BNG - jaarverslag 2021.pdf
Tekst van het document
Dit heeft vooral te maken met dotaties aan de voorziening voor verminderde kredietwaardigheid van specifieke relaties, wat leidde tot een netto toename van de debiteurenvoorziening van EUR 42 miljoen. Deze verhoging werd, ondank zorgen rondom COVID-19, gecompenseerd door lagere Stage 2 exposures vanwege verbeterde economische vooruitzichten voor 2021. Ten opzichte van het balanstotaal blijft het totaal van de verwachte kredietverliezen laag. Dit is een weerspiegeling van de hoge kredietwaardigheid van de uitzettingen van de bank. Het balanstotaal van BNG Bank komt ultimo 2021 uit op EUR 149 miljard, wat EUR 11 miljard lager is dan in 2020. Dit is met name het gevolg van een stijging van de lange rentetarieven. Deze stijging heeft gezorgd voor een daling van de waarde van kredieten in de portfolio hedge accounting van EUR 7 miljard en een minder negatieve waarde van de bijbehorende
derivaten die resulteert in een lagere collateralverplichting van eveneens EUR 7 miljard. Ultimo 2021 staat het eigen vermogen op EUR 5 miljard. In oktober 2021 is het dividend van 2019 en 2020 uitgekeerd na het vrijvallen van de ECB richtlijn om in 2020 geen dividend uit te keren in verband met onzekerheden uit hoofde van de COVID-19 pandemie. De naar risico gewogen solvabiliteitsratio's van de bank handhaven zich op een hoog niveau: een Common Equity Tier 1-ratio van 32% en een Tier 1-ratio van 38%. In 2020 waren deze respectievelijk 33% en 39%. De daling is toe te schrijven aan een toename van de kapitaalweging van derivaatposities vanwege de implementatie van de nieuwe Capital Requirements Regulation die per 28 juni 2021 van kracht werd. Tot slot is de leverage ratio van de bank toegenomen van 3,5% naar 10,6%. Dit is eveneens een gevolg van de nieuwe Capital Requirements Regulation. BNG Bank heeft gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om promotional loans buiten de ratio te houden. Verder heeft BNG Bank tot eind maart 2022, vanwege de exceptionele marktomstandigheden, de mogelijkheid om ECB-saldo (geheel of gedeeltelijk) uit te sluiten van de leverage ratio. Op basis van de methodiek van 2020, komt de leverage ratio uit op 3,5%.
Kredietverlening en funding Per ultimo 2021 bedraagt de portefeuille langetermijnleningen EUR 87 miljard. Dit is een netto toename van de portefeuille van EUR 1,2 miljard vergeleken met 2020. In het jaar 2021 is EUR 12,8 miljard aan nieuwe kredieten verstrekt, wat EUR 1,1 miljard meer is dan vorig jaar. De vraag vanuit de woonsector was hoger dan verwacht. Dit komt vooral doordat ruim EUR 1 miljard aan WSWobligoleningen is verstrekt ter versterking van het WSW-vermogen. Ook breder was er voor de woningcorporatiesector een toegenomen kredietvraag en een hogere percentage van toegekende kredieten. Binnen de publieke sector was er een lagere kredietverlening dan in 2020. Dit had te maken met een samenloop van hoge liquiditeitssteun door het Rijk in verband met COVID-19 in 2021, een
54
lagere behoefte aan voorfinanciering dan in 2020, hogere liquiditeit door de eerder verkoop van belangen in Eneco en beperkte ruimte voor het doen van de gewenste investeringen. Van de langlopende kredietportefeuille is EUR 79,2 miljard solvabiliteitsvrij. BNG Bank hanteert een doelstelling van 90% solvabiliteitsvrije uitzettingen in de totale leningportefeuille. In 2021 is dit gehaald met 93%. Verder streeft de bank naar een scoringspercentage van minimaal 55% procent op solvabiliteitsvrije langlopende kredietverlening aan de sectoren decentrale overheden, woningcorporaties en zorginstellingen. In 2021 zijn 69% van de kredietaanvragen door de bank verstrekt en is de doelstelling van 55% behaald. Ook het doel om een scoringspercentage van minimaal 60% te halen op solvabiliteitsvrije langlopende kredietverlening aan of onder garantie van gemeenten is gehaald. BNG Bank heeft in 2021 in totaal EUR 11,9 miljard aan langlopende funding opgehaald via uitgifte van obligaties. In het kader van BNG Bank’s vernieuwde duurzaamheidskader voor Nederlandse gemeenten, heeft BNG bank EUR 3,7 miljard aan duurzaamheidsobligaties uitgegeven. De prijsstelling, uitgedrukt in de kredietopslag, is vergelijkbaar met de laatste kwartalen van voor de uitbraak van het COVID-19-virus.
Ondanks de uitstekende kredietwaardigheid van BNG Bank heeft de bank besloten de financiering van de ECB uit te breiden met een nieuwe inschrijving van EUR 7,5 miljard om zo gebruik te maken van de
gunstige condities van de TLTRO III. De doelstelling van deze regeling is om de reële economie te stimuleren door liquiditeit te verschaffen aan specifieke doelgroepen zoals corporaties en zorginstellingen. Door mee te doen aan deze regeling kan BNG Bank een belangrijke rol spelen door de gunstige voorwaarden door zetten aan de klant. Per jaareinde is het totaal uitstaande bedrag aan TLTROfinanciering EUR 18,5 miljard.
Dividend BNG Bank heeft tot 2021, in lijn met de aanbevelingen van de ECB, gewacht met het uitbetalen van dividend over het boekjaar 2019 en 2020. In totaal bedroeg het aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voorgestelde dividend EUR 172 miljoen. Hiervan had EUR 71 miljoen betrekking op het boekjaar 2019 en EUR 101 miljoen op het boekjaar 2020. In maart 2021 heeft de bank met toestemming van de ECB EUR 24 miljoen betaald. In oktober 2021 is, met het vervallen van de dividendrestricties, het restant van EUR 148 miljoen betaald. Aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders wordt over 2021 een dividend van EUR 127 miljoen voorgesteld. Dit is 60% van de nettowinst, gecorrigeerd voor de uitkering op het Additional Tier 1-kapitaal. Het uitkeringspercentage is eenmalig aangepast om te compenseren voor de niettoegekende rentekorting over het eerste tijdvak van de TLTRO.
Financiële doelstellingen 2021 Financiële doelstellingen 2021 Het rendement van het eigen vermogen ligt boven de rendementsnorm van het ministerie van Financiën: >3,7% Externe ratings van Moody's, S&P en Fitch zijn gelijk aan de ratings van de Staat der Nederlanden
Leverage ratio ≥4,6%. Common Equity Tier-1 ratio ≥22% Kosten binnen geconsolideerd budget EUR 106 miljoen Aandeel promotional loan in portefeuille ≥90% Groei kredietportefeuille t.o.v.voorafgaand jaar
Resultaten 2021 5,5%
Resultaten 2020 5,2%
Gerealiseerd: Moody’s: Aaa Standard & Poor’s: AAA Fitch: AAA 10,6% 32% EUR 107 miljoen 93% Gerealiseerd.
Gerealiseerd: Moody’s: Aaa Standard & Poor’s: AAA Fitch: AAA 3,5% 33% EUR 98 miljoen 93% Gerealiseerd.
55
Kerngegevens (in miljoenen euro's ) Balanstotaal Langlopende kredietportefeuille1 - waarvan aan of onder garantie van overheden Eigen vermogen ten gunste van aandeelhouders2 Hybride kapitaal Eigen vermogen per aandeel (in euro's) Leverage ratio Common Equity Tier 1 ratio Tier 1 ratio Nettowinst Nettowinst beschikbaar voor aandeelhouders Winst beschikbaar voor aandeelhouders per aandeel (in euro's) Dividendvoorstel Dividend als % van de geconsolideerde nettowinst Dividend per aandeel (in euro's) MAATSCHAPPELIJK Aantal medewerkers (in fte's) in dienst per jaar ultimo Ziekteverzuim Aangetrokken funding door middel van SDG-bonds MILIEU CO2-emissies (totaal, in tonnen)4 Per FTE (in tonnen)
2021
2020
2019
2018
2017
149.057 87.111 79.225 4.329 733 77,74 10,6%3 32% 38% 236 211 3,79 127 60% 2,28
160.359 85.981 78.069 4.364 733 78,36 3,5% 33% 39% 221 202 3,62 101 50% 1,81
149.689 84.184 76.409 4.154 733 74,59 3,6% 32% 38% 163 142 2,55 71 50% 1,27
137.509 81.627 74.475 4.257 733 76,45 3,8% 32% 38% 337 318 5,70 159 50% 2,85
140.025 80.086 73.327 4.220 733 75,79 3,5% 30% 37% 393 318 6,73 141 37,5% 2,53
353 3,0% 3.676
330 2,7% 2.185
309 3,6% 1.934
302 3,3% 1.190
303 3,0% 1.383
178 0,5
221 0,7
377 1,2
453 1,5
515 1,7
1 Met ingang van 2020 wordt over de langlopende kredietportefeuille gerapporteerd in plaats van de totale kredietportefeuille. De in deze tabel opgenomen cijfers vanaf 2017 betreffen de langlopende kredietportefeuille. 2 Vermogen exclusief hybride kapitaal. 3 Stijging als gevolg van de nieuwe Capital Requirements Directive. 4 Zie voor details over de methodiek en aanpassingen in de emissiefactoren de paragraaf Uitgangspunten verslaglegging.
56
Funding 17,5
Kredietverlening
€ 11,9
15,1 11,9
1,9
2019
2,2
2020
Verstrekte langlopende kredietverlening 2021
miljard
3,7
€
Capital market funding Waarvan SDG Bonds
2021
12,8 miljard
(in miljard euro)
AAA
Externe ratings van Moody’s,
Aandeel promotional loan in portefeuille
S&P en Fitch zijn gelijk aan de ratings van de Staat der Nederlanden.
2021
Common equity Tier-1 ratio 2021
32%
50%
2020
33%
50%
2019
32%
50%
93%
Ten minste 90% van de langlopende leningen op de balans moeten kwalificeren
Doelstelling 90%
Tier-1 ratio 2021
38%
50%
2020
39%
50%
2019
38%
50%
Doelstelling marktaandeel
2021
Leverage ratio 2021
10,6%
15%
2020
3,5%
15%
2019
3,6%
15%
69%
Doelstelling ≥55%
kredieten aan of onder garantie van overheden ≥55%
57
Hogere nettowinst in 2021
Nettowinst 2021
Nettowinst 2020
236 € 221
€
miljoen
miljoen
Het rendement op het eigen vermogen Het rendement op het eigen vermogen ligt boven de rendementsnorm van het Ministerie van Financiën: 2020
5,2%
5,5%
2021 Rendementsnorm gesteld door Ministerie van Financiën: 3,7%
Uitgelichte factoren van invloed op de nettowinst: Hoger resultaat financiële transacties
Lager renteresultaat 477 407
100
Toename debiteurenvoorziening 16
Stijging bedrijfslasten
13 98
107
2020
2021
-17 2020
2021
2020
2021
2020
2021
(in miljoen euro)
(in miljoen euro)
(in miljoen euro)
(in miljoen euro)
Oorzaak
Oorzaak
Oorzaak
Oorzaak
Ɏ Hogere rente en verkoop
Ɏ Niet-toegekende TLTRO-
Ɏ Incidentele voorziening
Ɏ Investeringen in het
korting als gevolg van
voor individuele posten
kredietproces en de
obligaties uit de liquiditeitsportefeuille
procedurele fout Ɏ Lage renteomgeving
IT-organisatie
58
3.2 Financiële vooruitzichten Voor 2022 verwacht BNG Bank EUR 10,7 miljard aan nieuwe langlopende leningen te verstrekken. Om aan de vereisten van promotional lender te voldoen, moet minimaal 90% van de totale langlopende kredietportefeuille gegarandeerd worden door of verstrekt worden aan een overheid. Zodoende streeft de bank ernaar EUR 9,7 miljard nieuw uit te zetten solvabiliteitsvrije leningen te verstrekken versus EUR 1 miljard solvabiliteitsplichtige leningen. De totaal nieuw te verstrekken leningen bedragen EUR 2 miljard minder dan in 2021 is gerealiseerd. EUR 1 miljard daarvan heeft te maken met de eenmalige aard van de verstrekking van WSWobligoleningsfaciliteiten. BNG Bank voorziet een verdere krimp omdat veel klanten in de publieke sector zeer liquide zijn als gevolg van coronasteunmaatregelen. Net als in voorgaande jaren blijft het fundingbeleid van BNG Bank in 2022 onveranderd gericht op permanente toegang tot de geld- en kapitaalmarkt voor de gewenste looptijden en volumes tegen zo laag mogelijke kosten. De bank verwacht in 2022 ongeveer EUR 18 miljard aan funding aan te trekken. Hiervan zal EUR 12 miljard, gefund door emissies van obligatieleningen, een looptijd hebben die langer is dan drie jaar. Deze funding kan in de loop van het jaar wijzigen als de bank besluit de aflossing van EUR 5 miljard TLTRO III op een andere manier te financieren.
BNG Bank heeft in 2022 de intentie om voor ten minste 25% duurzaam lange termijn gefund te zijn en is voornemens ten minste twee nieuwe duurzaamheidsobligaties uit te geven. De bedrijfslasten van de bank worden ingeschat op EUR 110 miljoen. Dit houdt een stijging van EUR 3 miljoen in ten opzichte van het budget van 2021 en komt met name door investeringen in de organisatie. Deze investeringen betreffen onder meer de verdere inbedding van ESG binnen de bank en het versterken van de IT-afdeling.
De fiscale paragraaf van de miljoenennota geeft aan dat een hoger tarief voor vennootschapsbelasting zal worden gehanteerd, namelijk 25,8%. Tegenover deze hogere belasting staat een lagere bankenbelasting, die over 2021 eenmalig verhoogd was. Dit betekent dat de bankenbelasting in 2022 op EUR 35 miljoen zal uitkomen. Het effect van de verhoging van het vennootschapsbelastingtarief van 25% naar 25,8% komt voor BNG Bank naar verwachting uit op EUR 12 miljoen. De bijdrage aan de resolutieheffing zal in 2022 naar verwachting op EUR 10 miljoen uitkomen. In 2021 was de bijdrage aan de resolutieheffing beperkt (EUR 2 miljoen) door een correctie op de 2016 aangifte. Naar verwachting zal het renteresultaat van BNG Bank in 2022 uitkomen rond de EUR 390 miljoen. Dit is EUR 53 miljoen lager dan ingeschat voor 2021 en is hoofdzakelijk te duiden door de verwachte beëindiging van de tweede termijn van TLTRO. Hiermee komt het eenmalige positieve effect van de rentebonus per 23 juni 2022 te vervallen. Verder zal, net als in 2021, het renteresultaat onder druk blijven door de lagere renteomgeving. De hoogte van de nettowinst is met onzekerheden omgeven omdat de bank geen voorspelling kan doen over de ontwikkeling van de ongerealiseerde marktwaardeveranderingen. Een betrouwbare schatting van de nettowinst voor 2022 kan de bank daarom niet maken.
Dit is des te meer het geval met het oog op de oorlog die in Oekraïne gaande is. De maatschappelijke gevolgen, ook voor de klanten van BNG Bank, zijn op dit moment nog niet goed in te schatten. Wel wordt verwacht dat de toenemende inflatie een drukkend effect zal hebben op de ontwikkeling van de winst. BNG Bank houdt de impact van de oorlog in Oekraïne en de daarmee samenhangende (financiële) risico's nauwlettend in de gaten.
59
INTERVIEW met SABRINA SABIRAN en KAREN KLAVER
Witwassen, corruptie en cybercrime. Het zijn voorbeelden van integriteitsrisico’s die BNG Bank continu in de gaten houdt en waar nodig aanpakt. Zowel bij klanten als bij zichzelf. BNG’ers die zich hiermee bezighouden hebben een grote verantwoordelijkheid. “Alleen een betrouwbare bank kan impact maken.” Elk jaar onderwerpen alle afdelingen van BNG Bank zichzelf aan een Systematische Integriteitsrisicoanalyse (SIRA). “Wij zorgen dat de uitkomsten gebundeld bij ons hogere management komen”, vertelt Karen Klaver, Senior Compliance Officer bij BNG Bank. “Zo weten zij precies welke risico’s er zijn en kunnen zij actie ondernemen als de situatie erom vraagt.” Bewustwording creëren “Banken spelen een belangrijke rol bij het verduurzamen van onze samenleving”, vertelt Sabrina Sabiran, Compliance Officer bij BNG Bank. “Stap 1 hierbij is: bekijken hoe je eigen organisatie opereert. Wat financier je wel en wat niet? Hoe houd je je bedrijfsvoering scherp? En welke controlemechanismen richt je in? Ook de
organisatiecultuur draagt bij aan integriteit. Met training, bewustwording en open gesprekken kan je die positief beïnvloeden. Tot slot wordt integriteit gestimuleerd wanneer mensen in leidinggevende posities het goede voorbeeld geven. Dan ziet iedereen dat integriteit ook daadwerkelijk in de praktijk gebracht wordt.” Spiegel voorhouden “We willen transparant zijn over hoe wij met integriteitsrisico’s omgaan”, aldus Klaver. “Hierover gaan we met collega’s in gesprek. Met die gesprekken komen we ook meer te weten over welke onderwerpen bij onze stakeholders spelen. Denk bijvoorbeeld aan klimaatproblematiek, een onderwerp dat ook bij steeds meer klanten op de agenda staat. Hier geven we in onze analyses aandacht aan, zodat we geen zakendoen met organisaties die te linken zijn aan ongewenst gedrag. Zo houden we onze eigen organisatie een spiegel voor. Met ons werk dagen we onze bank uit om betrouwbaar te zijn én te blijven. Een voorwaarde voor maatschappelijke impact.”
DE IMPACT-MAKERS VAN BNG BANK
“Wij houden de bank een spiegel voor”
60
GOVERNANCE
4.1 Corporate structuur BNG Bank fungeert sinds 1914 als intermediair tussen de internationale geld- en kapitaalmarkt en het Nederlandse publieke domein. Aandeelhouders van BNG Bank zijn uitsluitend overheden.
Bedrijfsmodel BNG Bank is een naamloze structuurvennootschap. Opgericht als Gemeentelijke Credietbank N.V. is, na enkele eerdere naamswijzigingen, in 2018 de formele naam van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten gewijzigd in BNG Bank N.V. De bank levert alle diensten onder deze naam. Aandeelhouders van BNG Bank zijn uitsluitend overheden. De helft van de aandelen is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. De Nederlandse Staat is houder van de andere helft van de aandelen. De bank ontvangt geen financiële steun of andere voordelen van de overheid. BNG Bank is een nationale systeemrelevante bank onder direct toezicht van ECB en naar balanstotaal de vierde bank van Nederland. BNG Bank heeft een vestiging in Den Haag van waaruit de activiteiten worden verricht, en maakt gebruik van een extra locatie in Voorburg. In 2021 zijn er geen aanzienlijke wijzigingen in omvang, structuur, eigendom of in de keten geweest.
Historie De historie van BNG Bank start aan het begin van de 20ste eeuw, een periode met grote armoede, waarin sociaal maatschappelijke vraagstukken het gesprek domineerden. In die periode werd de Vereniging van Nederlandsche Gemeenten (VNG) opgericht, die op haar beurt in 1914 de Gemeentelijke Credietbank in het leven riep. De Gemeentelijke Credietbank voorzag gemeenten van financiële slagkracht en droeg zo bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Dit kenmerkt de positie van de Gemeentelijke Credietbank, nu BNG Bank, nog steeds.
61
Bedrijfsmodel Aantrekken van funding via internationale geld- en kapitaalmarkten
Aanbieden van financieringen aan het Nederlandse publieke domein tegen concurrerende voorwaarden - 4de bank van Nederland - Opgericht in 1914 - Significante bank onder ECB-toezicht en nationale systeembank - 362 medewerkers
BNG Bank voorziet het publieke domein van financiering, tegen concurrerende voorwaarden en voor alle looptijden, ongeacht de situatie op de financiële markten. Klanten bevinden zich in het publieke domein. Het grootste deel van de leningen die worden verstrekt (ruim 90%) bestaat uit leningen aan of gegarandeerd door overheidsinstanties. Deze zogenaamde solvabiliteitsvrije leningen hebben een risicoweging van 0%. Ook verzorgt BNG Bank het betalingsverkeer voor klanten. BNG Bank is één van de grootste uitgevers van obligaties in Nederland. De bank wordt gezien als een veilige bank vanwege het aandeelhouderschap van Nederlandse overheden en de grotendeels solvabiliteitsvrije kredietverlening. BNG Bank heeft de hoogste externe kredietratings (Moody's: Aaa, FitchRatings: AAA, S&P Global: AAA). Hierdoor heeft de bank een sterke inkooppositie op internationale geld- en kapitaalmarkten. Tegen lage prijzen kan korteen langetermijnfunding in verschillende valuta worden aangetrokken. Vervolgens kan BNG Bank hierdoor aan klanten lage tarieven bieden. Geen van de producten en diensten die BNG Bank levert zijn onderwerp van vragen van stakeholders of onderwerp van openbaar debat.
Bestuursstructuur BNG Bank heeft een bestuursstructuur bestaande uit een Raad van Commissarissen (RvC) en een Executive Committee (ExCo). Het ExCo is per 1 maart 2021 van start gegaan. Het ExCo bestaat uit vijf bestuurders, waaronder drie statutair bestuurders die gezamenlijk het statutair bestuur vormen. De leden van het statutair bestuur worden benoemd en ontslagen door de RvC. Het ExCo vormt het leidinggevend orgaan in zijn uitvoerende functie zoals aangeduid in de Capital Requirements Directive (2013/36/EU). Het ExCo is verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur, de algemene gang van zaken en de continuïteit van BNG Bank. Het ExCo heeft een aantal commissies ingesteld die het ExCo adviseren of waaraan specifieke besluitvormende taken zijn gemandateerd. Een beschrijving van de taken en deelnemers van deze commissies is gepubliceerd op de website. De RvC vormt het leidinggevend orgaan in de toezichthoudende functie zoals aangeduid in de Capital Requirements Directive. De RvC heeft tot taak toezicht te houden op het beleid van het ExCo en op de algemene gang van zaken in de vennootschap en de daaraan verbonden onderneming. De leden van de RvC worden benoemd en ontslagen door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De RvC kent vier
62
Stakeholders
Het Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel B.V. is de tweede dochtermaatschappij van BNG Bank. Het Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel verstrekte hypotheken aan werknemers in overheidsdienst. Besloten is dit product niet langer aan te bieden en vanaf 2013 geen nieuwe klanten meer te accepteren. Het Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel heeft geen medewerkers.
Belangrijke stakeholders van BNG Bank zijn klanten, beleggers, aandeelhouders en medewerkers. BNG Bank investeert in langetermijnrelaties met stakeholders door regelmatig met hen te spreken in overleggen, regionale bijeenkomsten en sectorbijeenkomsten en via onderzoeken. Door deze dialoog met stakeholders krijgt de bank een beeld van de verwachtingen van stakeholders en de waarde die de bank voor hen kan creëren. De reacties van stakeholders worden gebruikt om producten, diensten en processen te verbeteren.
BNG Bank heeft een deelneming in Dataland B.V., een gemeentelijk non-profit initiatief met activiteiten die leiden tot het breed toegankelijk maken van alle mogelijke gegevens betreffende registergoederen uit het informatiedomein van gemeenten en/of andere publieke lichamen. Een tweede deelneming heeft BNG Bank in Data B Mailservice Holding B.V. Deze onderneming verzorgt print- en mailservices en diensten met betrekking tot betalingsverkeer, direct marketing en berichtenverkeer, onder andere aan overheidsinstellingen.
Driemaal per jaar overlegt BNG Bank met de Raad van Klanten, die bestaat uit een vaste groep van ongeveer tien bestuurders uit verschillende klantgroepen. Met hen wisselt de bank van gedachten over strategische onderwerpen die zowel voor de bank als voor klanten van belang zijn. Voor gemeentelijke klanten organiseert BNG Bank jaarlijks bijeenkomsten waarbij voor gemeenten actuele onderwerpen worden besproken. Daarnaast verzorgt BNG Bank inhoudelijke bijdragen aan bijeenkomsten over zorg-, onderwijs-, gemeentelijk en corporatievastgoed.
BNG Bank is lid van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), de European Association of Public Banks (EAPB) en de International Capital Market Association (ICMA).
commissies, te weten het Audit Committee, het Risk Committee, het HR Committee en de Remuneratiecommissie. De commissies bereiden de besluitvorming van de RvC voor. In het Verslag van de RvC worden de verantwoordelijkheden en de activiteiten van de commissies nader beschreven.
Dochtermaatschappijen en deelnemingen BNG Gebiedsontwikkeling B.V. is een dochtermaatschappij van BNG Bank en gespecialiseerd in risicodragende participaties in grondexploitatie, procesinrichting en procesbegeleiding voor gemeenten en andere (semi)publieke organisaties. De RvC van BNG Gebiedsontwikkeling en de Raad van Bestuur van BNG Bank hebben in maart 2018 besloten geen nieuwe activiteiten en projecten meer aan te gaan binnen BNG Gebiedsontwikkeling en de projecten binnen de bestaande portefeuille de komende jaren af te ronden.
63
4.2 Samenstelling bestuur en organisatie Per 1 maart 2021 is bij BNG Bank een nieuwe topstructuur geïntroduceerd met een Executive Committee van vijf leden. Naast de al bestaande functies van CEO, CFO en CRO kent het ExCo twee nieuwe rollen. Om invulling te geven aan de speerpunten ‘focus’ en ‘klantpartnerschap’ uit de aangescherpte strategie is Thomas Eterman als Chief Commercial Officer aangesteld om op bestuurlijk niveau sturing te geven aan klantgerelateerde commerciële activiteiten. Vanwege het belang om op bestuurlijk niveau
voldoende expertise te hebben en sturing te geven aan informatietechnologie, inclusief operationele activiteiten, datamanagement en -governance, is Jaco van Goudswaard als Chief Operating Officer aangesteld. De portefeuilles zijn op bestuurlijk niveau zodanig verdeeld dat volledig invulling kan worden gegeven aan het Three Lines of Defense model.
Naam
Geslacht
Geboortejaar
Nationaliteit
Eerste benoeming
Datum herbenoeming
Gita Salden, CEO
V
1968
NL
01-01-2018
01-01-2022
Olivier Labe, CFO
M
1969
F/NL
01-05-2015
01-05-2019
Cindy van Atteveldt, CRO
V
1972
NL
15-02-2021
-
Thomas Eterman, CCO
M
1976
NL
22-06-2021
-
Jaco van Goudswaard, COO
M
1967
NL
22-06-2021
-
Executive Committee Gita Salden CEO
Olivier Labe CFO
Cindy van Atteveldt CRO
Thomas Eterman CCO
Jaco van Goudswaard COO
Strategie
Finance & Control
Risk Management
Public Finance
Informatietechnologie (IT, DIM)
Human Resources
Treasury & Capital Markets
Compliance
Betalingsverkeer
Facilitaire Zaken
Communicatie
Capital Management
Kredietrisicobeoordeling
Agency Desk
Bestuurssecretariaat
Financial Restructuring & Recovery
Security
Klantenservice
Interne Auditdienst
Juridische & Fiscale Zaken
Business Development
Backoffice
Klantintegriteit
64
Samenstelling Executive Committee
Gita Salden, CEO
Olivier Labe, CFO
Gita Salden, CEO, is verantwoordelijk voor strategie, communicatie, ontwikkeling van het organisatieen personeelsbeleid, de interne auditdienst en het bestuurssecretariaat en economisch onderzoek. Daarnaast is zij verantwoordelijk voor de algemene coördinatie en relaties met stakeholders. In relatie met haar functie bij BNG Bank is zij bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Verder is zij lid van de Administrative Board van de European Association of Public Banks (EAPB) en lid van de Visitatiecommissie Centraal Planbureau (CPB).
Olivier Labe, CFO, is verantwoordelijk voor financiële verslaggeving, financiële markten en treasury, asset & liability management, capital management, investor relations en juridische en fiscale zaken. Hij is voorzitter van de Commissie Kapitaal, de Asset & Liability Commissie, het Investment Committee en de Adviesgroep Maatschappelijke Impact. In relatie met zijn functie bij BNG Bank is hij voorzitter van de Raad van Commissarissen van de dochtermaatschappij Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel B.V., voorzitter van de Raad van Commissarissen van de dochtermaatschappij BNG Gebiedsontwikkeling B.V., voorzitter van de Raad van Toezicht van de Stichting BNG Duurzaamheidsfonds en lid van de Investeringscommissie BOEI B.V. Hij is tevens lid van de Raad van Toezicht van ASR Vermogensbeheer N.V., lid van de Raad van Advies van de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Universiteit van Amsterdam en lid van de Steering Committee van het Public Sector Issuer Forum van de International Capital Market Association (ICMA).
65
Thomas Eterman, CCO
Cindy van Atteveldt, CRO
Thomas Eterman, CCO, is verantwoordelijk voor public finance/kredietverlening.
Cindy van Atteveldt-Machielsen, CRO, is verantwoordelijk voor risk management, compliance, kredietrisicobeheer en security. Ze is voorzitter van de Kredietcommissie, de Krediet Beleid Commissie en de Commissie Financiële Tegenpartijen. In relatie tot haar functie bij BNG Bank is zij lid van de Commissie Toezichtzaken Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en lid van de Raad van Commissarissen van de dochtermaatschappij Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel B.V. Verder is ze voorzitter van de Raad van Commissarissen van Data B. Mailservice Holding B.V. en lid van de Raad van Commissarissen en voorzitter van het Audit Committee van N.V. Exploitatiemaatschappij De Krim.
In relatie tot zijn functie bij BNG Bank is hij lid van de Raad van Commissarissen van BNG Gebiedsontwikkeling B.V.
Jaco van Goudswaard, COO
Jaco van Goudswaard, COO, is verantwoordelijk voor processing en data- en informatiemanagement. Hij is voorzitter van het Non-Financial Risk Committee.
66
INTERVIEW met LONNEKE DE WAAL en JAN KLAASSENS
Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een baan helpen. Dat is lang niet meer het enige doel van ‘social return’; het samen werken aan maatschappelijke doelen van overheden en bedrijven . “Als BNG Bank zoeken we altijd creatieve mogelijkheden om de samenleving vooruit te helpen.” “Wij verzorgen bancaire diensten voor gemeenten”, zegt Lonneke de Waal. Als Senior Accountmanager bij BNG Bank is ze onder andere verantwoordelijk voor aanbestedingen die grotere gemeenten publiceren. “Zij verzoeken ons geregeld om een klein deel – doorgaans vijf procent – van het geld dat ze ons voor deze diensten betalen in maatschappelijke doelen te investeren. Als bank die staat voor maatschappelijke impact geven we daar graag gehoor aan.” Nieuwe mogelijkheden “We zijn al decennia zo’n bank”, vertelt Jan Klaassens, Social Return On Investment (SROI)adviseur bij BNG Bank. “Ik werk hier zelf al 41 jaar, en hoeveel er ook veranderd is, we blijven voor de maatschappelijke zaak staan. Dat vind ik mooi om te zien.” In de loop der jaren is de definitie van
‘social return’ steeds breder geworden, vertelt hij. “Het gaat niet meer alleen over arbeidsparticipatie, maar ook over het als opdrachtnemer ondersteunen van maatschappelijke initiatieven. Daar zijn we blij mee, want is er niet altijd een match tussen werkzoekenden en onze beschikbare opties voor plaatsingen. Het is daarom fijn meer social-returnmogelijkheden te hebben.’ Duurzame reclamezuilen “We zoeken altijd naar die mogelijkheden, zijn daar creatief in en geven inmiddels dan ook op allerlei manieren invulling aan social return”, vertelt accountmanager De Waal. “Zo gaan we met het project ‘Bank voor de klas’ naar basisscholen om kinderen spelenderwijs te leren hoe je met geld omgaat. Ook investeren we in reclamezuilen die duurzame energie opwekken, gemaakt door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. En we werken samen met de stichting Everyday Heroes om werkzoekenden aan werkgevers te koppelen. Klaassens: “Uiteenlopende manieren om toe te werken naar het doel waar we samen met de gemeenten voor gaan: zoveel mogelijk maatschappelijke impact bereiken.”
DE IMPACT-MAKERS VAN BNG BANK
“Het is fijn veel social-returnmogelijkheden te hebben”
67
BESTUURSVERKLARING De interne risicobeheersings- en controlesystemen vormen een belangrijk punt van aandacht binnen BNG Bank. De basis voor alle risicobeheeractiviteiten binnen BNG Bank is het Risk Governance Framework. Dit verduidelijkt de principes achter het interne beheersings- en risicobeheersysteem. In het Risk Appetite Statement worden de risico’s omschreven die de bank wenst te accepteren om haar doelstellingen te realiseren. De diverse risico’s waarmee de bank bij de uitoefening van haar activiteiten wordt geconfronteerd, worden jaarlijks in het jaarverslag van BNG Bank aan de orde gesteld. De directeuren en afdelingshoofden die rechtstreeks aan het Executive Committee rapporteren, geven in hun ‘In Control Statement’ aan het Executive Committee aandacht aan de beheersing van de risico’s in relatie tot de risicobereidheid van de bank. Tevens geven zij in de jaarplannen aan hoe zij inhoud zullen geven aan hun verantwoordelijkheid om te voldoen aan het risicobeleid. Het totale raamwerk heeft een nauwe relatie met het Kapitaalbeheersbeleid dat periodiek wordt herzien en met de toezichthouder wordt afgestemd. Audits door de Interne Auditdienst (IAD) zijn erop gericht de opzet en werking van de interne risicobeheer- en controlesystemen onafhankelijk te kunnen vaststellen.
De externe accountant controleert de jaarrekening en evalueert de interne beheersing rondom de financiële verslaglegging voor zover van belang voor een efficiënte en effectieve controle van de jaarrekening. De bevindingen van de IAD en de externe accountant worden aan het Executive Committee en RvC gerapporteerd in de management letter, respectievelijk het
accountantsverslag. Het hoofd van de IAD en de externe accountant zijn aanwezig in de vergadering van het Audit Committee van de RvC en in de vergadering van de voltallige RvC waarin de jaarrekening wordt besproken. Het jaarverslag geeft in voldoende mate inzicht in tekortkomingen in de werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen van BNG Bank. Voornoemde systemen geven een redelijke mate van zekerheid dat de financiële verslaggeving geen onjuistheden van materieel belang bevat. Deze systemen kunnen op zichzelf uiteraard geen absolute zekerheid bieden voor het realiseren van de ondernemingsdoelstellingen en niet alle onjuistheden, fraudes en niet-naleving van wet- en regelgeving voorkomen. In de Risk Section in de Annual accounts is een uitgebreide toelichting opgenomen. De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld op basis van het going-concern principe. Daarbij zijn geen materiële risico’s en onzekerheden geïdentificeerd die relevant zijn ter zake van de verwachting van continuïteit voor een periode van twaalf maanden na opstelling van het verslag.
68
Verantwoordelijkheidsverklaring Naar het oordeel van het statutair bestuur geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de activa, de passiva, de financiële positie en het resultaat van BNG Bank en de in de consolidatie opgenomen dochtermaatschappijen. Het jaarverslag geeft een getrouw beeld van de toestand op de balansdatum, de gang van zaken gedurende het verslagjaar en de verwachte ontwikkelingen van BNG Bank inclusief de geconsolideerde dochtermaatschappijen, waarvan de gegevens in de geconsolideerde jaarrekening zijn opgenomen. In het jaarverslag worden de wezenlijke risico’s beschreven waarmee BNG Bank wordt geconfronteerd. Den Haag, 18 maart 2022 Statutair bestuur Gita Salden (CEO) Olivier Labe (CFO) Cindy van Atteveldt-Machielsen (CRO)
69
INTERVIEW met ANNA DUIJSINGS en DERK JAN POSTEMA
Heb je als bedrijf genoeg maatschappelijke impact? Dat kun je alleen goed checken als je weet welke behoeften in die maatschappij leven – om te beginnen onder je eigen klanten. De Raad van Commissarissen (RvC) van BNG Bank leert die behoefte kennen via het programma Permanente Educatie. “Klantverhalen zijn vaak echte eye-openers.” “De leden van onze RvC willen hun kennis en ervaring op peil houden”, vertelt Anna Duijsings, secretaris bij BNG Bank. “Om dat mogelijk te maken, organiseert onze bank een ‘Permanente Educatie’-programma. Terugkerend onderdeel van dit programma is een sessie met klanten, zodat de commissarissen meer inzicht krijgen in wat er bij klanten speelt en waar ze behoefte aan hebben. Dit jaar focusten we op klanten uit de zorg, zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen en GGZ-instellingen.” Rode draad “Het was een unieke kans om al die verschillende perspectieven te horen”, aldus Derk Jan Postema, sectorspecialist gezondheidszorg bij de BNG Bank. “Klanten namen ons mee in wat hen bezighoudt.
Wat zij als kansen, bedreigingen en uitdagingen zien – én wat wij kunnen doen om hen hierbij te helpen. Daardoor herkenden we al snel de rode draad in hun verhalen. Onder meer dat zorginstellingen kampen met grote personeelstekorten. En dat zij hun vastgoed best willen verduurzamen, omdat ze dit belangrijk vinden, maar hun budget simpelweg harder nodig hebben voor hun patiënten. Een echte eye-opener.” Verbindende factor “Door met klanten te praten, leren we hoe we als bank meer maatschappelijke impact kunnen behalen”, zegt Duijsings. “Zo weten we nu bijvoorbeeld dat de wirwar van regel- en wetgeving zorgverleners echt in de weg zit. Natuurlijk maken wij als bank die wetgeving niet. Maar we hebben als een van de grootste financiers in de sector wél een belangrijke positie. De klanten gaven aan dat we ons best wat meer kunnen laten horen over deze problemen, bijvoorbeeld bij het Rijk.” Postema onderschrijft dat. “We hebben klanten onder gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen; we zijn overal actief. Daardoor zijn we bij uitstek geschikt om partijen te verbinden. En om samen aan oplossingen te werken.”
DE IMPACT-MAKERS VAN BNG BANK
“Met onze positie kunnen we partijen aan elkaar verbinden”
70
VERSLAG VAN DE RVC
6.1 Voorwoord Met genoegen neem ik op deze plek voor het eerst het woord in mijn rol van voorzitter van de RvC. Met ingang van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) 2021 heb ik het voorzitterschap overgenomen van Marjanne Sint, die die rol zes jaar lang op uitstekende wijze heeft vervuld. 2021 was een bijzonder jaar voor BNG Bank, en daarmee een bijzonder jaar om als voorzitter van de RvC te beginnen. Wat het jaar bijzonder maakte, was in eerste instantie de voortdurende invloed van de COVID-19-pandemie. Naast de invloed op de klanten en – vanwege financieringsoperaties van de ECB – op de commerciële dynamiek, denk ik daarbij vooral aan de lockdowns en het thuiswerkadvies dat een groot deel van het jaar gold. Net als in 2020 werkten de medewerkers verspreid over het kantoor in Den Haag, een tweede (uitwijk)locatie en vanuit huis. Namens de gehele RvC spreek ik mijn grote waardering uit voor de wijze waarop de medewerkers in deze omstandigheden met veel inzet en flexibiliteit hun werkzaamheden hebben uitgevoerd. Op andere vlakken was 2021 eveneens een bijzonder jaar voor BNG Bank. Het was het eerste jaar waarin de aangescherpte strategie ‘Ons Kompas naar Impact’ werd uitgevoerd. Gedurende het jaar werd gewerkt aan de versteviging van centrale bankprocessen, het aanbrengen van focus in onze activiteiten en de versterking van de organisatie.
Hoewel de bank er nog niet is, zijn belangrijke stappen gezet op onder meer het gebied van klantintegriteit en privacy. Ook is
verdere invulling gegeven aan de maatschappelijke impact die centraal staat binnen BNG Bank. De solvabiliteit, liquiditeit en rentabiliteit van de bank zijn onveranderd goed. Daarmee zijn we in staat om onze rol als belangrijke financier van het publieke domein te blijven vervullen. In het kader van ‘Ons Kompas naar Impact’ is ook de topstructuur van de bank gewijzigd. Vanaf maart 2021 is het Executive Committee (ExCo) actief als uitvoerend leidinggevend orgaan. Dit Executive Committee bestaat uit vijf leden, met de Chief Commercial Officer (CCO) en Chief Operating Officer (COO) als nieuwe functies. In 2021 is Cindy van Atteveldt aangetreden als Chief Risk Officer (CRO), Thomas Eterman als CCO en Jaco van Goudswaard als COO. De RvC is van mening dat er met hun komst een slagvaardig ExCo staat, met de benodigde kennis en ervaring om de bank in de komende jaren verder te brengen. De RvC heeft daarnaast Gita Salden herbenoemd als CEO per 1 januari 2022. De RvC ziet er met vertrouwen naar uit hoe zij samen met de overige leden van het ExCo de bank zal blijven leiden in de uitvoering van ‘Ons Kompas naar Impact’. Niet alleen het ExCo heeft nieuwe leden, ook de samenstelling van de RvC is in 2021 gewijzigd. Aan het einde van de AVA 2021 zijn Jantine Kriens en Marjanne Sint afgetreden.
Op deze plek wil ik hen nogmaals bedanken voor de belangrijke bijdrage die zij binnen de RvC vele jaren hebben geleverd aan de ontwikkeling van BNG Bank. In dezelfde vergadering zijn drie nieuwe leden van de RvC benoemd: Karin
71
Bergstein, Leonard Geluk en Femke de Vries. Zoals inmiddels ook in de praktijk is gebleken, hebben zij vanuit hun verschillende achtergronden grote meerwaarde voor de RvC. De gewijzigde samenstelling van de RvC leidt tot een nieuwe dynamiek, waarbinnen we als RvC expliciet stilstaan bij teamvorming en de vervulling van de verschillende rollen van de raad. BNG Bank zal zich in 2022 blijven ontwikkelen. Het in 2021 ingeslagen pad zal worden voorgezet en er zullen verdere stappen worden gezet in de uitvoering van ‘Ons Kompas naar Impact’, waarbij de nadruk zal verschuiven van de interne operaties naar de klanten. Namens de RvC wens ik het ExCo en alle medewerkers van de bank veel succes om ook van 2022 weer een mooi jaar voor BNG Bank te maken. Namens de Raad van Commissarissen, Huub Arendse voorzitter RvC Den Haag, 18 maart 2022
72
6.2 Samenstelling RvC en commissies De samenstelling van de RvC per 31 december 2021 is in onderstaand overzicht weergegeven. In overeenstemming met de statuten en de Corporate Governance Code kunnen commissarissen voor vier jaar worden herbenoemd in de eerstvolgende AVA, nadat een periode van vier jaar is verstreken sinds de eerste benoeming. Commissarissen kunnen nadien in bijzondere omstandigheden nog een keer worden herbenoemd voor een termijn van twee jaar, die daarna met maximaal twee jaar kan worden verlengd. Met ingang van de AVA 2021 is Marjanne Sint afgetreden als voorzitter van de RvC en is Jantine Kriens afgetreden als lid van de RvC. In dezelfde vergadering zijn drie leden van de RvC benoemd: Karin Bergstein, Leonard Geluk en Femke de Vries. De RvC heeft uit zijn midden Huub Arendse gekozen als nieuwe voorzitter. Met de benoeming van de drie nieuwe leden bestaat de RvC tijdelijk uit acht leden. Met ingang van de AVA 2022 zal Kees Beuving na twee termijnen aftreden als lid van de RvC. Daarmee zal de omvang van de RvC teruggaan naar zeven leden. Alle leden van de RvC hebben ruime kennis van en ervaring met de relevante bedrijfsonderdelen van BNG Bank, met de markten waarin de bank opereert en met de specifieke kenmerken van publieke stakeholders. De collectieve kennis van de RvC wordt beschreven in het opvolgingsplan RvC en in het functieprofiel RvC.
Van de leden van de RvC worden op de volgende pagina's de hoofdfunctie of de laatst vervulde hoofdfunctie weergegeven. Nevenfuncties van de commissarissen zijn alleen weergegeven voor zover deze relevant zijn voor de limitering van het aantal nevenfuncties uit hoofde van de Capital Requirements Directive. Een register van door commissarissen gemelde nevenfuncties is te vinden op de website. Alle commissarissen zijn onafhankelijk in de zin van de desbetreffende best practice bepalingen uit de Corporate Governance Code. De vier commissies van de RvC, het Audit Committee, het Risk Committee, het HR Committee en de Remuneratiecommissie, bereiden de besluitvorming
van de RvC voor. In de paragraaf Activiteiten RvCcommissies wordt nader ingegaan op de activiteiten van de commissies. In totaal zijn er in 2021 zeven reguliere en twee buitengewone RvC-vergaderingen geweest. Het aanwezigheidspercentage in de vergaderingen van de RvC in 2021 is 96% (2020: 95%). Verder zijn er vier vergaderingen van het Audit Committee geweest, vijf van het Risk Committee, vijf van het HR Committee en twee van de Remuneratiecommissie. Het aanwezigheidspercentage in de commissievergaderingen in 2021 is 98% (2020: 93%). Het aanwezigheidspercentage in alle vergaderingen in 2021 komt uit op 97% (2020: 95%).
73
Samenstelling RvC en commissies Naam
Geslacht
Geboortejaar
Nationaliteit
Datum eerste benoeming
Einde eerste Einde tweede termijn termijn
Huub Arendse Voorzitter
M
1958
NL
18-04-2019
2023
Jan van Rutte Vicevoorzitter
M
1950
NL
23-11-2015
Karin Bergstein
V
1967
NL
22-04-2021
Kees Beuving
M
1951
NL
24-04-2014
2022
Johan Conijn
M
1950
NL
01-01-2016
2024
Marlies van Elst
V
1966
NL
19-04-2018
2022
Leonard Geluk
M
1970
NL
22-4-2021
2025
Femke de Vries
V
1972
NL
22-4-2021
2025
Huub Arendse, voorzitter
Huub Arendse was CFO en lid van de RvB van Achmea. Hij is voorzitter van de RvC van Achmea Bank.
Jan van Rutte, vicevoorzitter
Jan van Rutte was CFO in de RvB van ABN AMRO Groep. Hij is lid van de RvC van PGGM.
Karin Bergstein
Karin Bergstein was lid van de RvB van a.s.r. Ze is lid van de RvC van Van Lanschot Kempen.
2024 2025
Kees Beuving
Kees Beuving was voorzitter van de RvB van Friesland Bank.
74
Aanwezigheid in vergaderingen en samenstelling RvC-commissies Risk Committee vergaderingen
HR Committee vergaderingen
%
100%
100%
RvC vergaderingen
Marjanne Sint tot 22-4-2021
100%
Huub Arendse
100%
100%
Karin Bergstein vanaf 22-4-2021
100%
100%
Kees Beuving
89%
100%
Johan Conijn
100%
100%
100%
Marlies van Elst
100%
100%
100%
Leonard Geluk
86%
Jantine Kriens tot 22-4-2021
100%
Jan van Rutte
100%
Femke de Vries vanaf 22-4-2021
86%
Totaal
96%
vanaf 22-4-2021
Audit Committee vergaderingen
Remuneratiecommissie vergaderingen
Commissaris
100% 100%1
100%
100% 100%
100%
100%
67%
80% 100%
100%
100% 100%
100% 100%
95%
100%
91% 93%
100%
97%
Johan Conijn
Marlies van Elst
Leonard Geluk
Femke de Vries
Johan Conijn is directeur en senior adviseur woning corporaties bij Finance Ideas. Hij is lid van het Investment Committee van Amvest Residential Core Fund.
Marlies van Elst was COO van ING Bank in België en Polen en lid van het Operations & IT Management Team van ING Groep. Ze is lid van de RvC van Bank Mendes Gans.
Leonard Geluk is algemeen directeur bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Voorheen wethouder Jeugd & Onderwijs bij de gemeente Rotterdam.
Femke de Vries is managing partner bij &samhoud consultancy en lid van het bestuur van &samhoud groep. Daarnaast is zij bijzonder hoogleraar Toezicht aan de Rijksuniversiteit Groningen.
¹ Lid van RC tot 22-4-2021
75
6.3 Activiteiten RvC De RvC houdt toezicht op het beleid van het ExCo, de wijze waarop het ExCo de strategie uitvoert en de algemene gang van zaken in de onderneming. De RvC richt zich hierbij ook op de effectiviteit van de interne risicobeheersing- en controlesystemen en de integriteit en kwaliteit van de financiële verslaggeving. Afhankelijk van het onderwerp dat aan de orde is, vervult de RvC hierbij een rol als sparring partner, een toezichthoudende rol of een werkgeversrol.
Vergaderingen en besproken onderwerpen De RvC heeft in 2021 negen keer vergaderd. De reguliere vergaderingen van de RvC worden bijgewoond door de leden van het ExCo en, op uitnodiging, door de externe accountant. Voorafgaand aan vergaderingen van de RvC wordt een ‘private session’ gehouden, waaraan alleen leden van de RvC deelnemen. In de vergaderingen van de RvC wordt schriftelijk en mondeling verslag uitgebracht van de commissievergaderingen, die (een week) voorafgaand aan de reguliere vergaderingen van de RvC worden gehouden. Tevens worden de voor de RvC relevante vergaderstukken van de commissies in de vergadering van de RvC geagendeerd. Indien goedkeuring van de RvC is vereist, geeft de desbetreffende commissie advies aan de RvC. In 2021 hebben de strategie ‘Ons Kompas naar Impact’ en de daaraan gerelateerde activiteiten een hoofdrol gespeeld op de RvC-agenda. Na de totstandkoming van de purpose en strategie in 2020, is de RvC in 2021 door middel van kwartaalrapportages op de hoogte gesteld van de status van de uitvoering van de strategie. Naar aanleiding daarvan heeft de RvC vragen gesteld over de monitoring van en sturing op de strategie. De RvC heeft gewezen op het belang van een kritiek pad om de ambities te bereiken, en heeft met het ExCo gesproken over de vertaling van de
langetermijnambities naar doelstellingen op de kortere termijn. De RvC heeft daarnaast de uitrol van de strategie op verschillende niveaus in de organisatie aan de orde gesteld. De RvC heeft het ExCo bevraagd over potentiële 'showstoppers' en over de samenloop tussen de initiatieven voor kostenbeheersing en andere strategische ambities. Ook in 2022 blijft de RvC de uitvoering van de strategie met een scherpe blik volgen. De RvC heeft gedurende het jaar bijzondere aandacht gehad voor projecten die betrekking hadden op het strategische speerpunt ‘excellente bedrijfsvoering’, waaronder de projecten op het gebied van het kredietproces, transactiemonitoring en klantintegriteit. De RvC benadrukt het belang dat deze processen op orde zijn en bespreekt regelmatig de noodzaak van snelle voortgang op deze projecten en de manieren waarop de projecten risicogebaseerd en kwalitatief goed kunnen worden uitgevoerd. De RvC blijft de voortgang van deze projecten nauwgezet volgen. Als gevolg van de aanscherping van de strategie is in 2021 een nieuwe topstructuur van start gegaan met een ExCo. De RvC is betrokken geweest bij de werving en selectie van de nieuwe leden van het ExCo. De RvC heeft met het ExCo gesproken over teamvorming en over de rol die het ExCo vervult bij de uitrol van de aangescherpte strategie binnen BNG Bank.
De RvC en het ExCo hebben ook gesproken over andere wijzigingen in de organisatie van BNG Bank, zoals de beoogde oprichting van een ESG-team en de doorontwikkeling van de IT-organisatie. Bij de bespreking van de IT-ontwikkelingen zijn de ontwikkelingen bij Centric FSS als belangrijke outsourcingpartij van de bank regelmatig aan bod gekomen.
76
De RvC is gedurende het jaar op de hoogte gehouden van de resultaatontwikkeling en commerciële ontwikkelingen. Daarbij is gesproken over de marktaandelen van BNG Bank in de verschillende sectoren die de bank bedient. Ook is stilgestaan bij de prijsdynamiek naar aanleiding van de TLTRO, en de gevolgen die dit heeft voor de marges. De RvC heeft tevens met het ExCo gesproken over de procesmatige fout als gevolg waarvan de korting over het eerste TLTRO-tijdvak niet is toegekend. Net als het ExCo betreurt de RvC de fout, en is de RvC mening dat de gevolgen niet in verhouding staan tot de gemaakte fout. Samen met het ExCo heeft de RvC gereflecteerd op de oorzaken van de fout en de maatregelen die zijn getroffen om herhaling te voorkomen. Ten slotte heeft de RvC het jaarverslag 2020 besproken en goedgekeurd, en gesproken over aangelegenheden voortkomend uit extern toezicht, de kapitaal- en liquiditeitsplanning en het dividendbeleid. Bij dat laatste is specifiek aandacht besteed aan het dividend over 2019 en 2020, dat vanwege eerdere dringende aanbevelingen van de ECB in verband met de COVID-19-pandemie pas in oktober 2021 uitgekeerd kon worden.
Permanente educatie Jaarlijks volgen leden van de RvC en RvB een programma van permanente educatie (PE). In 2021 hebben vijf PE-sessies plaatsgevonden. De sessies gingen over de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en de poortwachtersrol van de bank en over ontwikkeling van wet- en regelgeving op het gebied van ESG. Daarnaast is in twee sessies aandacht besteed aan de methodologie die BNG Bank gaat hanteren voor het meten van maatschappelijke impact. Tot slot heeft de RvC met een aantal klanten uit de zorgsector gesproken over ontwikkelingen, bedreigingen en kansen in de sector.
partij, uitgebreid gesproken over de resultaten van de evaluatie die plaatsvond in 2019. Met het oog op deze besprekingen en de wijzigingen in de samenstelling van de RvC per 2021, is in 2020 geen afzonderlijke evaluatie meer gehouden. In 2021 heeft de RvC in zijn nieuwe samenstelling in private sessions gereflecteerd op zijn rol. Daarnaast hebben de RvCleden eind 2021 een enquête ingevuld, waarin zij reflecteren op het functioneren van de RvC en de RvCcommissies. Aangevuld met informatie uit telefonische interviews die de vicevoorzitter heeft gehouden heeft dit geleid tot een rapport van de vicevoorzitter aan de RvC, met een overkoepelend positief beeld en enkele aandachtspunten. Met het oog op de introductie van het ExCo en de nieuwe samenstelling van de RvC zijn de commissarissen tevens met elkaar in gesprek over de invulling die zij willen geven aan de rollen van de RvC als toezichthouder, werkgever en sparring partner. De RvC is ook verantwoordelijk voor de evaluatie van het functioneren van het ExCo en voor de beoordeling van de statutaire leden van het ExCo. Voor dat laatste wordt gewerkt met individuele doelstellingen per ExCo-lid. In 2021 hebben alle ExCo-leden deelgenomen aan een 360-graden-feedbackronde.
Contacten met belanghebbenden
Evaluatie RvC en ExCo
De RvC heeft onder meer contacten met de ondernemingsraad, klanten, aandeelhouders, de externe toezichthouder, de externe accountant en het management. Leden van de RvC hebben in 2021 driemaal een overlegvergadering met de ondernemingsraad bijgewoond. Daarnaast heeft een themabijeenkomst plaatsgevonden, waarin de ondernemingsraad, de RvC en het ExCo gezamenlijk hebben gesproken over de wijzigingen die BNG Bank doormaakt naar aanleiding van de introductie van de aangescherpte strategie. De RvC ervaart de contacten met de ondernemingsraad als constructief en waardeert de transparante en constructieve dialoog tussen de RvC, ExCo en de ondernemingsraad.
In overeenstemming met de Code Banken en de Nederlandse Corporate Governance Code bespreekt de RvC eenmaal per jaar zijn eigen functioneren. In 2020 heeft de RvC, onder begeleiding van een externe
De contacten met de aandeelhouders lopen onder meer via de AVA, waarin de RvC verantwoording aflegt over het gehouden toezicht. De jaarlijkse AVA is gehouden op 22 april 2021. De agendapunten hadden
77
betrekking op de goedkeuring van de jaarrekening 2020, de goedkeuring van het voorgestelde dividend, de kwijting van de leden van de RvB en RvC voor het boekjaar 2020, het beloningsbeleid voor de leden van de RvC en de benoeming van de nieuwe RvC-leden Karin Bergstein, Leonard Geluk en Femke de Vries. Met alle voor goedkeuring geagendeerde onderwerpen heeft de AVA ingestemd. Verder zijn er ieder kwartaal gesprekken tussen het ministerie van Financiën, grootaandeelhouder van BNG Bank, en de voorzitter van de RvC. De voorzitter van de RvC heeft jaarlijks een overleg met de externe toezichthouder. Leden van de RvC hebben eveneens contacten met managers van BNG Bank. Waar relevant wonen managers specifieke agendapunten van de RvC en commissies bij en/of verzorgen zij presentaties. Ten slotte onderhoudt de RvC reguliere contacten met de externe accountant en de Interne Auditdienst (IAD) en houdt de RvC toezicht op het functioneren van de externe accountant. Er hebben zich naar het oordeel van de RvC in 2021 geen situaties voorgedaan waarbij tegenstrijdige belangen van bestuurders, commissarissen, aandeelhouders en/of externe accountant speelden of spelen die van materiële betekenis zijn voor de vennootschap en/of de desbetreffende bestuurders, commissarissen, aandeelhouders en/of externe accountant.
78
6.4 Activiteiten RvC-commissies De vier commissies van de RvC ondersteunen de RvC bij het toezicht op de activiteiten van het ExCo. De commissies bereiden de besluitvorming van de RvC voor en adviseren de RvC over diverse onderwerpen. Elke commissie heeft een eigen reglement. In beginsel vergaderen de commissies een week vóór de reguliere vergadering van de RvC.
Audit Committee Het Audit Committee bereidt de besluitvorming van de RvC voor inzake financiële rapportages, interne controlesystemen, interne audit en de externe accountant. Naast de leden van het Audit Committee nemen de CEO en de CFO, het hoofd IAD, het hoofd Finance & Control en de externe accountant deel aan de vergaderingen van het Audit Committee. De voorzitter van de RvC is tevens lid van het Audit Committee. De vergaderingen van het Audit Committee worden standaard bijgewoond door de voorzitter van het Risk Committee. Voorafgaand aan enkele vergaderingen houdt het Audit Committee een ‘private session’ met de externe accountant en het hoofd IAD. De voorzitter van het Audit Committee spreekt vier keer per jaar, rondom de vergaderingen van het Audit Committee, afzonderlijk met het hoofd IAD. Het Audit Committee is in 2021 vier keer bijeengekomen. Gedurende het jaar is de commissie door middel van kwartaalrapportages ingelicht over de kerncijfers, ontwikkelingen en vooruitzichten op het gebied van klanten, rentabiliteit, solvabiliteit, kapitaal, liquiditeit en funding. In 2021 is voor de kwartaalrapportages een nieuwe vorm gevonden door middel van dashboards op het gebied van Finance en Commercie.
Het Audit Committee is positief over deze nieuwe rapportagevorm, maar blijft in gesprek met het ExCo om te zorgen dat de rapportages voldoen aan de behoeften van het Audit Committee en de RvC in hun toezichthoudende rol. Naar aanleiding van de
rapportages heeft het Audit Committee vragen gesteld over de ontwikkeling van de marge op de korte en lange termijn. In dat kader is gesproken over de prijsdynamiek naar aanleiding van de TLTRO. Daarnaast heeft het Audit Committee stilgestaan bij de scoringspercentages in de verschillende sectoren. Ook de ontwikkeling van de voorzieningen is aan de orde gekomen. Het Audit Committee heeft de kostenontwikkeling binnen BNG Bank besproken en is ingelicht over de introductie van ‘zero-based budgeting’. Ook is gesproken over de initiatieven rondom het gedeelte van de kredietportefeuille dat in verband met de aangescherpte strategie als ‘legacy’ is aangemerkt. Belangrijke onderwerpen van gesprek waren de jaarrekening en het jaarverslag 2020. Het Audit Committee heeft naar aanleiding daarvan de kwaliteit van het resultaat besproken. Ook is gesproken over de invloed die de macro-economische omstandigheden rondom COVID-19 hadden op de modelmatige voorzieningen. Het Audit Committee heeft de RvC positief geadviseerd over goedkeuring van de jaarrekening. Ook is een positief advies gegeven over het voorstel om over 2020 een dividend van 50% van de nettowinst ter beschikking te stellen voor uitkering. In verband met aanbevelingen van de ECB over dividenduitkeringen in verband met COVID-19 vond uitkering van het dividend plaats in oktober 2021.
Het Audit Committee heeft naar aanleiding daarvan gesproken over de boekhoudkundige verwerking van het dividend. De externe accountant heeft het Audit Committee een toelichting gegeven bij het board report dat is opgesteld bij de jaarrekening 2020. Daarbij is ingegaan op de ‘key audit matters’, te weten bijzondere waardeverminderingen op leningen en vorderingen, de door BNG Bank gehanteerde systematiek van
79
hedge accounting en de waardering van financiële instrumenten. Gedurende 2021 zijn daarnaast regelmatig de belangrijkste bevindingen van de IAD en de voortgang van de implementatie van de IADbevindingen besproken. In dat kader heeft het Audit Committee vragen gesteld over het aantal openstaande bevindingen en veranderingen in de werkwijze van IAD.
gekomen. Het Risk Committee heeft gedurende 2021 regelmatig over IT security gesproken, mede naar aanleiding van incidenten bij andere banken.
Het Risk Committee is in het verslagjaar vijfmaal bijeengekomen. Het Risk Committee bespreekt periodiek de effectiviteit van de opzet en de werking van de interne risicobeheersingssystemen gericht op het beheersen van financiële en niet-financiële risico’s. Elk kwartaal ontvangt de commissie een Risk Report, waarin door de afdeling Risk Management verslag wordt gedaan van de monitoring van het risicoprofiel van de bank in relatie tot de, door de RvC goedgekeurde, Risk Appetite. De rapportages gaan in op de ontwikkeling van krediet-, markt-, liquiditeits-, operationele en strategische risico's van de bank.
Het Risk Committee ontvangt ieder kwartaal een compliancerapportage. Deze gaat in op integriteitsrisico’s, de naleving van de bestaande weten regelgeving en op voorbereiding op en implementatie van nieuwe wet- en regelgeving. Het Risk Committee heeft naar aanleiding van deze rapportages gesproken over de uitkomsten van de Systematische Integriteit Risico Analyse (SIRA). In dat kader zijn onder meer de privacy-organisatie en projecten op het gebied van klantintegriteit aan de orde geweest. Ook is gesproken over de borging van de monitoring en implementatie van wet- en regelgeving op het gebied van ESG en de initiatieven die hiervoor zijn genomen. Daarnaast zijn de ontwikkelingen op het gebied van transactiemonitoring en klantintegriteit aan de orde geweest. In het kader van klantintegriteit heeft het Risk Committee onder meer vragen gesteld over de manier waarop het onderwerp fiscale integriteit wordt meegenomen. Het Risk Committee heeft gesproken over de verdere ontwikkeling van de compliancefunctie en het Compliance Management Framework (CMF), dat ten doel heeft meer overzicht te geven over de implementatie van wet- en regelgeving. Het Risk Committee is geïnformeerd over de aanschaf en implementatie van tooling voor systematische vastlegging van niet-financiële risico’s en de bijbehorende controles en monitoringactiviteiten.
In 2021 heeft het Risk Committee ook de 'root cause'-analyses besproken van een aantal incidenten, waaronder het TLTROincident, en is de risicoanalyse beheerst beloningsbeleid aan bod geweest.
Naar aanleiding van de Risk Reports heeft het Risk Committee gesproken over het kredietrisico, waarbij aandacht is besteed aan het revisieproces en de activiteiten van de eerste en tweede lijn. Daarnaast is gesproken over operationeel risico. Daarbij kwamen incidentanalyses aan de orde, naast procesrisico ten aanzien van projecten en 'people risk' in een veranderende organisatie. Ook ontwikkelingen met betrekking tot ESG risico, en specifiek klimaat- en milieurisico, zijn in het Risk Committee aan bod
Het Risk Committee heeft daarnaast de jaarlijkse vaststelling van het Risk Appetite Statement (RAS) door de RvC voorbereid. Jaarlijks bespreekt het Risk Committee ook het geactualiseerde Herstelplan en de uitkomsten van het Supervisory Review and Evaluation Process (SREP). Onderdeel van het SREP vormt de beoordeling van risico’s in relatie tot kapitaal (ICAAP) en liquiditeit (ILAAP). De in dit kader opgestelde stukken vormen de basis voor het vaststellen van de kapitaaleis door de toezichthouder.