CConstaterende datHarlingen
Koppel je AI →
Document · PDF

06.1 Bijlage 1 - JAARSTUKKEN 2025 definitieve versie

1a. Beeldvormende commissie - Raadszaal 17 juni 2026, gemeente HarlingenBij agendapunt: Jaarstukken Harlingen 202554.319 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

Ook de vergroening in de wijken gaat verder. Zo zijn aan de Johan van Oldenbarneveltstraat en het Molenrak nieuwe groenvakken gerealiseerd. Speerpunt 8 | Harlinger indicatoren programma 6 Het mogelijk maken van mooie evenementen in Harlingen | Sport Indicator | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? | Subsidie aan sportverenigingen per | €2,10 | €2,20 | €2,99 | €3,08 inwoner De nieuwe evenementenvisie en bijbehorende subsidieregeling blijken goed te werken. Er heeft een veelheid aan grote en kleine evenementen plaatsgevonden. Ook op het gebied van sport en cultuur. Meer informatie over Harlingen als | Cultuur Evenementenstad van het Jaar 2025 vindt u bij speerpunt 2 van het programma | Indicator | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Economie. | Bezoekers Hannemahuis | 8.540 | 16.010 | 14.661 | 11.425 Aantal uitleningen bibliotheek | 78.411 | 77.350 | 77.000 | 75.929 Algemene indicatoren Indicator | Eenheid | Bron | Harlingen | Harlingen | Harlingen | Gemeente < 2016 | 2020 | 2022 | 25.000 inw. 2022 Niet sporters | % | CBS/RIVM | 55,2% | 57,3% | 50,2% | 44,1% 2020-2024 Financiën programma 6 x €1.000 | begroting voor wijz. | begroting na wijz.

| rekening | saldo 2025 Lasten | 6.711 | 8.390 | 7.044 | 1.346 Baten | 1.021 | 1.184 | 1.363 | 179 Gerealiseerd totaal van | -5.690 | -7.206 | -5.681 | 1.525 saldo baten en lasten 34 35 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen PROGRAMMA 7 SOCIAAL DOMEIN 36 Speerpunten 1 Ieder kind mag zijn wie het is en hoe het is. Kinderen groeien op in gezondheid, welzijn en veiligheid met perspectief op een zelfstandig leven naar ieders mogelijk- heden. 2 Doelstelling van de WMO is dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en dat zij goed mee kunnen doen in de maatschappij. De ondersteuning van inwo- ners met een beperking, chronische psychische of psychosociale problemen vindt zo veel mogelijk plaats in de eigen vertrouwde leefomgeving. 3 We streven een inclusieve arbeidsmarkt na waarin iedereen meedoet. 4 Iedere statushouder integreert, participeert en bouwt een eigen bestaan op in onze gemeente. 5 Voorkomen en oplossen van schulden: een duurzame aanpak. Speerpunt 1 Ieder kind mag zijn wie het is en hoe het is. Kinderen groeien op in gezondheid, welzijn en veiligheid met perspectief op een zelfstandig leven naar ieders mogelijkheden. Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Inzet gebiedsteams De gebiedsteams van de gemeente Harlingen zetten zich in voor een veilige, gezonde en kansrijke ontwikkeling van kinderen en jongeren.

Uitgangspunt daarbij was nabijheid, preventie en samenwerking met lokale en regionale partners. De nadruk lag op het versterken van de eigen kracht, het sociale netwerk en het voorkomen van onnodige instroom in specialistische jeugdhulp. In regionaal verband is gestuurd op passende ondersteuning: zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Jeugdigen met complexe problematiek houden toegang tot de zorg die zij nodig hebben. Problemen voorkomen Preventie en vroegsignalering waren een belangrijk onderdeel van de aanpak. In afstemming met meerdere organisaties zijn signalen van opvoed- en opgroeiproblemen vroegtijdig herkend en opgepakt. Dit voorkomt zwaardere zorg. Daarnaast is ingezet op een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp, met aandacht voor passend onderwijs, het terugdringen van schoolverzuim en het bevorderen van gelijke ontwikkelkansen voor alle kinderen in Harlingen. Financiële houdbaarheid jeugdhulp De uitgaven voor jeugdhulp staan onder druk door een aanhoudend hoge en complexe zorgvraag. De gemeente blijft daarom inzetten op beheersmaatregelen zoals contractmanagement, monitoring van zorggebruik en regionale afstemming. Zo willen we de financiële houdbaarheid van het jeugdbeleid zekerstellen zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit en continuïteit van de hulpverlening.

Met het oog hierop sloot de gemeente Harlingen aan bij de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Centraal hierin staat het verder normaliseren van opgroei- en opvoedvragen en het voorkomen van jeugdhulp. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan het bieden van passende hulp, op tijd en zo dichtbij mogelijk om kinderen en gezinnen snel en effectief te ondersteunen. Extra aandacht blijft uitgaan naar het beschermen van kwetsbare jongeren en het versterken van de positie van kinderen, jongeren en hun ouders bij het vinden van passende oplossingen. Tot slot investeert de gemeente in verdere professionalisering en samenwerking, zowel lokaal als regionaal, om te komen tot een duurzaam, effectief en toekomstbestendig jeugdbeleid. 37 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen Speerpunt 2 Doelstelling van de WMO is dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en dat zij goed mee kunnen doen in de maatschappij. De ondersteuning van inwoners met een beperking, chronische psychische of psychosociale problemen vindt zo veel mogelijk plaats in de eigen vertrouwde leefomgeving. Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Woonzorgvisie In oktober stelde gemeenteraad de woonzorgvisie vast. Daaruit komen drie actielijnen voort: de woonzorgopgave in beeld, het realiseren van een nieuw woonzorgconcept, preventie en bewustzijn en integrale samenwerking. Per actielijn worden acties uitgevoerd.

De uitvoering gebeurt in samenwerking met verschillende betrokken partijen. Er is een kerngroep gevormd die op bestuurlijk en uitvoeringsniveau de opgaven bespreekt en acties uitzet. Dagactiviteiten en begeleiding Samen met De Dienst en de gemeenten Waadhoeke, Terschelling en Vlieland is een begin gemaakt met het traject Inkoop dagactiviteiten. In 2027 moet deze maatwerkvoorziening toekomstbestendig zijn en inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing, personeelstekorten en de betaalbaarheid van de Wmo. Om inzicht te krijgen in de gecontracteerde Wmo-aanbieders sloot de gemeente Harlingen aan bij de Beschikbaarheidswijzer. Gebiedsteams en inwoners kunnen hiermee gedetailleerd zoeken naar gecontracteerde Wmo-aanbieders. Toegankelijkheid algemene voorzieningen Met subsidie maken we algemene voorzieningen mogelijk die zelfredzaamheid en participatie bevorderen. Daarnaast is het Sociaal Kompas Harlingen gelanceerd. Dit online platform ondersteunt inwoners en professionals bij het vinden van aanbod op het gebied van zorg, ondersteuning, ontmoeting en welzijn. Ook is de samenwerking op Nieuw Zuid versterkt, onder meer door werkafspraken tussen de Dienst en Connexa. Welzijnswerk De gemeente subsidieerde welzijnswerk via een aantal ketenpartners. De belangrijkste zijn Connexa, Stjoer en stichting Present.

Connexa verzorgt jongerenwerk, ouderenwerk, opbouwwerk Buurtkamer, Nieuw Zuid, MienMaatsje, vrijwilligerscentrale, mantelzorgondersteuner en welzijnscoaching. Stjoer biedt sociale inloop voor inwoners met psychische kwetsbaarheid en stichting Present koppelt hulpvragen van inwoners aan vrijwilligers. Vrijwilligerswerk en mantelzorg Vrijwilligers zijn ondersteund via subsidies aan (welzijns)organisaties die vrijwilligers werven en begeleiden. Daarnaast is gewerkt aan nieuw mantelzorgbeleid. In december startte Connexa met een tweejarig innovatietraject voor het versterken van het Steunpunt Mantelzorg om de preventie en ondersteuning van mantelzorgers te verbeteren. Het triagepunt voor acute respijtzorg ging van start. Mantelzorgers die onverwacht uitvallen, kunnen hier terecht voor acute zorg en ondersteuning voor de inwoners voor wie zij mantelzorger zijn. Huisartsen, wijkverpleegkundigen en gebiedsteamwerkers kunnen hier aanvragen doen. Eén tegen eenzaamheid Om eenzaamheid terug te dringen stelde een interne werkgroep een plan van aanpak op. Rond de Week tegen Eenzaamheid is gerichte communicatie ingezet. Daarnaast zijn subsidies verstrekt aan (welzijns)stichtingen voor ontmoetingsplekken en activiteiten die eenzaamheid tegengaan en om het thema onder de aandacht brengen.

Dementievriendelijke gemeente Om als gemeente dementievriendelijk te zijn, is met onder andere inwoners met dementie, mantelzorgers en ketenpartners gewerkt aan een plan van aanpak voor dagactiviteiten. Harlingen mag zich inmiddels officieel een dementievriendelijke gemeente noemen. Het opstellen van dit integrale plan van aanpak droeg aantoonbaar bij aan deze recente erkenning. Gezond en actief leven akkoord Samen met onze ketenpartners zetten we de schouders onder het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Hiermee bevorderen wij een gezond en actief leven en een sterke sociale basis. Het plan van aanpak GALA is uitgevoerd 38 op alle thema’s. Het beweegaanbod voor ouderen is voortgezet. In het kader van valpreventie zijn opnieuw fittesten afgenomen ter ondersteuning van zelfredzaamheid en fysieke vitaliteit. Daarnaast startte het programma Sociaal Vitaal met twee groepen. Dit is gericht op ontmoeting, beweging, gezonde voeding en het versterken van sociale contacten. Bemoeizorg Bemoeizorg richt zich op inwoners die zelf geen hulp vragen en waarbij sprake is van zorg- en veiligheidsrisico’s. De aanpak is verder ontwikkeld en de eerste resultaten ervan zijn inmiddels zichtbaar. Bemoeizorg voorkomt escalaties en vermindert de druk op politie en hulpdiensten. Snelle inzet bij meldingen van onbegrepen gedrag zorgt ervoor dat minder inzet van politie en ambulance nodig is.

De samenwerking tussen vroegsignalering en bemoeizorg heeft inwoners met een huurachterstand tijdig geholpen. Persoonlijk leed en hoge maatschappelijke kosten door huisuitzetting zijn zo voorkomen. De aanpak draagt bij aan de veiligheid, leefbaarheid en het voorkomen van crisissituaties. Convenant Weer Thuis Het Convenant Weer Thuis hebben we geëvalueerd met Bouwvereniging en huurdersvereniging. De samenwerking tussen gemeenten, corporaties en zorgaanbieders blijkt versterkt. Het Transferpunt Weer Thuis zorgt voor meer structuur en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daardoor zijn ook inwoners zonder reguliere woonkansen succesvol doorgestroomd. Woningkrapte blijft een knelpunt. Nazorg is cruciaal om terugval te voorkomen. Onafhankelijke cliëntondersteuning Thuis in Cliëntondersteuning is gecontracteerd door De Dienst voor onafhankelijke cliëntondersteuning. Naast Thuis in Cliëntondersteuning kunnen de Gebiedsteams gebruik maken van Zorgbelang Fryslân. Publieke mobiliteit Vanuit de Regio Deal is een start gemaakt met de werkgroep Publieke mobiliteit. Het sociaal domein is daarin betrokken bij het onderdeel mensgerichte mobiliteit. Dit traject is nog in ontwikkeling en moet in 2026 leiden tot een visie op mobiliteit. Speerpunt 3 We streven een inclusieve arbeidsmarkt na waarin iedereen meedoet.

Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Inclusieve arbeidsmarkt Er is gewerkt aan een meer inclusieve arbeidsmarkt, waarin inwoners naar vermogen kunnen werken en maatschappelijk participeren. Inwoners kregen ondersteuning richting werk en participatie, met aandacht voor zelfredzaamheid en passende begeleiding. Bestandsanalyse De Participatiewet is uitgevoerd binnen de regionale samenwerking met De Dienst Noardwest Fryslân. In 2025 heeft De Dienst een bestandsanalyse uitgevoerd. Dit bood meer inzicht in de doelgroep en belemmeringen om stappen richting participatie te zetten. Het heeft bijgedragen aan een gerichtere inzet van instrumenten. Daarnaast bleek dat veel bijstandsgerechtigden langdurig afhankelijk zijn van een uitkering en een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Dat maakt de opgave voor duurzame uitstroom complex. Begeleiding en ondersteuning Pastiel begeleidde inwoners met perspectief richting arbeid. Binnen de gemeente Harlingen ondersteunde het Integraal Team Participatie inwoners bij werk- en participatievraagstukken. Ook zorgde het team voor samenhang tussen inkomensondersteuning, participatie, zorg en begeleiding. Deze inzet heeft geleid tot meer maatwerk en beter afgestemde ondersteuning.

Daarnaast zijn ondersteunende maatregelen op financieel en gezondheidsvlak ingezet om de bestaanszekerheid en belastbaarheid van inwoners te versterken en belemmeringen voor arbeidsparticipatie weg te nemen. Beschut werk Met extra inzet zijn aanvullende beschutte werkplekken gerealiseerd. Met dienstverleningsovereenkomsten is de samenwerking versterkt. Dit leidde tot een effectievere uitvoering van het participatiebeleid. 39 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen Speerpunt 4 Iedere statushouder integreert, participeert en bouwt een eigen bestaan op in onze gemeente. Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Integratie en participatie We hebben verder ingezet op het bevorderen van de integratie en participatie van statushouders en mensen die nog wachten op een verblijfsstatus. De nadruk lag op begeleiding vanaf een zo vroeg mogelijk moment zodat deze inwoners sneller kunnen deelnemen aan de samenleving. Dankzij de noodopvang legden we al in een vroeg stadium contact met personen die aan Harlingen zijn gekoppeld. Hierdoor startten zij hun inburgeringstraject nog voordat zij hier een woning hebben. Dit zorgt voor continuïteit in begeleiding en voorkomt vertraging bij de inburgering. Daarnaast is ingezet op actieve participatie voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning.

In samenwerking met de Dienst Noardwest-Fryslân, Connexa en het COA zijn bewoners gestimuleerd om deel te nemen aan vrijwilligersactiviteiten of betaald werk. Zo kunnen zij werkervaring opdoen, sociale netwerken opbouwen en vertrouwd raken met de lokale samenleving. De samenwerking met onze ketenpartners is inmiddels stevig verankerd dankzij korte lijnen en een gezamenlijke aanpak. Het nieuwe project Nieuwe Start helpt statushouders die na hun inburgering nog moeite hebben om aansluiting te vinden op de arbeidsmarkt. In kleine groepen werken zij aan taal, werkvaardigheden en sociale participatie. Dit traject voeren we uit samen met taalaanbieder Stavoor met als doel: zelfredzaamheid en duurzame uitstroom naar werk. Taakstelling statushouders De gemeente heeft de taakstelling voor de huisvesting van statushouders gerealiseerd en de eerdere achterstand volledig ingelopen. Dit is te danken aan de goede samenwerking met de lokale woningcorporatie. Ook gezinshereniging droeg hieraan bij. In meerdere gevallen woonden statushouders al in een woning waar hun gezinsleden later bij introkken. Dit telt mee voor de taakstelling. Daarnaast is in het voormalig MCL-pand een kleinschalige doorstroomlocatie gerealiseerd als tijdelijke vorm van huisvesting.

Speerpunt 5 Voorkomen en oplossen van schulden: een duurzame aanpak Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Versterking preventie en schuldhulpverlening Met extra ondersteuning aan inwoners met (beginnende) financiële problemen zetten we in op het voorkomen en oplossen van schulden. Het ondersteuningsaanbod is doorontwikkeld en de begeleiding tijdens en na schuldhulpverleningstrajecten versterkt. Hierdoor kregen inwoners meer houvast bij het stabiliseren van hun financiën. Dit verkleint het risico op terugval. Een pilot is gestart om de regie en samenhang binnen de gebiedsteams te versterken. Deze pilot is bedoeld om ervaring op te doen met een meer integrale werkwijze binnen de schuldhulpverlening. Ook is ingezet op betere ketensamenwerking. Vanuit de werkgroep Betaalbaarheid is de samenwerking met onder andere de woningcorporatie rond vroegsignalering versterkt. Deze samenwerking willen we verder verbeteren. Hierbij is het bestaande convenant het vertrekpunt. Harlinger indicatoren programma 7 Vergunninghouders Indicator 2022 2022 2023 2023 2024 2024 2025 2025 taak- stelling werke- lijk taak- stelling werke- lijk taak- stelling werke- lijk taak- stelling werke- lijk Aantal gehuisveste vergunning- houders 22 28 18 9 32 8 35 48 Algemene indicatoren Indicator | Eenheid | Bron | Harlingen 2022 | Harlingen 2023 | Harlingen 2024 | Gemeente < 25.000 inw.

2022/2023/2024 Banen | Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 65 jaar | meerdere 2024 | 781,9 | 782,8 | 786,1 | 719,4 Jongeren met een delict voor de rechter | % 12 t/m 21 jarigen | CBS Jeugd 2023 | 1% | 1% | 1% | 1% Kinderen in uitkeringsgezin | % kinderen tot 18 jaar | CBS Jeugd 2024 | 6% | 6% | 6% | 3% Netto arbeidsparticipatie | % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte | CBS 2024 | 68,7% | 70% | 70,2% | 73,8% van de (potentiële) beroepsbevolking Werkloze jongeren | Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende | CBS 2024 | 2% | 2% | 1% | 1% staan ingeschreven bij UWV werkbedrijf Personen met een bijstandsuitkering | Aantal per 10.000 inwoners | CBS 2025 | 460,6 | 413,7 | 333,1 | 144,7 Lopende re-integratievoorzieningen | Aantal per 10.000 inwoners 15 – 64 jaar | CBS 2024 | 413,2 | 406 | 351,7 | 156,6 Jongeren met jeugdhulp | % van alle jongeren tot 18 jaar | CBS Jeugd 2024 | 13% | 12,9% | 13,2% | 13,3% Jongeren met jeugdbescherming | % van alle jongeren tot 18 jaar | CBS Jeugd 2024 | 1,7% | 1,5% | 1,1% | 0,9% Jongeren met jeugdreclassering | % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar | CBS Jeugd 2024 | geen data | geen data | 0,6% | 0,4% Cliënten met een maatwerk-arrangement | Aantal per 10.000 inwoners | CBS 2025 GSD | 910 | 870 | 840 | 623 Wmo Financiën programma 7 x €1.000 | begroting voor wijz. | begroting na wijz.

| rekening | saldo 2025 Lasten | 31.287 | 35.750 | 34.604 | 1.146 Baten | 9.155 | 12.310 | 12.723 | 413 Gerealiseerd totaal van | -22.132 | -23.440 | -21.881 | 1.559 saldo baten en lasten 40 41 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen PROGRAMMA 8 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU 42 Speerpunten 1 Inwoners van Harlingen groeien kansrijk op, ontwikkelen zich tot gezonde volwasse- nen, worden vitaal oud en doen mee in de samenleving. 2 Een ideaal evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen (Peo- ple, planet, profit) door in te zetten op de thema’s energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame mobiliteit, en sociale duurzaamheid. 3 Een doelmatige, milieu-hygiënische, economische en duurzaam verantwoorde afvalinzameling. 4 Een efficiënte, effectieve en toekomstgerichte omgevingsdienst FUMO. 5 Doelbewust rioolbeheer. 6 Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte. 7 De REC een voortdurend punt van zorg en aandacht van de gemeente Harlingen te laten blijven in het belang van haar inwoners. Speerpunt 1 Inwoners van Harlingen groeien kansrijk op, ontwikkelen zich tot gezonde volwassenen, worden vitaal oud en doen mee in de samenleving De vergrijzing neemt toe. In Harlingen is zelfs sprake van dubbele vergrijzing. Hierdoor groeit de zorgvraag, terwijl het aantal beschikbare zorgverleners afneemt.

In deze context zijn het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) tot stand gekomen. Het IZA richt zich op het waarborgen van betaalbare en toegankelijke zorg. Via GALA leveren gemeenten hieraan een belangrijke bijdrage. Ons gezondheidsbeleid, met een sterke focus op preventie in alle levensfasen, sluit hier nauw op aan. Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving Ons gezondheidsbeleid bevordert gezondheid door inwoners een veilige, inclusieve en uitnodigende fysieke én sociale leefomgeving te bieden. De gemeente werkt aan nieuw beleid voor ontmoeten met als doel minder eenzaamheid en sterkere sociale netwerken. In de woonzorgvisie kiezen we voor domeinoverstijgende samenwerking tussen wonen, zorg en welzijn. Dat draagt bij aan leefbare wijken en een ondersteunende sociale omgeving. Er is aandacht voor veiligheid en gezondheid in de directe leefomgeving. Zo is geïnvesteerd in het vernieuwen van AED’s en het activeren van reanimatieburgerhulpverleners. Jaarlijks wordt één groep nieuwe EHBO’ers gesubsidieerd om meer inwoners te stimuleren EHBO-vaardigheden op te doen. Dit versterkt het netwerk van eerstehulpverleners in de gemeente. Het belang van groen voor mentale gezondheid nemen we mee in beleid en nieuwe initiatieven.

Daarnaast is een subsidie aangevraagd voor de wijkscan Bewegen en Ontmoeten voor Ouderen om concrete acties in de wijken te kunnen oppakken. Inclusiviteit De Lokale Inclusie Agenda richt zich op het verlagen van drempels en het verbeteren van de toegankelijkheid van de openbare ruimte en gebouwen. Op basis van deze agenda zijn een aantal actiepunten uitgezet. Verder is gewerkt aan een meer inclusieve arbeidsmarkt, waarin samen met het COC, gekeken is naar het vergroten van deelname van LHBTIQ+-inwoners. Harlingen is een dementievriendelijke gemeente waarin inwoners met dementie veilig en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Op Nieuw Zuid vonden twee voorlichtingsactiviteiten van Tûmba plaats om inclusie te stimuleren en discriminatie tegen te gaan. Meer groen Vanuit een integrale benadering werkten we aan een gezondere leefomgeving. Zo is een begin gemaakt met het verbeteren van de waterhuishouding. Daarnaast is ingezet op vergroening van de openbare ruimte met nieuwe groenvakken en bomen. Deze maatregelen zorgen voor meer ruimte om te verblijven, elkaar te ontmoeten en te bewegen in een prettige en veilige leefomgeving. Gezondheidsaspecten als voldoende groen, het beperken van hittestress en het creëren van een aantrekkelijke openbare ruimte zijn steeds meer onderdeel van ruimtelijke afwegingen.

Dit draagt bij aan een gezonde levensstijl en vormt een belangrijke basis om gezondheid structureel te verankeren in ruimtelijk beleid. Ouderen in beweging Ouderen zijn gestimuleerd om in beweging te blijven en deel te nemen aan de samenleving. Hierbij zijn oudere inwoners gemotiveerd om te blijven fietsen via onder meer het Programma Doortrappen van de provincie Fryslân. Met het 43 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen ondertekenen van het Manifest Verkeersveiligheid 2026-2030 zetten we de samenwerking met de provincie Fryslân voort op het gebied van verkeerseducatie en -veiligheid. Deze activiteiten dragen bij aan een gezonde, zelfstandige en maatschappelijk actieve oudere bevolking. Gezondheidsachterstanden verkleinen Om gezondheidsachterstanden in Harlingen te verkleinen zijn diverse preventieve en ondersteunende acties uitgevoerd. Binnen Kansrijke Start is de samenwerking tussen professionals versterkt. Zo startte de Kraambank waar jonge ouders babyspullen kunnen lenen. Ook zijn activiteiten als Zingen met je Kind opgezet. Dit is gericht op ouder-kindcontact, taalontwikkeling en opvoedondersteuning. In samenwerking met de GGD is een vervroegde intake Jeugdgezondheidszorg (JGZ) ingevoerd om kwetsbare situaties eerder te signaleren.

Aanvullende interventies zoals VoorZorg en Stevig Ouderschap en de pilot Betaalbare Kraamzorg dragen bij aan een kansrijke start voor alle kinderen. Daarnaast zijn de volgende projecten en activiteiten ingezet om gezondheidsachterstanden te verkleinen: • Voor Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) is een projectleider aangesteld. De OKO-monitor is in het najaar op de VO-scholen afgenomen. De resultaten hiervan zijn de basis voor gezamenlijke activiteiten met de ketenpartners. • De rookvrije wijkaanpak is voortgezet met extra aandacht voor vapen door jongeren. Twee coaches bieden ondersteuning bij stoppen met roken. Inwoners kunnen terecht bij een spreekuur voor advies en begeleiding. • De ketenaanpak overgewicht en obesitas is van start gegaan. De Centrale Zorgverlener (CZV) is daarbij de schakel binnen het netwerk van deze ketenaanpak. • JOGG is gestart met het project ‘Groentehapjes in 10 stapjes’ om baby’s op een positieve manier kennis te laten maken met diverse groenten. Twee BSO’s deden in de zomer mee aan het project ‘de gezonde smikkelweken’: een week lang groente bakken, koken, proeven en ontdekken. • Vanuit de blijvende inzet voor een positieve sportcultuur die gezonde leefstijl in alle gedragingen stimuleert, zijn sportverenigingen actief benaderd en ondersteund.

Drie sportkantines zijn voorzien van een gezonde box waarmee zij naast het bestaande aanbod, ook verantwoorde keuzes aanbieden. Zo ervaren verenigingen wat goed aansluit bij hun leden. Bevallen de producten, dan kunnen deze een vaste plek krijgen in het assortiment. Dit maakt gezonder eten een normale en aantrekkelijke keuze naast de minder gezonde opties zoals patat of alcohol. • Er is extra aandacht besteed aan kwetsbare gezinnen door ouders via Home- Start en Buurtgezinnen intensief te ondersteunen bij het versterken van hun opvoedvaardigheden. • Het armoedebeleid is geactualiseerd. Via Welzijn op Recept krijgen inwoners laagdrempelig ondersteuning bij gezondheids- en welzijnsvragen. Al deze acties verkleinen gezondheidsachterstanden door preventie te versterken, kwetsbare gezinnen eerder te ondersteunen en de sociale en fysieke leefomgeving gezonder en inclusiever te maken. Minder psychische en mentale druk jongeren Om de psychische en mentale druk bij jongeren te verminderen zijn meerdere acties ingezet. De Preventieaanpak OKO is bedoeld om een veilige leefomgeving voor jongeren te creëren en aandacht te geven aan hun mentaal welbevinden. Via het jeugdteam en de POH-jeugd blijft laagdrempelige ondersteuning beschikbaar. Jongeren en hun ouders kunnen zo snel en dichtbij hulp krijgen.

Met de lokale vertaling van het Friese transformatieplan Mentale Gezondheid en Veerkracht, willen we structureel inzetten op vroegtijdige signalering en versterking van mentale gezondheid. Vooruitlopend op wettelijke verplichtingen hebben we actief ingezet op suïcidepreventie. Alle Gebiedsteams zijn hiervoor getraind en er is een suïcideprotocol opgesteld. Met deze acties willen we mentale veerkracht versterken, psychische klachten voorkomen en de beschikbaarheid van tijdige ondersteuning voor jongeren in kwetsbare situaties vergroten. Vitaal ouder worden Er zijn diverse acties uitgevoerd om vitaal ouder worden te stimuleren. De gemeente deed een wijkscan van ontmoeten en bewegen voor ouderen. Dit geeft handvatten om een wijk zo in te richten dat deze meer uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Het bestaande beweegaanbod voor ouderen is voortgezet. Daarnaast is het programma Sociaal Vitaal van start gegaan met twee groepen, gericht op ontmoeting, beweging, gezonde voeding en het onderhouden van sociale contacten. Ouderen worden hierbij actief gestimuleerd om deel te nemen aan activiteiten die hun vitaliteit versterken. 44 Op het gebied van gezondheid en zorg zijn stappen gezet. Via de pilot Welzijn op Recept krijgt met name de oudere doelgroep laagdrempelige ondersteuning. Samen met huisartsen ontwikkelen we een plan van aanpak voor toekomstbestendige huisartsenzorg.

Daarbij verkennen we wat het sociaal domein kan bijdragen om de druk op de huisartsenzorg te ontlasten. Met deze initiatieven dragen we bij aan een veilige, gezonde en sociale leefomgeving voor ouderen. Daarbij staan fysieke en mentale vitaliteit, sociale participatie en ondersteuning van mantelzorgers centraal. Speerpunt 2 Een ideaal evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen (people, planet, profit) door in te zetten op de thema’s energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzame mobiliteit, en sociale duurzaamheid. Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Klimaatbestendig Het afgelopen jaar is verder gewerkt aan een klimaatbestendig Harlingen. Het riool is op diverse plekken verbeterd en uitgebreid. De openbare ruimte is groener en waterbestendiger ingericht door extra groenvakken, nieuwe bomen en een verbeterde waterafvoer. Bewoners zijn hierbij actief betrokken, bijvoorbeeld door het aanschaffen van regentonnen en het aanleggen van groene daken en geveltuinen. We stimuleren bewoners om zelf klimaatbestendige maatregelen te nemen om zo bij te dragen aan een groene, veerkrachtige en toekomstbestendige leefomgeving. Al deze activiteiten zijn onderdeel van een langetermijnstrategie voor een volledig klimaatbestendige gemeente in 2050.

Vergroenen Bij de vergroening van de openbare ruimte is nadrukkelijk aandacht besteed aan het versterken van de biodiversiteit. Zo zijn op meerdere locaties in de stad, waaronder de Zuiderhaven, het Zuiderplein en het Franekereind, extra groenvakken aangelegd, vaak met inheemse beplanting. De aanplant van nieuwe bomen in de Lanen, met verbeterde groeiplaatsen, draagt bij aan het creëren van robuustere en beter verbonden leefgebieden voor planten en dieren. Deze maatregelen versterken de ecologische kwaliteit en dragen bij aan een klimaatbestendige en aantrekkelijke leefomgeving voor mens en natuur. Energietransitie We boekten opnieuw voortgang richting ‘gasloos’ en energieneutraal in 2050. Dit is mede te danken aan de uitvoering van het geactualiseerde Programma Duurzaam Harlingen. Voor de warmtetransitie hebben we een bronnenstrategie en plan van aanpak gemaakt voor het Warmteprogramma. Samen met diverse partijen hebben we verder gewerkt binnen de Friese Energietafel. Het besparen van energie en het verminderen van de warmtebehoefte zijn speerpunten geweest richting inwoners, bedrijven en ons zelf. We zijn bezig geweest met de uitvoering van de isolatie-aanpak. Ook is gewerkt aan een Laadvisie. Vaststelling en uitwerking hiervan zijn gepland voor 2026.

Circulair Naast aandacht voor de energiedoelstellingen besteedden we ook aandacht aan doelen voor de transitie naar een circulaire economie en klimaatadaptatie. We gingen aan de slag met de invoering van Circulaire Economie in onze werkwijze Speerpunt 3 Een doelmatige, milieu-hygiënische, economische en duurzaam verantwoorde afvalinzameling Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Voor het verbeteren van afvalscheiding legden we de nadruk op nascheiding. Deze is verder uitgebreid en efficiënter gemaakt. Deze betere afvalscheiding bevordert hoogwaardige recycling. We hebben de aanpak opruimen van zwerfafval op land en in het water voortgezet. Hiervoor gaven we uitvoering aan het uitvoeringsplan zwerfafval 2021-2024. Dit plan is verlengd tot en met 2027. Via diverse projecten hebben vrijwilligers actief zwerfafval opgeruimd. Ook waren er projecten met scholen. We stimuleren en faciliteren initiatieven met onder andere de Rommelrinners. 45 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen Speerpunt 4 Zorgdragen voor een efficiënte, effectieve en resultaatgerichte bedrijfsvoering van en meewerken aan de toekomst van de FUMO Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Wij hebben de gang van zaken rond de FUMO gevolgd en ondersteund.

Het gaat over de doorontwikkeling als organisatie, het verder verbeteren van de operationele uitvoering en de gemeenschappelijke regeling van en voor de Friese overheden. We hebben ambtelijk en bestuurlijk bijgedragen aan deze doorontwikkeling. Speerpunt 5 Doelbewust rioolbeheer Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? In de Pieter Jelles Troelstrastraat, de Jonkheer A.F de Savornin Lohmanstraat, de Oude Trekweg en de Groen van Prinstererstraat is de riolering vervangen door een gescheiden rioolstelsel. Daarnaast is de riolering gereinigd in de Industriehaven en in de omgeving van de Galjoenweg. Met deze werkzaamheden is gezorgd voor het goed functioneren van de riolering en gaven we uitvoering aan de gemeentelijke taken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Speerpunt 6 Een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Er zijn diverse stappen gezet om de stad klimaatbestendig te maken. Zo zijn op verschillende plekken, zoals de Zuiderhaven, het Zuiderplein, Franekereind en de Johan van Oldenbarneveltstraat, extra groenvakken aangelegd. In de Lanen zijn nieuwe bomen geplant met verbeterde groeiplaatsen. Om de waterafvoer te verbeteren is op de Oude Trekweg een extra hemelwaterriool gerealiseerd. Hiermee is een van de knelpunten uit de stresstest (wateroverlast) aangepakt.

Speerpunt 7 De REC een voortdurend punt van zorg en aandacht van de gemeente Harlingen te laten blijven in het belang van haar inwoners. Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? We hebben periodiek overleg gevoerd met de provincie over actuele ontwikkelingen en gebeurtenissen en toegezien op een goede uitvoering van het communicatie-protocol. Harlinger indicatoren programma 8 Milieu Indicator 2022 2023 2024 2025 Restafval dat wordt verbrand (per inwoner*) 118 kg 100 kg 104 kg 105 kg *Bron: Omrin Ecologisch beheer Indicator | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Ecologisch beheerd areaal: Talud | 15.331 m2 | 15.331 m2 | 16.690 m2 | 19.712 m2 Bijenlint bermen | 11.470 m2 | 11.470 m2 | 49.482 m2 | 72.172 m2 Natuurlijke oevers en wadi | 5.588 m2 | 5.588 m2 | 2.190 m2 | 2.190 m2 Ruigte en braakliggende percelen | 44.198 m2 | 44.198 m2 | 34.935 m2 | 34.935 m2 Bloemrijk kruidenmengsel | 116.390 m2 | 116.390 m2 | 121.073 m2 | 103.163 m2 Totaal | 192.977 m2 | 192.977 m2 | 227.370 m2 | 232.172 m2 Ecologisch groenbeheeris een vorm van groenbeheer waarbij de inheemsefloraenfaunacentraal staan. Ecologisch beheer is er op gericht de biodiversiteit te vergroten en de flora en fauna de kans te geven zich door natuurlijke processente ontwikkelen. De soortensamenstelling van een stuk groen wordt grotendeels bepaald door natuurlijke concurrentie en bijgestuurd door de beheerder.

Algemene indicatoren Indicator | Eenheid | Bron | Harlingen | Harlingen | Harlingen | Gemeente < 25.000 inw. 2022 | 2023 | 2024 | 2022/2023/2024 Omvang huishoudelijk restafval* | Kg/inwoner | CBS 2024 | 209 | 200 | 205 | 106 Hernieuwbare elektriciteit** | % | RWS 2022 | 176,3% | geen data | geen data | 45,7% *Cijfers over huishoudelijk restafval komen van het CBS. Het CBS heeft geen recentere cijfers voorhanden **De geleverde restwarmte van de REC geldt als hernieuwbaar. Financiën programma 8 x €1.000 | begroting voor wijz. | begroting na wijz. | rekening | saldo 2025 Lasten | 5.348 | 7.942 | 5.599 | 2.343 Baten | 4.471 | 5.186 | 4.893 | -293 Gerealiseerd totaal van saldo | -877 | -2.755 | -706 | 2.049 baten en lasten 46 47 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen PROGRAMMA 9 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING 48 Speerpunten 1 Uitvoering woonvisie en regionale woningmarktafspraken. 2 Leegstand en verpaupering tegengaan. 3 Werken aan een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevings- kwaliteit. Speerpunt 1 Uitvoering woonvisie en regionale woningmarktafspraken Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Extra woningen Langs verschillende lijnen werkten we aan de uitvoering van de woonvisie. Een belangrijk moment was het besluit over de nieuwe stadswijk Veste/Spaansen.

Hier worden de komende jaren 320 woningen gebouwd met een gevarieerd programma voor een brede mix aan bewoners. Deze ontwikkellocatie is veruit de grootste bouwlocatie voor de komende jaren. Ze vormt daarmee de basis voor de programmatische herijking van de Regionale Woondeal Noardwest Fryslân. Deze is vlak voor de zomer afgesloten met de gemeente Waadhoeke, de provincie en het Rijk. Belangrijk speerpunt is het programmeren van 500 extra woningen in de regio tot en met 2030. Hierbij is specifiek aandacht voor passende woningen voor senioren. In de woonzorgvisie is deze opgave voor Harlingen uitgewerkt. Vanuit een gezamenlijke bestuurlijke opdracht werken we inmiddels aan de speerpunten van de woonzorgvisie. Volkshuisvestingsprogramma In het najaar startte een onderzoeksbureau met een woonbehoefteonderzoek. De resultaten zijn in de loop van 2026 beschikbaar. Parallel hieraan werken we aan een woonmonitor/dashboard, op basis van eigen gemeentelijke data. Woonzorgvisie, Regionale Woondeal, afsprakenkader ouderenhuisvesting en woonbehoefteonderzoek geven richting aan ons Volkshuisvestingsprogramma. Het vaststellen van dit programma wordt wettelijk verplicht vanuit de nieuwe wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Door de val van het kabinet is het vaststellen van deze wetgeving vertraagd.

Dit heeft ook gevolgen voor het invoeren van de urgentieverordening, waaraan in breed Fries verband is gewerkt. Meldpunt Goed Verhuurderschap De informatievoorziening van het meldpunt Goed verhuurderschap is aangevuld met de regels uit de wet Betaalbare huur. In 2025 is gewerkt aan een uitvoerings- en handhavingsprotocol ten aanzien van deze wetgeving; deze worden in 2026 vastgesteld. Onderdeel hiervan is een beleidskader om misstanden in de (particuliere) verhuursector te kunnen aanpakken. Speerpunt 2 Leegstand en verpaupering tegengaan Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Binnen het project ‘revitalisering monumentale binnenstad Harlingen’ is vanuit het stadsherstelfonds subsidie verstrekt voor het restaureren van het ‘van Hulsthuisje’. Dit is het gemeentelijk monument aan Kanaalweg 14. Deze restauratie is bijna gereed. Daarmee heeft het pand weer een uitstekende staat van onderhoud. Speerpunt 3 Werken aan een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit Wat hebben we in 2025 gedaan en wat hebben we bereikt? Met de nieuwe Omgevingswet streven we naar minder regels, meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk en vertrouwen als uitgangspunt. Wij hebben hier inhoud en uitvoering aan gegeven met het opstellen van de Omgevingsvisie voor het gehele grondgebied van de gemeente. Er ligt een eerste concept.

Deze is opgebouwd aan de hand van een aantal opgaves, zowel thematisch als gebiedsgericht, en een aantal principes. Aan de hand hiervan is er een participatietraject geweest met onder andere een geslaagde bijeenkomst op het strand onder de naam ‘Harlingen Denk Mee aan Zee’. Voor het bedrijventerrein Oostpoort en de Koningsbuurt is een omgevingsplan opgesteld. Inmiddels is een eerste set nieuwe regels voor dit plan uitgewerkt. De wijzigingen in het omgevingsplan voor de woningbouwontwikkeling op het Spaansenterrein (de wijk Gratinga) zijn inmiddels onherroepelijk. Verder gaven we inhoud aan de ontwikkeling van de Westerzeedijk, de Willemshaven, het Waterfront (Waddenpromenade, veerhaven, sluiscomplex en lang parkeren) en het begeleiden van nieuwe (bouw)initiatieven. Ook hebben we uitvoering gegeven aan de woonvisie en de inzet van VTH verbeterd. Harlinger indicatoren Aanbod huurwoningen Indicator* | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Beschikbare huurwoningen naar prijsklasse Goedkoop | 15% | 15% | 12% | 12% Betaalbaar | 75% | 78% | 75% | 75% Bereikbaar | 10% | 7% | 13% | 13% *Bron: De Bouwvereniging (2024). Vermelde cijfers zijn exclusief aanbod overige (sociale) verhuurders. (2024: Goedkoop: huur < €477,20; Betaalbaar: huur tussen €477,20 en €682,96 (lage aftoppingsgrens); bereikbaar: huur tussen €682,96 en €900,07).

Lastendruk bedrijven Indicator | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Gemiddeld aanslag OZB alle Friese gemeenten (alle categorieën) | 13.506 | 14.068 | 15.187 | 15.825 Gemeente Harlingen gemiddelde aanslag over alle categorieën | 15.380 | 15.644 | 18.718 | 19.856 Plaats ranglijst gemeente Harlingen (van de 18 gemeenten) | 12 | 11 | 14 | 15 49 Algemene Indicatoren Indicator | Eenheid | Bron | Harlingen 2022 | Harlingen 2023 | Harlingen 2024 | Harlingen 2025 | Gemeente < 25.000 inw. 2023/2024/2025 Gemiddelde WOZ waarde | 1000 euro | CBS 2025 | 208 | 237 | 248 | 263 | 427 Nieuw gebouwde woningen | Aantal per | BAG 2024 | 25,6 | 9,6 | 3,6 | geen data | 8,6 1000 woningen Demografische druk* | % | CBS 2025 | 88,3% | 88% | 86,6% | 88,3% | 82% Gemeentelijke woonlasten | In Euro’s | COELO 2025 | 644 | 662 | 694 | 748 | 996 eenpersoonshuishoudens Gemeentelijke woonlasten | In Euro’s | COELO 2025 | 723 | 766 | 800 | 854 | 1.091 meerpersoonshuishoudens *De som van het aantal personen van 0 tot 20 en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding van het niet-werkende deel van de bevolking tot het werkende deel van de bevolking. Financiën programma 9 x € 1.000 | begroting voor wijz. | begroting na wijz.

| rekening | saldo 2025 Lasten | 1.847 | 5.271 | 2.747 | 2.524 Baten | 442 | 2.532 | 839 | -1.693 Gerealiseerd totaal van | -1.406 | -2.739 | -1.908 | 831 saldo baten en lasten 50 51 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen PARAGRAFEN A. OVERZICHT LOKALE HEFFINGEN | was het tarief per aansluiting €201,60. De tarieven voor de gebruikersheffing zijn met het geschatte inflatiepercentage van 2,8% verhoogd. Algemeen De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten | Toeristenbelasting van de gemeente. Van de lokale heffingen die bij de algemene dekkingsmiddelen | Onder andere de lasten die verband houden met deelname aan de VVV Fryslân horen zijn de onroerende-zaakbelastingen de belangrijkste. De opbrengst van de | structuur, Marrekrite en wintersfeerverlichting van historische schepen worden toeristenbelasting gaat ook naar de algemene dekkingsmiddelen. Daarnaast zijn | gedekt uit de toeristenbelasting. Het tarief is in 2025 verhoogd naar €1,95 per er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen. Dit zijn onder | persoon per overnachting. andere de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Bij de vaststelling van de begroting 2025 is uitgegaan van een verhoging van de | Automatische incasso tarieven met het geschatte inflatiepercentage van 2,8%. | De gemeentelijke aanslag kan via automatische incasso worden betaald in 8 termijnen.

In 2025 maakten circa 5.986 belastingplichtigen er gebruik van. Dit komt Onroerende-zaakbelastingen | neer op bijna 68% van het totaal aantal belastingplichtigen. De WOZ waarde wordt gebruikt voor verschillende belastingen, te weten de onroerende-zaakbelastingen, het eigenwoningforfait voor de inkomstenbelasting, | Kostendekkendheid leges en heffingen de erfbelasting en de watersysteemheffing gebouwd. De gemeente stelt de WOZ | Kostendekkendheid | Rioolheffing 2025 | Afvalstoffenheffing 2025 waarde ieder jaar opnieuw vast. De WOZ waarde en de bijbehorende aanslag | Lasten taakveld inclusief toerekeningen | 1.369.000 | 1.979.000 OZB kan dus per jaar verschillen. De OZB wordt berekend door de WOZ waarde te | Baten taakveld exclusief heffingen | -167.000 vermenigvuldigen met het vastgestelde OZB percentage (woning, niet-woning). | Kwijtschelding | 122.000 Deze percentages worden ieder jaar door de gemeente vastgesteld. | Netto lasten taakveld | 1.369.000 | 1.934.000 In 2025 is het OZB percentage voor zowel woningen als niet-woningen verhoogd | Toe te rekenen kosten met het geschatte inflatiepercentage van 2,8% en een extra verhoging toegepast van 12% voor woningen en 8% voor niet-woningen extra verhoging van 1% zoals | Overhead | 247.000 | 106.000 vastgesteld bij de begroting van 2023.

| (Compensabele) BTW | 270.000 | 402.000 Totale kosten | 1.886.000 | 2.442.000 Afvalstoffenheffing Bij de opbrengst van de afvalstoffenheffing is uitgegaan van volledige | Opbrengst heffing | 1.839.000 | 2.201.000 kostendekking (100%) voor het inzamelen en verwerken van GFT en huishoudelijk | Bijdrage vanuit de voorziening(+)/storting | 47.000 | 145.000 afval. | in de voorziening (-) Het tarief voor afvalstoffenheffing één -en meerpersoonshuishouden is in 2025 | Totale baten na mutatie voorziening | 1.886.000 | 2.346.000 gelijk gebleven aan het tarief van 2024 (respectievelijk €217,08 en €323,04). De | Tekort | 96.000 tarieven voor een extra grijze of groene container zijn verhoogd met 2,8% inflatie. | Dekkingspercentage | 100% | 96% Rioolheffing Bij de opbrengst van de rioolheffing is van de maximaal toegestane kostendekking van 100% uitgegaan. Voor niet-woningen met een oppervlakte tussen de 25m² en 60m² is een lager tarief van toepassing (in 2025 €100,80). Voor de overige objecten 52 Overzicht tarieven op hoofdlijnen | Kwijtscheldingsbeleid Soort heffing | 2024 | 2025Er is kwijtschelding mogelijk voor de aanslag afvalstoffenheffing, ozb eigenaar Onroerende zaakbelastingen | woning en de aanslag rioolheffing woning.

Het beleid van de gemeente Woningen | is er op gericht om voor de betreffende belastingsoorten de wettelijke eigenarentarief | 0,0977% | 0,1021% | kwijtscheldingsmogelijkheden zo optimaal mogelijk te benutten. Niet woningen | In onderstaande tabel staan een aantal gegevens met betrekking tot de eigenarentarief | 0,3601% | 0,3718% | kwijtschelding weergegeven. gebruikerstarief | 0,2704% | 0,2761% Afvalstoffenheffing | Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Rekening 2025 voor eenpersoonshuishoudens | €217,08 | €217,08 | Aantal verzoeken volledige voor meerpersoonshuishoudens | €323,04 | €323,04 | kwijtschelding | 451 | 450 | 495 voor extra containergebruik (grijs) | €162,60 | €167,16 | Aantal verzoeken gedeel- voor extra containergebruik (groen) | €29,52 | €30,36 | telijke kwijtschelding | 4 | 30 | 1 Rioolheffing | Aantal verzoeken dat is voor eigenaren niet-woning 25m2-60m2 | €95,40 | €100,80 | afgewezen | 105 | 120 | 157 voor eigenaren alle overige objecten | €190,80 | €201,60 | Totaal aantal verzoeken | 560 | 600 | 653 voor gebruikers per volle 150 m3 250m3 | €35,04 | €36,00 Lastendruk Jaarlijks wordt door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) een onderzoek verricht naar de ontwikkeling van de lokale lasten.

Uit de rapportage over 2025 blijkt dat de omvang van de gemeentelijke heffingen in Friesland tot de laagste van Nederland behoort. Bij het onderzoek zijn betrokken de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De gemiddelde woonlasten in Friesland bedragen voor een eenpersoons- huishouden €813 en voor een meerpersoonshuishouden €919. De woonlasten in Harlingen bedragen €748 en €854 waarmee respectievelijk een 7e en een 4e plaats wordt ingenomen van de 18 Friese gemeenten. Voor wat betreft de lastendruk voor bedrijven neemt Harlingen de 15e plek van Friesland in. 53 54 B. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Algemeen De gemeente wil op een gestructureerde wijze risico’s beheersen en eventuele risico’s bewust nemen. Om die reden is het van belang om inzicht te hebben in eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen en de beschikbare weerstandscapaciteit om deze risico’s op te vangen. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording komt in deze paragraaf de volgende informatie aan de orde: • Het beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s • Inventarisatie van de risico’s • Inventarisatie van de weerstandcapaciteit • Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen.

Beleid inzake weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid is vastgelegd in de Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 2015 welke in de raadsvergadering van 1 juli 2015 is vastgesteld. Begrippen In deze paragraaf zijn de volgende begrippen gedefinieerd: Begrip Toelichting Weerstandscapaciteit Dit is het geheel van middelen en mogelijkheden om niet begro- te, onvoorziene en (mogelijk) substantiële kosten te dekken. Risico’s Risico’s zijn al die gebeurtenissen die het realiseren van organi- satie-doelstellingen in de weg staan. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn te ondervangen en die een financieel nadelig gevolg kunnen hebben. Weerstandsvermogen Dit is de mate waarin onverwachte financiële tegenvallers kun- nen worden opgevangen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit. Risicomanagement Het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden van de risico’s en/of de gevolgen van de risico’s beheersbaar houdt. Beheersmaatregelen Het stelsel van maatregelen en procedures die worden genomen om de onderkende risico’s te ondervangen dan wel om de opko- mende risico’s te signaleren en het effect hiervan te beperken.

55 Jaarstukken 2025 gemeente Harlingen Cyclische aanpak Risicomanagement is een systematisch en regelmatig terugkerend proces om risico’s te identificeren, te analyseren en te beoordelen en op basis hiervan maatregelen te nemen en te evalueren. Het is een in hoge mate gestandaardiseerd proces dat de volgende stappen kent: Fase Activiteiten Stap 1: Identificeren In deze fase worden alle potentiële risico’s geïnventariseerd. Van belang is een brede en gestructureerde benadering waarmee zoveel mogelijk risico’s in beeld kunnen worden gebracht. Het volledig en eenduidig in kaart brengen van de betrokken risico’s is van groot belang voor de verdere fasen. Stap 2: Analyseren en beoor- delen Na het in kaart brengen van de risico’s kunnen deze geanaly- seerd worden. De analyse bestaat uit een inschatting van de kans dat een gebeurtenis optreedt, waarbij tevens wordt aange- geven wat de gevolgen van het optreden van het risico kunnen zijn. In deze processtap worden de risico’s gekwantificeerd. De basis voor de risicoweging of kwantificering is de “kans maal ge- volg” methodiek. Deze systematiek wordt bij hoofdstuk 3 nader toegelicht. Stap 3: Maatregelen nemen Wanneer risico’s worden onderkend, zijn een aantal oplossingen mogelijk. Voor elk risico moet een keuze gemaakt worden uit de volgende vier maatregelen: vermijden, verminderen, overdragen of accepteren.

Stap 4: Bewaken / monitoren Het doel van continue monitoring is om tijdig (wijzigingen in) ri- sico’s te signaleren, adequate maatregelen te kunnen treffen en waar nodig bij te sturen. Hoe eerder een (wijziging in een) risico wordt gesignaleerd, hoe beter de gevolgen te beheersen zijn. Er wordt zo veel mogelijk aangesloten op de bestaande planning & control cyclus. Inventarisatie van de risico’s Hieronder worden de risico’s genoemd en toegelicht die tot het moment van aanbieden van de begroting bekend zijn. Om de risico’s te kwantificeren wordt de “kans maal gevolg” methodiek toegepast. Het gevolg is de schade als het risico zich daadwerkelijk voordoet. Voor het gevolg wordt een niet begroot geldbedrag genoemd en onderbouwd. De kans is de waarschijnlijkheid, uitgedrukt in een percentage, dat het risico zich daadwerkelijk voor kan doen. De kans vermenigvuldigd met het gevolg geeft het risicobedrag weer dat in de risico-inventarisaties (van begroting en jaarrekening) wordt opgenomen.

Voor het inschatten van de kans wordt het volgende uitgangspunt gehanteerd: Aantal keren dat een risico zich naar verwachting voordoet Kans < 1 x per 10 jaar 10% 1 x per 5 – 10 jaar 30% 1 x per 2 – 5 jaar 50% 1 x per 1 – 2 jaar 70% 1 x per jaar of > 90% Overzicht inventarisatie risico’s nr | Risico | Omschrijving risico | Beheersmaatregel | Kans | Geldgevolg | Fin effect Fin effect structureel | incidenteel 1 | Wachtgeld wethouders | Wethouders hebben na beëindiging van het wethou- | Jaarlijkse actualisatie wachtgeld-verplichting. | 50% | 450.000 | 225.000 derschap recht op wachtgeld. Op het moment van | Met een last van ca. 150.000 euro per jaar per wet- beëindiging wordt dit recht berekend en wordt ten | houder betekent dit een incidenteel negatief effect laste van het rekeningresultaat een dotatie aan de | van €450.000 voorziening gedaan. Risico betreft het ontoereikend | Dit bedrag wordt als financieel effect meegenomen zijn van het rekeningsaldo om deze dotatie te kunnen | voor een juiste weergave van het weerstandsver- doen. | mogen. 2 | Zeer beperkt invloed op | Harlingen heeft binnen de gemeenschappelijke | Tijdig reageren op begrotingen van gemeenschap- | 30% | 50.000 | 15.000 | 15.000 begroting en plannen | regelingen/verbonden partijen slechts een beperkt | pelijke regelingen. Indien mogelijk / noodzakelijk, van gemeenschappelijke | stemrecht.

Hierdoor is de invloed die de gemeente | gezamenlijk optreden met andere Friese gemeen- regelingen / verbonden | heeft op majeure ontwikkelingen binnen deze partij- | ten. Sterke positie innemen in de verschillende partijen. | en, zeer beperkt. | Algemene en Dagelijkse Besturen (AB en DB). 3 | Risicodrager bij ge- | Gemeenschappelijke regelingen hebben hun eigen | Tijdig reageren op begrotingen van gemeenschap- | 10% | 100.000 | 10.000 meenschappelijke | weerstandscapaciteit om risico’s op te kunnen van- | pelijke regelingen. Indien mogelijk / noodzakelijk, regelingen | gen. Indien deze capaciteit niet toereikend is, dan zijn | gezamenlijk optreden met andere Friese gemeen- de eigenaren van de gemeenschappelijke regelingen | ten. Sterke positie innemen in de verschillende (de gemeenten) achtervang | Algemene en Dagelijkse Besturen (AB en DB). 4 | Rampen | Risico dat op grondgebied van Harlingen zich een | Verzekeringen en adequate crisisbeheersing organi- | 10% | 2.000.000 | 200.000 ramp voordoet. | satie, waardoor gevolgen beperkt kunnen worden. 5 | Planschade | Vooraf zal op basis van inschatting moeten worden | Voor elke wijziging van een bestemmingsplan moet | 30% | 100.000 | 30.000 bezien wat de mogelijke planschade zou kunnen zijn. | een inschatting van mogelijke planschade opgeno- Deze schade dient dan verdisconteerd te worden in | men worden.

De gemeente Harlingen zal dit in de bv. de aankoop van de grond. Planschade blijft daar- | leges tot uitdrukking moeten brengen, zodat de door een financiële risicofactor | kosten voor rekening van de initiatiefnemer blijven komen. 6 | Bodemverontreiniging | Bij herontwikkeling van binnenstedelijke locaties is er | Bodembeleid en bodemkwaliteitskaart moeten up- | 10% | 200.000 | 20.000 kans op bodemverontreiniging. In het buitengebied | to-date zijn. Deze taak is belegd bij de FUMO. wordt de gemeente soms geconfronteerd met illegale stort. De kosten komen dan voor rekening van de gemeente. 56 7 | Geldleningen | Aan enkele verenigingen zijn geldleningen verstrekt. | Monitoring van financiële ontwikkelingen aan de | 10% | 250.000 | 25.000 Het risico is dat verenigingen niet aan hun betalings- | hand van jaarrekening en begroting. verplichtingen kunnen voldoen. 8 | Garantstellingen | Binnen de gemeente Harlingen is er in totaal voor | Het betreft hier een achterborgstelling voor 50%. | 0% | 92.000.000 | 0 Waarborgfonds Sociale | €92 miljoen aan leningen verstrekt waar het Waar | - | Risico dat hier aanspraak op wordt gemaakt is zeer Woningbouw (WSW) | borgfonds Sociale Woningbouw (WSW) garant voor | gering. staat inzake verstrekte leningen aan de Bouwver- eniging.

Indien er aanspraak op deze garantstelling wordt gedaan en het WSW dit niet kan betalen dan is er sprake van een gedeeltelijke achterborgstelling door het Rijk en de gemeente. 9 | Garantstellingen | De gemeente staat ultimo 2025 garant voor €6,9 | Alvorens de gemeente garant staat wordt van een | 10% | 6.900.000 | 690.000 miljoen aan diverse partijen. Het risico bestaat dat de | partij een risico-inschatting gedaan in welke de gemeente de garantie moet betalen aan de lenende | partij zijn verplichting kan nakomen. partij niet kan voldoen aan de verplichtingen richting de geldverstrekker. 10 | Aansprakelijkheid | Burgers en/of bedrijven kunnen de gemeente aan- | Adequate beheersmaatregelen en goede onder- | 30% | 250.000 | 75.000 sprakelijk stellen wegens het bijvoorbeeld niet func- | houdsplannen. tioneren van riool (wateroverlast), werkzaamheden | Adequaat reageren op brieven, vragen en klachten die (wel of niet) worden uitgevoerd door gemeen- | van burgers en bedrijven. Aansprakelijkheidsverze- telijk personeel die overlast of schade veroorzaken, | kering. onvoldoende handhaven, onvoldoende onderhoud aan wegen, trottoirs, fietspaden etc. met schade als gevolg. 11 | Belastingen | Belastingwetgeving (BTW, BCF, WKR etc.) is complex | De gemeente heeft op het gebied van belastingen | 10% | 500.000 | 50.000 en soms multi-interpretabel.

Risico is aanwezig ver- | samenwerkingen met diverse partijen. Caraad schillen van inzicht en/of interpretatie ontstaan over | v.w.b. de vennootschapsbelasting en EFK Belastin- de toepassing. Dit kan leiden tot een naheffing van de | gen v.w.b. omzetbelasting. Met hen is nauw con- zijde van de fiscus | tact. Samen met opleidingen/cursussen van interne personeel wordt hiermee de kans op het maken van fouten gereduceerd. 12 | Onderhanden projecten | Bij de onderhanden projecten loopt de gemeente | Periodiek wordt er gerapporteerd over de stand van | 10% | 1.000.000 | 100.000 het risico dat budgetten worden overschreden door | zaken van de projecten. Er wordt gerapporteerd onvoorziene zaken. | over de voortgang van de bestedingen en de toerei- kendheid van het budget. Door dit tijdig in beeld te brengen kan er tijdig worden ingegrepen. 57 13 | Juridische procedures | Jaarlijks worden diverse procedures door of tegen de | De raad wordt regelmatig geïnformeerd over lopen- | 10% | 1.000.000 | 100.000 gemeente gevoerd. De uitkomst en de omvang zijn | de gerechtelijke procedures. in een aantal gevallen onzeker en deze procedures kunnen dan ook als een risico worden aangemerkt. Zolang ze nog lopen is het van belang om deze zaken niet openbaar te behandelen omdat de onderhan- delingspositie tegenover derden daardoor mogelijk wordt geschaad.

Bovendien kunnen er wettelijke belemmeringen aanwezig zijn welke openbare behan- deling van zaken niet toestaan 14 | Baggerkosten | De baggerkosten Ludinga zijn de verantwoordelijk- | Er worden gesprekken gevoerd met de ontwikke- | 70% | 120.000 | 84.000 heid van de gemeente. Het bagger is echter eerst | laar. uitgevoerd en voorgefinancierd door de gemeente. Risico is aanwezig dat ontwikkelaar kosten niet ver- goed. 15 | Uitvoering beheerplan- | Door personele schaarste op de arbeidsmarkt kunnen | Beheerplannen worden iedere 5 jaar geactua- | 30% | 1.000.000 | 300.000 nen | beheerplannen niet altijd conform planning uitge- | liseerd. De prijsstijgingen op de markt worden voerd worden. Risico op achterstallig onderhoud is | gemonitord en er is sprake van goed accounthou- hierdoor aanwezig waardoor de onderhoudskosten in | derschap met aannemers om ontwikkelingen tijdig een later stadium hoger zijn. Tevens bestaat het risico | te volgen en of op in te spelen. dat de kosten stijgen als gevolg van inflaties. 16 | Wet kwaliteitsborging | Met de invoering van de wet kwaliteitsborging zal er | Monitoring ontwikkelingen | 50% | 300.000 | 150.000 | 150.000 vergt meer toezicht | een verschuiving plaats gaan vinden van minder ver- gunningverlening naar meer toezicht. De kosten van vergunningverlening zitten verwerkt in de legeskosten voor vergunningen.

Kosten voor toezicht vallen hier niet (geheel) onder 58 17 | Informatiebeveiliging, | Binnen de Gemeente Harlingen wordt steeds meer | Voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging | 10% | 5.000.000 | 500.000 privacy en datalekken | gebruik gemaakt van allerlei informatie. Met deze | Overheid (BIO). Daarin gaat het bijvoorbeeld over informatie moet zorgvuldig en integer worden omge- | toegang van medewerkers tot systemen en ruim- gaan; informatiebeveiliging wordt steeds belangrijker. | ten. Maar ook zaken als clean desk beleid, wacht- Ondanks dat we continue werken aan de beveiliging | woordbeleid etc. van de informatievoorziening van de gemeente, blijft het risico bestaan dat er iets gebeurt. De compu- tersystemen van de gemeente kunnen aangevallen worden (cybercrime), maar ook kunnen persoonsge- gevens vernietigd, gewijzigd of vrijkomen zonder dat dit de bedoeling is (datalek). Vooral ingeval van een hack kunnen grote bedragen gevraagd worden voor het herstellen van de gegevens 18 | Hogere inhuurkosten | Harlingen is een kleine organisatie en daarmee op | Blijvend samenwerking zoeken met andere ge- | 10% | 1.000.000 | 100.000 personeel | een aantal onderdelen kwetsbaar. Waar grotere ge- | meenten en monitoren van de inhuurkosten. meenten diverse medewerkers binnen een vakgebied hebben, moeten medewerkers in Harlingen vaak op diverse vakgebieden thuis zijn.

Bij ziekte of het vertrek van een medewerker is de organisatie snel aangewezen op (duurdere) externe krachten. 19 | Ontwikkelingen Ge- | De grootste inkomstenbron van de gemeente is de | Binnen de gemeente worden rijksontwikkelingen | 30% | 1.000.000 | 300.000 meentefonds | algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor deze | nauwlettend in de gaten gehouden. Zodra er meer inkomsten is de gemeente sterk afhankelijk van het | duidelijkheid over ontwikkelingen is, worden struc- Rijk. Nieuwe financieringssystematiek, bezuinigingen | turele (financiële) lange termijn effecten voor de e.d. werken door in het gemeentefonds. | gemeente Harlingen hiervan in beeld gebracht. Totaal | 465.000 | 2.674.000 20 | Open-einde regelingen | De gemeente voert taken uit die wettelijk verplicht | Adequate monitoring ontwikkeling aanvragen. | 50% | 200.000 | 100.000 zijn. Dit kan ertoe leiden dat de lasten uit de pas kun- nen gaan lopen ten opzichte van de middelen die de gemeente daarvoor krijgt. 21 | Ontwikkelingen niet in | Wanneer het aantal zorg behoevende binnen een | Ontwikkelingen worden gemonitord | 30% | 300.000 | 90.000 lijn met verdeelmodel | gemeente meer stijgt dan de landelijke gemiddelde waarin binnen het verdeelmodel van het Rijk rekening mee is gehouden dan stijgen de kosten niet evenredig met de inkomsten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://harlingen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/672936ea-eaa0-4e6d-97ad-81f25036701d?agendaItemId=598658ea-1cef-46ec-8ee5-1506185709d7