Document · PDF

Programmabegroting 2024-2027.pdf

Gemeenteraad GHG 9 november 2023, gemeente Hardinxveld-GiessendamBij agendapunt: 7: Vaststellen Programmabegroting 2024-2027 - Raadsvoorstel32.814 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

263

246

830

833

844

841

Saldo programmalasten

1.104

1.088

1.099

1.096

Totaal lasten Groenbeleidsplan

1.104

1.088

1.099

1.096

Groenbeleidsplan Product Openbaar groen

Programmakosten en -baten Kapitaallasten (afschrijvingen en rente) Mutatie voorzieningen Toerekeningen programma Bedrijfsvoering

GEBOUWENBEHEER Vastgesteld door raad Looptijd Doel Investeringen en ambitieniveau Planning actualisatie

Programmabegroting 2024-2027

Het Meerjaren onderhoudsplan gebouwen (MJOP Gebouwen) is op 25 maart 2021 vastgesteld door de raad. 5 jaar Het in stand houden van het gemeentelijk vastgoed. De financiering voor de instandhouding van het vastgoed is gebaseerd op het meerjaren onderhoudsplan. Voor financiering van het planmatig onderhoud is een voorziening Onderhoud Gebouwen gevormd. De voorziening (planmatig onderhoud) en exploitatie (klein onderhoud en contracten) zijn herberekend om te voldoen aan de eisen die zijn beschreven in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Door de nieuwe ontwikkeling van diverse vastgoedobjecten en vanwege de herberekening van de voorziening en exploitatie wordt er in 2023 een nieuwe inspectie en MJOP opgesteld. De geactualiseerde inspectie en MJOP worden onderbouwd in de op te stellen nota/beheerplan gemeentelijk vastgoed en de vaststelling hiervan wordt in Q1-2024 verwacht De nieuwe nota/beheerplan gemeentelijk vastgoed 2024-2027 heeft een looptijd van 4 jaar.

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo 1/1

166

319

523

381

070-50 KDV Bellefleur 6-8 (vastgoed)

-1 13 113 24 9 4 9 15 8 15 61 0 270

-117 319

-66 523

-412 381

-118 533

Vastgoedbeheer Voorziening MJOP Gebouwen

075-00 Bibliotheek (vastgoed) 085-20 Zwembad De Duikelaar (vastgoed) 085-30 Sporthal De Wielewaal (vastgoed) 085-30 Sporthal De Appelgaard (vastgoed) 125-00 De Keet, Boorstraat (vastgoed) 125-00 Ducdalf, Scheldestraat 1 (vastgoed) 140-10 Afvalbrengstation (vastgoed) 150-00 Aula's begraafplaatsen (vastgoed) 205-00 Stelposten begroting 220-10 Gemeentehuis (vastgoed) 220-50 Werkplaats (vastgoed) Dotaties aan voorziening tlv exploitatie

Onttrekkingen aan voorziening Totaal bestedingen Saldo 31/12

SPEELRUIMTEN Vastgesteld door raad Looptijd Doel Investeringen en ambitieniveau

Planning actualisatie

Programmabegroting 2024-2027

De gemeenteraad heeft in zijn vergadering van 26 januari 2012 het Speelruimteplan 2012-2021 vastgesteld. 10 jaar Komen tot een weloverwogen, praktisch en breed gedragen speelruimtebeleid voor de komende 10 jaar In het door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde uitvoeringsplan voor 2012 en volgende jaren is invulling gegeven aan de opdracht uit bovengenoemd raadsbesluit om de uitvoering en de kosten te spreiden over de onderdelen reguliere vervanging en onderhoud, achterstand en aanpassing/vernieuwing. Jaarlijks wordt een uitvoeringsplan opgesteld waarin de planning wordt gevolgd en eventuele afwijkingen hierop worden gemotiveerd. Het accent ligt de komende jaren op de eerste twee onderdelen. Jaarlijks wordt gemonitord of de planningen worden gehaald. 2024

(bedragen x € 1.000)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Programmakosten en -baten Kapitaallasten (afschrijvingen en rente) Mutatie voorzieningen Toerekeningen programma Bedrijfsvoering

28 71 0 78

28 78 0 78

28 84 0 78

28 90 0 78

Saldo programmalasten

177

183

189

196

Beheerplan Speelplaatsen Product Speelplaatsen

Bestemmingsreserve speelplaatsen

Toevoegingen Onttrekking afschrijvingslasten

-60

-66

-72

-78

Mutatie reserve Speelplaatsen

-2

-8

-14

-20

175

176

Totaal lasten beheerprogramma Speelplaatsen

Investeringen in speelruimten worden in 15 jaar afgeschreven.

BEGRAAFPLAATSEN Voor de begraafplaatsen is er op dit moment nog geen beheerplan. Het beleidsplan begraafplaatsen is op 23 april 2015 door de raad vastgesteld. Er wordt gewerkt aan de hervorming van het product begraafplaatsen middels een vastgestelde actiepuntenlijst. Volgens deze lijst zou er in 2016 een beheerplan begraafplaatsen worden opgesteld. Door aanpassingen van de plannen bij begraafplaats Spindermolen waarbij in- en uitbreidingen zijn vastgesteld is de vaststelling van dit beheerplan voorzien voor 2024.

(bedragen x € 1.000)

Begraafplaatsen

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Product Begraafplaatsen Programmakosten en -baten

Kapitaallasten (afschrijvingen en rente)

105

107

106

Mutatie voorzieningen

Toerekeningen programma Bedrijfsvoering

343

344

345

Saldo programmalasten

457

504

506

Toevoegingen

Onttrekkingen afschrijvingslasten, onderhoud

-4

-7

Mutatie reserve Begraafplaatsen

Totaal lasten beheerprogramma Begraafplaatsen

471

515

517

Bestemmingsreserve Begraafplaatsen

Programmabegroting 2024-2027

SAMENVATTING Samenvattend kan het volgende overzicht van het onderhoud kapitaalgoederen voor 2023 worden gegeven:

Beheersonderdeel

Programma kosten en baten

Kapitaal lasten

Dotatie voorziening

Aandeel bedrijfs voering

(bedragen x € 1.000) Onttrekking Totaal reserve

Dotatie reserve

843

472 44

723

452

-435

2.055

224

-74

284

39 573 11

35 0 56 0

31 287 830

-265

171

Openbaar groen

276 157 263

1.104

Speelterreinen en - tuinen

-60

175

Begraafplaatsen

343

-4

471

1.837

1.341

8 270 369

2.293

682

-838

5.684

Wegen, straten en pleinen Bruggen Openbare Verlichting Stedelijk waterplan Waterlossingen en sloten Gemeentelijk Rioleringsplan

Vastgoedbeheer Totaal

Programmabegroting 2024-2027

44 35 1.073

270

1.13 Paragraaf Financiering en Treasury Algemeen In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot de gemeentelijke financieringsfunctie. De gemeentelijke financieringsfunctie wordt ook wel met de term ‘treasury’ aangeduid. Het begrip treasury kan worden gedefinieerd als het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Meer concreet gaat het om financiering van het beleid tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden, het te allen tijde zorgen voor voldoende liquide middelen en het daarbij afdekken van met name renteen kredietrisico’s. De uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie dient plaats te vinden binnen de kaders zoals gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en het lokaal vastgestelde Financieringsstatuut. In de Wet fido staan vooral transparantie en risicobeheersing centraal. De transparantie komt daarbij tot uitdrukking in voorschriften voor een verplicht financieringsstatuut alsmede een financieringsparagraaf in begroting en jaarstukken. De risicobeheersing binnen de Wet fido richt zich op renterisico’s, kredietrisico’s, en liquiditeitsrisico’s.

Benadrukt wordt dat de financieringsfunctie van de gemeente Hardinxveld-Giessendam uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid voeren binnen de kaders die de Wet fido zijn gesteld. Het Financieringsstatuut is in december 2013 door de gemeenteraad vastgesteld. Aan het einde van deze paragraaf is een renteoverzicht opgenomen. In dit renteoverzicht wordt inzicht gegeven in de rentelasten en rentebaten zoals deze zijn opgenomen in de begroting. Renteontwikkelingen De tarieven op de geldmarkt (kortlopende leningen) laten de afgelopen maanden een sterk oplopende trend zien. Dit houdt nauw verband met de beleidsrente van de ECB, omdat die meerdere keren is verhoogd. Dit doet de ECB om de inflatie te beteugelen en terug te brengen naar 2%. De verwachting is dat de stijging van de kortlopende rente zal afvlakken en dat de ECB de beleidsrente nog maar beperkt gaat verhogen. De 10-jaarsrente is begin augustus 3,12%. Eind vorig jaar is dit tarief sterk opgelopen, maar gedurende 2023 zien we voorlopig een stabiel beeld. Banken berekenen bij het verstrekken van langjarige financiering liquiditeitsopslagen boven op de IRS-niveaus. Voor bijvoorbeeld een 10-jaars lening bedraagt deze opslag medio augustus 2023 circa 0,20% (20 basispunten). Het afgelopen jaar heeft de rente zicht als volgt ontwikkeld:

Renteverloop 1 aug 2022 - 1 aug 2023 4,000% 3,500% 3,000% 2,500% 2,000% 1,500% 1,000% 0,500% 0,000% aug-22 sep-22 okt-22 nov-22 dec-22 jan-23 feb-23 mrt-23 apr-23 mei-23 jun-23 jul-23 aug-23 3-maands Euribor

Programmabegroting 2024-2027

10-jaars IRS

Risicobeheer Risicobeheersing vormt één van de pijlers van de Wet fido. In de volgende onderdelen wordt ingegaan op de risicoaspecten die verbonden zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie binnen HardinxveldGiessendam. Deze kunnen worden onderscheiden in renterisico’s, kredietrisico’s, koersrisico’s en valutarisico’s. Voor de gemeente is het laatstgenoemd risico niet van toepassing. Renterisico vlottende schuld (kasgeldlimiet) Met de kasgeldlimiet is in de Wet fido een norm gesteld voor het maximumbedrag waarop de gemeente haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren. Deze norm bedraagt 8,5% van het begrotingstotaal. Voor 2024 kan de kasgeldlimiet voor de gemeente als volgt worden bepaald: Bedragen x € 1.000 Berekening kasgeldlimiet Begrotingstotaal 2023 Relevante percentage

52.351 8,50%

Kasgeldlimiet

4.450 1ste kwartaal 2de kwartaal 3de kwartaal 4de kwartaal

Gemiddelde netto vlottende schuld (+) of gemiddelde netto vlottend overschot (-) Kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet Ruimte onder kasgeldlimiet

5.000 4.450

4.000 4.450

0 4.450

5.000 4.450

550

450

4.450

550 -

De kasgeldlimiet mag maximaal drie kwartalen worden overschreden. De gemeente HardinxveldGiessendam verwacht in 2023 binnen de normen van de kasgeldlimietruimte te opereren. Oogmerk van het door de servicegemeente uit te voeren gemeentelijke saldobeheer is om de limietruimte optimaal te benutten. Renterisico vaste schuld (renterisiconorm) De Wet fido definieert vaste schuld als opgenomen geldleningen met een rentetypische looptijd groter of gelijk aan 1 jaar. Met de renterisiconorm biedt de Wet fido een richtsnoer om renteaanpassingen van financieringen en beleggingen goed in de tijd te spreiden. Het doel van deze norm is het voorkomen van een overmatige afhankelijkheid van het renteniveau in één bepaald jaar. De norm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Conform voorschrift van de geactualiseerde Wet fido wordt het renterisico in onderstaande tabel voor de komende vier jaren bepaald, terwijl de renterisiconorm alleen betrekking heeft op het totaal van de begroting voor het komende jaar.

Programmabegroting 2024-2027

Bedragen x € 1.000 2026 2027

2024

2025

Berekening renterisico Bedrag renteherzieningen Bedrag aflossingen Totaal renterisico

0 1.710 1.710

0 1.610 1.610

Renterisiconorm: Begrotingstotaal 2023 Percentage conform ministeriële regeling Renterisiconorm 2023

52.351 20% 10.470

Toets renterisico aan norm: Renterisico Renterisiconorm Onderschrijding

1.710 10.470 8.760

Uit deze tabel blijkt dat de gemeente in 2024 de renterisiconorm niet zal overschrijden. In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de opgenomen geldleningen en het laatste jaar van aflossing. Nr. Leningverstrekker

Nominale hoofdsom

1 2 3 4 5 6 7 8

1.500.000 2.000.000 7.000.000 4.500.000 3.500.000 3.000.000 7.500.000 5.000.000

Nederlandse Waterschapsbank Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten Bank Nederlandse Gemeenten NNB

Restant Restant Rentegeldlening geldlening percentage 31-12-2023 31-12-2024 240.000 200.000 5.075.000 1.800.000 2.275.000 2.550.000 7.250.000 5.000.000

180.000 100.000 4.900.000 1.500.000 2.100.000 2.400.000 7.000.000 4.500.000

Looptijd in jaren

Jaar van laatste aflossing

25 20 40 15 20 20 30 10

2027 2025 2052 2029 2036 2040 2052 2033

5,18% 3,37% 0,53% 1,45% 1,13% 0,12% 3,05% 3,50%

34.000.000 24.390.000 22.680.000

We hebben in de begroting 2024 rekening gehouden met een nog aan te trekken lening van € 5 miljoen in 2023. Dit is onder andere gebaseerd het investeringsplan vanuit de perspectiefnota 2024-2027. De uitvoering van het investeringsplan en de grondexploitaties zullen bepalend zijn wanneer er exact een nieuwe langlopende lening moet worden aangetrokken. Kredietrisico’s Kredietrisico’s kunnen zich op twee manieren manifesteren. Ten eerste is er het risico dat direct wordt gelopen uit hoofde van door de gemeente verstrekte leningen en uitgezette beleggingen. Ten tweede is een kredietrisico aan de orde ten aanzien van verstrekte gemeentegaranties (ook wel borgstellingen genoemd). Dit laatste kan worden omschreven als een indirect kredietrisico. Kredietrisico op leningen en beleggingen De gemeente Hardinxveld-Giessendam heeft uit hoofde van haar publieke taak leningen (door)verstrekt en beleggingen gerealiseerd. In het hierna volgende overzicht zijn de uitgezette gelden vermeld. Bedragen x € 1.000 Uitzettingen Deelnemingen/belegging

2023 2024 2025 2026 2027 % % % % % Saldo Saldo 31/12 Saldo 31/12 Saldo 31/12 Saldo 31/12 822 100,0 822 100,0 822 100,0 822 100,0 822 100,0

Totaal

Programmabegroting 2024-2027

822 100,0

De deelnemingen en beleggingen bestaan per 31 december 2022 uit: Bedragen x € 1.000

Stedin Holding B.V. Bank Nederlandse Gemeenten OASEN N.V. ROM-S Beheer B.V. Gem HG deelneming B.V. - ROM-S C.V. Gem HG deelneming B.V. - De Blauwe Zoom C.V. Gem De Blauwe Zoom B.V. MerwedeLingelijn B.V. Totaal

454 78 8 4 198 29 1 50 822

Genoemde deelnemingen en beleggingen worden uit hoofde van de uitvoering van de publieke taak aangehouden. Over het aandelenbezit wordt koersrisico gelopen, waarbij wordt opgemerkt dat betreffende aandelen niet op de beurs worden verhandeld waardoor optredende waardefluctuaties niet zo grillig verlopen. De waarde wordt dan meer bepaald door de intrinsieke waarde van het bedrijf en niet door “vraag en aanbod” op de beurs. Kredietrisico ten aanzien van gemeentegaranties (borgstellingen) De gemeente Hardinxveld-Giessendam staat jegens geldgevers borg voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die door organisaties, instellingen of verenigingen zijn aangetrokken en die activiteiten verzorgen die in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Deze borgstellingen beperken zich hoofdzakelijk tot woningstichting Fien Wonen, Afvalverwerking HVC Alkmaar en in een enkel geval organisaties in de verenigingssfeer (bijv. sportverenigingen). De gemeente Hardinxveld-Giessendam staat per ultimo 2024 garant voor een totaalbedrag aan leningen van € 54,6 miljoen. Het WSW staat borg voor de betalingsverplichtingen van Fien Wonen. Onze gemeente staat vervolgens weer borg voor de betalingsverplichtingen van het WSW. Op deze wijze heeft de bank die de lening heeft verstrekt voldoende zekerheid dat de betalingsverplichtingen worden nagekomen.

Ultimo 2024 is de verwachte verleende achtervang een totaalbedrag van € 45,8 miljoen. Financieringspositie Een oordeel over een vermogenspositie kan worden gevormd door bepaling van de solvabiliteitsratio. Solvabiliteit geeft de mate aan waarin een instelling in staat is aan haar korte- en langetermijnverplichtingen te voldoen. Deze maatstaf kan worden bepaald door de verhouding te bepalen tussen het eigen vermogen (reserves) en het vreemd vermogen (opgenomen financiering). Het spreekt voor zich dat de ratio wordt bepaald aan de hand van het eigen vermogen omdat dat immers als buffer dient voor het opvangen van eventuele stroppen. In de voorliggende begroting wordt uitgegaan van de volgende verhoudingen tussen eigen en vreemd vermogen per begin en eind 2024: Omschrijving Eigen vermogen Vreemd vermogen

31-dec-23 30.080 39% 47.198 61%

Bedragen x € 1.000 1-jan-23 32.338 43% 42.615 57%

Financiering activa Op grond van de Staat van Activa bezit de gemeente Hardinxveld-Giessendam per 31 december 2023 voor een bedrag van € 53,7 miljoen aan vaste activa en € 11,3 miljoen aan bouwgrondexploitaties. Van de vaste activa bedragen de investeringen in riolering en reiniging € 12,1 miljoen. Zoals in de nota Programmabegroting 2024-2027

Financierings- en rentevisie is aangeven worden de investeringen in riool en de bouwgrondexploitatie 100% extern gefinancierd. De overige activa worden deels extern gefinancierd en deels via het eigen vermogen. Samenvattend kan dat als volgt worden gepresenteerd: Boekwaarde per 31-12-2023 - overige activa - investeringen met een economisch nut, waarvoor heffing kan worden geheven - bouwgrondexploitaties (inclusief faciliterend deel)

41.591 12.091 11.299 64.981

Externe financiering 11.511 6.431 11.299 29.241

Bedragen x € 1.000 Reserves en voorzieningen 30.080 5.660 0 35.740

Leningenportefeuille (opgenomen) Op basis van de meest actuele liquiditeitenplanning is er in 2024 geen financieringsbehoefte. E.e.a. is o.a. gebaseerd het investeringsplan vanuit de perspectiefnota 2024-2027. De uitvoering van het investeringsplan en de grondexploitaties zullen bepalend zijn wanneer er een nieuwe langlopende lening moet worden aangetrokken. Doordat de rente recent aan het stijgen is, zullen we ook kijken of we eventuele financiering eerder aan moeten trekken.

Uitzettingen (verstrekte langlopende geldleningen, beleggingen) Het totaalbedrag aan uitzettingen van de gemeente Hardinxveld-Giessendam bedraagt per eind 2023 € 0,04 miljoen en betreft overige verbonden partijen. Daarnaast heeft de gemeenten een belegd vermogen van € 0,8 miljoen. Op korte termijn bestaan geen plannen om langlopende leningen te verstrekken. Kas- en saldobeheer De inrichting van het betalingsverkeer (het beheer van het gemeentelijke rekeningstelsel, het coördineren van bevoegdheden en het verrichten van feitelijke betalingen) alsmede de saldoregulatie wordt verzorgd vanuit servicegemeente Dordrecht. De gemeente Hardinxveld-Giessendam onderhoudt bankrelaties met de Bank Nederlandse Gemeenten en de Rabobank. Een hulpmiddel bij de saldoregulatie en voor het eventueel opnemen van langjarige financiering is de meerjarige liquiditeitenplanning dat door de SGD in nauw overleg met de gemeente is opgezet. Deze planning wordt periodiek geactualiseerd op grond van nieuwe informatie of inzichten. Schatkistbankieren Bij het verplicht schatkistbankieren mag de gemeente een bedrag van 2,0 procent van het begrotingstotaal buiten de Schatkist houden, het zogenoemde drempelbedrag. Het drempelbedrag mag als gemiddeld creditbedrag per kwartaal niet overschreden worden. Wanneer de gemeente het drempelbedrag overschrijdt dient het meerdere afgestort te worden in de Schatkist.

Over dit saldo wordt rente vergoed die bijna even hoog is als de ECB-beleidsrente. Het drempelbedrag voor de gemeente Hardinxveld-Giessendam voor 2024 kan als volgt worden berekend:

Programmabegroting 2024-2027

Bedragen x € 1.000 Benutting drempelbedrag schatkistbankieren 2024 Begrotingstotaal Wettelijk percentage Drempelbedrag (afgerond)

52.351 2% 1.047

Informatievoorziening Met de servicegemeente vindt regelmatig overleg plaats over de voortgang en uitvoering van de treasuryzaken, met name over de liquiditeitenplanning en eventuele financieringsmogelijkheden. Rente overzicht De commissie BBV heeft een rente notitie opgesteld. Deze notitie is vanaf 1.1.2018 van kracht. Het doel van de notitie is het bevorderen van een eenduidige handelwijze met betrekking tot rente door de gemeenten (harmonisering), stimuleren dat gemeenten de (verwachte) werkelijke rentelasten opnemen in de begroting en jaarstukken en het eenduidig inzichtelijk maken van de wijze waarop de gemeenten met rente omgaan. In de rente notitie wordt geadviseerd om onderstaand rente overzicht in de begroting op te nemen. Bedragen x € 1.000

Renteoverzicht a1. De externe rentelasten over de lange financiering a2. De externe rentelasten over de korte financiering b. De externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende het betreffende taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

472 100 0 572 -/-

142

-/-

170

+/+

0 -/-

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury

-/-

312 260 0 0 260 260 0

De rentelasten zijn doorberekend tegen een percentage van 0,514%. Voor de rioleringsinvesteringen van voor 2013 is gerekend met 3%. Dit percentage is gebaseerd op het gemiddelde rentepercentage van de langlopende leningen tot en met 2012. Dit omdat de rioleringsinvesteringen in het verleden hebben plaatsgevonden tegen een hoger rentepercentage. Bij rioleringsinvesteringen van na 2012 wordt uitgegaan van het jaarlijkse berekende omslagpercentage, voor 2023 0,514%

Programmabegroting 2024-2027

1.14 Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Op 14 april 2019 heeft de gemeenteraad de Nota verbonden partijen Hardinxveld-Giessendam 2019 – 2022 vastgesteld. De nota geeft een beschrijving van het begrip verbonden partij en een afwegingskader voor het aangaan van een Verbonden partij. Daarnaast zijn een kader en instrumenten opgenomen voor sturing en toezicht. Dit laatste is het onderwerp van deze paragraaf. Voor de beleidsinhoud van de verbonden partijen wordt verwezen naar de programma's in de begroting. Op basis van een risicoprofiel en -classificatie is aan iedere verbonden partij een sturingspakket gekoppeld. Bij een hoger risicoprofiel worden zowel door het college als door de raad meer instrumenten ingezet. Overzicht verbonden partijen Hardinxveld-Giessendam neemt deel in de volgende verbonden partijen waarbij het openbaar belang per partij is weergegeven. Verbonden partij Vestigingsplaats Opgenomen in risicoclassificatie 1. GR Sociaal Dordrecht

Openbaar belang Per 1 januari 2022 is GR Sociaal de opvolger van de GR Drechtsteden, waarbij het sociale deel is overgegaan. De overige onderdelen van de GR Drechtsteden zijn ondergebracht bij Servicegemeente Dordrecht. Ook de governance is vanaf 2022 veranderd, waarbij GR Sociaal een volwaardige GR is met een Algemeen en een Dagelijks Bestuur. Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: volksgezondheid, jeugd, maatschappelijke zorg en onderwijs.

2. GR Dienst Gezondheid & Jeugd Zuid-Holland Zuid

Dordrecht

3. GR Veiligheidsregio ZuidHolland Zuid

Dordrecht

Het in algemene zin behartigen van belangen op het terrein van: regionale brandweer, centrale post ambulancevervoer, geneeskundige hulpverlening, openbare orde en veiligheid.

4. GR Omgevingsdienst ZuidHolland Zuid

Dordrecht

De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid is opgericht ter ondersteuning van de deelnemende regiogemeenten en de Provincie Zuid-Holland bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, toezicht en handhaving en op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten.

5. GR GEVUDO/HVC

HVC: Alkmaar Gevudo: Dordrecht

Gevudo: In de praktijk: Het houden van 14,5% aandeelhouderschap van de HVC. De eigen stortplaats is in 2007 verkocht aan HVC. In beginsel had zij hetzelfde doel als HVC afvalcentrale. HVC afvalcentrale: Zorg dragen voor het op milieu hygiënisch verantwoorde wijze bewaren, bewerken en (doen) verwerken van huishoudelijk en andere categorieën van afvalstoffen met bijkomende werkzaamheden.

Programmabegroting 2024-2027

6. GR Reinigingsdienst Waardlanden

Gorinchem

Reinigingsdienst voor de gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Vijfheerenlanden.

7. GR Bureau Openbare Verlichting

HardinxveldGiessendam

Bureau OVL is de beheerunit die voor 7 gemeenten toeziet op het onderhoud en het laten verhelpen van storingen aan de Openbare Verlichting.

8. GR Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

Klaaswaal

Een zo doelmatig mogelijke uitvoering van werkzaamheden met betrekking tot: de heffing en invordering van belastingen; de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken; de administratie van vastgoedgegevens; het verstrekken van vastgoedgegevens aan de deelnemers en derden.

9. Stedin Holding N.V.

Rotterdam

Netwerkbeheerder voor transport en levering van energie.

10. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten

Den Haag

Uitoefening van het bedrijf van bankier ten dienste van overheden. De Bank Nederlandse Gemeenten biedt financiële diensten op maat, zoals kredietverlening, betalingsverkeer, advisering, elektronisch bankieren en beleggen.

11. N.V. Oasen

Gouda

Het (doen) exploiteren van een of meer waterleidingbedrijven en laboratoria.

12. MerwedeLingeLijn (M.L.L.) Beheer B.V.

Gorinchem

Deelname in vennootschap met als doel de realisatie van een tweetal haltes en aanpassen bestaande halte in Hardinxveld-Giessendam.

Verbonden partij Overige deelnemingen 1. Gemeente Hardinxveld-Giesendam Deelneming B.V. 2. ROM-S Beheer B.V. 3. ROM-S C.V.

Vestigingsplaats

Openbaar belang

HardinxveldGiessendam

Deelname in het aandelenkapitaal van ROM-S C.V en de Gezamenlijke Exploitatiemaatschappij De Blauwe Zoom C.V. Aandeelhouder in beheervennootschap Ontwikkelen van een bedrijventerrein inclusief de herontwikkeling van vertreklocaties en het ontwikkelen en exploiteren van een aantal regionale vrachtwagen-parkeerplaatsen.

4. Gemeenschappelijke exploitatie maatschappij De Blauwe Zoom beheer B.V.

HardinxveldGiessendam

De besloten vennootschap is beherend vennoot van de commanditaire vennootschap GEM De Blauwe Zoom C.V. en heeft als doel het ontwikkelen, realiseren en exploiteren van vastgoedprojecten in De Blauwe Zoom.

5. GEM De Blauwe Zoom C.V.

HardinxveldGiessendam

De besloten vennootschap heeft ten doel locatieontwikkeling, zoals is gedefinieerd in de samenwerkingsovereenkomst De Blauwe Zoom.

Programmabegroting 2024-2027

Schelluinen Schelluinen

Risicoprofiel Op basis van de begrotingen en jaarrekeningen van de verbonden partijen is een nieuwe analyse uitgevoerd. Bij Bureau Openbare Verlichting gaat de classificatie op financieel vlak van gemiddeld naar laag, doordat de interne organisatorische problemen zijn opgelost. Het totaaloverzicht is te vinden in onderstaand schema:

Bovenstaand overzicht is ontleend aan de laatst vastgestelde nota. Serviceorganisatie Jeugd is geïntegreerd in de Dienst Gezondheid en Jeugd ZHZ en de GR Drechtsteden betreft met ingang van 2022 GR Sociaal. Voor meer informatie in deze begroting wordt u verwezen naar de toelichting per programma bij de financiële begroting onderdeel risico's en ontwikkelingen. Risicoclassificatie Uit de gemaakte analyse blikt de volgende risicoclassificatie:

Risicoclassificatie

Verbonden partijen

1. Laag

Stedin, Oasen, SVHW, Bureau Openbare Verlichting, BNG, Gevudo, OZHZ, Merwedelingelijn Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, Waardlanden, Dienst Gezondheid & Jeugd

2. Laag / gemiddeld

Sturings- en toezichtsarrangementen Basispakket

3. Gemiddeld 4. Gemiddeld/hoog

GR Drechtsteden (GR Sociaal), Serviceorganisatie Jeugd ZHZ

Pluspakket

5. Hoog

Compleetpakket

Programmabegroting 2024-2027

Inhoud van de sturingsarrangementen Hieronder staat de feitelijke invulling van de sturingsarrangementen beschreven, gekoppeld aan de sturende en beheersende rollen van de raad en het college. Basis Pakket

Plus Pakket

Kaderstellende rol (=sturen)  Begroting verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college  In de begroting wordt een actuele risicoanalyse, de bepaling van het sturingsarrangement en eventueel maatwerk opgenomen  De begroting van de verbonden partij wordt ter zienswijze aan de raad voorgelegd  Jaarlijkse bijeenkomst waarin risicoanalyses verbonden partijen worden besproken tussen college en raad  Hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen

Controlerende rol (=beheersen)  Jaarrekening verbonden partij met ambtelijk advies bespreken in college  In de jaarrekening wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen  Actieve informatieplicht: bij belangrijke tussentijdse ontwikkelingen informeert het college de raad via burap's of RIB  

Compleet Pakket

 

Nog hogere frequentie bestuurlijke en ambtelijke overleggen Er wordt een actieve dialoog tussen de raad en de verbonden partij georganiseerd door bijvoorbeeld de directie uit te nodigen in de raad

 

Alle P&C documenten verbonden partijen (ook burap's) worden met ambtelijk advies besproken in college In gemeentelijke burap wordt door het college verantwoording afgelegd aan de raad over de verbonden partijen met risicoclassificatie 'gemiddeld' of 'hoger' Het college informeert de raad via een RIB over de P&C documenten van de verbonden partij Zo nodig wordt de raad tussentijds geïnformeerd (ook buiten de P&C documenten om)

Financiële informatie per verbonden partij Voor de feiten en cijfers is gebruik gemaakt van de cijfers uit de jaarrekening 2022, voor zover voorhanden, van de verbonden partij. Onderstaand een overzicht met een weergave van de bijdragen per verbonden partij.

GR Sociaal GR Publieke Dienst Gezondheid en Jeugd (incl. SOJ) GR Veiligheidsregio ZHZ GR Omgevingsdienst ZHZ GR GEVUDO GR Reinigingsdienst Waardlanden GR Openbare Verlichting GR SVHW

Programmabegroting 2024-2027

x € 1.000 Realisatie 2022 Raming begroting 2023 Raming begroting 2024 8.738 9.935 9.783 6.995 6.315 6.316 1.199 1.325 1.325 485 498 498 0 0 2.225 2.298 2.243 41 42 42 175 196 196 19.858 20.609 20.402

Programmabegroting 2024-2027

De gemeenten Hoekse Waard Drechtsteden, Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht, Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam en Molenlanden

De gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Molenlanden en Vijfheerenlanden

De gemeenten Gorinchem, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-IdoAmbacht, Molenlanden, Papendrecht, Krimpenerwaard en Vijfheerenlanden

13 gemeenten (Altena Alblasserdam, Albrandswaard, Barendrecht, Brielle, Goeree-Overflakkee, Hardinxveld-Giessendam, Hellevoetsluis, Hoeksche Waard, Krimpenerwaard, Lansingerland, Nieuwkoop, Westvoorne) en Waterschap Hollandse Delta Deelnemende gemeenten in het werkgebied (55-tal gemeenten)

Gemeenten, provincies en rijk

Gemeenten in het verzorgingsgebied (28 gemeenten)

Het college vormt de AVA

3. GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid

6. GR Reiningsdienst Waardlanden

7. GR Bureau Openbare Verlichting

8. GR Samenwerkingsverband Vastgoedinfo, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

10 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten

11 Oasen N.V.

Overige deelnemingen 12. Gemeente Hardinxveld-Giessendam Deelneming B.V.

De bijdrage aan de GR wordt bepaald a.d.h.v. diverse verdeelsleutels. Overall is het belang van de gemeente Hardinxveld-Giessendam ca 6%. Voor 2024 is deze geraamd op € 9,783 mio.

Financieel belang

Namens de gemeente is wethouder A. Meerkerk afgevaardigde

De gemeente is in het bezit van 18.000 aandelen (100%) van de 18.000 geplaatste aandelen. De aandelen hebben een nominale waarde van € 1 per aandeel De gemeente is in het bezit van 3.500 aandelen (5%) van de 70.000 geplaatste aandelen. De aandelen hebben een nominale waarde van € 1 De gemeente neemt via Gemeente Hardinxveld-Giessendam Deelneming B.V per 31 december 2015 voor € 359.565 (5%) deel in het commanditaire kapitaal. Tot en met begin 2013 is een deel van het aandelenkapitaal door ROM-S C.V. uitbetaald (€ 140.283). Beoogd wordt om eind 2024 ROM-S C.V. en B.V. te liquideren. De gemeente is in het bezit van 50.100 aandelen (20%) van de 250.000 geplaatste aandelen. De aandelen hebben een nominale waarde van € 1 De gemeente neemt voor 50% deel in deze vennootschap

Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam is wethouder A. Meerkerk afgevaardigde

De gemeente is in het bezit van 0,45% van de geplaatste en volgestorte aandelen op 31.12.2022. De gemeente is in het bezit van 31.356 aandelen (0,06%) van de in totaal 55.690.720 uitgegeven aandelen. Nominale waarde per aandeel is € 2,50 De gemeente is in het bezit van 18 aandelen (2,41%) van de in totaal 748 uitgegeven aandelen. Nominale waarde per aandeel is € 455,-

Statutair directeur van deze vennootschap is de concerncontroller

Namens de gemeente is wethouder A. Meerkerk afgevaardigde

Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam en Aannemersbedrijf De gemeente Hardinxveld-Giessendam Deelneming B.V. neemt voor 49% Gebroeders Blokland B.V is dhr. R. v.d. Ven directeur. deel in deze commanditaire vennootschap

Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam is wethouder A. Meerkerk AVA-afgevaardigde

4 gemeenten uit de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (50%) en Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam is wethouder A. BNG Gebiedsontwikkeling B.V. (50%) Meerkerk lid van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. 4 gemeenten uit de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (50%) en Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam is wethouder A. BNG Gebiedsontwikkeling B.V. (50%) Meerkerk lid van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.

15. MerwedeLingeLijn (M.L.L.) Beheer B.V. De gemeenten (Dordrecht, Sliedrecht, Hardinxveld-Giessendam, Gorinchem, Giessenlanden, Geldermalsen en Vijfheerenlanden) langs de Merwede-Lingelijn 16. Gemeenschappelijke exploitatie Gemeente Hardinxveld-Giessendam en Aannemersbedrijf maatschappij De Blauwe Zoom beheer Gebroeders Blokland B.V. B.V. 17. GEM De Blauwe Zoom C.V. Gemeente Hardinxveld-Giessendam en Aannemersbedrijf Gebroeders Blokland B.V.

14. ROM-S C.V.

13. ROM-S Beheer B.V.

9. Stedin Holding N.V.

Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam is wethouder A. De deelnemende gemeenten betalen bijdragen op basis van een door het Meerkerk voorzitter van het bestuur. Dit bestuur bestaat uit evenveel bestuur vastgestelde verdeelsleutel. In de begroting wordt aangegeven leden als het aantal gemeenten dat aan de regeling deelneemt. welke gemeentelijke bijdrage elke afzonderlijke gemeente verschuldigd is voor het jaar waarop de begroting betrekking heeft. Namens de gemeente Hardinxveld-Giessendam is wethouder A. De aangesloten gemeenten houden de organisatie van het Bureau Meerkerk lid van het algemeen bestuur Openbare Verlichting (Bureau OVL) in stand. Financiering vindt plaats middels een bijdrage per lichtmast (tarief € 12,10 per lichtmast, begroting 2024). Deze bijdragen dekken de reguliere taken. Daarnaast kunnen individuele gemeenten andere taken afnemen, welke in artikel 5 van de Dienstverleningsovereenkomst zijn benoemd. Wethouder A. Meerkerk is lid van het algemeen bestuur De bijdragen van de gemeenten zijn gebaseerd op een aantal kengetallen, zoals aantal aanslagen en aantal objecten. De bijdrage voor 2024 wordt geraamd op € 196.000

De burgemeester is lid van het algemeen bestuur en de audit commissie van de VRZHZ.

Het algemeen bestuur bestaat uit de portefeuillehouders Gezondheid Op basis van de gemeenschappelijke regeling levert de gemeente en Jeugd van de deelnemende gemeenten. Het dagelijks bestuur Hardinxveld-Giessendam een bijdrage per inwoner aan de GR DG&J voor de bestaat uit vijf leden, naast een voorzitter levert de regio invulling en uitvoering van de wettelijke taken die voortkomen uit de Wet Drechtsteden twee leden en de Hoeksche Waard en Alblasserwaard en publieke gezondheid en de Leerplichtwet. Dit geldt ook voor de uitvoering Vijfheerenlanden ieder een lid. In bestuurlijke zin wordt het van de Jeugdwet. Voor de uitvoering van de Jeugdwet ontvangt de algemeen bestuur bijgestaan door een auditcommissie. De gemeente middelen van het Rijk. De uitvoering hiervan is, middels de auditcommissie bestaat uit 3 leden. Uit iedere regio één. Wethouder Serviceorganisatie Jeugd Zuid-Holland Zuid, belegd bij de GR dienst T. Baggerman is lid van het algemeen bestuur. gezondheid jeugd Zuid-Holland Zuid.

Wethouder Baggerman vertegenwoordigt de gemeente HardinxveldGiessendam in het algemeen bestuur.

Bestuurlijk belang

De gemeente betaalt een gemeentelijke bijdrage voor 2024 van in totaal € 1.325.000 (afgerond). Deze bijdrage is gebaseerd op het zogenaamde boxensysteem en de afgeronde regionalisering van de brandweerkazernes en neemt vanaf 2019 af (zie programma 3) 4. GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid De gemeenten Hoekse Waard, Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido- De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid is in bestuurlijke zin een De gemeentelijke bijdrage bedraagt in 2024 afgerond € 498.000 Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht, Gorinchem, zelfstandige organisatie. Deelnemers zijn de provincie Zuid-Holland en (inwonersbijdrage inclusief afgenomen diensten). Hardinxveld-Giessendam en Molenlanden de 11 regio-gemeenten (zie Gemeenschappelijke Regeling Regio ZuidHolland Zuid) Het algemeen bestuur bestaat uit de portefeuillehouders van de 11 deelnemende gemeenten en een afgevaardigde van de provincie Zuid-Holland. Wethouder J. Nederveen is lid van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur. 5. GR GEVUDO De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht,Gorinchem, HardinxveldWethouder J. Nederveen is lid van het algemeen bestuur. Via Gevudo wordt deelgenomen in HVC. Dit betekent dat de deelnemende Giessendam, Hendrik-Ido Ambacht, Molenlanden, Papendrecht, Via de gemeenschappelijke regeling wordt er invloed uitgeoefend op gemeenten hierin een indirect belang hebben.

Bij de overdracht van de Sliedrecht, Vijfheerenlanden en Zwijndrecht. het beleid van de Huisvuilcentrale Alkmaar (HVC). Vanuit Gevudo is verbrandingsinstallatie in Dordrecht aan - en daarmee de deelname in één lid afgevaardigd in de Raad van Commissarissen van HVC en één HVC is door de gemeenten een garantstelling voor de leningen van HVC lid in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. afgegeven. In 2007 is de stortplaats door Gevudo overgedragen aan HVC. Door Gevudo is een vrijwaring gegeven voor het geval de stortplaats (in 2015) niet door de Provincie in nazorg zou worden geaccepteerd als gevolg van onvolkomenheden van het beheer in de periode van Gevudo. Controle heeft plaatsgevonden en HVC heeft de stortplaats volledig overgenomen.

De gemeenten Alblasserdam, Dordrecht, Gorinchem, HardinxveldGiessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Hoeksche Waard, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht, en Molenlanden

Alblasserdam, Dordrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht, Zwijndrecht en Hardinxveld-Giessendam

Betrokkenen

2. GR Dienst Gezondheid & Jeugd

Opgenomen in risicoclassificatie 1. GR Sociaal

Verbonden partij

30.487

60.000

4.661

250.000

8,36 mio

46.000

442.261

122 mio

5.062 mio

3.270 mio

849.000

139.575

60.000

4.702

250.000

3,54 mio

52.000

482.396

126 mio

4.615 mio

3.342 mio

847.000

156.406

1.920.159

2.316.568

3.055.628

1.273.567

3.430.748

1.852.424

521.000

3.308.885

2.297.466

2.121.000

Eigen vermogen 31-12-2021 31-12-2022

1.814.027

624.056

39.193

0,55 mio

532.000

2.000

188 mio

143.995 mio

4.912 mio

6.159.000

437.599

16.819.942

459.527

11.954.139

80.116.182

57.795.513

54.475.000

2.940.683

619.686

98.295

4,57 mio

93.000

2.000

222 mio

107.459 mio

5.178 mio

6.597.000

926.251

21.232.962

459.400

5.973.099

98.273.520

34.001.710

27.018.000

Vreemd vermogen 31-12-2021 31-12-2022

750

557.000

7.000

27.537

5.685.000

236 mio

21 mio

228.000

22.987

232.986

266.789

-8.492

446.000

931.000

7.000

40.135

3.174.000

300 mio

44 mio

122.000

37.441

646.592

117.040

1.540.644

-8.179

611.000

Financieel resultaat 2021 2022

1.15 Paragraaf Grondbeleid Algemeen Het grondbeleid heeft samenhang met diverse programma’s, zoals ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en verkeer en vervoer. Het grondbeleid heeft een grote financiële impact, niet alleen vanwege de te verwachten baten, maar ook vanwege de risico’s die worden gelopen bij het in exploitatie brengen van bouwgrond. Verslaglegging over het grondbeleid vindt plaats via het meerjarenprogramma grondzaken (MPG). Meerjarenprogramma grondzaken Het meerjarenprogramma grondzaken (MPG) geeft een overzicht van de programmatische, contractuele en financiële stand van de ruimtelijke projecten. Maar wat is een ruimtelijk project? Of beter gezegd: welke definitie hanteert de gemeente Hardinxveld-Giessendam voor een ruimtelijk project? Vanuit de gemeente is er ruimtelijk beleid ten aanzien van volkshuisvesting, economische ontwikkelingen, openbare ruimte, infrastructuur, recreatie, duurzaamheid en natuur. De in 2023 vastgestelde Kadernota strategisch grondbeleid vertaalt het ruimtelijke beleid in een verantwoord en transparant kader waarbinnen het team Ruimtelijke Projecten gebiedstransformaties kan initiëren en uitvoeren. Deze gebiedstransformaties worden ruimtelijke projecten genoemd. Een voorbeeld van een ruimtelijk project is Morgenslag waar een landelijk gebied met grienden is getransformeerd tot een nieuwbouwwijk voor Boven-Hardinxveld.

Op de kaart onder zijn alle ruimtelijke projecten van de gemeente Hardinxveld-Giessendam weergegeven. Sectie Grondzaken binnen het team Ruimtelijke Projecten is belast met de financiële en contractuele uitvoering en beheersing van de ruimtelijke projecten. Via onderhavig MPG legt Grondzaken verantwoording af over de financiële en contractuele stand van zaken en de toekomstverwachting voor alle ruimtelijke projecten. Dit geldt zowel voor projecten waarbij de gemeente zelf grondbezit heeft, als voor facilitaire projecten. Facilitaire projecten zijn projecten waarbij particuliere ontwikkelaars eigen gronden ontwikkelen.

Programmabegroting 2024-2027

Kaders De overheid geeft via de Wet ruimtelijke ordening (Wro) uit 2008 en het besluit ruimtelijke ordening (Bro) wettelijke kaders aan de uitvoering van ruimtelijke projecten. De Wro en Bro bieden onder meer kaders voor het toepassen van zaken zoals kostenverhaal, onteigening etc. De Wro en Bro zijn financieel verder uitgewerkt in het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Het nieuwe BBV is per 1-1-2016 van kracht geworden en stelt duidelijke eisen aan de financiële verslaglegging van alle ruimtelijke projecten. Daarnaast is per juli 2019 door de commissie BBV een nieuwe notitie geschreven om nadere duiding te geven aan verschillende onderwerpen. Per begrotingsjaar 2019 is de notitie van het BBV per juli 2019 vigerend geworden en vormt daarmee ook de basis voor onderhavig MPG. Grondbeleid Het grondbeleid van de gemeente uit 2015 vormde een trendbreuk met het verleden. In het verleden was actief grondbeleid – waarbij de gemeentegrond opkoopt, transformeert en bouwrijpe grond uitgeeft – de norm. In 2015 heeft de gemeente, overeenkomstig de landelijke trend, een beweging gemaakt naar facilitair grondbeleid. Dat betekent dat de gemeente het aankopen, transformeren en ontwikkelen van grond aan de markt over laat, maar waarbij de gemeente wel regie voert.

De werkwijze komt voort uit een verdere terugtrekking van de overheid van de (risicovolle) grondmarkt bij de Nota Ruimte (2005) en de daaropvolgende inwerkingtreding van de Wro en Bro. Lange tijd heeft de herziening van de Nota grondbeleid uit 2023 op zich laten wachten. Dit omdat de gemeente de Omgevingswet in het nieuwe grondbeleid wilde verwerken. In 2022 is de tekst van de Omgevingswet en de Aanvullingswet grondeigendom bekend geworden. Dat was het moment om de Nota grondbeleid uit 2014 te herzien. Begin 2023 is de Kadernota strategisch grondbeleid vastgesteld. Deze is gestoeld op de Wro/Bro, echter de bepalingen uit de Omgevingswet zijn ook meegenomen. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet (per 1 januari 2024) zal de Kadernota strategisch grondbeleid nog steeds actueel zijn. In de Kadernota strategisch grondbeleid is gekozen voor situationeel grondbeleid, waarbij de gemeente per project bekijkt welke rol zij inneemt. Gemeente Hardinxveld-Giessendam is al enige jaren bezig om de actieve projecten af te ronden. Nieuwe initiatieven worden in beginsel op een facilitaire manier begeleid. Uitzonderingen kunnen gemaakt worden, zoals bij de Westpunt in ’t Oog is gebeurd. In de Westpunt van ’t Oog is bedrijvigheid voorzien.

Deze toevoeging van bedrijventerrein was afgestemd met de provincie, er bleek voldoende vraag naar bedrijventerrein, de eigenaren wilden vervreemden, maar (lokale) ontwikkelaars waren niet direct geïnteresseerd om te kopen. Om die redenen heeft de gemeente besloten om Westpunt in ’t Oog zelf te transformeren. In 2023 is de verwachting dat een nieuw actief project wordt gestart, namelijk een herontwikkeling van de schoollocaties aan de Pietersweer. De impact van de Omgevingswet op het grondbeleid is groot. Er komt een nieuwe planvorm: het omgevingsplan en gemeentes moeten een nieuwe visie, een omgevingsvisie, opstellen. Dit is meegenomen in de Kadernota strategisch grondbeleid. Bovenwijks beleid Daarnaast zal de gemeente tot een heroverweging over het bovenwijks beleid moeten komen aangezien de Omgevingswet nieuwe middelen biedt om bovenwijks beleid toe te passen. In 2014 is gekozen geen Bovenwijks beleid op te stellen onder de Wro. Onder de Omgevingswet wordt het kostenverhaal verruimt. Als een causaal verband bestaat tussen de kosten en het project, worden de kosten onder de regels van kostenverhaal doorberekend aan de ontwikkelaars. De verruiming van de mogelijkheden tot kostenverhaal is meegenomen in de Kadernota strategisch grondbeleid.

Indien sprake is van een functionele samenhang tussen het project en de kosten, dan kan onder de Omgevingswet een financiële bijdragen worden gevraagd aan de ontwikkelaars. Dit kan verplicht of vrijwillig. De financiële bijdrage kan ingezet worden voor infrastructurele werken als een snelfietsroute of voor een groennorm binnen de projecten. De doelen die de gemeente wil bereiken met de financiële bijdrage, moeten opgenomen worden in het Omgevingsplan en de omgevingsvisie. Programmabegroting 2024-2027

Onder de Wro gaat de gemeente geen bovenwijks beleid opstellen. Bij de invoering van de Omgevingswet en de vaststelling van een Omgevingsplan en een Omgevingsvisie wordt onderzocht dat de gemeente een vrijwillige bijdrage gaat vragen aan ontwikkelaars. Hiervoor wordt Bovenwijks beleid opgesteld. De verplichte bijdrage is gezien de hoge kosten binnen de bouw nog niet aan de orde. Type projecten Op basis van de Wro, Bro, het BBV en rekening houdend met de invoering van de Omgevingswet zijn projecten te onderscheiden in diverse types. Ondergrens is dat een project minimaal voldoet aan de voorwaarden voor een bouwplan zoals gesteld in Bro artikel 6.2.1. De volgende types worden onderscheiden: 

 



Bouwgronden in exploitatie (BIE / Actief) Actieve projecten zijn projecten waarbij de gemeente haar eigen grond actief transformeert (bijvoorbeeld G22 Westpunt). De gemeente houdt de uitgaven en inkomsten bij door middel van een (bouw)grondexploitatie (een meerjarige exploitatie ook wel een BIE genoemd). Een project wordt pas actief als de gemeenteraad een grondexploitatiecomplex met een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. PPS-projecten (Publiek-private samenwerkingen) G09 De Blauwe Zoom is een bijzondere vorm van een actief project. De gemeente is gedeeld aandeelhouder in een GEM (grondexploitatiemaatschappij) die de grond transformeert. Exploitatieplannen Onder De Blauwe Zoom ligt ook een exploitatieplan (E09). Met een exploitatieplan worden regels voor het omslaan van kosten over de verschillende grondeigenaren op een publiekrechtelijke manier geregeld. Daarnaast kunnen diverse locatie-eisen worden gesteld. De financiële verantwoording van het exploitatieplan vindt plaats door middel van een facilitaire exploitatie. Het exploitatieplan wordt in 2023 herzien en zal gelijktijdig met het nieuwe bestemmingsplan De Blauwe Zoom West aan de raad worden aangeboden.

Strategische gronden (materiële vaste activa/MVA) Materiële vaste activa zijn strategische of slapende grondposities in bezit van de gemeente, waarvan de gemeente voornemens is te transformeren dan wel te verkopen. De raad heeft voor deze projecten nog geen besluit tot uitvoering c.q. verkoop genomen. Deze gronden vertegenwoordigen wel waarde. Voorheen werd voor de projecten de term NIEX (niet in exploitatie genomen gronden) gehanteerd. De BBV heeft deze term afgeschaft. Gronden die hieronder vallen worden nu aangeduid als ‘strategische gronden’ onder materiële vaste activa (MVA). Op deze gronden wordt niet afgeschreven en de gronden dienen periodiek getaxeerd te worden. Particuliere ontwikkelingen met overeenkomst Indien particuliere initiatieven binnen de beleidskaders passen en haalbaar worden geacht, maar er nog geen gewijzigd planologisch kader is, kan de gemeente besluiten om tot anterieure contractvorming over te gaan. De particuliere ontwikkelaar ontwikkelt dan zijn eigen stuk grond, waarbij de gemeente, tegen een vergoeding (kostenverhaal), onder meer het publiekrechtelijke deel uitvoert. Voorbeelden van particuliere ontwikkelingen zijn de P10 IJzergieterij en P23 Rokerij. Particuliere initiatieven Particulieren komen met hun plannen bij de gemeente ter beoordeling.

De gemeente bekijkt (onder andere via de regiegroep) of een initiatief binnen de beleidskaders past en haalbaar wordt geacht. De nu genoemde particulieren initiatieven bevinden zich in deze initiatieffase. Een voorbeeld is het onderzoek naar de ontwikkeling van P16 Middelwetering.

Gronden als vast actief (openbaar gebied onder wegen, gebouwen, parken, pleinen etc.) worden niet verantwoord in het MPG. De gemeente heeft op dit moment ook geen ruilgronden of grondbanken in bezit. Naast de lopende projecten (actieve grondexploitaties, GEM De Blauwe Zoom en de anterieure trajecten) zijn ook nog andere ruimtelijke contractvormen mogelijk zoals concessies, joint ventures etc. De gemeente heeft naast GEM De Blauwe Zoom geen andersoortige contracten lopen en is ook niet voornemens dat in de nabije toekomst te gaan doen. De gemeente had wel twee lopende bouwclaims. Een bouwclaim van BPD voor circa 60 woningen en een bouwclaim met AM voor 61 woningen. Beiden zijn ingevuld in De Blauwe Zoom. Op dit moment wordt een kleine bouwclaim voor Blokland Bouwpartners in project Middenwetering overwogen (4 woningen) in het kader van de integrale set afspraken voor de ontwikkeling van Middenwetering. Programmabegroting 2024-2027

Lijst ruimtelijke projecten Onderstaande lijst is opgesplitst naar type project. Allereerst de actieve projecten, PPS-projecten, projecten van de ontwikkel B.V. en de eventueel af te sluiten actieve projecten. Daarna volgt de lijst met strategische gronden, de lijst met particulieren ontwikkelingen met overeenkomst en de lijst met particuliere ontwikkelingen zonder overeenkomst (initiatieven). Elk project is terug te vinden op de kaart op basis van een G-nummer, E-nummer, P-nummer waarbij G staat voor gemeentelijk, E staat voor exploitatieplan en P staat voor privaat. BIE G06 – Pieter de Hoogh (voorheen Morgenslag) G15 – Herstructurering Gemeentehaven G22 – 't Oog Westpunt PPS G09 – CV/BV GEM De Blauwe Zoom (50% deelneming) MVA G16 – Compensatiegronden grienden G18 – Zwembad Duikelaar e.o. G21 – Pietersweer 34-36 (incl.

locatie Ichtus) Exploitatieplan E09 – Exploitatieplan De Blauwe Zoom 2e herziening Particuliere ontwikkeling met overeenkomst P09 – Nederveen-Huisman (Buitendams 348-352) P10 – IJzergieterij (Rivierdijk 828) P10a – Legalisering woonarken (Rivierdijk) P23 – De Rokerij P27 – Giessenschool – Stationsstraat 23-27 P28 – Kerkgebouw (Buitendams 45) P35 – 't Oog Waardzone P39 – Zwaluwpad (Buitendams 378) P41 – Parallelweg 106 Particuliere initiatieven P16 – Middenwetering P26 – Voormalig smederij Hahbo P30 – Buitendijkse Jachthaven Beneden Merwede P38 – Frederikstraat X01 – Tracé Boezemgemaal Af te sluiten ontwikkelingen en MVA P40 – Rivierdijk 44 Ontwikkelingen in 2022 en begin 2023 In deze paragraaf wordt stil gestaan bij 2022. Hoe is 2022 verlopen? Welke doelstellingen zijn bereikt? Enzovoort. In hoofdstuk 4 (woningbouwprognose) wordt verder ingegaan op de zogenoemde boeggolf (stroom woningen per jaar voor de komende jaren gerelateerd aan de planuitval) en wat de prognoses zijn voor de komende jaren. Daarnaast vergelijken we de aannames van het MPG van 2022 met die van 2023. Zo kunnen we kwantitatief beoordelen of de beoogde doelstellingen zijn bereikt, met name voor de afzet van woningen.

Programmabegroting 2024-2027

Programma (grond)

MPG 1-1-2022

Werkelijk

P10 IJzergieterij

P23 De Rokerij

P27 Giessenschool/Stationsstraat 23-27

194

142

Actieve projecten en exploitatieplannen G09 CV/BV De Blauwe Zoom Facilitaire projecten (anterieur)

Totaal

In het MPG was een doelstelling van 194 woningen te realiseren/uit te geven woningen over geheel 2022 opgenomen. In 2022 is er gestart met de bouw van 142 woningen. De methode sluit aan bij de Planmonitor die de Provincie hanteert. Woningen worden meegeteld als de eerste paal is geslagen.

Woningbouw meerjarig

Prognose

Werkelijk

2014

119

2015

145

2016

2017

132

115

2018

111

2019

133

2020

2021

2022

194

142

114

Gemiddelde productie

Tot van 2014- 2017 is sprake van een structurele productie van circa 61 woningen per jaar. In 2018 heeft zich een dip voorgedaan, waardoor het gemiddelde zakte naar 52 woningen per jaar. In 2019 is door de afzet van 92 woningen het gemiddelde weer omhooggaan. Maar in 2020 en 2021 is door een cumulatie aan factoren echter vrijwel geen programma gerealiseerd waardoor het gemiddelde weer terugzakte naar 48 woningen per jaar. Door de toevoeging van 142 woningen in 2022 is het gemiddelde weer teruggeveerd naar een gemiddelde van 58 woningen per jaar. Omdat de woningbouwproductie in 2020 en 2021 achterliep heeft de gemeente diverse maatregelen getroffen om te voorkomen dat de woningbouwproductie voor komende jaren stagneert. De maatregelen worden per onderwerp toegelicht in onderstaande alinea’s: Regionale woningbouwafspraken Er is goed contact met de Provincie over de diverse bouwprojecten. Per 1 juli 2020 zijn alle (grote) projecten opgenomen op de Planmonitor Drechtsteden. Hierbij heeft de gemeente wel een uitvoeringsplicht. Hoe meer er concreet gerealiseerd wordt hoe meer programma de gemeente in de toekomst ook mag ontwikkelen. Soortbescherming Als het gaat om strikt beschermde diersoorten zijn de jaren vanaf 2020 van grote impact geweest. Omgevingsdienst Haaglanden heeft als bevoegd gezag de gemeente gevraagd om een meer integrale aanpak van soortbescherming.

Onderdeel van deze integrale aanpak is de verplichting om in bestaande projecten extern te compenseren als habitat verloren gaat. Concreet houdt dat in dat de gemeente voor projecten zoals G09 De Blauwe Zoom en G22 Westpunt een extern compensatiegebied aan heeft moeten kopen om een nieuwe habitat te creëren voor strikt beschermde diersoorten zoals de rugstreeppad, oeverzwaluw, heikikker, kerkuil en grote modderkruiper omdat leef- en foerageergebied vernietigd werd. Deze benadering is een stuk strikter dan in voorgaande jaren werd gehanteerd en brengt een langere procedure en aanzienlijk meer kosten met zich mee. Voor projecten Blauwe Zoom en Westpunt is de aanvraag voor de ontheffing van het externe compensatiegebied inmiddels goedgekeurd. Deze ontheffing gaat uit van extern compenseren, met deze maatregel kan de uitvoering doorgaan. Echter er spelen nog verschillende overleggen met Haaglanden en OZHZ als handhaver voor het handhaven van de genomen maatregelen.

Programmabegroting 2024-2027

Stikstof Het is gelukt om voor de projecten in ’t Oog (Westpunt en Waardzone) en ook voor Blauwe Zoom ontheffing voor stikstof middels het stikstofregistratiesysteem te krijgen. Op 1 juli 2021 was de nieuwe wetgeving in werking waarbij activiteiten binnen de bouwsector ontheven worden van stikstofcompensatie. Dat is gunstig, maar inmiddels blijkt het systeem van stikstofcompensatie niet juridisch houdbaar. Op basis van het Porthos-arrest is op 2 november 2022 de bouwvrijstelling van tafel. Tot op heden lopen de plannen gewoon door, zeker omdat de ontheffing voor deze plannen al is afgegeven. Het blijft wel een risico voor alle projecten. Voor elk project moet immers een stikstofberekening worden gedaan die neutraal sluit. PFAS Binnen de gemeentegrenzen heeft een deel van de gronden een verhoogde waarde met betrekking tot PFAS. In beginsel mocht deze grond niet worden afgevoerd omdat er nog geen goede verwerkingsmethode bleek te bestaan. Met name in project G15 Gemeentehaven bleek dat een probleem. Inmiddels kan een deel van de PFAS vervuilde grond in Gemeentehaven in een slibput worden opgeslagen en zijn er inmiddels bedrijven die PFAS grond kunnen verwerken. Het resterende deel kan worden afgevoerd. Voor de overige projecten is sprake van een gesloten grondbalans of wordt zand van buitenaf aangevoerd. Prijsstijgingen/oorlog Oekraïne In 2022 is de inflatie flink toegenomen.

Dat betekent een flinke indexering van de kosten binnen de projecten. Door de oorlog in Oekraïne zijn de prijzen in korte tijd dusdanig gestegen dat er gedurende 2022 geen goede inschatting meer te maken viel van de kosten voor de uitvoering van (bouw)projecten. Aannemers deden om die reden geen prijsafgiftes vooraf meer. Inmiddels zijn diverse prijzen (waaronder die van energie) gestabiliseerd. Echter wel op een veel hoger niveau. De vraag over 2023 is hoe de markt zich ontwikkeld. Blijven de prijzen permanent op een hoger niveau of volgt er nog een marktcorrectie omdat het aantal werk in de gww-sector terugloopt? En is die eventuele terugloop van tijdelijke aard? Omdat er nog veel onzekerheid is, is vooralsnog geen rekening gehouden met een afname van de prijzen. Los van de onzekerheid voor de bouwsector zorgt de vluchtelingenstroom vanuit Oekraïne op dit moment vooral naar vraag naar tijdelijke huisvesting. Bij een langdurige oorlog zal echter moeten worden gezocht naar een meer permanente oplossing voor huisvesting. Betaalbaarheid woningen De regels met betrekking tot het bouwen van woningen zijn onlangs aangescherpt. Met name het duurzaamheidsaspect BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) zorgt voor extra kosten bij de bouw van een nieuwe woning. En het afgelopen jaar hebben de gestegen grondstofprijzen er een schepje bovenop gedaan.

Ontwikkelaars geven aan dat dit effect heeft op hun business cases voor verschillende plannen. Mede omdat de prijsontwikkeling op de woningbouwmarkt afgekoeld is. Februari 2023 is er landelijk zelfs een daling van de huizenprijzen te zien. In combinatie met de hogere hypotheekrentes en verscherping van de regels omtrent hypotheekverstrekking bij banken ligt het niet in de lijn der verwachting dat in 2023 de prijzen voor woningen weer (flink) gaan stijgen. En de Rijksoverheid scherpt daarnaast de eisen voor middenhuur en waarschijnlijk het percentage sociale huur aan. Door gestegen kosten en gelijkblijvende/afnemende opbrengsten staat de grondprijs onder druk. Die conclusie zal waarschijnlijk voor de komende jaren gelden. Vakbekwaam personeel Door landelijke schaarste is het moeilijk goed gekwalificeerd personeel te vinden voor invulling van de diverse (in projecten ondersteunende) beleidsfuncties, zowel voor inhuur als voor vast personeel. Het gevolg is dat er voor projecten soms niet afdoende personele capaciteit is en er vertraging met eventueel financiële gevolgschade ontstaat. Binnen de gemeente is het momenteel gelukt om de capaciteit aan te vullen, maar we blijven kwetsbaar bij een onverwachte uitstroom.

Programmabegroting 2024-2027

Conclusie: Bouwen in onzekere tijden Zoals gesteld staat door de flinke prijsstijgingen van materialen, verminderde hypotheekruimte, hogere rente en de afkoelende woningprijzen de uitvoerbaarheid en de grondprijs van projecten onder druk. Toch is er een enorme behoefte aan passende woningen. Om die reden blijft de gemeente onverminderd inzetten op de uitvoering. Gebaseerd op de lokale paragraaf Bouwen. Didam-Arrest Eind 2021 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan over grondverkoop door de gemeente. Samengevat is de strekking van de uitspraak dat een overheidslichaam (in ons geval de gemeente) bij verkoop van grond gelegenheid moet bieden aan potentieel gegadigden om mee te dingen. Dat wil dus zeggen dat een-op-een gunningen niet meer mogelijk zijn, iedereen moet gelijke kansen hebben om grond te kopen. Het arrest heeft terugwerkende kracht, dus dat wil zeggen dat het arrest ook geldt voor de lopende projecten. Dit arrest heeft daarom verstrekkende gevolgen voor alle gemeentes in Nederland. Omdat Hardinxveld-Giessendam verschillende projecten heeft lopen waarbij grond wordt verkocht, is advies gevraagd aan Ter Holter/Noordam Advocaten om de gevolgen voor onze gemeente per project weer te geven. Het gaat dan met name om de projecten P06 Pieter de Hoogh, G09 De Blauwe Zoom, G22 ’t Oog Westpunt, G18 Zwembadterrein en P39 Zwaluwpad.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: http://raad.hardinxveld-giessendam.nl/api/v1/meetings/802/documents/26795