschade. Dit experiment sluit aan bij de systematiek voor planschade (nadeelcompensatie) uit de Omgevingswet.
Deze systematiek houdt in dat een verzoek om tegemoetkoming van schade kan worden ingediend nadat een omgevingsvergunning voor bouwen is verleend of - bij dit experiment - wanneer een omgevingsvergunning voor een bestemmingsplanactiviteit (onder de Omgevingswet de omgevingsplanactiviteit) wordt verleend. Het huidige recht benoemt de
14/199
omgevingsvergunning voor een bestemmingsplanactiviteit niet als schadeveroorzakend besluit, waardoor het moment van aanvragen en bepalen van planschade niet naar de omgevingsvergunning verschoven kan worden. Het toevoegen van dit project aan artikel 7w BuChw is noodzakelijk om het Chw bestemmingsplan vast te kunnen stellen. Met deze toevoeging wordt dus de omgevingsvergunning het schadeveroorzakend besluit in plaats van het Chw bestemmingsplan. Dit betekent dat de gemeente niet op voorhand met alle mogelijke initiatiefnemers een planschadeverhaalsovereenkomst hoeft te sluiten, maar dat dit kan op het moment dat een initiatiefnemer zich aandient met een concreet plan. Bovendien wordt de hoogte van de uit te keren tegemoetkoming in de planschade gebaseerd op het specifieke initiatief waarvoor een omgevingsvergunning wordt verleend. Bovendien zorgt de regeling uit artikel 7w BuChw ervoor dat een aanvrager om tegemoetkoming in planschade niet tegengeworpen kan krijgen dat een initiatief voorzienbaar is geworpen in de periode tussen vaststelling bestemmingsplan met verbrede reikwijdte en de verlening van een omgevingsvergunning voor een concreet initiatief.
Het recht op planschade blijft voor die benadeelde burgers behouden, waardoor een mogelijk waardedrukkend effect op woningen of andere onroerend goed van burgers nabij een initiatief ten gevolge van nog niet benutte mogelijkheden uit een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte met deze regeling in ieder geval enigszins beperkt wordt.
2.3
Nieuwe rol gemeenteraad en college
Met de invoering van de Omgevingswet worden procedures vereenvoudigd en de proceduretijden ingrijpend verkort. Om dit mogelijk te kunnen maken is het noodzakelijk om het besluitvormingsproces te optimaliseren. De Omgevingswet maakt dit mogelijk door het college, in veel meer gevallen dan nu, aan te wijzen als bevoegd gezag. Daar waar dit niet zo is biedt de wet de gemeenteraad de mogelijkheid om middels een delegatieregeling de bevoegdheid alsnog te delegeren aan het college. In het Chw bestemmingsplan Buitengebied wordt met toepassing van de Crisis- en herstelwet alvast geëxperimenteerd met een aantal mogelijkheden die de Omgevingswet zal bieden. Eén van de instrumenten die voor het buitengebied van Hattem kan worden gebruik is de delegatiebevoegdheid waarmee de gemeenteraad haar bevoegdheid, om het Chw bestemmingsplan op onderdelen (voor bepaalde deelgebieden en/of thema's) te wijzigen, kan delegeren aan het college. Het delegatiebesluit hoeft niet geïntegreerd te worden in het Chw bestemmingsplan zelf. De komende tijd wordt in overleg met de raad onderzocht of het verstandig en/of wenselijk is een dergelijk delegatiebesluit te nemen.
15/199
Hoofdstuk 3 3.1
Bestaande situatie
Landschappen
Het landschap binnen Hattem is onder te verdelen in verschillende landschapstypes: het open polderlandschap; het oeverwallenlandschap; het kampenlandschap en enken; het natte heide- en broekontginningenlandschap; het uiterwaardenlandschap; het bos- en landgoederen landschap; het uiterwaardenlandschap.
figuur 3.1 - landschapstypen binnen de gemeente (bron: Landschapsontwikkelingsplan LOP) Met betrekking tot het plangebied zijn van noord naar zuid de volgende deelgebieden relevant: het open polderlandschap ligt ten westen van de oeverwal. In dit gebied bezonken de lichtere kleideeltjes, welke de basis vormen van de polder. In de 12e eeuw werd de IJssel bedijkt. Hierdoor werd de polder een bruikbaar weidegebied. Voor akkerbouw was het in eerste instantie nog te nat. Later werden sloten en drainage in het gebied aangelegd, waardoor akkerbouw wel mogelijk werd.
16/199
Kenmerkend voor dit gebied is de grootschalige verkaveling. Deze is echter gedeeltelijk verdwenen door de aanleg van een snelweg, die het gebied doorkruist. Met het aanleggen van de dijken langs de IJssel ontstonden in het buitendijkse gebied de uiterwaarden. het oeverwallenlandschap is de strook tussen het poldergebied en de uiterwaarden van de IJssel. Het is ontstaan doordat vlak langs de IJssel door het water zwaardere en grovere sedimentdeeltjes zijn afgezet, welke hebben gezorgd voor het ontstaan van een verhoging in het landschap, de oeverwal. Door zijn hogere ligging was de oeverwal een geschikte plek om te wonen. het kampenlandschap en enken liggen op het overgangsgebied tussen het Veluwe massief en de uiterwaarden van de IJssel. Het gebied kenmerkt zich door enken en landbouwgronden op de overgang naar de lager gelegen gebieden. Op de scheiding van hoog en laag ontwikkelden zich linten en wegen evenwijdig aan de hoogte van het gebied met boerderijen en woningen. De wegen volgen ook veelal de natuurlijke vormen van de enken en de aangrenzende ontginningen en hebben daardoor een slingerend karakter. Deze opbouw is heel karakteristiek voor de rand van Veluwe. het natte heide- en broekontginningenlandschap oorspronkelijk de laagste gebieden gelegen op de overgang van het kampenlandschap naar de IJsseldal.
Deze gronden waren van oorsprong kletsnat een vormden een smalle band rondom het kampenlandschap. Het was een open landschap, dat rationeel werd verkaveld en in gebruik was als hooi- en weiland. De linten en boerderijen vormden oorspronkelijk de rand van dit open landschap. Het grootste deel van dit landschap is in de huidige situatie opgeslokt door de ontwikkeling van de stad Hattem. Ten zuiden van de stad is nog een smalle strook blijven bestaan op de overgang naar de Hoenwaard en ten noorden van de stad wordt een deel van het uitloopgebied Assenrade nog gekenmerkt door de lage ligging van de oorspronkelijke broekontginningen. het bos- en landgoederen landschap Dit landschapstype is te vinden op het Veluwemassief: een stuwwal, die tijdens de Saliënijstijd is opgestuwd door een ijslob in het IJsseldal. Dit gebied was vroeger een open gebied met voornamelijk woeste gronden. Door het planten van bossen en de in gebruik name door de mens, ontstond een bosrijker gebied waar voornamelijk landhuizen en kastelen werden gebouwd. Verder was hier weinig bebouwing te vinden. Tegenwoordig is het voornamelijk bosgebied met sporadisch een stukje heide.
3.2
Natuurgebied
De natuurwaarden binnen de gemeente betreft voornamelijk de natuurwaarden op het Veluwemassief, de natuurwaarden in het overgangsgebied naar de uiterwaarden van de IJssel en in het poldergebied. Het Veluwemassief en de uiterwaarden van de IJssel vallen onder Natura 2000. Het gehele Veluwe Massief valt binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN) / Gelders Natuurnetwerk (GNN). Het uiterwaardengebied (buiten het plangebied) is aangewezen als een verwevingsgebied. Het Apeldoorns kanaal (buiten het plangebied) en de Molecatense Beek (binnen het plangebied) zijn ecologische verbindingszones. In het noorden van de gemeente komt een ecologische verbindingszone uit in de Gelderse Kolk.
17/199
De Hattemer poort zorgt voor een ecologische verbinding tussen het hoge en droge Veluwe Massief en de lage en natte IJsselvallei. De Hattemer poort is tevens onderdeel van de robuuste verbindingszone.
3.3
Landbouw
De totale oppervlakte van de gemeente Hattem bedraagt 2.428 hectare. Daarvan is in 2022 ruim 920 hectare in gebruik als cultuurgrond (inclusief het uiterwaardengebied). Dit is bijna 38% van de totale oppervlakte van de gemeente. Binnen de gemeente zijn in 2022 nog 27 landbouwbedrijven actief. Het merendeel zijn gemengde bedrijven. Uit onderstaand overzicht blijkt dat vanaf 2000 het aantal landbouwbedrijven binnen de gemeente Hattem is afgenomen van 62 bedrijven naar 27 actieve bedrijven in 2022; een afname van 56%. Het agrarisch grondgebruik (cultuurgrond) is in dezelfde periode afgenomen van bijna 1.096 hectare naar bijna 920 hectare; een afname van 16%. Tabel 3.1 - Agrarisch grondgebruik periode aantal landbouwbedrijven (index 2000 = 100) 2000 62 (100) 2005 56 (90) 2010 46 (74) 2015 42 (68) 2020 28 (45) 2021 27 (44) 2022 27 (44)
oppervlakte grondgebruik cultuurgrond (are) (index 2000 = 100) 109.567 (100) 123.917 (113) 111.251 (102) 109.332 (100) 94.037 (86) 91.932 (84) 92.019 (84)
Bron: www.cbs.nl/statlin
In het kader van het voorliggend bestemmingsplan is ten behoeve van de planMER een gebiedsdekkende inventarisatie uitgevoerd, waarbij per bedrijf de vergunde situatie, de feitelijke aanwezige veestapel en de daarmee samenhangende emissies in beeld zijn gebracht. In bijlage 3 van de planMER (zie bijlage 9 in deze toelichting) is een overzicht opgenomen van de resultaten van deze inventarisatie. In totaal gaat het om 31 agrarische bestemmingen, waarvan 20 veehouderijen. Het betreft met name melkrundveebedrijven. Er is één niet grondgebonden (intensieve) veehouderij aanwezig.
18/199
figuur 3.2 - plangebied (noord en zuid) met ligging huidige 31 agrarische bestemmingen, actieve veehouderijen bij nummers 2-5, 7-15, 17, 18, 20, 23-25, 27 (bron: MER) Een aantal van deze agrarische bestemming is in dit plan nog aangepast naar een andere functies, omdat het inmiddels geen actieve agrarische bedrijven meer betreft. Er heeft dus ten opzichte van het MER nog een actualisatieslag plaatsgevonden na gesprekken met de eigenaren. Intensieve veehouderij Binnen de gemeente wordt, op grond van het reconstructieplan Veluwe, ten aanzien van intensieve veehouderij een onderscheid gemaakt tussen extensiveringsgebieden en verwevingsgebieden. In de extensiveringsgebieden ligt het primaat bij natuur of wonen. In deze gebieden is uitbreiding, hervestiging of nieuwvestiging van intensieve veehouderij niet toegestaan. In de verwevingsgebieden is het beleid gericht op verweven van landbouw, natuur en wonen. Nieuwvestiging is niet toegestaan. Hervestiging op bestaande locaties en uitbreiding tot 1,5 hectare is wel
19/199
mogelijk als de ruimtelijke kwaliteit of functies in het gebied zich daar niet tegen verzetten. Binnen de gemeente is aan de Ierstweg 2 (binnen het verwevingsgebied), nog één intensieve veebedrijf aanwezig. Paardenfokkerij In de Hoenwaard (buiten het plangebied) ligt één paardenfokkerij.
3.4
Niet-agrarische bedrijvigheid
In het plangebied van Hattem zijn diverse niet-agrarische bedrijven gevestigd. Het gaat om bedrijven van zeer uiteenlopende aard. Aanwezig zijn onder andere een marktkramenverhuurbedrijf, aannemersbedrijven, tuincentra en een camping. Een deel van deze bedrijven is ontstaan als vervolgfunctie of nevenactiviteit op een agrarisch bedrijf. De verwachting is dat als gevolg van functieverandering nog meer bedrijfjes zich in oude stallen en schuren zullen gaan vestigen.
3.5
Wonen
De niet-agrarische bebouwing in het plangebied bestaat voor het grootste deel uit woningen. Het voorkomen van burgerwoningen concentreert zich voornamelijk op de Hattemer Enk. Een aantal woningen zijn voormalige agrarische bedrijven. In de afgelopen jaren zijn op diverse plaatsen in het buitengebied nieuwe burgerwoningen bijgekomen. De verwachting is dat het aantal woningen verder zal toenemen door functieveranderingen in de agrarische sector.
3.6
Recreatie
3.6.1 Dagrecreatie Dagrecreatie in het buitengebied van Hattem is vooral extensief van aard. De agrarische gebieden en de landgoederen lenen zich goed voor recreatief medegebruik. Het gaat hierbij vooral om routegebonden vormen van land- en waterrecreatie. Het netwerk van wandelpaden en -routes ligt vooral in de bosrijke gedeelten van het plangebied op de Veluwe en op de overgang van de Veluwe naar het agrarisch gebied. Binnen de gemeente Hattem zijn er bijna geen bewegwijzerde (wandel)routes en duidelijke opstappunten aanwezig. Recent is de Beken- en Sprengenroute uitgebracht, die onder meer door landgoed Molecaten loopt. Met de gemeenten Heerde en Oldebroek wordt een klompenpadennetwerk ontwikkeld. Voor de Veluwe is het fietsknooppuntensysteem ontwikkeld. Aansluitend hierop is een fietsverbinding met Heerde via de Hoenwaard gewenst. In combinatie met de Hanzelijn is een fietsverbinding over de IJssel gerealiseerd. Ook voor de ruitersport biedt het plangebied mogelijkheden. Op het Veluwemassief is een gemarkeerd ruiterpad aanwezig. In het buitengebied van Hattem is op Landgoed Molecaten een pensionstal aanwezig en een manege aan het Vijzelpad.
20/199
Vooral landgoed Molecaten biedt verscheidene recreatieve voorzieningen. De meeste paden in de bossen van Molecaten zijn voor wandelaars opengesteld. Op het landgoed ligt ook het Hotel Restaurant Herberg Molecaten. Net buiten het plangebied ligt op het landgoed een camping. Landgoed Flip Hul is gedeeltelijk toegankelijk voor recreanten. 3.6.2 Verblijfsrecreatie De Veluwe neemt voor wat betreft verblijfsrecreatieaanbod in het buitengebied een bijzondere plek in. In de bossen van de Veluwe ligt het recreatieterrein De Leemkule. Op De Leemkule zijn een camping, een groepsaccommodatie, trekkershutten en een bungalowpark aanwezig. Naast de verblijfsrecreatieve mogelijkheden zijn er ruime voorzieningen aanwezig, zoals een restaurant, een openlucht- en overdekt zwembad, een winkel en diverse sport- en spelmogelijkheden. Aan de Koeweg is een kamphuis gevestigd. Op diverse plekken in het buitengebied zijn bed&breakfast voorzieningen aanwezig.
3.7
Verkeer
Door het plangebied lopen twee snelwegen, de A50 en de A28. De externe ontsluiting van het gebied voor het autoverkeer vindt via de A50. De A28 heeft geen afslag naar Hattem. Binnen het plangebied ligt een aantal wegen voor met een regionale functie. Het gaat daarbij om de Zuiderzeestraatweg (Wezel/Hattem/Zwolle), de Geldersedijk/Nieuwe Weg/Apeldoornseweg (Hattem/Wapenveld/Heerde), de Geldersedijk (richting Zalk, De Zande en Kampen) en vanaf de A50 de Hessenweg. Parallel aan de A28 ligt de spoorlijn Amersfoort-Zwolle, met een aftakking parallel aan de A50 richting Lelystad, de zogenaamde Hanzelijn.
3.8
Onderscheiden deelgebieden t.b.v. buitengebied Hattem
Voorafgaan aan het voorliggende Chw bestemmingsplan is een gebiedsanalyse uitgevoerd. De analyse is als bijlage 4 in de toelichting opgenomen.
21/199
figuur 3.3 - drie deelgebieden in het buitengebied van Hattem
22/199
3.8.1
23/199
Poldergebied
figuur 3.4 - ligging Poldergebied Het Poldergebied in het noorden van de gemeente bestaat ruimtelijk gezien uit twee delen: de dynamische verkaveling langs de Gelderse IJsseldijk en de lange, orthogonale (NW-ZO) verkaveling van Polder Hattem aan de westzijde. Deze delen worden door de Oude Middelwetering van elkaar gescheiden. Het agrarische productielandschap bevindt zich in de grootschalige polder aan de westzijde. Kleinschaliger woningen en agrarische bedrijven zijn aan de dijk te vinden. Opvallend element is de zandafgraving die is gevuld met water aan de Oostersedijk. De polder is vlak en de open ruimte wordt gezoomd met bomenlaantjes, die de verkavelingsstructuur volgen en vanaf ooghoogte zichtbaar maken. De zuidelijke punt heeft een bijzondere positie, ingeklemd tussen A28, Hanzelijn en de IJssel. De Zuiderzeestraatweg is hier van oudsher het verbindende element, waaraan een kleine kern ontwikkeld is. Mogelijke doelen: Het productielandschap met een open karakter behouden en een polderlandschap waar voor grote schaal geen plaats meer is. In het productielandschap is ruimte voor beperkte schaalvergroting. In het dijklandschap is ruimte voor recreatie. Overgang in landschap laten zien met wandelroute. Ruimte maken voor duurzame energie in de randzones en nabij hoofdinfrastructuur.
3.8.2 Kernrand Uit enkele zienswijzen op het ontwerp is naar voren gekomen dat het Afwegingskader in het bestemmingsplan voor de kernrand nog wat scherper moet worden afgestemd op de koers uit de Omgevingsvisie (zie paragraaf 4.3.1). Hiertoe is de notitie Aanbevelingen voor kwaliteitsverbetering in de kernrand van Hattem opgesteld (zie bijlage 5). Deze notitie vormt een verdere uitwerking van de visie op de toekomstige ontwikkeling van de kernrand.
24/199
De notitie vormt daarmee input voor het aanscherpen van het afwegingskader voor het deelgebied kernrand in het bestemmingsplan, zodat de ruimtelijk-functionele uitgangspunten voor huidige en toekomstige initiatieven/ontwikkelingen goed aansluiten op de ambities en uitgangspunten zoals die in de omgevingsvisie staan verwoord.
figuur 3.5 - ligging verschillende sferen binnen kernrandzone (zie Bijlage 5) Binnen de kernrand kunnen drie verschillende sferen worden onderscheiden: open weidegebied aan de noordwestzijde van de kern; halfopen kampenlandschap ten westen van de kern; open enken op de overgang naar de hooggelegen beboste stuwwal van de Veluwe. Op sommige plaatsen, zoals in het kampenlandschap, zijn oude structuren soms verdwenen. Het streven is de landschappelijke structuren te behouden of terug te brengen en de belevingswaarde en ecologische waarde ervan te vergroten, voor Hattemers en voor bezoekers van buiten. Nieuwe ontwikkelingen in de kernrand (en andere delen van het buitengebied) moeten dan ook passen bij het lokale karakter en dit versterken. Het doel is om de kernrand aantrekkelijker te laten worden voor bewoners en ook om ommetjes te maken vanuit de kern Hattem. Dit draagt bij aan de gezondheid van de Hattemers en is ook aantrekkelijk voor toeristen. Veilige en attractieve recreatieve verbindingen tussen de stad en het buitengebied zijn dan ook belangrijk. Een van de maatregelen is het completeren van de langzaamverkeersverbinding over het tracé van de oude spoorlijn (Roseboomspoor). In de kernrand is ook ruimte voor kleinschalige overnachtingsmogelijkheden op bestaande erven, zoals bed&breakfasts.
25/199
26/199
figuur 3.6 - ligging Kernrand In de notitie Aanbevelingen voor kwaliteitsverbetering in de kernrand van Hattem wordt voor de verschillende deelgebieden binnen de kernrandzone de koers nader vastgelegd: Open weides Het doel is erop gericht dat het weidegebied aan de noordzijde van de stad open blijft. Hier is ruimte voor waterberging en natuurontwikkeling, in combinatie met recreatieve routes (ommetjes). Halfopen kampenlandschap Het doel is gericht op het versterken/herstellen van het kampenlandschap. Nieuwe ontwikkelingen zijn mogelijk, mits ze bijdragen aan een duidelijke ruimtelijke / landschappelijke kwaliteitsverbetering en dat er natuurinclusief gebouwd wordt. Daarbij wordt gedacht aan het ontwikkelen van landschappelijke structuren als hagen, houtwallen en/of bomenrijen/-lanen langs de wegen. Dit is ook goed voor de biodiversiteit.
27/199
Open enken Het doel is om de enken open te houden. De doorzichten vanuit het noorden over de enken naar de hoger gelegen randen van de Veluwe zijn landschappelijk gezien heel waardevol. In de notitie Aanbevelingen voor kwaliteitsverbetering in de kernrand van Hattem wordt voor de deelgebieden bijbehorende aanbevelingen geformuleerd (zie verder Bijlage 5), die gebruikt kunnen worden voor ontwikkelingen in de Beleidsregel Afwegingskader buitengebied Hattem (Afwegingskader) (het Afwegingskader). 3.8.3
28/199
Bosgebied
29/199
figuur 3.7 - ligging Bosgebied De noordelijke uitloper van de Veluwe ligt in de gemeente Hattem. In deze bossen ligt onder andere het landgoed Molecaten. De thema's die hier spelen hebben betrekking op de ontwikkeling van ruimte voor beweging, recreatie en natuurontwikkeling en -bescherming. Hierbij is de balans tussen flexibiliteit in bebouwing, recreatievoorzieningen en natuurontwikkeling van belang. Mogelijke doelen: Routes en oversteekplaatsen toevoegen. Ruimte voor verblijf, toerisme en recreatie.
30/199
Hoofdstuk 4 4.1
Beleidskader
Ruimtelijk rijksbeleid
4.1.1 Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) komt voort uit de Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2024 in werking treedt. De NOVI is op 11 september 2020 vastgesteld. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken, te kiezen voor slimme combinaties van functies en uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden, en er nu mee aan de slag te gaan en beslissingen niet uit te stellen of door te schuiven. Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. Bij de NOVI hoort een Uitvoeringsagenda. Hierin staat hoe uitvoering wordt gegeven aan de NOVI. Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering, zoals zeespiegelstijging, hogere rivierafvoeren, wateroverlast en langere perioden van droogte. Nederland is in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt maatregelen in de leefomgeving, bijvoorbeeld voldoende groen en ruimte voor wateropslag in onze steden.
Voordeel is dat daarmee tegelijk de leefomgevingskwaliteit verbeterd wordt en het kansen biedt voor natuur. In 2050 heeft Nederland een duurzame energievoorziening. Dit vraagt ruimte, onder meer voor windmolens en zonnepanelen. Wind op zee heeft de voorkeur, maar ook op land zijn windmolens nodig. Door deze zoveel mogelijk te clusteren, voorkomen we versnippering over het landschap en benutten we de ruimte zo efficiënt mogelijk. Voorwaarde is steeds dat bewoners echt goed betrokken zijn en invloed hebben op het gebruik, en waar dat kan meeprofiteren in de opbrengsten. De aanleg van zonneparken in het landschap moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Het Rijk plaatst bij voorkeur eerst zoveel mogelijk zonnepanelen op daken en gevels. Het Rijk zet zich in voor het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Dit vraagt goede verbindingen via weg, spoor, lucht, water en digitale netwerken en een nauwe samenwerking met onze internationale partners, zowel met onze directe buren als met andere landen in Europa en over de wereld, ook op defensieterrein.
Ingezet wordt op een sterk en innovatief vestigingsklimaat met een goede quality of life: een leefomgeving die de inwoners volop voorzieningen biedt op het gebied van wonen, bewegen, recreëren, ontmoeten en ontspannen. Belangrijk is wel dat de economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam, en circulair. Daarbij wordt ingezet op het gebruik van duurzame energiebronnen en op verandering van
31/199
productieprocessen, zodat we niet langer afhankelijk zijn van eindige, fossiele bronnen. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Tegelijk willen we de leefbaarheid en klimaatbestendigheid in steden en dorpen verbeteren. Schonere lucht, voldoende groen en water en genoeg publieke voorzieningen waar mensen kunnen bewegen (wandelen, fietsen, sporten, spelen), ontspannen en samenkomen. Daarbij hoort een uitstekende bereikbaarheid en toegankelijkheid, ook voor mensen met een handicap. Er wordt naar gestreefd dat de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid verder toeneemt. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw.
Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. Dit levert ook een noodzakelijke positieve bijdrage aan het verbeteren van de biodiversiteit. Bodemdaling moet worden aangepakt. Verhoging van het waterpeil is in bepaalde veenweidegebieden op termijn noodzakelijk. Met de betrokken regio's en gebruikers wordt afgesproken waar en hoe dit zorgvuldig zal gebeuren. In alle gevallen wordt ingezet op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, is ongewenst en wordt tegengegaan. Het versterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. De NOVI maakt bij het maken van keuzes gebruik van drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal, en 3. Afwentelen wordt voorkomen. Belangrijkste keuzes in de NOVI: een klimaatbestendige inrichting van Nederland. Dat betekent dat Nederland zo wordt ingericht dat ons land de klimaatveranderingen aan kan.
Daarvoor is nodig dat functies meer in evenwicht met natuurlijke systemen (bodem en water) worden ingepast; de verandering van de energievoorziening. Bij de inpassing van duurzame energie hebben we oog voor omgevingskwaliteit. Een voorbeeld hiervan is dat er eerst wordt gekeken naar ongebruikte daken om zonnepanelen op te plaatsten; de overgang naar een circulaire economie, waarbij we tegelijk goed kunnen blijven concurreren en een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden; de ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. Hiermee wordt gestuurd op een goed bereikbaar
32/199
netwerk van steden. Daarbij wordt de ambities en mogelijkheden in steden en regio’s in heel Nederland gebruikt; het bij elkaar plaatsen van zogenaamde logistieke functies (bijvoorbeeld distributiecentra, datacenters) om hiermee de openheid en de kwaliteit van het landschap te behouden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een voorkeursvolgorde logistieke functies; het toekomstbestendig maken van het landelijk gebied in goed evenwicht met de natuur en landschap. Daarbij wordt gewerkt aan een omslag naar kringlooplandbouw waarbij het gebruik van de grond meer wordt afgestemd op de natuurlijke water- en bodemsystemen. Om verschillende urgente opgaven voor gebieden integraal op te pakken zijn acht NOVI-gebieden aangewezen. Dit zijn gebieden waar verschillende grote, ingewikkelde opgaven spelen. Het gaat daarbij onder andere om de regio Zwolle waar vooral de aanpak van energie- en klimaattransitie in relatie tot de verstedelijking. Ten aanzien van de Regio Zwolle wordt opgemerkt dat het een regio betreft die snel sterk groeit, waardoor de woningmarkt oververhit is geraakt en het mobiliteitssysteem onder druk komt te staan. Als gevolg van klimaatverandering en de ligging in een Delta loopt het watersysteem van de regio tegen grenzen aan. In de regio Zwolle is klimaatbestendige groei een hoofdopgave.
De ambitie van het Rijk is om groeiregio Zwolle verder te ontwikkelen tot een blijvend aantrekkelijke, klimaatbestendige en economisch vitale regio. De plannen voor het buitengebied van Hattem zijn in overeenstemming met de prioriteiten en uitgangspunten uit de NOVI evenals de afwegingsprincipes. 4.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro), ook wel de AMvB Ruimte genoemd, is op 22 augustus 2011 vastgesteld en in oktober 2012 aangevuld. Het Barro heeft als doel om vanuit een concreet nationaal belang een goede ruimtelijke ordening te bevorderen. De AMvB is het inhoudelijke beleidskader van het rijk waaraan ruimtelijke besluiten op provinciaal en gemeentelijk niveau moeten voldoen. Dat betekent dat de AMvB regels geeft over bestemmingen en het gebruik van gronden. Daarnaast kan zij aan de gemeente opdragen in de toelichting bij een bestemmingsplan bepaalde zaken uitdrukkelijk te motiveren. De algemene regels bewerkstelligen dat nationale ruimtelijke belangen doorwerken tot op lokaal niveau. Inhoudelijk gaat het om nationale belangen die samenhangen met het beschermen van ruimtelijke functies. Het besluit bevat alleen die nationale ruimtelijke belangen, die via het stellen van regels aan de inhoud of toelichting van bestemmingsplannen (of daarmee vergelijkbare besluiten) beschermd kunnen worden.
4.1.3 Conclusies rijksbeleid Het voorliggende Chw bestemmingsplan Buitengebied houdt rekening met de rijksbelangen.
4.2
Provinciaal beleid
4.2.1 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is vastgesteld door Provinciale Staten op 19 december 2018. Het trad in werking op 1 maart 2019. Een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland staat hierin centraal. Dit doet de provincie door de focus te leggen op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland.
33/199
Het streven is dat Gelderland in 2050 compleet klimaatneutraal is. Voor het opwekken, opslaan en transporteren van duurzame energie is veel ruimte nodig. Windturbines, zonneparken, warmtecentrales, (mest)vergisters, waterkrachtcentrales moeten een plek krijgen in het Gelderse landschap. Met oog voor de kwaliteiten die Gelderland uniek maken kunnen initiatieven zich ontwikkelen. In de Omgevingsvisie worden de provinciale ambities geformuleerd: Het streven is dat Gelderland in 2050 klimaatbestendig is door goed voorbereid en toegerust te zijn op de gevolgen van klimaatverandering: wateroverlast, droogte, hittestress en overstromingsgevaar. Er wordt gezorgd voor een veerkrachtig en duurzaam water-, natuur en bodemsysteem, bestaande uit een klimaatbestendige en schone bodem en ondergrond en uit schoon en gezond grond- en oppervlaktewater en drinkwater. Er wordt gestreefd naar een circulaire economie, waarbij afval niet meer bestaat. Er zijn alleen nog grondstoffen die blijvend hun waarde behouden in schone industrie. Om de variatie in planten en dierensoorten weer op peilt te krijgen streeft de provincie een versterking van de biodiversiteit. De provincie ziet daarbij grote kansen door veehouderij, land- en tuinbouw en natuur slimmer te verbinden.
Er wordt daarbij met betrokken partijen gewerkt aan een betere balans tussen de intensieve veehouderij, natuurwaarden, lucht- en bodemkwaliteit en het terugdringen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw en fruitteelt. Biodiversiteit wordt overal waar mogelijk versterkt en ingepast, óók buiten de specifiek als natuur aangewezen gebieden. Ten aanzien van mobiliteit wordt gestreefd naar een efficiënte, duurzame en innovatieve bereikbaarheid, toegesneden op de veranderende vraag. Dat wordt onder andere bewerkstelligd door het verbeteren van knelpunten en het aanvullen van ontbrekende schakels. Voor het landelijk gebied wordt gezocht naar slimme alternatieve vormen van vervoer. Gestreefd wordt naar een duurzaam, dynamisch en toegankelijk economisch vestigingsklimaat, waar voor ondernemers en inwoners een sterke aantrekkingskracht vanuit gaat. Daarbij wordt maximaal profijt gehaald uit de unieke combinatie van stedelijke en groene kwaliteiten. De werklocaties worden duurzaam ingericht qua energie, klimaatbestendigheid en logistieke en productiestromen. Gelderland streeft naar een duurzaam en divers woon- en leefklimaat, dat steeds weet te anticiperen op ontwikkelingen. Zo wordt de economische kracht en de kwaliteit van het leven in Gelderland versterkt, nu en in de toekomst.
Om invulling te geven volgt de provincie de DOE-principes Doen: de provincie kijkt breed met focus en zoekt actief ruimte Laten: de provincie stimuleert niets buiten haar visie Zelf: de provincie neemt zelf verantwoordelijkheid en geeft het goede voorbeeld Samen: de provincie doet het samen en met oog voor innovatie
34/199
4.2.1.1 Ruimtelijk beleid De provincie draagt op een toekomstbestendige manier bij, met beleid dat een duurzame economische structuur in de provincie en regio’s versterkt en dat richting geeft aan de vestigingsmogelijkheden en milieugebruiksruimte voor bedrijven. Het provinciaal belang is gelegen in het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit. De provinciale klimaatbestendigheid wordt vergroot, de mogelijkheden om zonne- en windenergie op te wekken zijn in kaart gebracht (zie figuur 4.1) en de natuur- en landschappelijke kwaliteit blijft behouden. Voor ontwikkelingen in de niet grondgebonden landbouw hanteert de provincie het ‘plussenbeleid’. Daarmee geeft de provincie veehouders de ruimte om hun bedrijf te ontwikkelen, maar onder voorwaarden. Bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij het beheer van terreinen wil de provincie dat aandacht wordt besteed aan onder andere het risico op natuurbranden. De gebieden waar de opwek van zonne- en windenergie mogelijk is, zijn aangegeven op de themakaart Ruimtelijk beleid. Navolgend is de themakaart Ruimtelijk beleid per onderdeel weergegeven. Zonneparken
figuur 4.1 - uitsnede themakaart ruimtelijk beleid: zonneparken Uit voorgaand figuur blijkt dat in een deel van het buitengebied van Hattem grote zonneparken onder voorwaarden mogelijk zijn (oranje). Dit gebied betreft vooral de polder en de Groene Ontwikkelingszone. De bestaande ontwikkelingen in de oksels van de A28 en de A50 staan aangegeven (groen). Op grote delen van de Veluwe (Natura 2000 en GNN) zijn grote zonneparken niet mogelijk (rood). Windenergie
35/199
figuur 4.2- uitsnede themakaart ruimtelijk beleid: windenergie In figuur 4.2 is te zien dat een groot deel van het buitengebied een aandachtsgebied is als het gaat om windenergie. In een deel van de Veluwe is windenergie niet kansrijk. Vooral in de een deel van de polder is windenergie mogelijk. 4.2.1.2 Waterbeleid De hoofdzaken van het provinciaal beleid voor water zijn gericht op een veerkrachtig en duurzaam water- en bodemsysteem. Dit systeem bestaat uit bodem en ondergrond, grondwater en oppervlaktewater en is duurzaam als het ook in de toekomst kan blijven functioneren en in stand kan worden gehouden tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. De provincie onderschrijft de ambitie van de Europese Kaderrichtlijn Water dat uiterlijk in 2027 het grond- en oppervlaktewater in Europa schoon en ecologisch gezond moet zijn en dat er voldoende water is voor duurzaam gebruik en voert deze uit. De beschermde gebieden voor grondwater, waterberging, de Kaderrichtlijn Water en Natura 2000 zijn leidend bij de uitwerking van dit beleid in programma's of in kaders in de verordening.
Er worden condities gesteld voor effectief en zuinig gebruik van drinkwater, speciale waterecologie (Hoogst Ecologisch Niveau wateren en Specifiek Ecologische Doelstelling wateren), (grond)waterafhankelijke landnatuur plus de beschermingszones natte landnatuur en grondwateronttrekkingen voor drinkwater en industrie, groter dan 150.000 m3/jaar. De provincie stelt via uitvoerend beleid de doelen voor de regionale wateren voor de Kaderrichtlijn Water vast en geeft daarbij ook invulling aan de voorzieningenniveaus. Met de Gelderse waterschappen en de landbouw geeft de provincie invulling aan het vasthouden van water in de bodem, het grondwater en de haarvaten van het watersysteem. Bescherming tegen overstromingen vindt primair plaats op basis van preventie, waar nodig aangevuld met maatregelen in de ruimtelijke ordening en evacuatie. Deze bescherming gebeurt bij voorkeur in combinatie met het ontwikkelen en versterken van karakteristieke riviernatuur in Natura 2000-gebieden.
36/199
figuur 4.3 - uitsnede themakaart water Met betrekking tot het voorliggende plangebied is op figuur 4.3 te zien dat een klein deel is aangeduid als grondwaterfluctuatiezone. Deze zone is extra gevoelig is voor grondwateroverlast. Het is van belang om bij de inrichting of herinrichting van het gebied, via de watertoets, hiermee rekening te houden en zo nodig maatregelen te nemen. De Molecatense Beek is aangeduid als water met een 'specifiek ecologische doelstelling'. Dergelijke watergangen kennen enige menselijke beïnvloeding, maar hebben een ecologische waarde of kunnen die door een relatief geringe inspanning krijgen. De meest natuurlijke situatie ligt voor deze wateren echter niet in het verschiet. 4.2.1.3 Natuur- en landschapsbeleid De provincie spant zich in voor een compact en hoogwaardig stelsel van onderling verbonden natuurgebieden en behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap. Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO) worden beschermd tegen aantasting van de kernkwaliteiten, dat zijn: de natuurwaarden, de potentiële waarden en de omgevingscondities. Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) is een samenhangend netwerk van bestaande en te ontwikkelen natuur van internationaal, nationaal en provinciaal belang.