CConstaterende datHattem
Koppel je AI →
Document · PDF

III._Chw_bestemmingsplan_Buitengebied_Toelichting_ontwerp_.pdf

Raadsvergadering 5 juni 2023, gemeente HattemBij agendapunt: Chw Bestemmingsplan Buitengebied28.366 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Nieuwe afrasteringen in het gebied zoveel mogelijk beperken. In overleg met het Geldersch Landschap de toegang tot het Algemeen Veen zoneren op het moment dat woningbouw wordt ontwikkeld op herstructureringslocatie 't Veen in verband met de aanwezigheid van belangrijke natuurwaarden op deze plek. Bij de exploitatie van de gronden, wordt gekeken hoe dit exact vorm krijgt. Stimuleren van het beter beleefbaar en zichtbaar maken van cultuurhistorische waarden in het gebied. Stimuleren van de openstelling van paden en uitbreiding van routes in het gebied, zodat de beleefbaarheid en de cultuurhistorische waarde van het gebied wordt vergroot. In het landschapsontwikkelingsplan worden maatregelen benoemd waarmee de gemeente zelf een bijdrage kan leveren aan de landschappelijke versterking van het gebied ten zuiden van kern Hattem: Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het via groene diensten faciliteren van beheer en aanleg van natuurlijke inrichting van de akkertjes Gelderkamp. Nieuw bosbeheerplan opstellen voor de gemeentelijke boseigendommen in het gebied, waarin gestreefd wordt naar een structuurrijk bos met open plekken ter vergroting van de zichtbaarheid van het wild. Inrichten van de bosranden om de voormalige vuilstortplaats met Europese en Amerikaanse eiken om zo een continu voedselaanbod voor grote hoefdieren als wilde zwijnen en edelherten te bieden.

Bosbeheer en wildbeheer integraal afstemmen met de recreatiepartners en terreinbeherende organisaties in het gebied. Nieuwe woonwijk 't Veen landschappelijk aansluiten op de omgeving, met respect en aandacht voor de aanwezige natuur. Opwaarderen van het fietspad langs het Apeldoorns Kanaal. Ontwikkelen van het Roseboomspoor als een recreatieve en landschappelijke verbinding.

65/199

4.3.3 Beleids- en actieplan recreatie en toerisme De sector recreatie en toerisme is voor de gemeente Hattem een belangrijk voor behoud van werkgelegenheid, het voorzieningenniveau en de leefbaarheid in de gemeente. Hattem ken niet alleen een geschiedenis als Hanzestad, ook wat betreft het buitengebied is Hattem aantrekkelijk door de variatie in landschap. De Veluwe is een van de belangrijkste toeristische bestemmingen van Nederland. De Veluwe is voor de gemeente Hattem dan ook sterk toeristisch merk. In het beleids- en actieplan recreatie en toerisme wordt een duidelijke en goed onderbouwde visie op de ontwikkeling van recreatie en toerisme in de gemeente gegeven. Voor wat betreft het voorliggende plangebied is het volgende relevant. Aangegeven wordt dat natuur en landschap, naast cultuurhistorie, weer meer gewaardeerd wordt. Kleinschalige gemeentes met rust, ruimte en een beleefbaar cultuurhistorisch verleden, zoals Hattem, zijn hierdoor in trek. De gemeente kiest voor een gemiddeld tot hoog ambitieniveau ten aanzien van de ontwikkeling van recreatie en toerisme, passend bij de profilering en de maat en schaal van de gemeente. Voor wat betreft het voorliggende plangebied maakt Hattem deel uit van recreatieve dagtochten op de Veluwe. Het is belangrijk dat Hattem wordt verbonden met de regionale routenetwerken die op de Veluwe aanwezig of in ontwikkeling zijn.

Verder wil de gemeente zich aanvullend onderscheiden door de ligging aan het water beter te benutten, als 'waterpoort' naar de Veluwe. Met nieuwe ontwikkelingen dient er rekening mee gehouden te worden dat Hattem tussen twee Natura 2000-gebieden ligt. Deze gebieden zijn vanuit de natuurwetgeving streng beschermd. Nieuwe recreatievoorzieningen binnen deze gebieden zijn niet toegestaan. In de directe omgeving mogen nieuwe ontwikkelingen de natuurwaarden niet schaden. 4.3.4 Groenstructuurvisie Het groen in Hattem is een belangrijk component voor de uitstraling, beleving en leefbaarheid van de gemeente. Ook is een groene leefomgeving van belang voor klimaatbestendigheid, hittestress en een gezond leefklimaat binnen en buiten de bebouwde omgeving van Hattem. De positie van Hattem is bijzonder; ingeklemd tussen de oude stuwwallen en het rivierenlandschap. De groenstructuurvisie zet in op duurzame groene structuren in de bebouwde kom en het buitengebied van Hattem.

66/199

figuur 4.19 - groenstructuurkaart hele gemeente De groenstructuurvisie richt zich voor wat betreft het buitengebied vooral op de intrinsieke kwaliteiten van verschillende landschappen (vlakken), van (cultuurhistorische) lanen, wegen (lijnen) en kenmerkende of kansrijke plekken (punten). Deze vlakken, lijnen en punten worden niet alleen kwalitatief beschreven, maar er worden ook kansen met betrekking tot biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzaamheid aangegeven. De waarde van groen in Hattem zet zich in op ruimtelijke kwaliteiten, gebruikskwaliteiten en ecologische kwaliteiten. De ruimtelijke kwaliteiten uiten zich in (cultuur-)historische lijnen en plekken, de verscheidenheid aan landschapstypen, en de huidige groenstructuur. De visie richt zich op de landschappelijke en cultuurhistorische lijnen, vlakken, en punten. De lijnen lopen langs oude verbindingswegen en kenmerkende lanen. De vlakken zijn opgebouwd uit stedenbouwkundige en landschappelijke eenheden (waaronder o.a. de binnenstad, bebouwde schil, en landschappelijke puzzelstukken). De punten zijn o.a. opgebouwd uit kenmerkende groene plekken, waardevolle bomen, speelplekken, en stadsentrees.

In de groenstructuurvisie wordt uitgegaan van vijf pijlers die de concrete ambities en richtinggevende beleidsuitgangspunten ondersteunen: Diversiteit: Deze pijler gaat in op het versterken van de biodiversiteit, toevoegen van kleur en vergroten van klimaatbestendigheid. Identiteit: Over tien jaar is de ruimtelijke identiteit van Hattem duidelijk herkenbaar door het samenspel van de stedenbouwkundige elementen, cultuurhistorische structuren en de groene structuren van de gemeente. Kenmerkende landschapselementen zijn hierdoor prominenter aanwezig. Beleving: Per wijk zullen planten en kleuren sterk bijdragen aan een positieve uitstraling van de openbare

67/199

ruimte, en geeft het aanwezige groen accenten aan bijzondere plekken. Ook worden bewoners gestimuleerd meer groen in hun tuin te realiseren. Klimaat: Hattem zet zich in verder aan te passen aan een toekomst met meer extreme weersomstandigheden, door middel van opvang van regenwater, koesteren van bomen (schaduw) en groene daken. Samenwerking met bewoners en organisaties is hierbij essentieel. Gebruikswaarde: Door aan grote groengebieden een functie, zoals sport en beweging, beleving en recreatie, toe te kennen is er voor iedere bewoner een reden om naar buiten te gaan. Ook kan zo de gebruiksdruk worden verspreid. De groenstructuurvisie en de bijbehorende groenvisie is vertaald in gebiedspaspoorten met gebiedsgerichte kwaliteiten en een streefbeeld. Voor het voorliggende Chw bestemmingsplan Buitengebied zijn met name de volgende gebiedspaspoorten relevant: Poldergebied (binnendijks en oeverwallen) Gestreefd wordt naar een kleinschalig landschap met onregelmatige kavels op de oeverwal. Het groen kan deze kleinschaligheid accentueren. Door bijvoorbeeld meidoornhagen als perceelafscheidingen, het gebruik van houtsingels, weg-en erfbeplantingen, knotwilgen en bosjes. Ook fruitbomen passen in het landschap. Kenmerkend strakkere kavels in de polders met rechtlijnig patroon met hier en daar een elzenbosje (broekbosje), elzensingels, knotbomen, erfhagen.

Kampenlandschap en enken Gestreefd wordt naar een landschap met duidelijke kenmerken van de kampenstructuur, bestaande uit houtwallen en bomenlanen. Veluwelandschap Gestreefd wordt naar een biodivers landschap met typische Veluwse kenmerken, zoals de combinatie van gevarieerde bossen en heidevelden. Voor elk van de gebiedspaspoorten zijn deze vertaald in inrichtings- en beheeruitgangspunten. Deze dienen als basis voor het Afwegingskader bij het voorliggende Chw bestemmingsplan. 4.3.5 Welstandsnota In de welstandsnota staan criteria die burgemeester en wethouders gebruiken bij de beoordeling of een bouwplan redelijkerwijs voldoet aan de eis van welstand, met als doel een bijdrage te leveren aan het behoud en de verbetering van het woonmilieu en de aantrekkelijkheid van onder andere het buitengebied. Deze criteria zijn algemeen en gaan niet in op specifieke kenmerken van locaties waar nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden. Het welstandsbeleid is gericht op het handhaven, herstellen en versterken van gewaardeerde of gewenste ruimtelijke karakteristieken en de samenhang binnen het gebied of object. In beheersituaties gebeurt dit vooral via regels en toetsing, terwijl in ontwikkelingssituaties het accent ligt op het faciliteren en stimuleren van kwaliteit.

Binnen de gemeente wordt onderscheid gemaakt in twee welstandsniveaus die de mate van aandacht weergeven voor de verschillende gebieden: welstandsniveau 1: zware toetsing; welstandsniveau 2: soepele toetsing.

68/199

Bij de beoordeling door de welstandscommissie worden de bouwplannen, afhankelijk van het welstandsniveau, globaal of gedetailleerd bekeken.

figuur 4.20 - welstandsniveaus in het buitengebied van Hattem Uit voorgaande figuur blijkt dat voor het plangebied voornamelijk sprake is van een soepel welstandsniveau (N2). Voor de aanwezige landgoederen en monumenten in het buitengebied geldt het zwaardere welstandniveau 1 (N1). In het kader van het Chw bestemmingsplan wordt voor nieuwe initiatieven een Afwegingskader opgesteld (zie paragraaf 5.4). In het ruimtelijk deel van het Afwegingskader (deel 2 van het Afwegingskader Buitengebied Hattem) worden de nieuwe eisen ten aanzien van welstand opgenomen. Dit betekent dat voor het plangebied van dit Chw bestemmingsplan de welstandsnota wordt vervangen. 4.3.6 Nota ruimtelijke kwaliteit buitengebied (concept) De nota Ruimtelijke Kwaliteit Buitengebied Hattem is een inspiratiekader voor de inrichting van de erven en de uitstraling van de bebouwing. Met behulp van de ontwerpregels kunnen initiatiefnemers plannen ontwikkelen die de culturele waarde, belevingswaarde en daarmee de identiteit van dit fraaie buitengebied versterken. De nota bevat naast inspiratieregels een beperkt aantal welstandscriteria zodat het tevens gebruikt kan worden bij het welstandstoezicht. Binnen het buitengebied wordt onderscheid gemaakt tussen het poldergebied, de kernrand en het bosgebied (zie ook paragraaf 3.8). Binnen deze deelgebieden is een nadere onderverdeling gemaakt.

In het kader van het Chw bestemmingsplan wordt voor nieuwe initiatieven een Afwegingskader opgesteld (zie paragraaf 5.4). In het ruimtelijk deel van het Afwegingskader (deel 2 van het Afwegingskader Buitengebied Hattem) is het inspiratiekader uit de nota ruimtelijke kwaliteit buitengebied verwerkt. De Nota Ruimtelijke kwaliteit zal dus niet worden vastgesteld, maar de inhoud is gebruikt voor het Afwegingskader.

69/199

4.3.7 Klimaatnotitie Hattem 2018 - 2021 In de Klimaatnotitie Hattem 2018-2021 heeft de gemeente haar doelstelling vastgelegd om in 2050 een klimaat neutrale energievoorziening te hebben. Dit loopt voor op het RES Noord-Veluwe waarin de regio zich als doel heeft gesteld om in 2030 ongeveer 60% van de gebruikte energie duurzaam op te wekken via zonne- en windenergie. 4.3.8 Beleidskader hernieuwbare energie In juni 2020 heeft de gemeente Hattem een beleidskader hernieuwbare energie vastgesteld. Dit beleidskader is opgesteld om richting te geven aan de initiatieven voor hernieuwbare energie zoals; aanvragen voor omgevingsvergunningen voor windmolens, zonnepanelen en eventueel waterkrachtturbines: Windenergie Miniturbines (op daken) en kleinschalige windturbines (maximaal 40 meter) kunnen worden mogelijk gemaakt, mits deze ontwikkelingen gedragen worden door de omgeving en niet worden geplaatst in een beschermd (natuur)gebied. Voor grootschalige windturbines is er op basis van onderzoek weinig ruimte beschikbaar. Toch geldt hiervoor een 'ja mits principe'. Een vereiste is dat er geen verrommeling van het landschap optreed. Solitaire windturbines worden daarom negatief beoordeeld. Langs de IJssel zijn dergelijke windturbines uitgesloten. Zonne-energie Voor zonne-energie worden panelen op daken van (agrarische) bedrijven gestimuleerd.

Eveneens wordt er ruimte geboden om zonneparken toe te passen ter plaatse van voormalige agrarische bedrijven. Het gaat hierbij om kleinschalige projecten waarbij deze goed in te passen zijn in het landschap. Energie uit waterkracht De IJssel wordt genoemd als potentiële locatie voor waterturbines en de opslag van thermische energie. Concrete initiatieven zullen beoordeeld worden op welke ruimtelijke impact ontstaat. 4.3.9 Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Hattem 2018 (GVVP) In het GVVP is verkeersveiligheid is het belangrijkste speerpunt, maar waar voorheen de nadruk lag op snelle en veilige verplaatsingen, zonder de leefbaarheid aan te tasten, is het voor de komende periode ook van belang dat de verplaatsingen duurzaam zijn. Daarnaast mag de claim van het verkeer op de openbare ruimte niet ten koste gaan van de kwaliteit van de ruimte en het landschap. Tot slot vragen specifieke doelgroepen zoals fietsers en ouderen om extra aandacht daar waar het gaat om de verkeersveiligheid. In het GVVP zijn de gemeentelijke visie ambities uitgewerkt in een aantal doelstellingen: Doel verkeersveiligheid: Het beperken van het aantal (ernstige) verkeersslachtoffers (objectieve verkeersonveiligheid). Doel stimuleren van gewenst verkeersgedrag: Infrastructurele maatregelen, projecten, gedragsbeïnvloeding en educatie moeten tot gevolg hebben dat de noodzaak tot handhaving beperkt wordt.

Doel bereikbaarheid fietsverkeer: Het optimaliseren en stimuleren van de bereikbaarheid per fiets, zodat deze een volwaardig alternatief vormt voor de auto; comfortabele, snelle, directe, duidelijke en herkenbare (hoofd)fietsroutes, afgestemd op het gebruik van elektrische fietsen. Doel bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer: Het behouden van een goede bereikbaarheid voor het gemotoriseerde verkeer. Doel bereikbaarheid en toegankelijkheid voetgangers: Het optimaliseren van de toegankelijkheid en

70/199

bereikbaarheid van voorzieningen voor voetgangers, specifiek ouderen en mensen met een beperking. Doel bereikbaarheid OV: Het behouden van goede OV-verbindingen en het optimaliseren van de koppelingen met andere vervoerwijzen. Doel duurzaamheid: Het bewustzijn bevorderen door gebruik van duurzame, schone en gezonde vervoerwijzen zoals lopen, fiets, (elektrisch) openbaar vervoer en de elektrische auto te stimuleren. Doel leefbaarheid: Het beperken van de (verkeers)hinder op en aan de drukke hoofdwegen in Hattem. Doel ruimtelijke kwaliteit: Het streven naar een mooie, sociale, functionele, leefbare en leesbare (logisch ingerichte) openbare ruimte waarin het gewenste gedrag zo veel mogelijk op een natuurlijke manier wordt afgedwongen. 4.3.10 Beleids- en beheerplan water en riolering Het beleidsplan is een gezamenlijk product van de vier gemeenten (Hattem, Oldebroek, Nunspeet, Elburg) en het Waterschap Vallei en Veluwe. Het doel is om de zorg voor de afvalwaterketen zodanig uit te voeren dat de volksgezondheid wordt beschermd, een goede leefomgeving wordt bevorderd en schade aan het milieu wordt voorkomen. Daarbij wordt aandacht besteed aan klimaatverandering, wateroverlast en circulariteit. Er wordt rekening gehouden met hevigere buien en langere periodes van droogte.

Daarom moet de openbare ruimte klimaatbestendig worden ingericht en op een slimme manier worden omgegaan met regenwater, niet alleen bovengronds maar ook ondergronds. Ook op particulier terrein zal men water vast moeten houden en hittestress tegengaan. Om te anticiperen op de klimaatverandering zal het rioolsysteem moeten worden aangepast om heftige buien aan te kunnen. Vanuit de ambitie om een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van een circulaire economie wordt het afvalwater als grondstof en energiebron gezien in plaats van als afval. Daar waar kansen zich voordoen wordt gekeken naar toepassingen als riothermie of aquathermie of het inzet van gezuiverd afvalwater (effluent) voor het watersysteem. Ook in het buitengebied liggen kansen om op een nieuwe manier te kijken naar de behandeling van het afvalwater. Het huidige drukriool is kostbaar in aanleg en in onderhoud. Gekeken wordt naar decentrale vormen van zuivering als goed alternatief voor aansluiten op het riool. Dit kan ook leiden tot vermindering van de belasting op de zuivering. De gemeente wil klimaatbestendig omgaan met hemelwater. Klimaatverandering vraagt om een klimaatrobuuste inrichting met meer aandacht voor strategische inzet van afvoer, opvang en berging van hemelwater op particulier terrein en in de openbare ruimte. Het water in het buitengebied wordt zoveel mogelijk vastgehouden.

Dat kan door infiltratie in de bodem of door vasthouden in oppervlaktewater. Voor het buitengebied gaat het om het vasthouden en schoonhouden van water in en om plassen en kanalen en in ‘de haarvaten’ zoals beken en boerenslootjes. Samen met het waterschap wordt de waterkwaliteit en het ecologisch gehalte op orde gebracht.

71/199

4.3.11 Nota Lokaal gezondheidsbeleid De publieke gezondheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeenten en het Rijk. Op grond van de Omgevingswet is de gemeente verantwoordelijk voor een visie op de fysieke leefomgeving, waar ook gezondheidsaspecten deel van uitmaken. In de gemeentelijke nota lokaal gezondheidsbeleid wordt ingezet op een drietal speerpunten: gezonde leefstijl; mentale gezondheid; gezonde leefomgeving. De gemeente hanteert daarbij de volgende uitgangspunten: Inwoners hebben het vermogen om zich met veerkracht aan te passen aan de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven. Inwoners voeren regie over hun eigen leven en zijn primair zelf verantwoordelijk voor het maken van gezonde keuzes. De meeste inwoners kunnen dat ook. De gemeente heeft een rol om (kwetsbare) inwoners te ondersteunen bij het maken van gezonde keuzes. Gezondheidsbeleid is dan ook een kwestie van lange adem. Resultaten van preventief gezondheidsbeleid zijn vaak niet direct meetbaar of herleidbaar omdat er veel verschillende factoren invloed hebben op de gezondheid van mensen. Er is niet altijd een direct effect van gedrag zichtbaar. Preventie-activiteiten laten pas op lange termijn effect zien. Een integrale aanpak biedt de beste mogelijkheden voor succes. De gemeente kan daarbij een stimulerende, ondersteunende en verbindende rol aannemen.

Ten aanzien van het voorliggende Chw bestemmingsplan is met name een gezonde leefomgeving relevant. De leefomgeving heeft invloed op de fysieke gezondheid van inwoners én op de beleving van gezondheid. Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren en die uitnodigt tot gezond gedrag. Een gezonde leefomgeving heeft een goede milieukwaliteit (geluid, lucht, bodem) en voldoende groen, natuur en water. Daarnaast heeft een gezonde fysieke leefomgeving veilige fietspaden, waardoor meer inwoners per fiets hun kinderen veilig naar school kunnen brengen. Het biedt chronisch zieken en ouderen betere mogelijkheden om lopend boodschappen te doen omdat er op de route voldoende bankjes zijn om even uit te rusten. Ook zijn er voldoende uitdagende speelplekken voor kinderen zodat deze worden gestimuleerd om buiten te spelen, in plaats van binnen op hun spelcomputer. En met watertappunten is het navullen van je flesje een toegankelijke manier om een gezond drankje te drinken en hergebruik van plastic te stimuleren. In de Omgevingsvisie zijn gezondheidsaspecten integraal meegenomen. Bij de (her)inrichting en het beheer van de openbare ruimte wordt rekening gehouden met gezondheidsaspecten (groene omgeving, veiligheid, schoon, beweegvriendelijke buitenruimte voor doelgroepen die weinig bewegen). Hetzelfde geldt ook voor de bouw van nieuwe woonwijken.

72/199

4.3.12 Conclusie gemeentelijk beleid De uitgangspunten van het voorliggende Chw bestemmingsplan Buitengebied sluiten aan op het gemeentelijk beleid. De uitgangspunten en randvoorwaarden die in de Omgevingsvisie en de andere beleidsdocumenten zijn benoemd zijn voor zover relevant in het Beleidsregel Afwegingskader buitengebied Hattem (Afwegingskader) nader geconcretiseerd, zie paragraaf 5.4. Het Afwegingskader is gebruikt om de initiatieven die in het kader van de totstandkoming van dit Chw bestemmingsplan zijn aangemeld te beoordelen. Een deel van deze initiatieven zijn bij recht, of onder voorwaarden, toegestaan (zie paragraaf 6.2). Het Afwegingskader gaat, in aanvulling op de planregels van het Chw bestemmingsplan, gebruikt worden on nieuwe initiatieven die zich in de loop van de tijd aandienen af te wegen. In de planregels is aangegeven welke functies binnen de verschillende deelgebieden zijn toegestaan. Het Afwegingskader geeft vervolgens kaders aan de wijze waarop de door de initiatiefnemer beoogde functie op de gewenste locatie kan worden gerealiseerd. Hiervoor is wel een omgevingsvergunning nodig. Of de vergunning wordt verleend hangt af van de uitkomst na toetsing aan het Afwegingskader (zie verder paragraaf 5.4).

73/199

Hoofdstuk 5 5.1

Opgaven voor het buitengebied Hattem

Gemeentelijke visie op buitengebied

Op basis van het geldende gemeentelijk beleid, zoals weergegeven in paragraaf 4.3, wordt ten behoeve van het buitengebied de volgende visie geformuleerd. Het diverse landschap en de uitstraling van Hanzestad Hattem zijn bepalend voor de identiteit van de gemeente. De overgang van de Veluwe naar de IJsselvallei zorgt voor een groot aantal bijzondere landschapstypen op een relatief klein oppervlak. De landschappelijke en cultuurhistorische context speelt een belangrijke rol bij ontwikkelingen in het landschap. Wonen en werken Behoud van de hoge woon- en leef kwaliteit staat voorop. De aandacht gaat uit naar kwaliteitsverbetering en de realisatie van levensloop bestendige woningen. Er wordt niet uitgebreid maar bestaande plannen worden afgemaakt en Bedrijvenpark H2O moet vollopen. De mogelijkheden voor functieveranderingen van vrijkomende agrarische bebouwing en nevenactiviteiten in het buitengebied Hattem zijn destijds al vastgelegd in de Streekplanuitwerking regio Noord Veluwe (2015). Voor het met name het Poldergebied geldt dat deze in hoofdzaak een agrarisch gebied blijven met alleen op de bestaande bouwpercelen ruimte voor functieverandering van (agrarische) bedrijven na bedrijfsbeëindiging naar nieuwe functies (rood voor rood), zoals maatschappelijk, zorg, wonen en recreatie.

Bij functiewijziging van (agrarische) bedrijfsactiviteiten naar wonen dient het bestaande gebruik blijvend te worden gestopt en dient te worden voldaan aan het gemeentelijk beleid met betrekking tot functieverandering. Landschappelijke kwaliteit Het karakter van de landschappen binnen Hattem wordt gekenmerkt door diversiteit, het schaalniveau, de dynamiek en de transformatie door de bedijking van de IJssel vanaf de 12e eeuw. In het landschap zijn bossen, open polders, uiterwaarden, kleinschalig kampen- en oeverwallenlandschap, randen en linten, plassen, landgoederen en kleine kernen te onderscheiden. Het beleid voor de landschappelijke kwaliteit is erop gericht de diversiteit te bewaren en het karakteristieke van dit landschap, onder meer de randen en linten, zichtbaar te houden. Ontwikkelingen in het landschap, van welke aard ook, moeten bijdragen aan de kwaliteit. Zowel in de provinciale Omgevingsvisie (zie paragraaf 4.2.1.3) als in de gemeentelijke Omgevingsvisie (zie paragraaf 4.3.1) en groenstructuurvisie (zie paragraaf 4.3.4) is de hoofdgroenstructuur vastgelegd. Deze structuren zijn van bijzondere waarde voor de gemeente en worden daarom beschermd en ontwikkeld. Voor het buitengebied zijn een aantal structuren en de verbindingen met de buurtgroenstructuur van belang. Natuur Bestaande natuur wordt beschermd.

Daarbij wordt aangesloten op het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO) zoals weergegeven in de provinciale Omgevingsvisie (zie paragraaf 4.2.1.3) en Omgevingsverordening (zie paragraaf 4.2.2). De biodiversiteit en ecologische waarden worden behouden en waar mogelijk versterkt. Natuurontwikkeling draagt daar aan bij maar mag geen exclusief karakter krijgen.

74/199

Particulier natuur- en landschapsbeheer wordt gestimuleerd. Economische ontwikkelingen in of in de directe nabijheid van natuur zijn onder voorwaarden mogelijk. Dit geldt ook voor recreatie in natuurgebieden. Vanwege de aanwezigheid van de steenmarter is er voor deze beschermde diersoort een speciaal Beleidsplan steenmarters (2015). Landbouw Landbouw is een belangrijke drager van het landschap. Het gebruik door boerenbedrijven staat centraal en bepaalt mede het landschap. Veel agrarische bedrijven hebben nevenfuncties in de recreatieve sector of het natuur- en landschapsbeheer. In het poldergebied krijgt de landbouwsector binnen bepaalde grenzen zoveel mogelijk ruimte voor agrarische bedrijfsontwikkeling. In de uiterwaarden wordt ingezet op verbreding van de landbouw. De gemeente juicht innovatie en verduurzaming van (multifunctionele) landbouwbedrijven toe. Op plaatsen waar het landschap beperkingen oplegt aan de sector, bestaan kansen voor verbreding. Ook buiten de agrarische bedrijfsvoering. Cultuurhistorie De aanwezige cultuurhistorische waarden in het buitengebied worden behouden en waar mogelijk versterkt. De gemeente zet in op een grotere beleefbaarheid van de cultuurhistorische waarden als kader van de landschappelijke kwaliteit. Historisch erfgoed en linten of lijnen met cultuurhistorische waarde moeten toegankelijker en meer beleefbaar worden.

Bovendien is ook economische duurzaamheid belangrijk voor het uiteindelijke behoud van cultuurhistorische waarden. Voor aanwezige landgoederen en monumenten in het buitengebied zijn in de Welstandsnota (2005) eisen gesteld ter bescherming van de gewenste ruimtelijke kwaliteiten. Zoals aangegeven wordt in het kader van het Chw bestemmingsplan voor nieuwe initiatieven een Afwegingskader opgesteld (zie paragraaf 5.4). In het ruimtelijk deel van het Afwegingskader (deel 2 van het Afwegingskader Buitengebied Hattem) worden de nieuwe eisen ten aanzien van welstand opgenomen. Dit betekent dat voor de in het plangebied aanwezige landgoederen en monumenten de Welstandnota wordt vervangen. Recreatie Het recreatieve potentieel van wandel- en fietsroutes, water, verblijfsaccommodaties, het zuidelijke bosgebied van de Veluwe, de weidse polders en de dynamische uiterwaarden van de IJssel wordt gewaarborgd en waar mogelijk versterkt. Bij recreatieve ontwikkelingen in de stadsrandzone is landschappelijke inpassing van belang. Het recreatieve beleid zal hierop gericht zijn. Klimaat en energie De doelen uit het nationale Klimaatakkoord maken een energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzamere energiebronnen noodzakelijk. In de Klimaatnotitie Hattem 2018-2021 heeft de gemeente haar doelstelling vastgelegd om in 2050 een klimaat neutrale energievoorziening te hebben.

Dit loopt voor op het RES Noord-Veluwe waarin de regio zich als doel heeft gesteld om in 2030 ongeveer 60% van de gebruikte energie duurzaam op te wekken via zonne- en windenergie. Voor de ruimtelijke inpassing van duurzame elektriciteit zijn potentiële zoekgebieden voor windmolens en zonneparken vastgelegd.

75/199

Bovenstaande geeft een goed beeld van de waarden die de gemeente toekent aan het buitengebied. Deze waarden vormen de basis voor het Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem dat streeft naar passende ontwikkelingsmogelijkheden voor de gebruikers van het buitengebied. Naast dat deze ontwikkelmogelijkheden door deze waarden worden ingekaderd, moeten deze ook passen binnen de bestaande wet- en regelgeving en specifiek de milieuwetgeving. Uit het planMER blijkt hoeveel ruimte er daadwerkelijk is voor de gewenste ontwikkelingen.

5.2

Participatie

Participatie is een belangrijke pijler binnen de Omgevingswet. Vroegtijdig samenwerken vergroot de kwaliteit van oplossingen en zorgt ervoor dat verschillende perspectieven, kennis en creativiteit direct op tafel komen. Deze nieuwe rol past perfect binnen de Participatiecode die de raad van de gemeente Hattem in mei 2017 heeft vastgesteld. Uitgangspunt daarin is de inwoners uitgebreid en op een andere wijze te betrekken bij de gemeentelijke plan- en besluitvorming en meer ruimte te geven aan eigen initiatieven. Doel van de participatie is in eerste instantie (voordat met het opstellen van het Chw bestemmingsplan wordt gestart) het inventariseren en zoveel mogelijk verwerken van de wensen van inwoners, ondernemers en organisaties voor het buitengebied van Hattem. Het Chw bestemmingsplan biedt ook ruimte voor nieuwe thema's, zoals duurzaamheid en gezondheid. Met diverse stakeholders en ketenpartners zijn gesprekken gevoerd over het Chw bestemmingsplan. Per besproken thema zijn hieronder de belangrijkste aanbevelingen beschreven, die mede van invloed zijn geweest op het bepalen van de te onderzoeken initiatieven in het MER. Wonen Nieuwe woningen in het buitengebied zijn mogelijk, mits streekeigen en passend in het landschap. Bij voormalige agrarische bedrijven kan 'rood voor rood' worden toegepast.

In het buitengebied geen nieuwe woningbouwlocaties toestaan, maar wel beperkte uitbreiding op bestaande locaties. Kleinschalige ontwikkelingen (1 á 2 woningen) per locatie. Wonen koppelen aan mantelzorg. Energie Alleen kleine windmolens tot 15 meter hoog zijn mogelijk, gekoppeld aan lijn-infrastructuur. Zonnepanelen toestaan op daken en kleinschalig bij bebouwing of gekoppeld aan lijn-infrastructuur; Wanneer wordt gekozen voor kleinschalig is er meer kans op verrommeling van het buitengebied. Dit kan worden voorkomen door te kiezen voor grootschalige locaties voor zonne-energie(zonneparken). Hierin zit een dilemma. Biomassacentrales/mestvergisting alleen toestaan op Bedrijvenpark H2O. Mogelijk kan de stroming van de IJssel worden ingezet om energie op te wekken. Natuur Ontwikkelingen in het buitengebied gepaard laten gaan met landschappelijke inpassing (houtwallen/ erfbeplanting). Natuurinclusief bouwen als voorwaarde.

76/199

Stilte en duisternis in het buitengebied handhaven. Is belangrijk voor mens en dier. Aandacht voor weidevogelgebieden. Voldoende natuur handhaven. Hier ligt ook een relatie met de gezondheid van inwoners van het buitengebied. Natuurbeheer door boeren handhaven. Landbouw Bestaande landbouwbedrijven handhaven. Verplaatsing bedrijf mag wel als het andere bedrijf gesloopt wordt. Schaalvergroting van bestaande bedrijven toestaan maar geen megastallen. Geen nieuwe intensieve veehouderijen toestaan. Meer flexibiliteit in gebruik van agrarische gronden (voor bijvoorbeeld gebruik als boomgaard). Recreatie Hattem is gunstig gelegen voor recreatie. Het is gelegen tussen de stad Zwolle en het rustige natuurgebied De Veluwe. Uitgangspunt is dat rust en kleinschaligheid het kenmerk van het buitengebied blijft. Daarom bij voorkeur seizoensgebonden en kleinschalige recreatie toestaan. Recreatie kan, mits niet versnipperd, gekoppeld aan bestaande bebouwing en wanneer overlast (ook van verkeer) wordt voorkomen. Verkoop van streekeigen producten bij de boerderij moet overal kunnen, vrij breed qua assortiment. Ruimte voor kleinschalige recreatie (B&B). Continueren van beleid. Boerencampings blijven toestaan.

5.3

Trends

Naast bestaand beleid, de primaire doelstelling van het Chw bestemmingsplan, de particuliere initiatieven en de wensen opgehaald in het participatieproces zijn er ook trends en ontwikkelingen in omgeving en beleid, herkenbaar die invloed hebben op de planontwikkeling. Deze trends voor (het buitengebied van) Hattem worden in deze paragraaf beschreven. 5.3.1 Wonen In het rapport “Inzicht in de Hattemse woningbehoefte” d.d. 11 september 2019 wordt de toekomstige woonbehoefte beschreven. Hattem is een aantrekkelijk woongemeente voor de komende twintig jaar een aanhoudende huishoudensgroei wordt voorspeld. Om in deze vraag te kunnen voorzien moeten er in Hattem nieuwe woningen worden gebouwd. De komende tien jaar zijn er ten minste 330 extra woningen nodig. Er zijn momenteel slechts concrete plannen voor 140 woningen, waarvan 40 woningen ter vervanging dienen voor recent gesloopte woningen. Tot 2029 is er dus nog behoefte voor 230 woningen bovenop de bestaande “harde” plancapaciteit. Als extra instroom uit Zwolle aangetrokken wordt (zie paragraaf 3.8 uit het genoemde rapport) is deze behoefte nog groter. Volgens de Verstedelijkingsstrategie regio Zwolle (zie paragraaf 4.2.4) is in de regio Zwolle behoefte aan circa 40.000 woningen. In de Omgevingsvisie Hattem 2040 is dit vertaald in een woningbouwopgave van ongeveer 1.100 woningen.

Deze opgave kan volledig binnen of aansluitend op het bestaand stedelijk gebied van Hattem worden gerealiseerd.

77/199

De woningvraag wordt anders door de groeiende vergrijzing, gezinsverdunning, scheidingen en zorg aan huis. Gezien de tekorten aan appartementen en woningen voor senioren dient de komende 10 jaar de nadruk te worden gelegd op appartementen en woningen geschikt voor senioren. Daarnaast kan 35 tot 40% van het woningprogramma als grondgebonden woning gerealiseerd worden. Dit type woning is aantrekkelijk voor gezinnen, stellen en grondgebonden woonvormen voor senioren. Er zijn geen grote tekorten in de sociale huursector. Ook moeten er nieuwe woningen beschikbaar komen om de toekomstige behoefte tot 2029 op te vangen. Hierbij dient het huidige percentage corporatiewoningen (ca. 25%) gehandhaafd te blijven. Het transformatiegebied 't Veen en de zoeklocaties in de Omgevingsvisie bieden ruimte voor woningbouw. 5.3.2 Energie In Nederland ligt een enorme uitdaging in de energietransitie. Zo moeten in 2050 alle woningen in Nederland 'van het gas af' zijn. Om dit voor elkaar te krijgen, moeten gemeenten warmteplannen maken. In de vastgestelde RES (zie paragraaf 4.2.5) en de Omgevingsvisie voor Hattem (zie paragraaf 4.3.1) is aangegeven dat voor betreft zonne-energie wordt uitgegaan van de Gelderse constructieve zonneladder. Binnen deze ladder heeft het plaatsen van zonnepanelen op daken prioriteit boven het ontwikkelen van zonneparken op de grond of op water.

Het realiseren van zonneparken in zogenoemde restruimtes heeft weer de voorkeur boven zonneparken op landbouwgrond. In Hattem is een zonnepark op landbouwgrond pas mogelijk nadat overige treden (zon op dak, benutten van restruimtes) eveneens voorzien zijn van (plannen voor) initiatieven. Zowel in de omgevingsvisie als in de wordt aangegeven dat grond- en watergebonden zonneparken mogelijk zijn binnen in de polders ten noorden van de Hanzespoorlijn. De betreffende gronden zijn in de RES als zodanig aangewezen. In de planregels van het voorliggend Chw bestemmingsplan is in de beschrijving van de ambitie en toedeling van het plangebied voor het Poldergebied (artikel 3) aangegeven dat ingezet wordt op opwekking van elektriciteit door zon en wind. Het poldergebied biedt ruimte voor zonnepanelen op daken en kleine windturbines bij (agrarische) bedrijven. 5.3.3 Natuur en landschap De kracht van het landschap van Hattem is de unieke ligging tussen het Veluwemassief en de IJssel en daarmee het afwisselende karakter van het gebied. Hoewel met het veranderen van het gebruik ook het uiterlijk is veranderd, zijn de afzonderlijke landschappen als zodanig nog heel herkenbaar gebleven. Hattem is goed bedeeld met bijzondere natuurgebieden. De Veluwe en de IJssel met haar uiterwaarden zijn de belangrijkste.

Het gebied daartussen kenmerkt zich door een rijke gradiënt, door het afwisselende landschap, maar ook door het aanzienlijke hoogteverschil. Het afwisselende karakter van het gevarieerde kampenlandschap vormt een kleinschalig groen raamwerk waar functies onder druk staan. De landbouw kan hier op termijn niet meer echt uit de voeten, waardoor verrommeling op de loer ligt. Gestreefd wordt naar behoud en versterken van het karakter van het kampenlandschap en enken: het waardevolle landschapsgebied tussen de scheiding van de Veluwe en het strak verkavelde polderlandschap. Hier is actief ingrijpen in inrichting en beheer nodig, wellicht in samenhang met beperkte rode ontwikkeling in de dorpsrand. Door het rood het groen te laten betalen, kan hier gewerkt worden aan een duurzame afronding en overgang van de kern Hattem naar het buitengebied.

78/199

De biodiversiteit staat net als in de rest van Nederland ook in Hattem onder druk. De stikstofcrisis heeft invloed op de ontwikkeling van het landelijk gebied. De binnen de gemeente Hattem aanwezige stikstofgevoelige habitats zijn reeds (zwaar) overbelast. Het eindadvies van de commissie Remkes (“Niet alles kan overal”) laat zien dat ingrijpende maatregelen nodig zijn, onder andere in de landbouw. Omvorming van agrarische naar andere functies (wonen, recreatie, zonneparken) kan een aantrekkelijke financiële prikkel genereren om de vereiste transitie op gang te brengen. Hiervoor moet dan wel de benodigde planologische ruimte worden gecreëerd. Uiteraard is ook een zorgvuldige groene inpassing van dergelijke nieuwe functies vereist. 5.3.4 Recreatie Recreanten hebben steeds meer behoefte aan authenticiteit. De combinatie van groen, rust en cultuurhistorie is hierdoor meer in trek. Ook is er steeds meer behoefte aan vrijetijdsbesteding dicht bij huis, zoals wandelen en fietsen in de eigen gemeente of regio. Voor de toeristisch-recreatieve aantrekkelijkheid is het van belang om het groene landschap en de verschillen tussen landschapstypen te behouden en te versterken en zo goed mogelijk beleefbaar te maken. Een historische kern met een Hanzeverleden en de nabijheid van de Veluwe en de IJssel zorgen voor een flinke recreatieve druk. Deze druk is tweeledig.

Enerzijds is Hattem een aantrekkelijke omgeving voor de recreant, die daarmee graag vertoeft in Hattem. De lokale economie is hier sterk bij gebaat. Anderzijds bestaat het gevaar dat de druk zodanig hoog wordt dat de 'draagkracht' wordt overschreden. Dit heeft mogelijk tot gevolg dat het gebied aan kwaliteit inboet, maar ook dat de beleving door de recreant en de aantrekkingskracht van de omgeving afneemt. Aandacht voor de kwaliteit van recreatievoorzieningen en zonering van recreatie is daarom wenselijk. In het buitengebied is een toename van verbrede landbouw te zien met daarin een plaats voor kleinschalige recreatieve functies zoals B&B's, boerencampings en dergelijke. Naar verwachting zet deze trend zich de komende jaren door. 5.3.5 Agrarisch Ten aanzien van de bestaande agrarische bedrijven zijn er drie trends zichtbaar.: Allereerst zijn er de agrarische bedrijven die willen door ontwikkelen. Deze groei gaat gepaard met schaalvergroting van zowel stallen en erven als percelen. Door de huidige ontwikkelingen in het stikstofdossier is dit slechts onder voorwaarden mogelijk. Daarnaast zijn er agrarische bedrijven die zich gaan verbreden met nevenactiviteiten. Het gaat daarbij om nevenactiviteiten als zorg, verkoop van producten aan huis en recreatieve activiteiten, zoals kamperen bij de boer of excursies op de boerderij.

Dergelijke verbrede landbouwactiviteiten zijn vooral te vinden in de zone rondom de stad. Een andere vorm van verbrede landbouw is agrarisch natuur- en landschapsbeheer. In Hattem vindt dit vooral in de uiterwaarden plaats. Naast de bedrijven, die door ontwikkelen of verbreden, zijn er ook bedrijven die stoppen. Hier komen gebouwen vrij. Deze kunnen leeg komen te staan of omgevormd worden naar woningen, paardenhouderijen of niet-agrarische bedrijven. De laatste jaren is een afname van het aantal veehouderij bedrijven en het aantal dieren waarneembaar binnen de gemeente Hattem. 31 agrarische bedrijven hebben een agrarische bestemming in het geldende bestemmingsplan, waarbij de intensiteit van de bedrijfsactiviteiten per locatie anders is.

79/199

Het aantal agrarische bedrijven is in de afgelopen jaren behoorlijk afgenomen. Veel agrarische bedrijven zijn inmiddels niet meer actie. In het kader van dit Chw bestemmingsplan een inventarisatie uitgevoerd naar het aantal actieve agrarische bedrijven. Hierover heeft de gemeente afgestemd met de eigenaren van de percelen die in het hiervoor geldende bestemmingsplan Buitengebied een agrarische bestemming hadden. Daar waar geen sprake meer is van een agrarisch bedrijf is een andere bestemming (meestal Wonen) opgenomen. In sommige gevallen is het agrarisch bedrijf niet meer actief maar zijn er redenen om alsnog de agrarische bestemming te behouden. Bij het bepalen van de bestemmingen is daarmee is rekening gehouden. Mocht later blijken dat de agrarische bestemming alsnog kan worden omgezet, dan zal daarvoor een aparte procedure worden doorlopen.

5.4

Beleidsregel Afwegingskader buitengebied Hattem (Afwegingskader)

In het Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem wordt ruimte geboden aan nieuwe initiatieven. Tijdens het proces waarlangs het Chw bestemmingsplan tot stand is gekomen, zijn meer dan 50 ontwikkelingen aangedragen waarvan de initiatiefnemers hebben verzocht deze op te nemen in het plan. Aan een groot aantal van deze verzoeken heeft de gemeente gehoor gegeven. Daarnaast biedt het Chw bestemmingsplan ruimte aan aanvullende ontwikkelingen. Dit vraagt om een zekere mate van flexibiliteit in het juridische systeem van het Chw bestemmingsplan. Omdat deze ontwikkelingen bij het vaststellen van het Chw bestemmingsplannen nog niet bekend zijn, kunnen deze immers niet in de juridische regels worden beschreven. Om hier niettemin ruimte aan te bieden, zijn in het Chw bestemmingsplan de doelstellingen beschreven waaraan deze ontwikkelingen moeten voldoen. Deze doelstellingen zijn ontleend aan de hiervoor beschreven gemeentelijke visie op het buitengebied. In de planregels is bepaald dat nieuwe initiatieven op voorwaarde van een daartoe verleende omgevingsvergunning zijn toegestaan. In de beoordelingsregels voor deze omgevingsvergunningplicht is aangegeven dat de aanvraag aan de hiervoor beschreven doelstellingen wordt getoetst.

De doelstellingen die op grond van de gemeentelijke visie op het buitengebied zijn geformuleerd, zijn van groot belang voor de ontwikkeling van de waarden die dit buitengebied kent. Hoewel deze zo zorgvuldig mogelijk in het Chw bestemmingsplan zijn uitgewerkt in de juridische regeling, moet snel en daadkrachtig kunnen worden ingegrepen als er desondanks ongewenste ontwikkelingen optreden. Daarom is er voor gekozen om het kader waarbinnen nieuwe ontwikkelingen kunnen plaatsvinden, uit te werken in een beleidsregel. In de planregels is bepaald dat ontwikkelingen die binnen de kaders van deze beleidsregel passen, welkom zijn in het buitengebied. Deze beleidsregel is in dit Chw bestemmingsplan aangeduid als het Afwegingskader Buitengebied Hattem. De nieuwe initiatieven die tijdens het tot stand komen van dit Chw bestemmingsplan zijn aangedragen, zijn getoetst aan dit Afwegingskader. De initiatieven die aan de kaders van het Afwegingskader voldeden, zijn met het Chw bestemmingsplan bij recht toegestaan. Daar waar onvoldoende gegevens voor een volledige beoordeling voorhanden waren, maar aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid sprake was van een passend initiatief, is het initiatief onder voorbehoud van een verleende omgevingsvergunning toegestaan.

Het Afwegingskader bevat ruime kaders op het gebied van verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving (zoals duurzaamheid, gezondheid, ruimtelijke kwaliteit en veiligheid). Daardoor biedt het Afwegingskader veel ruimte aan de ontwikkeling van nieuwe initiatieven, binnen de kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen die

80/199

de gemeente Hattem in verschillende beleidskaders heeft vastgesteld. Het Afwegingskader is dus een concretisering van het beleid dat de gemeente Hattem in de in Hoofdstuk 4 van deze toelichting beschreven beleidsstukken heeft vastgelegd. Deze beleidsdoelen zijn bovendien afgestemd op het karakter van de verschillende deelgebieden (Poldergebied, Kernrand en Bosgebied), die met het Chw bestemmingsplan worden onderscheiden. Het Afwegingskader werkt aanvullend op de regels uit het Chw bestemmingsplan. In de planregels is aangegeven welke functies binnen de verschillende deelgebieden zijn toegestaan. Het Afwegingskader geeft vervolgens kaders aan de wijze waarop de door de initiatiefnemer beoogde functie op de gewenste locatie kan worden gerealiseerd. Hiervoor is wel een omgevingsvergunning nodig. Of de vergunning wordt verleend hangt af van de uitkomst na toetsing aan het Afwegingskader. Deel 1: Mengpaneel Het Afwegingskader bestaat uit twee delen: het mengpaneel en het ruimtelijke Afwegingskader. In het eerste deel, het mengpaneel, is een score-systematiek beschreven. Een initiatief dat binnen de functietoedeling zoals opgenomen in de planregels past, wordt aan de hand van een mengpaneel beoordeeld op de volgende thema's: Ruimtelijke inpassing Wonen nabij bedrijven Geluidbelasting infra Duurzame energie Natuurwaarden en Recreatie en sport

figuur 5.1 - Mengpaneel Binnen de kaders die in het geldende gemeentelijke beleid voor deze thema's zijn vastgesteld, wordt aan het initiatief per thema een score toegekend. Als een initiatief buiten de hiervoor genoemde kaders valt, kan de omgevingsvergunning niet worden verleend. Binnen deze kaders kan een initiatief basis, standaard of uitstekend scoren. Hieraan worden respectievelijk de scores '-1', '0' en '1' toegekend. Nadat de scores van een initiatief voor alle relevante thema's zijn vastgesteld, worden deze gesommeerd. Voor initiatieven die minimaal een '0' scoren, kan de aangevraagde omgevingsvergunning in beginsel worden verleend. Dit op voorwaarde dat

81/199

de beoogde uitwerking van het initiatief ook binnen het tweede deel van het Afwegingskader past; het ruimtelijke Afwegingskader. Deel 2: Ruimtelijk Afwegingskader In het ruimtelijke Afwegingskader zijn randvoorwaarden opgenomen om de stedenbouwkundige inpassingen van de initiatieven af te stemmen op het karakter van het deelgebied waarin de initiatieven worden geprojecteerd. Daarmee wordt geborgd dat deze initiatieven aansluiten bij de kernkwaliteiten van de verschillende deelgebieden binnen het plangebied. Zo borgt het ruimtelijke Afwegingskader dat door het toelaten van initiatieven in het Poldergebied de openheid die dit gebied kenmerkt niet verloren gaat. De Kernrand laat, gelet op haar karakter daarentegen wat meer omvangrijke invullingen toe. Het ruimtelijke Afwegingskader voor het Bosgebied is vrij kritisch te noemen. Om de status van het gebied als Natura 2000-gebied en het overwegende recreatieve karakter te behouden, laat het Afwegingskader hier maar zeer beperkt nieuwe woonfuncties toe.

figuur 5.2 - Fragment uit het Afwegingskader, onderdeel Ruimtelijke kwaliteit Met de in de beleidsregel Afwegingskader Buitengebied Hattem opgenomen beoordelingsmethode worden dus enerzijds de kernkwaliteiten van de diverse deelgebieden geborgd en anderzijds onder voorwaarden ruimte geboden aan nieuwe initiatieven binnen het buitengebied.

82/199

Hoofdstuk 6 6.1

Doorwerking in het Chw bestemmingsplan

Planvoornemen

Op basis van de aspecten die voorgaand zijn beschreven is de gewenste inhoud van het Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem vastgesteld, het planvoornemen. Het planvoornemen bestaat vooral uit het behouden van de huidige waarden en ontwikkelmogelijkheden uit het geldende bestemmingplan Buitengebied, uit het inspelen op de gesignaleerde trends (zie paragraaf 5.3) plus het mogelijk maken van de initiatieven en wensen indien dit mogelijk is binnen de wettelijke beleidskaders (zie paragraaf 6.2). Concreet houdt dit voor het planvoornemen het volgende in. 6.1.1 Behoud van huidige (groei)mogelijkheden voor bestaande (agrarische) bedrijven In het Chw bestemmingsplan wordt rekening gehouden met een reële ontwikkeling van de bestaande agrarische bedrijven in het buitengebied van Hattem. Gezien de trends in de agrarische sector en daarmee samenhangend de afname van het aantal agrarische bedrijven, is het niet reëel dat alle veehouderijen binnen het plangebied zullen uitbreiden volgens de mogelijkheden die het huidige bestemmingsplan biedt. De trend van schaalvergroting zal de komende jaren naar verwachting nog verder doorzetten, met andere woorden een aantal bedrijven zal bedrijfsactiviteiten beëindigen, terwijl andere bedrijven verder doorgroeien. Dit beeld strookt met de initiatieven die in het kader van het Chw bestemmingsplan zijn beoordeeld (zie paragraaf 6.2).

Een van de initiatieven betreft de verplaatsing van een agrarisch bouwvlak, gecombineerd met de oprichting van een agrarisch grondgebonden bedrijf en een ander initiatief betreft een veehouderij met de wens tot uitbreiding. Tegelijkertijd zijn er verschillende initiatieven om de bestaande agrarische bouwblokken om te zetten naar wonen of recreatieve doeleinden. Ten behoeve van het planMER is zowel voor de bestaande grondgebonden veehouderijen als voor de bestaande intensieve veehouderij op basis van de CBS-gegevens een realistische invulling uitgewerkt. De omvang van de bouwvlakken van de bestaande grondgebonden agrarische bedrijven is gebaseerd op de rechten uit het geldende bestemmingsplan. De maximum oppervlaktemaat voor een bouwvlak is in principe 1 hectare, tenzij de huidige omvang groter is dan 1 hectare. In dat geval geldt de bestaande omvang als maximum. Grondgebonden bedrijven kunnen onder voorwaarden (met een wijzigingsbevoegdheid) doorgroeien tot maximaal 1,5 hectare. Bestaande niet-grondgebonden veehouderijen behouden eveneens hun geldende rechten. De maximummaat voor een bouwvlak voor niet-grondgebonden veehouderijen is in principe 1 hectare.

Het is met vrijstelling mogelijk om, in directe ruimtelijke relatie met het agrarisch bouwvlak, tot 1.000 m2 teeltondersteunende voorzieningen op te richten, mits noodzakelijk voor de bedrijfsvoering; de bouwhoogte is maximaal 2 meter. Dergelijke voorzieningen zijn niet toegestaan op percelen die geheel of gedeeltelijk grenzen aan gronden die zijn bestemd als 'Agrarisch met waarden - Landschapswaarden (aanlegactiviteit)'.

83/199

6.1.2 Nieuwvestiging en verplaatsing agrarische bedrijven Het Chw bestemmingsplan biedt geen algemene mogelijkheden voor nieuwvestiging van grondgebonden agrarische bedrijven. Nieuwe bouwvlakken voor nieuwvestiging van grondgebonden agrarische bedrijven zijn niet mogelijk. Wel wordt een bestaand bouwvlak verplaatst naar een naastgelegen kavel. De bedrijfsvoering is alleen mogelijk als dat gelet op de stikstofdepositie past binnen het kader van de Wet natuurbescherming. Er zijn geen nieuwe niet-grondgebonden (intensieve) veehouderijen toestaan. Er zijn geen nieuwe boom- en of sierkwekerij, glastuinbouw, pot- en containerteelt toestaan. 6.1.3 Nevenactiviteiten op agrarisch bedrijf In het Chw bestemmingsplan wordt ruimte gegeven aan nevenactiviteiten op agrarisch bedrijf binnen de bestaande agrarische bouwpercelen: Bij recht is het mogelijk om maximaal 100 m2 van de bedrijfsbebouwing te gebruiken ten behoeve van de verkoop van streekproducten en op het eigen bedrijf geproduceerde producten (boerderijwinkel). Eveneens mag in of bij de bedrijfswoning een bed and breakfast gelegenheid worden gerealiseerd. Hiervoor is wel een omgevingsvergunning voor een bestemmingsplanactiviteit nodig. Voor een nevenfunctie mag maximaal 50% van de bebouwde oppervlakte worden gebruikt, zo wordt de kleinschaligheid van de nevenfunctie behouden. 6.1.4

Nieuwe initiatieven in het buitengebied

Zoals aangegeven in paragraaf 6.2 wordt, voor zover passend binnen het huidige wettelijk- en beleidskader en de uitgangspunten van het Chw bestemmingsplan, een aantal concrete initiatieven en wensen in het buitengebied mogelijk gemaakt. Hierbij gaat de gemeente uit van het 'ja, mits…'-principe. In beginsel staat de gemeente positief tegenover de plannen die een aantal inwoners en ondernemers van Hattem hebben ingediend, ook gezien de resultaten van het participatietraject. Bij de totstandkoming van het plan worden de randvoorwaarden en kaders voor ontwikkelingen in het buitengebied gesteld. Bij omzetting van agrarische bestemmingen in een woonbestemming wordt het beleid voor functieverandering van vrijkomende agrarische bebouwing toegepast. Daarbij wordt uitgegaan van sloop van overtollige bebouwing. Functiewijzigingen en rood voor rood passen binnen dit gebied, mits deze binnen de bestaande bouwpercelen worden gerealiseerd. Uitzondering hierop vormen percelen die in de directe nabijheid van de dijk liggen. Vanwege de bescherming van de waterkering en de daarnaast gelegen beschermingszone kan het wenselijk zijn om nieuwe functies op een grotere afstand daarvan te realiseren. In dat geval zijn er ook mogelijkheden voor functiewijzigingen buiten de bestaande bouwpercelen.

Nieuwbouw is beperkt toelaatbaar in de vorm van een nieuw of uit te breiden erf, mits het erf zich daarbij haaks op het lint ontwikkelt en de bestaande landschappelijke lijnen niet worden doorbroken. Ook eigen initiatieven van de gemeente, zoals het mogelijk maken van een zonnepark op de voormalige stortplaats, wordt in het planvoornemen onderzocht. Dit initiatief is weliswaar onderzocht, maar hiervoor zijn nog onderzoeken gaande. Daarom is dit initiatief niet opgenomen in het Chw bestemmingsplan Buitengebied.

84/199

6.1.5 Energietransitie In het Chw bestemmingsplan wordt, vooruitlopend op regionale opgave, een bijdrage geleverd aan energietransitie op kleine schaal: Grootschalige energietransitie wordt niet in het Chw bestemmingsplan opgenomen. Kleinschalige zonneparken, gelegen op één of enkele kavels, en kleine windmolens (maximaal 15 meter) worden, voor zover passend in het landschap, mogelijk gemaakt. Bij de nadere afweging hiervan wordt gebruik gemaakt van de gemeentelijke Beleidsregel Hernieuwbare energie (zie paragraaf 4.3.8). 6.1.6 Wonen Kleinschalige (woningbouw) ontwikkelingen, met name rood voor rood en passend bij het karakter en de schaal van het buitengebied. Een initiatief voor een zelfstandige zorgwoning wordt als een reguliere woning beoordeeld. Een (tijdelijke) mantelzorgwoning kan in overeenstemming met rijksbeleid vergunningvrij bij een bestaande woning worden gerealiseerd. Er is ruimte voor andere (tijdelijke) woonvormen, zoals tiny houses. 6.1.7 Recreatie Kleinschalige recreatieve voorzieningen worden mogelijk gemaakt indien dit binnen de kaders mogelijk is, waarbij ook nadrukkelijk aandacht is voor het toevoegen van extra wandelpaden en het verbinden van verschillende recreatieve routes.

6.1.8 Cultuurhistorische waarden, natuur en landschap Behouden en waar mogelijk versterken van de cultuurhistorische waarden, het karakteristieke landschap en de natuur(waarden) binnen het plangebied. Dit is een belangrijk onderdeel van het Afwegingskader Buitengebied Hattem en dus een randvoorwaarde bij het toetsen van nieuwe initiatieven.

6.2

Initiatieven in het buitengebied

Bij de totstandkoming van het Chw bestemmingsplan en tijdens het uitgebreide participatietraject (zie paragraaf 5.2) zijn 56 min of meer concrete initiatieven en wensen bij de gemeente ingediend of bekend. Een overzichtskaart met daarop de verschillende initiatieven is als bijlage 6 bij de toelichting van dit Chw bestemmingsplan opgenomen. Niet alle initiatieven zijn meegenomen, een aantal initiatieven is komen te vervallen en aan een enkele is geen medewerking verleend. De initiatiefnemers zijn hiervan op de hoogte gesteld en daarbij is aangegeven waarom de betreffende ontwikkeling niet in het plan is opgenomen. Na de terinzagelegging van het Ontwerp Chw bestemmingsplan Buitengebied zijn alle initiatieven opnieuw beoordeeld. De belangrijkste aanleidingen daarvoor zijn: de ingediende zienswijzen (zie bijlage 20); de vaststelling van de Omgevingsvisie voor Hattem op 7 maart 2022); het advies kwaliteitsverbetering (accent op landschap, doorwerking Omgevingsvisie, Kuiper Compagnons zie bijlage 5); besprekingen met de commissie ARZ 13 april, 9 mei en 20 juni en de fietsexcursie op 26 augustus 2022 (behoefte aan aanscherping van het Afwegingskader en Chw bestemmingsplan Buitengebied) en

85/199

aanvullende besprekingen in de commissie ARZ van 10 oktober en 24 oktober 2022; besprekingen met het college van B&W in april, augustus en september (zienswijzen, advies, doorwerking Omgevingsvisie, vertaling van signalen vanuit de gemeenteraad. In de kern: zoeken naar de balans tussen meebewegen 'In de geest van de Omgevingswet' en aansluiten op de werkwijze die in Hattem gebruikelijk is bij de beoordeling van ruimtelijke ontwikkelingen. In een nieuwe notitie is de actuele beoordeling uitgewerkt op basis van een aangescherpte Beleidsregel Afwegingskader Buitengebied Hattem (Afwegingskader) voor de initiatieven die zijn meegenomen in het proces van Chw bestemmingsplan Buitengebied. Dit heeft voor een aantal initiatieven alsnog geleid tot een negatief oordeel. Vaak is het oordeel negatief op grond van de eerste stap in het mengpaneel de ruimtelijke inpassing. Belangrijke elementen daarbij zijn: de functies die op basis van het Afwegingskader mogelijk zijn in een bepaald deelgebied; de te beschermen kwaliteiten, veelal landschap. De 'Notitie Beoordeling initiatieven Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem' is als bijlage 7 opgenomen in de toelichting van dit bestemmingsplan.

De concrete initiatieven bestaan onder andere uit het realiseren van kleinschalige woningbouw (rood voor rood regeling / tweede bedrijfswoning), het realiseren van (mantelzorg)woningen en B&B's, uitbreiding en/of verplaatsing van agrarische en andere bedrijfsmatige activiteiten en het realiseren van kleine windmolens of zonnepanelen. De initiatiefnemers zijn betrokken in het participatieproces dat in het kader van het Chw bestemmingsplan is doorlopen (zie hierover ook paragraaf 10.1). Inmiddels zijn ook enige andere initiatieven ingebracht, bijvoorbeeld via inspraak op de NRD en in een later stadium van het proces. Tot slot zijn zoals eerder aangegeven de initiatieven heroverwogen. In deze paragraaf worden de diverse initiatieven kort beschreven. Daar waar nummers van initiatieven ontbreken is dit omdat het betreffende initiatief inmiddels is komen te vervallen. Vanwege de nummering in kaarten en onderzoeken zijn de oorspronkelijke nummers aangehouden. Waar nodig wordt verwezen naar een nadere beoordeling van het betreffende initiatief in de 'Notitie Beoordeling initiatieven Chw bestemmingsplan Buitengebied Hattem' in bijlage 7. 6.2.1 Initiatief 2: Hilsdijk 96 Dit initiatief heeft betrekking op de het perceel aan de Hilsdijk 96, gelegen in het deelgebied Kernrand noord, het open weide landschap.

Het voornemen is om op de bestaande agrarische gronden natuurontwikkeling mogelijk te maken. Daartoe wordt een gebiedsplan opgesteld.

86/199

figuur 6.1 - ligging initiatief Toetsing aan Afwegingskader Het initiatief is niet getoetst aan het Afwegingskader, zie beoordelingsnotitie in bijlage 7. Verwerking in het Chw bestemmingsplan In het voorliggend Chw bestemmingsplan Buitengebied blijft de agrarische bestemming grotendeels intact, maar kan worden ingericht met natuur. Dat is op deze locatie passend. De bestemming Agrarisch - Landschapstuin wordt op basis van landschappelijke argumenten (openheid) aan de achterzijde begrensd op de huidige achterrooilijn van naastgelegen Hilsdijk nr. 100 om de openheid van het gebied te behouden 6.2.2 Initiatief 3: Gapersweg 3 Het voorliggende initiatief heeft betrekking op een deel van het perceel aan de Gapersweg 3, gelegen in het deelgebied Kernrand noord, het open weidelandschap.

87/199

figuur 6.2 - ligging initiatief Het voornemen is om een deel van de gronden als tuin bij de bestaande woning te betrekken met een zwemvijver, fruitbomen en wellicht wat kleinvee. Initiatiefnemer wil graag een bijgebouw realiseren die gebruikt kan worden als Bed & Breakfast of cursusruimte. Op termijn zou dit gebouw als mantelzorgwoning gebruikt kunnen worden. Toetsing aan Afwegingskader Het initiatief is getoetst aan het Afwegingskader, zie beoordelingsnotitie in bijlage 7 . De beoordeling van de ruimtelijke inpassing is standaard en daarmee voldoende. Verwerking in het Chw bestemmingsplan De betreffende gronden zijn in het voorliggende Chw bestemmingsplan voorzien van de bestemming Wonen. Binnen de bouwactiviteit Wonen wordt het realiseren van een bijgebouw toegestaan. In het Chw bestemmingsplan wordt B&B ook in vrijstaande bijgebouwen mogelijk gemaakt. Het gebruik als cursusruimte wordt in het kader van het Chw bestemmingsplan aangemerkt als 'aan-huis-verbonden bedrijvigheid', deze zijn onder voorwaarde toegestaan binnen wonen. Het op termijn mogelijk gebruik als mantelzorgwoning is vergunningvrij, daarbij is (als het zover is) een noodzakelijkheidsverklaring nodig. 6.2.3 Initiatief 5: Oude Kerkweg (ongenummerd) Dit initiatief heeft betrekking op het perceel Oude Kerkweg tegenover nummers 44 - 54, gelegen in het deelgebied Kernrand midden, het Kampenlandschap.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hattem&id=66c19b9f-c726-4bec-ac9e-90f6bdfd1678