9b. StedinGroep Jaarverslag2024.pdf
Tekst van het document
sec.
44
0
31
0
Inzicht in onze netten Volle netten maken het lastiger om werkzaamheden te plannen en storingen op te lossen. Het is niet meer vanzelfsprekend dat overal reserveruimte beschikbaar is, waardoor we niet overal meer werkzaamheden kunnen uitvoeren zonder dat klanten er iets van merken. Dit maakt onze bedrijfsvoering lastiger. Ook vraagt het om een actieve bewaking van de belasting van onze netten. Inzicht in het net is dan ook cruciaal voor goed beheer. Meetgegevens uit de netten gebruiken we voor capaciteitsanalyses, terwijl gegevens over netgebeurtenissen dienen voor storingsanalyses en de kwaliteitsbeoordeling van assets.
Ook de gemiddelde onderbrekingsduur per storing liep voor het derde jaar op rij terug, tot onder de norm. Een mooie indicatie dat onze maatregelen effect hebben. Omgerekend betekent dit een leveringsbetrouwbaarheid van 99,9960%. Een resultaat waar we trots op zijn. Maar dit wil niet zeggen dat we tevreden achteroverleunen. Door de toenemende congestie op onze elektriciteitsnetten moeten we als netbeheerder scherp blijven op het toegankelijk houden van onze infrastructuur, nu en in de toekomst.
Leveringsbetrouwbaarheid elektriciteit
In 2024 voerden we bijna 9.000 onderhoudsopdrachten uit, in lijn met het aantal geplande opdrachten. Dat deden we zowel voor laag- als middenspanning. We pleegden veel onderhoud op locaties die de afgelopen jaren moeilijk bereikbaar bleken.
Stedin werkt voortdurend aan de veiligheid en betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet, voor alle klanten. De leveringsbetrouwbaarheid van ons elektriciteitsnet was in 2024 opnieuw hoog: de gemiddelde duur van een onderbreking per consument was 21 minuten. Dit is in lijn met 2023 en binnen de target die we hebben gesteld.
Ondanks al dat onderhoud zijn storingen nooit te voorkomen. Ruim de helft van onze storingen is het gevolg van graafwerkzaamheden of een inwendig defect. Met ‘inwendig’ bedoelen we dat een kabel of een verbindingsmof tussen twee kabels beschadigd is.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 52
Jaarlijkse uitvalduur elektriciteit (in minuten) 26
22
19
21
20
Sinds enkele jaren is er veel aandacht voor het terugdringen van herhaalstoringen. Die zorgen ervoor dat iedere keer dezelfde kabel wordt uitgeschakeld en dezelfde klanten worden getroffen. De oorzaak van deze storingen is soms moeilijk te achterhalen. Door de storingen stijgt de Customer Average Interruption Duration Index (CAIDI): de gemiddelde duur van een onvoorziene onderbreking in de elektriciteitsvoorziening per getroffen aangeslotene. In 2024 was de CAIDI 83 minuten, 6 minuten minder dan in 2023. Dat moet nog lager, vinden wij.
Stedin 2020
2021
21
2022
2023
2024
22
20
Nederlands gemiddelde 2020
2021
2022
2023
Automatische zekering helpt de energietransitie te versnellen
22
Een oplossing die we nu inzetten, is de automatische zekering. Deze geeft tijdens een kortsluiting een zogenoemd foutplaatsplaatje. Hierdoor kan de monteur sneller de exacte locatie van de storing lokaliseren. De kosten van het oplossen van een complexe storing kunnen hierdoor gehalveerd worden. Bijkomend voordeel: een automatische zekering kan automatisch herinschakelen na een kortsluiting zonder tussenkomst van een monteur. De klant merkt dan nauwelijks iets van de onderbreking. We hielden in 2024 een pilot met de automatische zekering. Daaruit bleek dat de inzet hiervan het aantal herhaalstoringen bijna kan halveren en de gemiddelde onderbrekingsduur kan verlagen met 17%.
Bron: Netbeheer Nederland. Versnelling energietransitie De pilot onderstreept de meerwaarde van deze innovatie. Allereerst is er een hogere klanttevredenheid door een lagere CAIDI. Ook voor onze monteurs is de zekering goed nieuws: ze hoeven minder vaak ’s nachts eropuit om een storing te verhelpen. Doordat herhaalstoringen geen acute inzet van personeel meer vereisen, kunnen we onze medewerkers beter inplannen en inzetten voor andere zaken die bijdragen aan het versnellen van de energietransitie. Beter planbaar betekent bovendien dat onze monteurs minder hoeven te reizen. En dat zorgt voor een lagere CO2-uitstoot. Ook kostentechnisch is de automatische zekering aantrekkelijk: op basis van verfijnde aannames hebben we 86 automatische zekeringen nodig die jaarlijks 2 miljoen euro opleveren.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 53
Netmodernisering Het net wordt behalve voller ook dynamischer. Het kent een grotere diversiteit aan toepassingen en klantgroepen. Ook daardoor wordt het net tot de rand toe benut. Soms gaat het gebruik zelfs over de rand heen. Willen we een veilige en stabiele werking van het net, dan moeten we flexibiliteitsdiensten breder inzetten. Deze zorgen voor een balans tussen vraag en aanbod, noodvermogen en congestieregelvermogen. Om deze nieuwe toepassingen adequaat te integreren en gedurende de levenscyclus goed te kunnen bedienen, moeten onze netten slimmer worden. Een aanzienlijke inhaalslag in de digitalisering van netwerken is noodzakelijk. Voor een veilig en stabiel netwerk is het belangrijk dat de gegevensuitwisseling frequenter en beter wordt. Een flinke uitdaging, die alleen maar groter wordt door de Nederlandse Energiewet en Europese wetgeving. Deze wetten zorgen er namelijk voor dat de dynamische informatie enorm groeit. Daarom investeert Stedin in de modernisering van de netten. Belangrijke elementen daarin zijn: • Active Network Management (ANM) – Dit is een platform waarmee we in de dagelijkse voorbereiding en operatie van het net grip hebben op de benutting en belasting van het net en klanten zo goed mogelijk kunnen bedienen. In normaal bedrijf, maar ook bij storingen en tijdens onderhoud.
ANM geeft op alle momenten inzicht in de capaciteitsprognose van het net (in de verschillende tijdsvakken) en in de daadwerkelijk gebruikte capaciteit. We kunnen daardoor de juiste capaciteitsmaatregelen nemen. • Forecasting en Digital Twins – Dit zijn modellen van het energienet om te ondersteunen bij de planning en operatie van de netten. Deze modellen kunnen de energiestromen enkele uren tot dagen vooruit voorspellen en inzichtelijk maken. Deze voorspellingen en inzichten zijn niet alleen onmisbaar voor het functioneren van de energiemarkten, maar ook voor onze eigen bedrijfsvoering van het net.
• Distributie Automatisering (DA) – Distributie Automatisering automatiseert het middenspanningsnet. De uitrol van de derde generatie, DA 3.0, is ingezet. Hiermee kunnen we nog fijnmaziger meten in het middenspanningsnet, wat meer inzicht geeft voor netplanning en fraudeopsporing. Verder helpt DA 3.0 om slijtage aan en veroudering van kabels, schakelaars en transformatoren te signaleren. Ook de openbare verlichting zal via DA 3.0 gaan. Zo wordt het mogelijk om gemeenten flexibelere schakeltijden te bieden, waarmee ze meer ruimte krijgen om zelf te bepalen wanneer straatverlichting aan- en uitschakelt. Uiteindelijk voorzien we tot 2030 22.000 middenspanningsruimtes van DA 3.0. • Stationsautomatisering (SA) – Met systemen voor stationsautomatisering (SA) is het mogelijk om transportstations voor hoog- en middenspanning op afstand te besturen. Dit zijn de grotere transportstations, die vaak uit meerdere gebouwen bestaan. We gebruiken SA-systemen al decennia, maar doordat ze een gemiddelde technische levensduur hebben van 20 jaar, voeren we elk jaar 15 tot 20 grote SA-projecten uit. Onze moderne SA-systemen beschikken over slimme functies, bijvoorbeeld om bij een storing automatisch een stand-by transformator in te schakelen.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 54
Leveringsbetrouwbaarheid gas
Veiligheid gasnet en brossanering
Een van onze kerntaken is het op een veilige en betrouwbare manier transporteren van aardgas. Uitval van het gasnet komt vrij weinig voor. In 2024 bedroeg de uitvalduur van gas in totaal 31 seconden per klant. Dit is minder dan in 2023 (44 seconden). Bijna driekwart van de uitval is het gevolg van wat we een inwendig defect noemen. Denk aan beschadiging van een leiding door bijvoorbeeld veroudering, corrosie of een aanlegfout. Een uitvalsduur van 31 seconden betekent een leveringsbetrouwbaarheid van 99.9999%.
Om de veiligheid te waarborgen, vervangen we bij Stedin elk jaar een deel van onze gasnetten. Het belangrijkste onderdeel daarvan is het saneren van brosse leidingen die gevoelig zijn voor beweging van de grond. We hebben in 2024 180 km brosse gasleiding verwijderd en vervangen. Dat is 85% van onze doelstelling; dit komt door uitloop in engineering en gebrek aan uitvoeringscapaciteit. We verwachten dat we in de komende drie jaar de opgelopen achterstand in kunnen halen en daarmee nog op schema liggen om vóór 2028 alle brosse leidingen uit ons gasnet te verwijderen en te vervangen door moderne materialen (zoals kunststof).
Jaarlijkse uitvalduur gas (in seconden)
Slim, datagedreven onderhoud 50
44 31
29
26
Om de kwaliteit en veiligheid van het gasnet hoog te houden, inspecteren en onderhouden wij het voortdurend. In 2024 hebben we 44.000 opdrachten en inspecties uitgevoerd, meer dan gepland. Met name het aantal uit te voeren visuele inspecties hebben we tijdens het jaar verhoogd. Daarbij zijn we geholpen door de gunstige weersomstandigheden in de laatste twee kwartalen van het jaar.
Stedin 2020
2021
2022
2023
2024
97 70
62
48
Nederlands gemiddelde 2020
2021
Bron: Netbeheer Nederland.
2022
2023
Met datagedreven onderhoud zetten we data in om nauwkeuriger te bepalen waar onderhoud echt nodig is en welke onderdelen aan vervanging toe zijn. Dit levert naast kwaliteitsverbetering ook jaarlijks besparingen op. Een voorbeeld van het inzetten van data voor onderhoud is het met sensoren online meten van de zogeheten kathodische bescherming van onze hogedrukgasleidingen. Dat is een vorm van corrosiebestrijding. Door continue monitoring signaleren we beschadigingen al in een vroeg stadium. Dit beperkt de kans op lekkage tot het minimum. We gebruiken steeds meer van dit soort sensoren.
Bewaking groengasinvoeders Net als voor het elektriciteitsnet geldt ook voor het gasnet dat netbesturing steeds belangrijker wordt. Dit is het gevolg van de warmtetransitie, de groeiende invoeding van groen gas en de verwachte rol van waterstof. Op de invoerpunten van groen gas en waterstof is (real time) controle nodig op de gaskwaliteit. In het gasnet heeft groen gas voorrang op aardgas. Er is besturing nodig om die voorrangsregels te kunnen handhaven.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 55
IN GESPREK MET
David Peters en Chris Kuijpers “Vind jij dat we genoeg doen?” Deze vraag van Chris Kuijpers, DirecteurGeneraal Volkshuisvesting en Bouwen, aan David Peters, CTO bij Stedin, tekent de ‘gezamenlijk de schouders eronder’-sfeer die heerst rondom het onderwerp netbewust bouwen. De betrokken partijen – waaronder politiek, bouwsector, burgers en netbeheerders – is er veel aan gelegen deze methode om nieuwbouw in congestiegebieden mogelijk te maken te laten slagen. De opbrengst is dan ook groot. “We leggen hier bouwstenen voor het energiesysteem van de toekomst.” “Waar een wil is, is een weg”. Ziedaar de lijfspreuk van Chris Kuijpers. Dat komt goed uit, want de Directeur-Generaal heeft met zijn ministerie de opdracht om 100.000 nieuwe woningen per jaar te bouwen, terwijl de stroomnetten op sommige plekken zo vol zitten, dat er bijna niets bij kan. Zo ontstond het idee van netbewuste nieuwbouw. Netbewust bouwen Eerst even die term. Netbewust bouwen is in feite een afspraak tussen nieuwbouwontwikkelaars en netbeheerder, waarbij de ontwikkelaar van de netbeheerder een budget krijgt van een maximaal te gebruiken vermogen. De ontwikkelaar bepaalt daarna hoe de energie in de wijk geregeld wordt, bijvoorbeeld met duurzame innovaties, zoals warmtenetten en slimme sturing. Bewoners en bedrijven in de wijk maken afspraken om ‘netbewust’ te handelen en laden bijvoorbeeld hun elektrische auto op buiten piekmomenten.
“Zoals het waterbeleid randvoorwaardelijk is voor de ruimtelijke ordening in ons land, zo zou het energiebeleid dat eigenlijk ook moeten zijn.” Chris Kuijpers, Directeur-Generaal Volkshuisvesting en Bouwen
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 56
Naar verwachting gaat met netbewuste nieuwbouw de piekbelasting gemiddeld 20% omlaag ten opzichte van traditionele nieuwbouw. Er is dan ook brede maatschappelijke en politieke steun voor. Tijdens de Woontop in december 2024 zetten onder andere minister Mona Keijzer, Bouwend Nederland, Netbeheer Nederland en de provincies Utrecht en Gelderland hun handtekening onder een akkoord om netbewust te bouwen. “In het verleden hadden we nooit aansluitingsproblemen. Nu is dit echt een issue”, vertelt Chris. “Lukt het om op tijd al die nieuwe woningen aan te sluiten? Goed dus dat we tijdens de Woontop dichter bij elkaar zijn gekomen en bijvoorbeeld afgesproken hebben om netbeheerders zo vroeg mogelijk in het proces te betrekken en eerder af te stemmen wat er staat te gebeuren. Hoeveel woningen komen er, wat zijn de warmteoplossingen binnen die woningen? Past dit ook bij de plannen die er zijn om het net uit te breiden? Niemand in ons land is gebaat bij netcongestie. Netbewust bouwen is vooral bedoeld om dat besef te organiseren en netbeheerders en besluitvormers eerder bij elkaar aan tafel te krijgen.” Er samen voor staan en kijken hoe het wél kan “We kijken nu samen vooral hoe het wél kan”, vult David aan. “We accepteren dat we een probleem hebben: we kunnen meer zonder consequenties nieuwe woonwijken op het net aansluiten.
En dus zoeken we hoe we het net beter kunnen benutten.” “Natuurlijk waren er discussies voordat de handtekeningen onder het Woontop-akkoord stonden”, meldt Chris. “Over de betaalbaarheid. Over wet- en regelgeving. Het was best een klus om iedereen op één lijn te krijgen. Maar het is gelukt. Het is goed dat we er samen voor staan. Onderschat de betekenis daarvan niet. Want er zijn zoveel onderwerpen waar we juist tegenover elkaar staan.”
“We leggen hier bouwstenen voor het energiesysteem van de toekomst.” David Peters, CTO Stedin Groep
Er zijn nog wel enkele hobbels te overwinnen. Chris: “Vooral de besluitvorming over de realisatie. Dat proces duurt te lang. Waarom moet het tien jaar duren om een locatie tot ontwikkeling te brengen? Dat moet sneller. Want je kunt tegenwoordig heel snel bouwen. En er zijn echt wel voldoende locaties.” “Daarnaast moet er ruimte zijn voor infra en voldoende materialen en mensen om te klus te klaren”, haakt David in. “Maar dat is meer een algemene uitdaging. Een specifieke uitdaging voor netbewust bouwen zit vooral in de wet- en regelgeving. Nu gelden overal in Nederland dezelfde normen voor nieuwbouwhuizen. Maar je zou daarin op sommige plekken willen differentiëren. Lokaal moet maatwerk mogelijk zijn. Dat vergt afstemming van alle betrokken partijen. Op sommige plekken lukt dat al.”
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 57
Vliegwiel voor komende nieuwbouwprojecten David doelt hier op de pilots in Utrecht en Veenendaal. De verwachtingen zijn hooggespannen. “We zullen daarbij ongetwijfeld tegen enkele zaken aanlopen”, beaamt Chris. “Maar als we dat goed begeleiden en ervan leren, kunnen deze pilots als vliegwiel fungeren voor komende nieuwbouwprojecten.” “Wat de pilots in Utrecht en Veenendaal zo speciaal maakt, is vooral de combinatie van alles wat wél kan”, stelt David. “Allereerst is er vanuit de politiek in de bestaande wet- en regelgeving ‘experimenteerruimte’ gecreëerd. Daarnaast worden er allerlei technische innovaties en slimme optimalisatie toegepast, zoals warmtebuffering en uitgesteld laden. Dergelijke innovaties zijn er al langer, maar worden nu slim gecombineerd. Verder is hier sprake van sociale innovatie: alle betrokken partijen werken met elkaar samen. Iedereen draagt bij. Ook de toekomstige bewoners en ondernemers: die zijn bereid hun gebruikersgedrag aan te passen. ‘Veenendaal’ en ‘Utrecht’ zijn dan ook projecten die bij het energiesysteem van de toekomst horen. Hier zien we hoe we, ondanks een overvol elektriciteitsnet, toch woningen kunnen bouwen en het wonen en ondernemen in de wijk betaalbaar kunnen houden.” Verbinding “Zoals het waterbeleid randvoorwaardelijk is voor de ruimtelijke ordening in ons land, zo zou het energiebeleid dat eigenlijk ook moeten zijn”, vindt Chris.
“Het is nu nog te zeer een eigen wereld. Met eigen gebruiken en een eigen regelgeving. Er is meer verbinding nodig. Het zou heel normaal moeten zijn om netbeheerders voortaan bij de stedenbouwkundige ontwikkeling te betrekken. Daarin moeten we de komende tijd investeren.” “Laten we in de tussentijd ervoor zorgen dat de beweging naar wat wél kan voortduurt”, voegt David toe. “Er is meer ruimte dan we denken.” Het gesprek gaat nog even verder over een andere grote uitdaging: de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk. “Zijn daarbij nog zaken die echt moeizaam verlopen en waarbij het ministerie zou kunnen helpen?”, vraagt Chris. “Vind je dat we genoeg doen?” David hoeft niet lang na te denken: “We willen nog sneller uitbreiden. Maar, zoals je zelf al constateerde, vergen het ruimtelijke inpassen en de bijbehorende besluitvormingsprocedures te veel tijd.” “Laten we kijken wat er mogelijk is”, besluit Chris. “Want we willen graag alles uit de kast halen om de snelheid te maximaliseren!”
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 58
Dienstverlening Ruim 2,4 miljoen klanten rekenen op ons. Dag en nacht. De kwaliteit van onze dienstverlening en de tevredenheid van onze klanten zijn voor ons van groot belang. Daarom meten we na elk persoonlijk klantcontact hoe een klant onze dienstverlening heeft ervaren. We willen graag dat onze klanten moeiteloos zaken met ons kunnen doen. KPI's Dienstverlening
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
Klantgemak en -ongemak Meters en aansluitingen
%
79/11
78/12
84/8
78/14
Klantgemak en -ongemak Meterkaststoringen
%
87/6
83/7
88/6
85/7
Klantgemak en -ongemak Projecten
%
-
40/40
17/61
40/40
Doorlooptijd kleinverbruikaansluitingen 18 weken
%
-
90
42
67
Doorlooptijd kleinverbruikaansluitingen 12 weken
%
-
90
81
85
Inzicht in klantgemak én -ongemak Bij consumenten meten we continu het (on)gemak dat zij als klanten ervaren bij het afnemen van aansluit- en meterproducten en bij meterkaststoringen. Onder onze zakelijke klanten voeren we één keer per jaar een onderzoek uit naar de klanttevredenheid.
Klantgemak meters en aansluitingen Bij onze consumenten zien we over 2024 een stabiel beeld als het gaat om meter- en aansluitproducten. Voor de meters en aansluitingen gerelateerde activiteiten gaf 84% (target: minimaal 78%) van onze klanten aan dat ze het gemakkelijk vonden om met Stedin zaken te doen. Van de klanten ervaarde 8% (target: maximaal 12%) ongemak, vooral bij het aanvragen en realiseren van een nieuwe aansluiting. Klanten weten in dit lange traject niet altijd waar ze aan toe zijn.
En dat ervaren ze als ongemak. In de eerste helft van 2024 hadden we bovendien te kampen met achterstanden bij het opstellen van offertes. Ook dit ervaarden sommige consumenten als ongemak. Aan de andere kant groeide het klantgemak door enkele klantgerichte verbeteringen. Zo introduceerden we de mogelijkheid om afspraken zelf online te plannen. Verder lanceerden we een nieuwe manier van werken ('vroeg plannen'). Hierbij maken we vroeger in het traject een concrete afspraak met de klant, waarbij deze snel na de aanvraag hoort wat de daadwerkelijke aansluittermijn is. Door deze verbeteringen is het aantal klachten over de doorlooptijden sterk afgenomen. We introduceerden verder een nieuwe werkwijze bij het verwijderen van gasaansluitingen: de klant betaalt alleen als hij dit met spoed wil. Ook zijn we gestart met gesprekken met aannemers en gemeenten over mogelijkheden om de aansluittermijn te verkorten. De impact van deze inspanningen verwachten we in 2025 terug te zien in de resultaten. Toch gaan klanten in 2025 waarschijnlijk wat meer ongemak ervaren: we verwachten namelijk dat de (beperkt) beschikbare uitvoeringscapaciteit negatieve impact heeft op de doorlooptijden. Hierdoor moeten klanten langer dan gebruikelijk wachten op het uitvoeren van de werk-
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 59
zaamheden. Verder vervangen we vanaf 2025 steeds meer meters die we al eerder hebben vervangen. De verwachting is dat klanten dit proces als lastiger of onnodig gaan ervaren. Ten slotte wordt de slimme meter verplicht. Ook dit kan voor ongemak zorgen. Daarom zijn onze targets voor 2025 iets minder ambitieus: minimaal 78% (gelijk aan 2024) van onze klanten moet gemak ervaren bij onze werkzaamheden, maximaal 14% mag ongemak ervaren (in 2024 was de target 12%). Naast werkzaamheden in opdracht van onze klanten voeren we ook veel werk uit om de netten klaar voor de toekomst te maken. Omwonenden kunnen hier last van ondervinden. In 2024 introduceerden we daarom de Stedin BouwApp. Hiermee kunnen we direct met bewoners communiceren. Daarnaast hielden we, via deze app, een bewonersonderzoek. Hierin vroegen we mensen hoe ze de werkzaamheden hadden ervaren. De eerste resultaten van dit onderzoek zijn positief.
Klantgemak meterkaststoringen Het ervaren klantgemak bij meterkaststoringen is in 2024 stabiel gebleven. Voor de meterstoringswerkzaamheden gaf 88% van de klanten aan dat het gemakkelijk ging, 6% ervaarde ongemak. Daarnaast hebben we te maken met netstoringen. Sinds kort onderzoeken we het klantgemak rondom netstoringen om ook op dat vlak onze dienstverlening te optimaliseren.
Klantgemak bij zakelijke klanten Eens per jaar voeren we het Klantgemak Projecten-onderzoek uit onder zakelijke klanten. Sinds 2022 zien we een dalende lijn in de klantbeleving. In 2024 zette deze lijn zich door: 17% van onze klanten ervaart gemak, 61% ervaart ongemak. We hebben in 2024 aanvullende onderzoeken en analyses gedaan om meer inzicht te krijgen in de oorzaken van deze scores. Op dit moment implementeren we verbeteringen in onze dienstverlening in zowel het offertetraject als het uitvoeringstraject van projecten. We verwachten dat de scores over 2025 zullen verbeteren.
Aangepaste doorlooptijden In 2023 publiceerde de ACM een nieuw codebesluit met aansluittermijnen voor kleine elektriciteitsaansluitingen. Hierin werd onderscheid gemaakt in aansluitingen waar geen en wel graafwerkzaamheden voor nodig zijn (12 en 18 weken). Een langere aansluittermijn kan gelden voor aansluitingen die in een congestiegebied werden aangevraagd of waarvoor nog onvoldoende infrastructuur aanwezig was. Dit codebesluit is in september 2024 grotendeels vernietigd door het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). De gezamenlijke regionale netbeheerders hadden tegen het codebesluit beroep aangetekend. Dit omdat het codebesluit onvoldoende rekening hield met de uitdagingen waar netbeheerders voor staan en met de praktische haalbaarheid van bijvoorbeeld bulkaanvragen, als er netuitbreidingen nodig zijn of als er sprake is van langdurige congestie. Het codebesluit bevat nu alleen dat de netbeheerder een kleine klantaansluiting binnen een redelijke termijn moet realiseren. In overleg met de ACM wordt gewerkt aan een nieuw voorstel dat klanten houvast biedt met realistische termijnen. Tot die tijd rapporteren we de cijfers nog conform het inmiddels vernietigde codebesluit. Een aansluittermijn voor gasaansluitingen komt niet meer voor in een codebesluit. Met de ACM zijn afspraken gemaakt over een aangepaste werkwijze voor het verwijderen van gasaansluitingen.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 60
Gerealiseerde elektra-aansluitingen In 2024 realiseerden we 81% van alle kleine elektriciteitsaansluitingen waarvoor geen graafwerkzaamheden nodig waren, binnen de norm. En 42% binnen de norm als er graafwerkzaamheden nodig waren. In de gevallen dat er geen bijzondere omstandigheden zijn, sluiten wij onze klanten zo snel mogelijk aan. We optimaliseren onze processen continu (zie hierboven onder Klantgemak meters en aansluitingen). Niet onder alle omstandigheden kunnen wij voldoen aan de aansluittermijnen. Een langere termijn kan nodig zijn als er eerst een uitbreiding of vervanging van (delen van) het elektriciteitsnet nodig is. Ook spreken we met projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties specifieke planningen af als het gaat om de realisatie van hun nieuwbouwprojecten, grootschalige verduurzaming van bestaande woningen en grootschalige aanleg van laadpalen of openbare verlichting. En soms vragen klanten om een latere realisatiedatum, bijvoorbeeld omdat een verbouwing niet tijdig gestart is. De cijfers laten zich niet vergelijken met de cijfers over 2023, omdat er toen andere definities golden voor elektriciteit. Ook golden de termijnen toen nog voor gasaansluitingen. We rapporteerden toen over het geheel. Voor 2025 zijn voorlopige doelen vastgesteld, totdat er duidelijkheid is over nieuwe normen.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 61
Marktfacilitering Het leveren van tijdige en correcte data over het energieverbruik van onze klanten aan TenneT en marktpartijen noemen we marktfacilitering. Hierbij speelt bijvoorbeeld de slimme meter een grote rol. Het gebruik hiervan in ons verzorgingsgebied bleef ook in 2024 stijgen. Daarnaast groeide de vraag naar data uit de slimme meter. KPI Marktfacilitering Dataverstrekking slimme meter (FTR)
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
%
99
≥98,5
99
≥98,5
Steeds complexer
Slimme meters
Om de beschikbare netcapaciteit zo optimaal mogelijk te benutten, is inzicht in toekomstige energiestromen essentieel. Juiste en tijdig beschikbare data helpt om die stromen beter te kunnen voorspellen. Dat wordt uitdagender doordat minder voorspelbare energiebronnen zoals windparken en zonnevelden een steeds belangrijkere plek innemen in het energiesysteem. Daarnaast betreden nieuwe marktpartijen de energiemarkt die afhankelijk zijn van tijdige en juiste data over energiestromen. Bijvoorbeeld Congestion Service Providers, kortweg CSP’s; partijen die bemiddelen tussen grootzakelijke klanten en de netbeheerder met als doel congestie op het net te voorkomen. Nog een andere toepassing van onze data is het meten of klanten met een capaciteitsbeperkend contract zich houden aan het afgesproken energiegebruik om overbelasting van het net te voorkomen. Zo is het werkveld van marktfacilitering voortdurend in ontwikkeling en wordt het steeds complexer.
Inzicht in verbruik en het beter kunnen afstemmen van energieverbruik en -levering is van groot belang. Deze data kan dankzij slimme meters verkregen worden. Het goed doorgeven van meterdata aan bijvoorbeeld energieleveranciers, maakt dat zij betere inschattingen van de ontwikkeling in energiebehoeftes kunnen maken. Hierdoor kunnen we congestie verminderen. Ook voor consumenten heeft de slimme meter meerwaarde: zij kunnen door het inzicht vanuit de meter sturen op hun energiegebruik.
Bijdragen aan een financieel gezonde energiesector De markt faciliteren betekent ook bijdragen aan een financieel gezonde energiesector. We controleren nauwgezet de afdracht van de netwerkkosten door leveranciers. Blijft die uit, dan melden we dit bij de ACM. Gaat er een leverancier failliet? Dan is er het vangnet van de procedure leveringszekerheid. Die regelt dat klanten bij een andere leverancier onderdak kunnen vinden.
Stijging aantal slimme meters Het aantal slimme meters in ons verzorgingsgebied stijgt nog altijd. In 2024 hebben we ruim 20.000 adressen verslimd. Van onze klanten heeft nu 88% een slimme meter. De meeste groei ontstaat door de aanvraag van klanten. Consumenten willen meer inzicht in hun energieverbruik of stappen bij een verzwaring van de aansluiting over op een slimme meter.
Enorme stijging vraag naar energiedata Niet alleen het aantal slimme meters, maar ook de vraag naar data uit de slimme meter stijgt nog steeds. Ondanks deze stijging zijn we in staat om op een veilige, betrouwbare en efficiënte manier slimmemeterdata beschikbaar te stellen. Partijen die meterstanden opvragen zijn energieleveranciers (die dit weer doen op verzoek van hun klanten) en onafhankelijke dienstaanbieders (kortweg ODA’s, bedrijven die gecertificeerd zijn om meterstanden uit te lezen via de netbeheerder) met bijvoorbeeld energieapps (ook op verzoek van klanten).
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 62
Dit laat zien dat klanten meer grip willen krijgen op hun energierekening. Dat is goed voor hun portemonnee en voor het klimaat. Klanten kunnen via Mijn Stedin aangeven of hun slimme meter wel of niet mag worden uitgelezen. Onze organisatie gaat zorgvuldig om met persoonsgegevens, We houden ons aan de hiervoor geldende wet- en regelgeving, zoals de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Uitvoeringswet AVG. Meer hierover is te lezen in de paragraaf Privacy en gegevensbeheer, beschreven in Corporate Governance.
Slimmemeterdata voor netbeheer Behalve meterstanden voor energieleveranciers en ODA’s, worden sinds de komst van de ‘Gedragscode Slim Netbeheer’ ook andere gegevens uitgelezen voor netbeheerdoeleinden van Stedin. De gedragscode is opgesteld door netbeheerders en goedgekeurd door de Autoriteit Persoonsgegevens om te borgen dat we de meetdata alleen voor specifieke toepassingen gebruiken. We zien een toename in de data die hiervoor wordt verwerkt. De meest voorkomende toepassing is het uitlezen van de spanning van slimme meters bij spanningsklachten. Daarnaast vragen we als netbeheerder bij stroomstoringen vaak de status van een meter op. Dit om de oorzaak van de storing te achterhalen.
Beschikbaarheid van slimmemeterdata Als netbeheerder moeten we ervoor zorgen dat in 97% van alle gevallen waarin een gemandateerde partij naar slimmemeterdata vraagt, er antwoord komt. Dat is een sectoreis, afgesproken met de energieleveranciers en de ODA’s. Stedin haalde in 2024 een score van 98%. Voor een meter die een storing vertoont, komen vaak meerdere verzoeken binnen. Om te kunnen corrigeren voor deze herhaalverzoeken, is de First Time Right KPI geïntroduceerd. Deze KPI kwam in 2024 gemiddeld uit op 99%. Dat is ook weer boven de sectornorm, die in dit geval op 98,5% ligt.
Een nieuwe generatie slimme meters Inmiddels werken we met andere netbeheerders, gefaseerd in een meerjarig programma, aan een nieuwe, toekomstbestendige generatie slimme meters binnen het NextGen Project van Netbeheer Nederland. Deze helpen om het huidige net beter te benutten en verbruik te verminderen door lokaal en real time de slimmemeterdata nog beter aan te bieden aan de consument of aan partijen die diensten ontwikkelen voor de consument.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 63
Levensbehoefte Energie stelt ons in staat te leven, wonen, werken en ondernemen.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 64
Duurzaamheid In 2024 werkten we aan de implementatie van onze strategie op Duurzaamheid. We willen tegengaan dat ons handelen het leefklimaat verslechtert en baseren ons daarom op het principe van brede welvaart; een maatstaf voor welzijn van mens én planeet. We focussen daarbij op drie pijlers: klimaatverandering, biodiversiteit in de keten en circulaire materiaalinstroom, -hergebruik & afvalmanagement. In de paragrafen hierna gaan we kort in op deze pijlers, de ambities die we hebben en de doelen die we willen realiseren. Ze komen uitgebreider aan bod in onze Duurzaamheidsverklaring. KPI's Duurzaamheid CO2-eq. reductie tov basisjaar 2021
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
%
26
26
25
29
Klimaatverandering Binnen klimaatverandering maken wij onderscheid tussen klimaatmitigatie en klimaatadaptie. Met klimaatmitigatie bedoelen wij de maatregelen die wij nemen om de uitstoot van broeikasgassen, weergegeven in CO2-equivalenten, zoveel als mogelijk te reduceren. Zowel binnen onze eigen bedrijfsvoering als in onze waardeketen. Onder klimaatadaptie verstaan wij de maatregelen die we nemen om ons voor te bereiden op een meer en meer veranderend klimaat.
Klimaatmitigatie Onze eigen bedrijfsactiviteiten en de (bedrijfs)activiteiten in onze waardeketen hebben een negatieve impact op klimaatverandering omdat daarbij CO2 wordt uitgestoten. In 2024 was de totale uitstoot, i.e. scope 1, 2 en 3, 6.804 kiloton. Het gasverbruik van onze klanten, en de CO2 die daarbij wordt uitgestoten, heeft hierin het grootste aandeel, namelijk ruim 96% in het basisjaar 2021, en 93% in 2024. Door het gasverbruik van onze klanten te reduceren kunnen we dus de grootste (positieve) impact maken op onze CO2-uitstoot.
Duurzaamheid
6.804
kton CO2-eq Totale scope 1, 2 en 3 CO2-equivalent incl. gasverbruik klanten
Tegelijkertijd is dit de uitstootcategorie waar we het minste directe invloed op hebben. We zijn hier in grote mate afhankelijk van acties en het gedrag van onze klanten en overige stakeholders, bijvoorbeeld ook van politieke beleidskeuzes. Dé manier waarop we bijdragen aan het reduceren van het gasverbruik door onze klanten is maximaal blijven inzetten op de executie van onze Bouwen, Benutten en Beheren-strategie. Daarmee maken we de energietransitie mogelijk, zodat klanten kunnen overstappen op duurzame bronnen van energie.
Eind 2024 is, ten opzichte van basisjaar 2021, onze CO2-uitstoot met 25% gereduceerd. De reductie wordt met name gedreven door het afnemend gasverbruik van onze klanten (scope 3). Daarnaast hebben we een reductie in de uitstoot van onze gasnetverliezen kunnen realiseren. Tegenover deze reducties staat een (absolute) stijging in CO2-uitstoot gerelateerd aan de inkoop van diensten en materialen (scope 3).
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 65
De reductie van 25% is 1% lager dan onze doelstelling en het resultaat van 2023. Dit komt met name door een stabilisatie in de hoeveelheid getransporteerd gas in 2024, versus historisch gezien jaren van dalend gasverbruik. Dit zien we terug in onze scope 3. Vanaf 2025 hebben we onszelf een reductie van 29% als doel gesteld. Dit is gebaseerd op onze doorberekeningen van het Nationale Klimaatakkoord, met als uitgangspunt de nationale klimaatdoelen in 2030 te realiseren. Op basis van de resultaten van 2024 zien we een vertraging optreden in de reductie van het gasverbruik van onze klanten. Daarom gaan we in 2025 onderzoeken of en hoe dit impact heeft op onze lange termijn CO2-reductiedoelstelling voor 2030. Meer informatie over klimaatmitigatie, onze doelen en onze acties is terug te lezen in onze Duurzaamheidverklaring onder Klimaatmitigatie.
Klimaatadaptatie Risico’s door klimaatverandering zijn onder andere de effecten van extreem zware neerslag (met wateroverlast en/of overstromingen tot gevolg) en effecten van extreme windstoten en hittegolven (met droogte als gevolg). Om deze risico’s in beeld te brengen, hebben we in 2024 een klimaatrisico- en veerkrachtanalyse uitgevoerd. Daarbij hebben we ons niet beperkt tot overstromingen en wateroverlast, maar ook andere klimaateffecten meegenomen, zoals zeespiegelstijging, extreem weer, droogte en hoge temperaturen. Op basis van de uitkomsten zijn reeds diverse beheersmaatregelen genomen, waaronder het plaatsen van (toekomstige) distributiestations boven het maaiveld, het plaatsen van klimaatsensoren en het aanscherpen van ontwerpbeleid.
Duurzame samenwerking met oog voor natuur en milieu In Zeeland leggen we tussen 2024 en 2028 ruim 450 kilometer glasvezel aan. Dit glasvezelnet is van cruciaal belang voor snelle en betrouwbare informatieoverdracht in een steeds slimmer, complexer, flexibeler en duurzamer systeem. Bij de aanleg willen we de natuur in dit gebied zo min mogelijk belasten. Alle reden om samen met de Zeeuwse Milieufederatie (ZMf) te kijken hoe we zo natuurinclusief en natuurpositief mogelijk te werk kunnen gaan. Hoe beperk je geluidsoverlast en vergroot je de biodiversiteit in kwetsbare gebieden? Zijn er kenmerken van de bodem waar je op in kunt spelen? Het zijn geen traditionele vragen bij de aanleg van een glasvezelnetwerk. Maar het zijn wel de vragen die je moet stellen als je écht werk wil maken van natuurinclusief en natuurpositief werken. ZMf kent de provincie als geen ander en vertegenwoordigt vele lidorganisaties. Door met hen samen te werken en te leren over de kracht en kwetsbaarheid van de natuur, kunnen we het gebied minimaal belasten of zelfs ondersteunen en versterken. ZMf denkt met ons mee over tracékeuzes en adviseert over het behouden of herstellen van natuurwaardes. ZMf: "Geweldig dat Stedin kiest voor het werken met en opleiden van lokale onderaannemers en de verstoring van de bodem wil compenseren met natuurinclusiviteit!" Iedereen kan bijdragen De natuur is de basis van ons bestaan.
Velen voelen zich hiervoor verantwoordelijk en willen bijdragen aan het mooie Zeeuwse landschap en de dynamische natuur. Zeeland krijgt steeds meer een sleutelpositie in de energietransitie, maar hoe kunnen we dat zo goed mogelijk doen? We trekken samen met ZMf op om mensen met onder meer filmpjes op de hoogte te houden van onze natuurinclusieve en natuurpositieve aanpak bij het Telecom Netwerk Zeeland-project. We vertellen over innovaties in de energietransitie en de rol die je hierin als grootverbruiker en kleinverbruiker kunt hebben. We trekken zelfs naar scholen toe: in het hbo en het mbo geven we lezingen en workshops over de energietransitie. Zo zorgen we er samen voor dat én het glasvezelnetwerk én de natuur in Zeeland op hun best zijn.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 66
Biodiversiteit (in de keten) Biodiversiteit is de basis van gezonde ecosystemen. Het speelt een cruciale rol in de aanmaak en het bestaan van natuurlijke hulpbronnen die onze samenleving nodig heeft. De wereldwijde biodiversiteit staat onder druk door veranderingen in land- en zeegebruik, overexploitatie van hulpbronnen, klimaatverandering, vervuiling en verspreiding van invasieve soorten. Stedin erkent verantwoordelijkheid om deze bedreigingen te beperken en actief bij te dragen aan het behoud van wereldwijde biodiversiteit.
Mogelijk negatieve impact We hebben onderzoek laten doen naar Stedin's negatieve impact op de biodiversiteit in de waardeketen. Het merendeel van die impact speelt zich af in de upstream waardeketen. Een klein deel vindt op ons eigen areaal plaats. De negatieve bijdrage aan biodiversiteit ontstaat vooral door de winning van grondstoffen, energieproductie en dienstverlening. In 2025 zullen we beleid, acties en doelstellingen opstellen om deze negatieve impact te verminderen. Meer informatie hierover is terug te lezen in onze Duurzaamheidsverklaring onder Biodiversiteit in de keten.
Natuurinclusief bouwen Naast maatregelen om de impact van biodiversiteit in de keten daar waar die het grootst is te verminderen, vindt Stedin het vanuit goed bestuur belangrijk om hier op eigen assets aandacht voor te hebben. Daarom hebben we aanlegcriteria voor natuurinclusief bouwen opgesteld. In die criteria staat beschreven welke biodiversiteitsmaatregelen genomen kunnen worden op en rondom nieuw te bouwen hoogspanningsruimtes. Denk daarbij aan struikgewassen, groene daken en nestkasten. Vanwege de doorlooptijd van dit soort projecten verwachten we na 2028 de eerste nieuwe hoogspanningsruimtes op te leveren volgens deze aanlegcriteria.
Circulaire materiaalinstroom, -hergebruik en afvalmanagement Om de energietransitie mede mogelijk te maken, bouwen we aan en vervangen we onze fysieke energie-infrastructuur en aansluitingen. Van kabels en leidingen in de grond tot meterkasten bij mensen thuis. Dat kunnen we niet doen zonder primaire grondstoffen te gebruiken: veel producten die we gebruiken kunnen (nog) niet van gerecycled materiaal gemaakt worden.
We streven ernaar ons gebruik van primaire grondstoffen te verminderen, meer te recyclen en te hergebruiken en de hoeveelheid afval te verminderen.
Circulaire materiaalinstroom Doordat we veel materialen gebruiken, kunnen we negatieve milieu-impact hebben. In 2024 zijn we gestart met het opstellen van een uitvoeringsplan met daarin een roadmap tot 2030. Dit uitvoeringsplan zal naar verwachting in 2025 gereed zijn. We hebben daarnaast in 2024 nieuwe aanlegcriteria voor hoogspanningsruimtes goedgekeurd, met daarin nieuwe eisen voor het circulair bouwen van onze stations. Na 2028 verwachten we de eerste nieuwe hoogspanningsruimtes op te leveren volgens deze aanlegcriteria. De komende jaren verwachten we ook beter inzicht te hebben in de impact van onze acties, waarmee we onze circulariteitsstrategie kunnen vertalen naar beleid en meetbare doelstellingen. Meer informatie over het thema Circulaire materiaalinstroom is terug te lezen in onze Duurzaamheidsverklaring onder Circulaire materiaalinstroom.
Materiaal herinzet Met de herinzet van assets dragen we bij aan de afname van primaire grondstoffengebruik én, in sommige gevallen, ook aan een afname van onze CO2-uitstoot. Van grotere netcomponenten, zoals hoogspanningstransformatoren, kunnen we goed inschatten wanneer ze terugkomen. De aantallen voor kleinere componenten, zoals slimme meters, zijn lastiger te voorspellen. In 2024 hebben we een nieuw framework opgezet, waardoor wij beter inzicht krijgen in de huidige herinzetbaarheid.
Beperken van afval Met onze afvalverwerkers werken we aan hoogwaardige verwerking van afvalstromen. Daarbij hebben recycling en andere toepassingen de voorkeur boven verwijdering (verbranden en storten). Het aanpassen van duurzaamheidsspecificaties en herontwerpen van (net)componenten moeten ervoor zorgen dat de uitstroom beter herinzetbaar, herbruikbaar en recyclebaar is. In 2024 zijn we met leveranciers en collega-netbeheerders gestart met het herontwerpen van (net)componenten en duurzaamheidsspecificaties, zodat deze beter herinzetbaar, herbruikbaar en recyclebaar zijn. In 2025 verwachten we hier de eerste resultaten van.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 67
Duurzame gassen en alternatieve warmte Het nieuwe energiesysteem leunt niet meer op fossiele energie, maar kent een mix van duurzame energiedragers. Dat vergt een integraal systeem dat deze energiedragers balanceert. Naast elektriciteit spelen duurzame gassen zoals waterstof en groen gas en alternatieve vormen van warmteopwekking een steeds belangrijkere rol. Onder de vlag van NetVerder werken we aan ontwikkeling, realisatie en beheer van toekomstbestendige energie-infrastructuren voor warmte, stoom en biogas. KPI's Duurzame gassen en Alternatieve warmte
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
#
346
346
346
625
WEQ - Warmte woningequivalenten
Waterstof Waterstof wordt momenteel vooral gebruikt als grondstof voor de industrie. We verwachten dat waterstof ook als energiedrager een rol kan gaan spelen, bijvoorbeeld in de gebouwde omgeving. Deze verwachting baseren we op bijvoorbeeld aanbevelingen vanuit de Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050 (II3050) van Netbeheer Nederland. Waterstof zien we als mogelijke brandstof, daar waar andere duurzame alternatieven (elektrificatie en warmtenetten) geen goede optie zijn. Bijvoorbeeld in de zware industrie. Daar zijn sommige processen niet te elektrificeren. Of alleen tegen heel hoge kosten. Ook in de historische binnensteden is waterstof een duurzaam alternatief voor aardgas. Met name daar waar niet genoeg ruimte is of het type bebouwing zich niet leent voor warmtepompen en zonnepanelen of voor een warmtenet.
Pilotprojecten op het gebied van waterstof Stedin bereidt zich voor op de komst van waterstof door het uitvoeren van verschillende pilotprojecten voor zowel de industrie als de gebouwde omgeving. Dat doen we bijvoorbeeld in Rozenburg (Rotterdam) en The Green Village (Delft). Ook is er in 2020 een ombouwoefening in Uithoorn uitgevoerd. Daarnaast is Stedin nauw betrokken bij het project Stad Aardgasvrij. Dit is een initiatief van bewoners in Stad aan ’t Haringvliet om volledig over te stappen op waterstof.
Een kwartiermaker stelt daar een uitvoeringsplan op, waarmee de gemeente subsidie kan aanvragen bij de landelijke overheid. Als die wordt toegekend kan de uitvoering daadwerkelijk starten. In 2024 heeft Stedin een samenwerkingsovereenkomst met de gemeente Kapelle afgesloten voor het onderzoeken van een systeemverbinding op het bedrijventerrein Smokkelhoek.
Groen gas Voor de verwarming van bestaande woningen stappen we steeds meer af van het gebruik van aardgas. In veel gevallen zijn (deels) elektrische warmtepompen hiervoor een goed alternatief. Om de vraag naar capaciteit op het elektriciteitsnet te verlagen, kijken we ook steeds vaker naar groen gas. Groen gas is gemaakt door vergisting of vergassing van biologisch materiaal. Het heeft dezelfde eigenschappen als aardgas. Het kan dus eenvoudig worden ‘ingevoed’ in de bestaande gasnetten en is daarmee een duurzame vervanger van aardgas. Landelijk is de doelstelling om in 2030 2 BCM (Billion Cubic Meters, de eenheid om een hoeveelheid gas uit te drukken) groen gas te produceren op basis van het nationaal klimaatakkoord. Dit is vergelijkbaar met 5 keer het jaarlijkse gasverbuik van de gemeente Utrecht.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 68
De bijmengverplichting van groen gas voor energieleveranciers is hierbij het middel om de groei van groen gasproductie voor de gebouwde omgeving te stimuleren. De landelijke doelstelling voor deze bijmengverplichting van groen gas in de gebouwde omgeving is 1,1 BCM vanaf 2026.
Invoeding van groen gas faciliteren Hoewel netbeheerders geen wettelijke aansluitplicht hebben voor groen gas, wil Stedin de invoeding van groen gas wel zoveel mogelijk stimuleren. We hadden in 2024 12 invoeders van groen gas in ons net, verantwoordelijk voor circa 1% van de totale landelijke gasvraag in Stedingebied. In 2030 zal dit aantal moeten stijgen tot ongeveer 40 invoeders. Om te kunnen voldoen aan de groeiende vraag en om de bijmengverplichting veilig en betrouwbaar te faciliteren, moeten we ons elektriciteits- en gasnet uitbreiden en versterken. Het onderhoud van het gasnet (en de opleiding van mensen die daaraan werken) heeft dus nog volle aandacht. Duurzaam gas blijft nodig.
Biogasnetwerk Borculo Voor Groot Zevert Vergisting in Beltrum verzorgt NetVerder sinds 2017 het transport van biogas naar FrieslandCampina in Borculo door een pijpleiding van 5,5 kilometer. Hierdoor bespaart FrieslandCampina op deze productielocatie ruim 7 miljoen m3 aardgas. Omdat het biogasnetwerk buiten ons primaire verzorgingsgebied ligt, is het netwerk eind december 2024 overgedragen en verkocht aan Groot Zevert Vergisting. Zo kunnen we focussen op onze overige projecten.
Warmte In 2024 hebben de aandeelhouders de warmtestrategie van Stedin Groep goedgekeurd. De op stapel staande Wet collectieve Warmtevoorziening (WcW) stelt namelijk dat warmtenetten in meerderheid in publieke handen moeten komen. In aanloop naar de inwerkingtreding van de WcW, kloppen steeds meer gemeenten bij Stedin Groep aan. De warmtestrategie helpt ons voor te bereiden op een groeiende taak in warmte en is richtinggevend in de keuzes die we maken.
Netcongestie voor groen gas Vraag en aanbod komen vaak niet overeen, zowel qua locatie als qua timing over de dag en door het jaar heen. Dit doet zich bijvoorbeeld voor in Friesland, Goeree-Overflakkee en Zeeland. Zonder proactieve investeringen en oplossingen zullen de capaciteitsbeperkingen toenemen en uiteindelijk kunnen resulteren in netcongestie voor producenten van groen gas. Daarom nemen we verschillende maatregelen om de invoeding van groen gas te faciliteren. In 2024 is er een netkoppeling gerealiseerd tussen de netten van Stedin en Liander. Dankzij deze koppeling – tussen Hallum en Stiens in Noordoost-Friesland – kunnen we de overschotten van groen gas in de zomer transporteren. Voor de toekomst doen we onder andere onderzoek naar andere netkoppelingen, boosterstations en een groen gas verzamelleiding. Daarnaast is het belangrijk om te werken aan digitalisering van ons net om zo gasparameters (zoals gasdruk en gaskwaliteit) goed te kunnen monitoren en sturen.
NetVerder is begonnen met verdere uitbreiding van de organisatie. Hierdoor kunnen we in de toekomst als integraal warmtebedrijf ondersteuning bieden aan gemeenten en provincies. Die staan voor een grote opgave in de warmtetransitie. Met de inzet van warmte kan een CO2-reductie gerealiseerd worden van ruim 60% ten opzichte van het gebruik van aardgas. NetVerder is betrokken bij diverse warmteprojecten. Een belangrijk project is het warmtenet in Delft, waarvan we het najaar van 2024 met de realisatie zijn begonnen. Dit project levert naar verwachting in 2025 de eerste warmte aan woningen. Ook in onder meer Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Vlissingen en het Oostland werkt NetVerder aan de ontwikkeling van warmtenetten. Daarbij maken we gebruik van innovatieve oplossingen zoals lagetemperatuurrestwarmte, aquathermie en geothermie. Daarnaast beheert NetVerder in de wijk Ouverture in Goes sinds 2021 een eigen duurzame energievoorziening: een warmtekoudeopslag (WKO). Hier zijn 346 woningequivalenten op aangesloten.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 69
Stoomnetwerk Rotterdam Botlek De energievraag van de industrie in het havengebied van Rotterdam is enorm. Stoom is er een van de belangrijkste energiedragers. Afvalverwerker AVR en specialistisch chemiebedrijf Cabot Corporation genereren stoom met hun bedrijfsprocessen. Afnemer Lanxess gebruikt deze stoom. NetVerder voert het transport van de stoom en het condensaat uit via het stoomnetwerk in Rotterdam Botlek. Dit doen we veilig en betrouwbaar. In 2024 zijn ook contracten getekend om het stoomnetwerk uit te breiden met LyondellBasell, Huntsman en Air Liquide. Dit is mede mogelijk dankzij subsidies van de provincie Zuid-Holland (€2 miljoen) en de gemeente Rotterdam (€0,7 miljoen). Eind 2024 is de eerste paal geslagen, waarna de uitbreiding naar verwachting begin 2026 gereed is. Jaarlijks vindt zo’n 150.000 ton stoom zijn weg via Stoomnetwerk Rotterdam Botlek. Na de uitbreiding wordt dit aantal meer dan verdubbeld. Bij maximale benutting van het nieuwe stoomnetwerk kan dat oplopen tot een besparing van wel 200 miljoen m3 aardgas en 400 kiloton CO2 per jaar. Dit benadrukt de grote impact die wij kunnen maken met het faciliteren van het gebruik van alternatieven voor aardgas. Ter referentie: een besparing van 400 kiloton CO2 is circa vier keer zoveel als de totale uitstoot van onze eigen bedrijfsvoering gedurende heel 2024 (scope 1 en 2).
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 70
IN GESPREK MET
Koen Bogers en Victor van der Chijs Het stroomnet in de provincie Zuid-Holland is vol. Een hard gelag. Niet alleen voor de bedrijven in de Rotterdamse haven, maar ook voor Stedin. Reden genoeg voor een goed gesprek tussen Koen Bogers, Chief Executive Officer (CEO) bij Stedin, en Victor van der Chijs, voorzitter van Deltalinqs, de Rotterdamse ondernemersorganisatie voor de haven en industrie. Met als centrale vraag: hoe kunnen we de industrie helpen te elektrificeren? In het werkgebied van Stedin bevinden zich veel industriële klanten. Dat is een gegeven. Een ander gegeven: alleen al de bedrijven in de Rotterdamse haven moeten een derde van de landelijke klimaatdoelen voor hun rekening nemen, deels door elektrificatie. Nóg een gegeven: we kampen met krapte op het net. De grote vraag is dan ook: hoe ga je daar nu het beste mee om? En: hoe kunnen Stedin en Deltalinqs elkaar zo goed mogelijk helpen? Koen trapt af: "Het staat buiten kijf dat iedereen van goede wil is. Niet alleen bij Stedin, ook bij Deltalinqs en andere samenwerkingspartners zie ik een enorme drive om te verduurzamen. Tegelijkertijd lopen we tegen de grenzen van het systeem aan. Die boodschap is heel vervelend. Daarom moeten we samen op zoek naar wat er wél kan." Ander gedrag en lokale opwek Koen geeft aan dat de belangrijkste focus van de netbeheerders ligt op elektriciteitsstations realiseren en sneller kabels leggen.
"Op de middellange termijn lossen we de congestie daarmee op: de netcapaciteit in de Rotterdamse haven vergroten we de komende jaren tweeëneenhalf
“Met ‘ieder voor zich’ gaan we het niet redden. Ik ben ervan overtuigd dat we het energiesysteem van de toekomst samen creëren.” Koen Bogers, CEO Stedin Groep
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 71
keer en vanaf 2033 vijf keer ten opzichte van de huidige netcapaciteit. Maar totdat het zover is, moeten we inzetten op ander gedrag, zoals spitsmijden en het opzetten van energiehubs." "Het is een grote ontdekkingstocht", reageert Victor. ‘Dat betekent: experimenteren, kijken of iets werkt. Wat ik belangrijk vind is dat we aan álle knoppen draaien. Er is niet één oplossing. Als bedrijven in de Rotterdamse haven moeten we dus ook naar 'flex' kijken. Tegelijkertijd is het zaak om hier niet alle hoop op te vestigen. We hebben in de haven nu eenmaal te maken met een hoge baseload." Koen beaamt dat er inderdaad veel is ingericht op die hoge basisbehoefte. "Maar die hoeft niet alles te blokkeren. Het gaat erom dat we combinaties zoeken. Denk aan: én flex én bijvoorbeeld lokale opwek. We doen het nu niet allebei. Dat zouden we wel moeten doen." "Lokale opwek is zeker een mogelijkheid voor de havenbedrijven", zo geeft Victor aan. "Daar staan bedrijven echt wel voor open. Ze hebben inmiddels ook een wake-up-call gehad: ze hebben stroom nodig, maar krijgen het niet geregeld." Er zitten volgens hem wel haken en ogen aan lokale opwek. Want: hoe regel je het? "Veel bedrijven kunnen niet zomaar overschakelen. Dat doen ze in zogenoemde 'turn-arounds' en die vinden om de zoveel jaar plaats. Een ander punt is de stikstofcrisis. Zonder een vergunning kun je niet bouwen.
Dit zet bedrijven volledig klem, en dat is een groot risico. Want ze moeten snel verduurzamen óf ze betalen straks voor hun CO2-uitstoot op basis van het Europese systeem voor emissiehandel ETS."
“Het is een grote ontdekkingstocht. Dat betekent: experimenteren, kijken of iets werkt.” Victor van der Chijs, voorzitter Deltalinqs
Level playing field Koen vindt dat er op Europees niveau een level playing field moet zijn. "Anders gaat het niet werken. Zo zijn we in Nederland afgestapt van de kortingen voor grootverbruikers. Daarmee lopen we voorop. Maar we schieten onszelf ermee in de voet ten opzichte van landen als Frankrijk en Duitsland, die wel nog met kortingen werken. Ik vind dat het kabinet daarin een rol heeft: overtuig die landen dat ze hun grootverbruikers minder subsidiëren." Koen vraagt zich ook af of reputatie een rol speelt bij de hobbels die de industrie in de Rotterdamse haven moet nemen voor elektrificatie: "Het idee van 'De industrie is fossiel, dus is het niet erg als er bedrijven verdwijnen'; speelt dat mee?" Victor geeft aan dat hij deze vraag twee jaar geleden met een 'ja' had beantwoord. "Toen waren er veel meer kritische geluiden naar de industrie. Inmiddels zien veel mensen in dat de industrie wel degelijk wil verduurzamen, maar dat dit niet altijd lukt door externe factoren."
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 72
In dit kantelende beeld speelt ook de geopolitieke situatie een rol, meent Victor. "Nederland – en Europa ook – is geostrategisch gebaat bij het behouden van de basisindustrie in de haven. Hierdoor zijn we voor veel producten niet afhankelijk van landen waarmee je eigenlijk geen zaken wil doen of niet afhankelijk van wil zijn. Dat is echt een kentering." Volgens hem mag dit best meer nadruk krijgen. "De industrie in de Rotterdamse haven is niet alleen voor Nederland belangrijk, maar voor heel West-Europa. De baten zijn enorm, niet in het minst doordat we ook als banenmotor fungeren." Koen is het daar volmondig mee eens. "Naast de energietransitie speelt er bovendien nog een materialentransitie; ook daarin speelt onze industrie een belangrijke rol." Gezamenlijke oplossing Koen pleit voor meer gezamenlijkheid. "Met 'ieder voor zich' gaan we het niet redden. Ik ben ervan overtuigd dat we het energiesysteem van de toekomst samen creëren. Een mooi voorbeeld is het Data Safe House, dat we samen met Deltalinqs en het havenbedrijf hebben gerealiseerd. Hiermee kan de industrie veilig hun plannen en wensen met ons delen, zodat wij daar zo goed mogelijk op kunnen inspelen." Het Data Safe House is overigens slechts een radertje in het grote geheel, zo stelt Koen. "Stedin staat bijvoorbeeld ook aan de lat om extra stations te bouwen. Maar die moeten wel ergens staan.
Dan zeggen veel partijen: liever niet op mijn terrein. Die ruimtevraag goed beantwoorden en regelen, kost ongelofelijk veel tijd: wij zijn maar 20% van onze tijd aan het bouwen; de rest gaat zitten in plannen maken en het proces. Ik vind dit een gezamenlijk probleem, dat om een gezamenlijke oplossing vraagt." Victor is het hier helemaal mee eens. "De komende jaren zijn cruciaal voor de toekomst van de Rotterdamse haven. De industrie is zwaar afhankelijk van groene stroom en dat gaat alleen maar meer worden. Met elkaar moeten we dan ook uiterste bereidwilligheid tonen om toe te werken naar hoe het wél kan. Gelukkig weten we elkaar ook steeds beter te vinden."
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 73
Financieel gezond Bij de aanleg en het onderhoud van onze netten maken wij kosten. Deze kosten krijgt Stedin in de jaren ná aanleg en het plegen van het onderhoud vergoed via de nettarieven. In de tussenliggende periode financiert Stedin deze investeringen dus in feite voor. Dit doen wij met een mix van eigen vermogen en leningen. Voor het aangaan van leningen is een goede kredietwaardigheid essentieel. Zeker in een tijd waarin onze investeringen fors toenemen. Onze doelstelling is daarom het behouden van onze A- kredietbeoordeling bij kredietbeoordelaar S&P. FFO/Net Debt en solvabiliteit zijn belangrijke indicatoren om onze kredietbeoordeling en financiële gezondheid te monitoren. KPI's Financieel gezond
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
ABC
A- rating
Behoud A- rating
A- rating
Behoud A- rating
FFO/Net Debt
%
14,0
≥10
11,5
≥10
Solvabilteit
%
45,4
≥35
42,9
≥35
Kredietbeoordeling
Financiële ontwikkelingen Gewijzigde methode- en x-factorbesluiten Volgend op een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft de ACM eind 2023 de gewijzigde methodebesluiten voor elektriciteit en gas voor de lopende reguleringsperiode (2022-2026) gepubliceerd. In 2024 zijn deze methodebesluiten definitief geworden en heeft de ACM de onderliggende x-factorbesluiten aangepast. Aan de hand van deze besluiten worden de tarieven berekend die wij in rekening mogen brengen aan onze klanten. Als gevolg van de wijzigingen stijgen de inkomsten van Stedin Groep en wordt een deel van de inkomsten naar voren gehaald in de tijd.
vermogen van Stedin Groep met €33 miljoen. Inmiddels zijn bijna alle regio’s in ons verzorgingsgebied als aandeelhouder vertegenwoordigd. Hieruit blijkt het belang dat onze aandeelhouders hechten aan de rol die Stedin speelt om de energietransitie mogelijk te maken en kunnen wij blijven investeren in de uitbreiding van onze netcapaciteit.