9b. StedinGroep Jaarverslag2024.pdf
Tekst van het document
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 29
ESRS2 SBM-1 40e,f,g; S4-1 15 MDR-P 65a,b
Stedin strategie Missie
Visie
Samen werk maken van een leefwereld vol nieuwe energie
De energietransitie mogelijk maken door het sneller bouwen, optimaal benutten en goed beheren van de netten
Strategie PRIORITEITEN
Netcapaciteit (Bouwen & Benutten)
OVERIGE DOELEN
Dienstverlening & effectiviteit | Marktfacilitering | Duurzaamheid | Duurzame gassen & alternatieve warmte
RANDVOORWAARDEN
Financieel gezond | Medewerkers, leiderschap & cultuur | ICT & verandercapaciteit | Veiligheid & cybersecurity
Samen werk maken van een leefwereld vol nieuwe energie Nederland beweegt van een fossiel naar een duurzaam energiesysteem. Van centraal opgewekte energie naar decentrale opwek, zoals uit zonnepanelen of windmolens op zee. Ook als de zon even niet schijnt en de wind even niet waait, moet het energiesysteem van vraag en aanbod in balans worden gehouden. We werken aan duurzame waardecreatie door de executie van onze strategie voor de periode 2023-2027. De kern van onze strategie is om onze netcapaciteit uit te breiden, terwijl we de netkwaliteit hoog houden. Dat doen we door sneller te bouwen, de netten beter te benutten en ze betrouwbaar te blijven beheren. En dat zo duurzaam mogelijk.
Netkwaliteit (Beheren)
We zorgen voor netcapaciteit • Bouwen: we leggen nog meer kabels en leidingen aan en bouwen extra stations. Zo kunnen we onze klanten aansluiten op ons energienet. Ook nieuwe afnemers én opwekkers. • Benutten: alleen bouwen is niet genoeg. We gaan het net beter benutten door vraag en aanbod van energie goed op elkaar af te stemmen en de beschikbare netcapaciteit zo slim mogelijk in te zetten. Zo raakt het net minder snel vol.
We zorgen voor netkwaliteit • Beheren: we willen onze prestaties hoog houden. Dat doen we onder andere door de kwaliteit van ons energienet te borgen. Een betrouwbare en veilige energievoorziening staat voorop.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 30
We zorgen voor mens en milieu • Duurzaamheid: de grootste bijdrage die Stedin kan leveren aan de verduurzaming van Nederland, is om zo goed en zo snel mogelijk onze netcapaciteit uit te bouwen. Dit stelt bedrijven en particulieren in ons verzorgingsgebied in staat om te verduurzamen. We stellen onszelf daarbij ook doelen om de impact en uitstoot van onze eigen operatie te minimaliseren.
Stakeholders en materiële thema’s Bij het uitvoeren van onze strategie hebben we vanzelfsprekend te maken met een breed stakeholderveld. Onze stakeholders zijn de mensen, groepen of instanties die invloed hebben op Stedin en andersom. Met stakeholders waar sprake is van een grote impact hebben we intensief contact. Met andere stakeholders is dat minder intensief, maar nog steeds periodiek. Luisteren en in gesprek zijn met onze stakeholders is een onmisbare stap naar de goede dingen juist doen. Ook helpt dit om een gedeeld begrip te hebben van de uitdagingen waar we in de energietransitie voor staan. Door de dialoog aan te gaan blijven we aangesloten en op de hoogte van wat de omgeving van ons vraagt en eist.
Materiële thema’s: waar zit onze impact? Wij hebben stakeholders gevraagd welke positieve of negatieve impact zij ervaren in hun relatie met Stedin. Ook zijn we nagegaan welke thema’s hierbij van materieel belang zijn, waarmee we onze strategie executie-focus geven. Om deze thema’s zo goed mogelijk vast te stellen, hebben wij een dubbele materialiteitsanalyse uitgevoerd – bestaande uit een van binnen-naarbuiten- en een van buiten-naar-binnen-analyse. Dit sluit aan bij de vereisten van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). De van binnen-naar-buiten-analyse laat de thema’s zien waarmee Stedin de meeste positieve en negatieve impact heeft op de samenleving. De van buiten-naar-binnen-analyse toont welke risico's en kansen er zijn vanuit onze omgeving op onze bedrijfsvoering.
Op basis van de analyse van deze impacts, risico’s en kansen heeft de RvB de materiële thema’s bepaald. Hierdoor kunnen we onze strategische keuzes toetsen en waar nodig extra focus aanbrengen, zodat we positieve impacts vergroten en negatieve impacts verminderen. Ook kunnen we zo beter sturen op waardecreatie op lange termijn binnen onze waardeketen. Denk aan het sturen op het bouwen van meer netcapaciteit, waardoor Stedin-klanten kunnen elektrificeren en hun negatieve impact op klimaat kunnen verkleinen. Of denk aan het sturen op het thema Goed werkgeverschap, waardoor Stedin een positieve impact heeft op het welzijn van haar medewerkers. De uitkomsten van de dubbele materialiteitsanalyse hebben onze strategische focus, zoals hiervoor beschreven, herbevestigd. Voor een gedetailleerde beschrijving van hoe we de dubbele materialiteitsanalyse hebben uitgevoerd inclusief de belangrijkste overwegingen, zie de paragraaf Management van impacts, risico’s en kansen in het hoofdstuk Algemene toelichtingen van onze Duurzaamheidsverklaring. De tabel hierna geeft per strategisch onderwerp inzicht in onze materiële thema's en de koppeling met langetermijnwaardecreatie.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 31
STRATEGIE
THEMA'S EN SUBTHEMA'S
LANGE TERMIJN WAARDECREATIE
Bouwen, Benutten & Beheren; Cybersecurity
Toegang tot energie en leveringsbetrouwbaarheid a. Investeren in infrastructuur ten behoeve van de energietransitie b. Betaalbaarheid c. Cyber-, gegevens- en informatiebeveiliging
Energie is beschikbaar voor al onze klanten met hoge betrouwbaarheid en tegen maatschappelijk acceptabele kosten. Klanten krijgen een betrouwbare energievoorziening, die veilig wordt geleverd. Door het vergroten van onze netcapaciteit versnellen we de energietransitie en helpen we onze klanten gasverbruik te verminderen. Hiermee vermindert de CO2 uitstoot in ons verzorgingsgebied en ondersteunen we klimaatmitigatie.
Dienstverlening
Klant- en stakeholderbeleving
Positieve beleving van klanten en stakeholders door goed presteren van Stedin.
Duurzaamheid; Duurzame gassen & Alternatieve warmte
Klimaatmitigatie
Ondersteunen van klimaatmitigatie door een gereduceerde uitstoot van broeikasgassen (eigen emissies en in de waardeketen) in lijn met het klimaatakkoord van Parijs (1,5 graad scenario).
Duurzaamheid
Biodiversiteit in de keten
Uitbreiding van de variatie van organismen op het land en in het water. De grootste impact ligt in Stedins waardeketen door verminderde winning van grondstoffen, energieproductie en levering van diensten van ketenpartners.
Duurzaamheid
Circulaire materiaalinstroom
Verminderde uitputting van grondstoffen door verlaagd gebruik van primaire materialen voor onze assets.
Duurzaamheid
Bedrijfsethiek, integriteit en goed bestuur
Als publieke organisatie maakt Stedin ethisch verantwoorde keuzes en behandelt ketenpartners en stakeholders met integriteit.
Medewerkers, leiderschap & cultuur; Veiligheid
Goed werkgeverschap a. Gezondheid en veiligheid b. Diversiteit en inclusiviteit c. Opleiden, leren en ontwikkelen
Onze medewerkers zijn in staat om op een goede en duurzame wijze bij te dragen aan de werkzaamheden van Stedin. Dit wordt mogelijk gemaakt door fysiek en sociaal veilige en inclusieve omstandigheden, de middelen en mogelijkheden om te leren en ontwikkelen, ondersteund door een divers medewerkersbestand.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 32
De juiste ingrediënten We zoeken de balans in een mix van energiedragers.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 33
Resultaten 2024 was een jaar van balanceren. Weer meer bedrijven kregen te horen dat hun aanvraag voor een nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluiting op een wachtlijst komt. We kondigden 19 nieuwe regionale congestiegebieden af. Dat is frustrerend. Zo hard mogelijk gaan, was simpelweg niet hard genoeg. Aan de ene kant beseffen we dat het niet voldoende is. Aan de andere kant hebben we een gevoel van trots op onze behaalde resultaten en stappen voorwaarts. We zijn trots op de opschaling die we realiseren. Op hoe we samen met bedrijven, burgers, overheden en alle andere stakeholders blijven zoeken naar manieren hoe het wél kan. Op onze verduurzaming. Op alle klanten die we naar tevredenheid hebben kunnen helpen. En op de hoge niveaus van onze leveringsbetrouwbaarheid. We zetten in op structurele jaarlijkse groei van onze netcapaciteit en uitvoeringscapaciteit. Ook daarbij zoeken we steeds naar de balans tussen ambitie en realisme. We blijven bouwen, benutten en beheren. Deze driedeling is ook terug te zien in de aard van onze investeringen: we investeren niet alleen in het vergroten van onze netcapaciteit, maar ook in de kwaliteit ervan. Aan de hand van onze strategische prioriteiten en overige doelen geven we in dit hoofdstuk een overzicht van onze resultaten en de onderliggende acties die daartoe geleid hebben.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 34
Bouwen aan meer netcapaciteit Hoewel we harder groeien en meer investeren dan ooit, nam de krapte op onze netten toe. Het uitbreiden van het net kost immers tijd. Door in te blijven zetten op structurele jaarlijkse groei van onze uitvoeringscapaciteit verwachten we de komende jaren meer en meer de resultaten te gaan zien van het uitbreiden van onze netcapaciteit. KPI's Bouwen
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
Investeringen
€ 1 mln
832
960
1.096
1.300
Bestemmingsplannen onherroepelijk
#
12
10
10
12
Samenwerkingsovereenkomsten met gemeenten
%
-
-
55
95
Uitvoering netgedreven scope E en G
%
99/110
100/100
128/93
100/100
MVA
513
500
344
753
Additioneel vermogen
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 35
Investeringen in onze netten We verdelen onze investeringen in vier categorieën: • Netgedreven investeringen (investeringen om de capaciteit van de netten te vergroten of de kwaliteit van de netten op peil te houden) • Klantgedreven investeringen (investeringen op verzoek van klanten of overheden) • Metergedreven investeringen (investeringen in slimme meters) • Overige investeringen In alle categorieën zien we in 2024 een sterke groei ten opzichte van 2023, met de sterkste groei in onze netgedreven investeringen. Dit is in lijn met de steeds groter wordende opgave om onze netcapaciteit uit te breiden.
2.000
1.096 1.000 620
687
712
2020: € 620 mln
2021: € 687 mln
2022: € 712 mln
Netgedreven
Klantgedreven
832
0
Slimme meters
2023: €832 mln
2024: € 1.096mln
Een deel van de geplande netgedreven investeringen heeft toch vertraging opgelopen door de omgeving. Bijvoorbeeld door langer durende vergunningstrajecten, om ecologische redenen of door verschuivingen in de planning van investeringen in het landelijke hoogspanningsnet. We blijven daarom met onze omgeving naar oplossingen zoeken om waar mogelijk de investeringen te versnellen. De doelstelling op de uitvoering van de netgedreven investeringen van het gasnet hebben we in 2024 niet behaald (93%) door vooral achterblijvende capaciteit bij aannemers. Deze investeringen zien met name toe op het vervangen van brosse leidingen (zoals grijs gietijzerenen asbestcementleidingen) in ons gasnet om gas veilig en betrouwbaar te blijven transporteren. Met het verwijderen van brosse leidingen, zie ook de paragraaf Veiligheid gasnet en brossanering in het hoofdstuk Beheren van de netkwaliteit, leveren we een bijdrage aan de reductie van onze CO2-uitstoot.
Klantgedreven investeringen Klantgedreven investeringen vinden plaats op verzoek van klanten en overheden. In 2024 bedroegen deze investeringen €328 miljoen. De klantgedreven investeringen waren daarmee €43 miljoen (15%) hoger dan in 2023. Dit kwam met name door investeringen voor uitbreiding van het net (€40 miljoen, groei van 22%), ten behoeve van klantaanvragen voor nieuwe aansluitingen en het verzwaren van bestaande aansluitingen en mobiliteit.
Overige
Metergedreven investeringen Netgedreven investeringen De netgedreven investeringen zijn de investeringen die wij doen om de capaciteit van het net te vergroten en de kwaliteit van het huidige net te borgen. Hieronder vallen het aanleggen, vervangen en verzwaren van stations en kabels. In 2024 hebben we voor €682 miljoen netgedreven investeringen gedaan, waarvan €508 miljoen in ons elektriciteitsnet en €174 miljoen in ons gasnet. Dat is €192 miljoen (39%) meer dan in 2023. Daarmee is het ons gelukt om het tempo van onze investeringen te verhogen, wat het resultaat is van de verbeteringen in de werkwijze van onze uitvoeringsketens. Mede hierdoor hebben we 128% van onze geplande netgedreven investeringen in ons elektriciteitsnet gerealiseerd.
Onze investeringen in slimme meters waren in 2024 €48 miljoen. Hiervoor zijn 275.000 meterwissels uitgevoerd. In 2023 waren de investeringen in meters €41 miljoen en zijn 232.000 meters gewisseld. Ten opzichte van 2023 zijn de investeringen dus gestegen met 17%, terwijl het aantal wissels gestegen is met 19%. De ambitie qua aantal meterwissels was in 2024 320.000 meterwissels. De reden dat dit niet gerealiseerd is zit vooral in onvoldoende beschikbare uitvoeringscapaciteit in 2024. Op dit moment heeft 88% (2023: 86%) van de huishoudens in Stedin-gebied een slimme meter.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 36
Overige investeringen De overige investeringen waren in 2024 €38 miljoen. Dat is €22 miljoen hoger dan in 2023. We hebben in 2024 €16 miljoen in IT en het telecommunicatienetwerk geïnvesteerd. In het steeds complexer en flexibeler wordende energiesysteem is het noodzakelijk om (continu) inzicht te hebben in de status van ons (elektriciteits)net. Voor onze bedrijfsvoering is het telecommunicatienetwerk daarom een onmisbare asset die strategisch uitgebouwd en beheerd wordt. Verder hebben we in lijn met onze nieuwe warmtestrategie, zie de paragraaf Warmte in het hoofdstuk Duurzame gassen en alternatieve warmte, €12 miljoen geïnvesteerd in de uitbreiding van stoom- en warmtenetten in onze regio. Tot slot hebben we in 2024 €2 miljoen geïnvesteerd in een nieuw distributiecentrum om de materiaalbeschikbaarheid van onze operatie te vergroten; we verwachten dat dit distributiecentrum in 2025 volledig operationeel is.
Door te zorgen voor gezamenlijk draagvlak en een strakke planning, bleek het mogelijk om in enkele gevallen zelfs binnen zes maanden een gezamenlijk locatiebesluit te hebben. Een enorme versnelling. Veel gemeenten zien daarnaast de noodzaak voor het versnellen van de realisatie van (kleine) middenspanningsruimtes. Stedin moet tot en met 2030 bijna 5.000 middenspanningsruimtes bijbouwen in 76 gemeenten. Met 42 gemeenten (55%) sloten we samenwerkingsovereenkomsten (SOK's) af. Daarin leggen we vast hoe we samen geschikte ruimte gaan vinden en hoe we omgaan met grondeigendom. Nog eens 23 gemeenten hebben al mondeling toegezegd. Een mooi resultaat, waar we trots op zijn.
Noodzaak tot prioriteren
Eerder beginnen met bouwen Netuitbreidingen kosten veel tijd. Het duurt natuurlijk even om een station te bouwen, maar een groter deel van de tijd zit in het voorbereiden en plannen van een project. De aanlooptijd kan wel twee keer zo lang duren als de daadwerkelijke uitvoering. Dit hangt bijvoorbeeld af van de beschikbaarheid van grond, bestemmingsplannen en vergunningen, de beschikbaarheid van mensen en materialen en afspraken met aannemers. Er is ons veel aan gelegen om die aanlooptijd te verkorten en eerder te kunnen beginnen met bouwen. Op dat vlak leidden afspraken met 65 gemeentes in 2024 tot een verkorting van de procedures voor nieuwe transformatorhuisjes van 9 naar 3 maanden.
Op tijd op zoek naar ruimte Voor het uitbreiden van onze netten is fysieke ruimte nodig. Een nieuw transportstation kan een omvang hebben van een paar voetbalvelden. Maar ook voor de uitbreiding van een bestaande ruimte geldt dat de bouw pas kan starten als de grond gevonden is (met de juiste bestemming en vergunningen). Voor grotere stations duurt dat soms wel zeven tot acht jaar. In 2024 staken we daarom veel tijd in het versnellen van ruimte vinden en het proces van bestemmingsplanwijzigingen. Het realiseren van onze doelstelling voor onherroepelijke bestemmingsplannen is hiervan een mooi resultaat. Ook hebben we in verschillende projecten geëxperimenteerd met een versnellingsaanpak. Hierin betrekken we gemeenten zo vroeg mogelijk, ook op bestuurlijk niveau.
We kunnen niet alle projecten uitvoeren wanneer we dat zouden willen. Hierdoor neemt de noodzaak om objectief te prioriteren toe, net als de behoefte aan transparante kaders. We moeten onze stakeholders helder uitleggen waarom we iets eerder of juist pas later doen. Om zo snel mogelijk meer mensen en middelen vrij te maken voor het oplossen van congestie kiezen we er ten eerste voor om reconstructies te minimaliseren. Daarnaast sluiten we grootverbruikers in congestiegebieden pas aan als de congestie is opgelost. In 2025 bouwen we verder aan deze prioriteringssystematiek.
Transparante communicatie Wanneer je moeilijke keuzes maakt, is het belangrijk om hier transparant over te zijn. Bedrijven zijn steeds vaker afhankelijk van onze planning en keuzes. Dat geldt ook voor politieke en beleidsmatige agenda's, zoals de woningbouwopgave en de klimaatambities. We krijgen hierover dus steeds vaker vragen, die we zo goed mogelijk beantwoorden. Nog liever informeren we proactief, om vragen te voorkomen. Hier hebben we een aantal grote stappen in gezet. Zo publiceerden we in juni 2024 samen met de andere netbeheerders een nieuwe versie van de landelijke capaciteitskaart. In november volgde een update met extra functionaliteiten. Op de kaart kun je nu bijvoorbeeld ook zien waar en wanneer uitbreidingen van het elektriciteitsnet gepland zijn. Verder was er de eerste release van de Stand van de uitvoering, een nieuwe rapportage voor de Tweede Kamer, waarbij de zes regionale netbeheerders inzicht geven in wat zij gezamenlijk hebben gerealiseerd en verwachten aan resterende (bouw)opgave.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 37
Meer regionale samenwerking Stedin heeft het afgelopen jaar significante stappen gezet in de verdere verbetering van de regionale samenwerking met stakeholders. We zien dat de buitenwereld zich steeds nadrukkelijker (regionaal) organiseert. Met de maakbaarheidsproblematiek van de komende jaren start een nieuwe fase in de relatie met onze stakeholders. Om daarop te anticiperen organiseren we ons intern stapsgewijs beter en nemen we actief deel aan landelijke en regionale samenwerkingsverbanden. Op deze manier investeren we in wederzijds begrip, vertrouwen, medewerking en samenwerking. Op regionaal niveau is Stedin zeer actief in de energy boards van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland. Daar werken we samen met vertegenwoordigers van onder meer de provincies, gemeenten en andere netbeheerders aan met name congestiegerelateerde onderwerpen op provinciaal niveau. We ontwikkelen gezamenlijke energievisies en Provinciale
Meerjarenprogramma's Infrastructuur Energie en Klimaat. Deze zogenoemde PMIEKs vormen mede input voor onze prioritering en planning. Ook werken we aan het vinden van grond voor de bouwopgave en aan maatregelen om de piekbelasting van de netten te beperken.
Sneller Bouwen Naast tijdwinst in het voortraject, kan ook het bouwen zelf nog sneller. Dit doen we door onze bouwcapaciteit te vergroten, buurtgericht te werken met onze Buurtaanpak en door te zorgen voor voldoende materiaal. In onderstaande schematische weergave is te zien hoe ons electriciteitsnet is uitgevoerd: het bovengrondse hoogspanningsnetwerk van TenneT wordt door onze middenspanningsruimtes omgezet in veelal ondergrondse middenspanningsringen. Die ringen vertakken via het laagspanningsnet naar individuele groot- of kleinverbruikers.
MSR
10-20 kV
400-230 V
Elektriciteitsopwek
380-150 kV
150-10/20 kV
110010110 001111001 110101100
Hoogspanning Middenspanning Laagspanning
MSR
Middenspanningsruimte (transformatorhuisje) Transportstation
MSR
TenneT
Stedin
MSR
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 38
Versnellen en vergroten van de bouwcapaciteit In 2024 hebben we 28% meer netgedreven investeringen gedaan dan gepland. We legden ruim 1.000 kilometers kabels en bouwden meer dan 350 additionele middenspanningsruimtes. Door nieuwe transportstations en additionele transformatoren in bestaande stations te installeren, voegden we in 2024 344 MVA aan extra vermogen toe aan ons elektriciteitsnet. Omgerekend kun je met dit vermogen in één keer 230.000 woningen van elektriciteit voorzien. Dat is ongeveer driekwart van de alle woningen in de gemeente Rotterdam. Het bijgeplaatste vermogen ligt zo’n 150 MVA onder ons plan. Dit wordt met name veroorzaakt door opgelopen vertraging bij de bouw van transportstations. De daadwerkelijke toevoeging van deze capaciteit aan ons net vindt daarmee later in de tijd plaats. In 2025 verwachten we ruim 750 MVA aan additioneel vermogen te realiseren, grofweg een verdubbeling van wat we in 2024 hebben gerealiseerd.
Bouwen
344 MVA Additioneel vermogen
Deze opgave kunnen we alleen realiseren met voldoende vitale en vakbekwame medewerkers. Het groeiende werkpakket vraagt om een toenemend aantal medewerkers om dat werk uit te voeren. Dit vergt een combinatie van extern werven en intern opleiden. Voor meer informatie, zie het hoofdstuk Medewerkers, leiderschap en cultuur.
Alleen maar méér mensen aannemen, is echter niet genoeg. Om het tempo te verhogen, is in de gehele keten een andere manier van werken nodig. In 2024 heeft Stedin verschillende maatregelen genomen om te voldoen aan de groeiende vraag. Denk aan het creëren van inzicht in welke contractruimte er nog is in de contracten met onze aannemers en wanneer het tijd is om nieuwe contracten met aannemers te sluiten. Ook hebben we verbeteringen doorgevoerd in onze eigen werkwijze, zoals minder overdrachtsmomenten, kortere doorlooptijden en het eerder betrekken van aannemers in het (bouw)proces.
Samenwerken met aannemers Stedin wil een betrouwbare partner zijn voor onze aannemers. Het kennen van elkaar én elkaars capaciteiten is daarbij onontbeerlijk. In 2024 was onze inzet daarom gericht op het verstevigen van de relatie en de samenwerking met onze partners. Daarnaast voeren we regelmatig gesprekken met aannemers op tactisch en strategisch niveau. Doel is om wederzijds inzicht te krijgen in de organisatiestrategie, prestaties te evalueren en te bepalen waar verbetering van processen nodig is. Dit alles zorgt ervoor dat processen steeds efficiënter en sneller verlopen. Om aan de bouwopgave te voldoen en de uitvoering te versnellen, is uitbreiding van aannemerscapaciteit nodig. Specifiek voor de Buurtaanpak en de middenspanningsopgave hebben we een aanbestedingsstrategie vastgesteld. Deze leidt tot overeenkomsten voor de komende 15 jaar, waarbij ruimte is voor innovaties van aannemers en waarbij we het samenwerken in de keten faciliteren. Hiermee zetten we in op voorspelbare en deels gegarandeerde werkpakketten, op snelheid en op innovatie.
Versnellen van de bouwopgave door de Buurtaanpak We staan voor een grote bouwopgave. Die draait om het opwaarderen, vervangen en bijplaatsen van middenspanningsruimtes, het verzwaren en aanleggen van extra kabels en het vervangen en verzwaren van (huis)aansluitingen. Om sneller te kunnen bouwen en te zorgen dat het elektriciteitsnet de toenemende vraag naar elektriciteit aankan, hebben we de Buurtaanpak ontwikkeld. Hiermee waarderen we het elektriciteitsnet buurt voor buurt op: we leggen meer en dikkere kabels in de grond en plaatsen extra middenspanningsruimtes. Met deze aanpak kunnen we veel meer snelheid maken dan wanneer we knelpunt voor knelpunt oppakken. De Buurtaanpak is de komende jaren zichtbaar in een derde van alle straten in ons verzorgingsgebied. Bewoners zullen dit direct merken. We beseffen dat dit overlast zal veroorzaken voor de omgeving. Daarom informeren we bewoners en bedrijven over de werkzaamheden en beperken we hinder tot het minimum.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 39
We maken de stap van reactief op klachten reageren naar een veel meer proactieve en vooral planmatige aanpak. Dit doen we samen met de hele keten, buurt voor buurt. Samen selecteren we de buurten, bepalen we wanneer we aan de slag gaan en regelen we de vergunningen en locaties voor stations. Ook maken we afspraken met gemeenten. We zorgen dat er voldoende materiaal en capaciteit bij aannemers is, dat er slimme combinaties worden gemaakt met andere werkzaamheden, dat klanten goed geïnformeerd worden over wat dit betekent voor de spanningsklachten die zij ervaren of gaan ervaren en wanneer we die weg kunnen nemen. Hierbij hoort ook de afweging of we een klacht die binnenkomt nog separaat gaan oplossen of dat deze in de Buurtaanpak wordt meegenomen. In 2024 zijn we in 13 buurten begonnen met de uitvoering van deze Buurtaanpak. In drie buurten is het werk afgerond. Het is onze ambitie om meer dan 200 buurten per jaar onder handen te nemen. We verwachten dat we in 2030 in zo’n 1.000 buurten het net toekomstbestendig hebben gemaakt. Om dit waar te kunnen maken, moeten er tot 2030 ongeveer 5.000 middenspanningsruimtes en 9.000 kilometer kabel bijkomen.
Ten eerste hebben we een analyse gemaakt van alle risico’s die we lopen. Denk aan oorlogen en natuurrampen. Maar ook wet- en regelgeving, marktontwikkelingen en prijsschommelingen zijn factoren die van invloed zijn op de verkrijgbaarheid van producten en materialen. Op basis van deze analyse zijn we met onze strategische leveranciers gaan praten over een betere afstemming van vraag en aanbod en over duurzame aspecten van inkoop. Hierdoor kunnen we nu de materiaalbehoefte in onze ketens beter voorspellen. Materialen waarbij levertijden mogelijk een issue zijn, bestellen we voortaan eerder. Een andere maatregel draait om spreiding van risico's. Het afsluiten van nieuwe, extra contracten maakt ons minder afhankelijk van één of enkele leveranciers van bijvoorbeeld hoogspanningskabels of vermogenstransformatoren. Daarnaast standaardiseren we waar mogelijk materialen. Het terugbrengen van het aantal varianten van bijvoorbeeld schakelinstallaties, vereenvoudigt de productie en vergemakkelijkt de opslag. Dit verkort ook weer de levertijden. Tot slot hebben we onze strategische voorraad onder de loep genomen. Zo houden we voortaan een hogere storingsvoorraad aan, omdat die cruciaal is voor de continuïteit van de energievoorziening.
Borgen van voldoende materialen Om sneller te kunnen bouwen, zijn materialen nodig. Die zijn echter vaak moeilijker verkrijgbaar. Stedin laat zich daar niet door ontmoedigen. We volgen het aanbod van netwerkcomponenten kritisch én nemen maatregelen om te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten en lange levertijden.
Nieuw distributiecentrum Dat we meer voorraad aanleggen, betekent dat we ook meer plek nodig hebben om alles op te slaan. Daarom bouwen we in Vianen een nieuw distributiecentrum (DC). Dit is naar verwachting in de zomer van 2025 klaar. We verdubbelen hiermee onze huidige opslagcapaciteit. We bouwen dus ook letterlijk aan vernieuwing.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 40
Nationale distributiehub Het nieuwe distributiecentrum komt op bedrijventerrein De Biezen in Vianen. Dit terrein ligt op een steenworp afstand van de plek waar de snelwegen A2 en A27 elkaar kruisen en op een paar minuten van de A12 en de A28. Het distributiecentrum is ook goed via het openbaar vervoer te bereiken. Verder grenst het aan het Merwedekanaal. Vervoer over het water is dus ook een optie. Dit alles maakt De Biezen de ideale locatie om een nationale distributiehub te bouwen: we kunnen onze technici overal in ons verzorgingsgebied sneller de materialen leveren die zij nodig hebben.
Duurzaamheid per strekkende meter
Nieuw DC Stedin: extra opslag verhoogt leveringszekerheid en efficiëntie We bouwen aan een nieuw energiesysteem en hebben daar meer en meer materiaal voor nodig. En dus ook meer opslagruimte. Daarom bouwen we samen met ontwikkelaar HVBM Vastgoed en de gemeente Vijfheerenlanden een nieuw distributiecentrum in Vianen. Het nieuwe distributiecentrum krijgt een oppervlakte van 34.000 vierkante meter. We hebben hier straks ongeveer 4.000 verschillende soorten materialen – van schroefjes tot transformatoren – op voorraad. Daarmee verhogen we de leveringszekerheid, zodat onze technici efficiënt door kunnen werken aan de verzwaring en uitbreiding van ons elektriciteitsnet.
HVBM Vastgoed, van wie we het pand langjarig huren, ontwikkelt het nieuwe distributiecentrum op basis van de BREEAM-NL Nieuwbouw ‘Excellent’ richtlijnen. Het distributiecentrum wordt gebouwd met duurzame materialen. Er worden allerlei energiebesparende maatregelen getroffen en is er volop aandacht voor de leefbaarheid van het gebouw en het milieu. Zo krijgt het centrum een duurzame groenvoorziening, zonnepanelen en oplaadpunten voor elektrische voertuigen. De bouw startte in april 2024. Naar verwachting kunnen we vanaf halverwege 2025 onze materialen in dit enorme pand opslaan. Stedin trekt voor dit nieuwe distributiecentrum circa €50 miljoen uit.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 41
IN GESPREK MET
Trudy Onland en Jeroen Bulthuis Het is de eerste keer dat ze elkaar treffen: Trudy Onland, Chief Operations Officer bij Stedin, en Jeroen Bulthuis, wethouder wonen en energietransitie bij de gemeente Amersfoort. Toch verloopt het gesprek alsof ze elkaar al jaren kennen. Er is direct een klik en tijdens het gesprek wordt er veelvuldig instemmend geknikt. Prettig, want er zijn gezamenlijke uitdagingen – de energietransitie, netcongestie, de bouw van 400 extra middenspanningsruimtes – aan te gaan. “We hebben elkaar nodig de komende jaren.” Het is een winterse maandagochtend. Buiten is het fris, zoals het hoort in deze tijd van het jaar. Dat staat haaks op het nieuws een week eerder dat de opwarming van onze planeet voor het eerst de grens van 1,5 graden doorbroken heeft. Die grens werd in 2015 vastgelegd in het Klimaatakkoord van Parijs, waarin landen beloofden maatregelen te nemen om minder fossiele energie te gebruiken en daarmee de opwarming tegen te gaan. “De krant besteedde er een enkele kolom aan. Alsof het niet belangrijk is. Daar krijg ik pijn van in mijn buik”, laat Trudy weten. “We hebben elkaar nodig om het tij keren. Om een nieuw energiesysteem te bouwen dat beter in balans is met de natuur. Ik ben trots dat ik daar concreet een bijdrage aan mag leveren.” Jeroen knikt instemmend. “De energietransitie leeft ook in onze gemeente.
Dat is ook logisch, omdat het organisaties, bedrijven en mensen direct raakt. Netbeheerders, landelijke en lokale overheden moeten dit samen goed regelen. Het mooie daarbij is dat we echt iets nieuws doen, buiten de bekende regels en structuren om.” “Precies”, beaamt Trudy.
“Wij moeten sowieso bouwen en doen dat volle bak. Tegelijkertijd is het een unieke kans om nu echt een ecologisch, toekomstbestendig netwerk neer te leggen.” Trudy Onland, COO Stedin Groep
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 42
“We gaan allerlei dingen uitproberen. Die hebben misschien niet meteen het gewenste resultaat. Maar vandaaruit komen we wél op iets wat werkt. Daar heb ik alle vertrouwen in.” Elkaar vinden op intentie Die ontdekkingstocht is er een met vele deelnemers. Samenwerken is de sleutel. Amersfoort is een van de gemeenten die via een samenwerkingsovereenkomst met Stedin de intentie benadrukt om gezamenlijk aan de slag te gaan. “Om de energietransitie te faciliteren, moeten in Nederland 50.000 extra middenspanningsruimtes komen, waaronder 400 in Amersfoort. Als je elkaar dan niet op de intentie kunt vinden, wordt het een heel ingewikkeld verhaal”, stelt Trudy. “En nog steeds is het passen, meten en afstemmen. Het is, zeker als een wijk dichtbebouwd is, moeilijk om ruimte te vinden.” “Verder ligt er een uitdaging om vraag en aanbod beter te matchen”, vult Jeroen aan. “Wat betreft de verduurzaming, maar ook om tot goede afspraken te komen om bijvoorbeeld netcongestie, wat hier in toenemende mate speelt, zo veel mogelijk te voorkomen en het maximale uit de resterende ruimte van het elektriciteitsnet te halen.”
“Ik merk dat Stedin de onderlinge afhankelijkheid herkent en beseft dat we samen voor deze uitdagingen staan.” Jeroen Bulthuis, wethouder wonen en energietransitie bij de gemeente Amersfoort
“We dachten dat we gebeiteld zaten” Bij de aanleg van ons huidige net werd gekeken naar hét moment waarop we in Nederland de meeste stroom gebruiken: de laatste twee decemberweken. Ook dan, als veel mensen thuis zijn en de kerstverlichting en de gourmetstellen aanstaan, moest het net functioneren. Daarbovenop is voor de zekerheid 20% extra capaciteit gezet. Trudy: “We dachten toen: als we dit elektriciteitsnet goed onderhouden en beheren, zitten we gebeiteld. Maar dat is nu niet meer afdoende. Door de toename aan elektrische apparaten is ons gebruik op met name de piekmomenten flink toegenomen. Vandaar dat we ook op dat vlak naar oplossingen moeten zoeken. Bijvoorbeeld ervoor zorgen dat mensen hun auto laden buiten de piekmomenten.” Drie keer meer met drie keer minder Een deel van de oplossing zit in het bewustzijn en het gedrag van gebruikers. Daarnaast is er, in de woorden van Trudy, slimme techniek, menskracht en ruimte nodig. “Bij het aanleggen van de infrastructuur in nieuwe woonwijken gebruiken we nu bijvoorbeeld veel prefab modules. Onze monteurs hoeven hiervoor niet langs te komen. Een kwestie van stekker erin en klaar. Hiermee kunnen we, ondanks de arbeidsmarktkrapte, toch een versnelling inzetten. Het streven: drie keer meer bouwen, terwijl het drie keer minder arbeidsintensief moet worden. Want we hebben niet zo veel mensen. Daarnaast moeten we oog hebben voor de omgeving.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 43
We willen voorkomen dat boze burgers allerlei procedures aanspannen bij de gemeente omdat er een lelijk gebouwtje voor hun deur staat. Dus denken we samen na hoe we zo’n middenspanningsruimte zo aantrekkelijk mogelijk kunnen houden.” “We willen tegemoetkomen aan de behoefte aan standaardisering en meters maken”, haakt Jeroen in. “Maar het oog wil inderdaad ook wat en we willen omwonenden goed betrekken. Het is goed om op tijd en al aan de voorkant met elkaar het gesprek aan te gaan over locatie en uiterlijk van de middenspanningsruimtes. Laten we vooral kijken naar wat er wél kan.” Enorme maatschappelijke impact Er wachten in Amersfoort enkele pittige uitdagingen. De bouw van een nieuwe middelbare school bijvoorbeeld. Jeroen: “Na de zomer van 2025 wil deze school zijn deuren openen, maar ze hebben nog geen elektriciteitsaansluiting. Of kijk naar ons nieuwe stadhuis – ook nog geen aansluiting. Het raakt ook ons bedrijfsleven. En er zijn veel onzekerheden als het gaat om de woningbouwprojecten in onze stad. Netcongestie heeft een enorme maatschappelijke impact. Het treft in onze gemeente vooralsnog alleen de grootverbruikers, maar ik vind dat we met alle scenario’s rekening moeten houden. Laten we dus ook kijken hoe we de resterende capaciteit optimaal kunnen benutten. Het is zaak om nu al met elkaar na te denken hoe daarmee om te gaan.
Als de ruimte weg is, valt er niets meer te kiezen en kunnen we moeilijk bijsturen. Dit is wel een hoofdpijndossier. Ook hierbij moeten we elkaar opzoeken en bedenken hoe we dit kunnen oplossen. De standaardroute levert niet de oplossing. Dus moeten we van de gebaande paden af. Daarvoor hebben we elkaar nodig. Ik merk dat Stedin de onderlinge afhankelijkheid herkent en beseft dat we samen voor deze uitdagingen staan.” Het tweetal praat nog even door over het belang om ons gedrag op een positieve manier te beïnvloeden – laadpalen en warmtepompen uit op piekmomenten! – maar ook het verzwaren van het net blijft bittere noodzaak. “Wij moeten sowieso bouwen en doen dat volle bak”, stelt Trudy. “Tegelijkertijd is het een unieke kans om nu echt een ecologisch, toekomstbestendig netwerk neer te leggen.” “Eigenlijk is de energietransitie een versneller om tot nieuwe duurzame oplossingen te komen en ons gedrag te veranderen”, besluit Jeroen. “Het is belangrijk om het nu meteen goed te doen, zodat we over twee generaties op de plek zijn waar we willen zijn. Nogmaals: laten we het dus maar meteen goéd doen!”
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 44
Benutten van de netcapaciteit Ons werk om het net beter te benutten spitst zich vooral toe op het beheersbaar maken van piekmomenten. Hiervoor zetten we een mix in van technische oplossingen, flexibele contracten en gedragsoplossingen. KPI's Benutten Flexibel gecontracteerd vermogen* Digitaal bemeten MS-ruimtes
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
MW
60
500
167
500
%
21
26
24
40
*Resultaat 2023 flexibel gecontracteerd vermogen is aangepast door aanpassing in de berekening en verbeterd inzicht.
Flexvermogen en digitale bemeting In 2024 hadden we als doel om 500 MW aan flexvermogen te hebben. Dit doel hebben we niet gehaald. We verwachten dat de acties die we in 2024 hebben ondernomen, waaronder deelnameverplichting aan congestiemanagement en de Flextender Utrecht (zie de paragraaf Flexoplossingen), zullen leiden tot toename van het aantal gecontracteerd flexvermogen in 2025. Daarbij nemen we als extra ambitie op dat het flexibel vermogen beschikbaar moet zijn in díe gebieden waar congestie is. We beseffen dat het een uitdaging is om aan deze KPI te voldoen. Het is een maatschappijbrede opgave, waaraan iedereen een steentje kan bijdragen; politiek, bedrijfsleven en consumenten.
Een tweede doel dat we hebben gesteld om het net beter te benutten, is het vergroten van het aantal middenspanningsruimtes die voorzien zijn van een digitale meetinrichting. Deze zogeheten Distributie Automatisering (DA) meet de omgevingscondities rondom de middenspanningsruimte, geeft inzicht voor netplanning en fraudeopsporing en neemt bijvoorbeeld de sturing van de openbare verlichting over. In het afgelopen jaar hebben wij aanzienlijke vooruitgang geboekt op het vlak van netdigitalisering. In 2024 hebben we ongeveer 600 middenspanningsruimtes gedigitaliseerd, wat neerkomt op 24% van het totale aantal middenspanningsruimtes in ons verzorgingsgebied.
Benutten
167 MW Flexibel vermogen
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 45
Ter vergelijking, in 2023 waren dit er slechts 50. Hoewel het ons doel was om 1.000 ruimtes te digitaliseren, zodat 26% van het totaal voorzien zou zijn van een digitale meetinrichting, hebben we dit aantal niet gehaald. Onze technische infrastructuur was niet tijdig gereed op het vereiste securityniveau. Dit heeft de opschaling vertraagd. Daarnaast zijn alle percentages herijkt, aangezien we deze nu afzetten tegen de werkelijke populatie in plaats van de targetpopulatie. Meer hierover staat in de paragraaf 'Netmodernisering' in het hoofdstuk Beheren van de netkwaliteit.
Klantvraag voorspellen Beter benutten begint bij inzicht in het gebruik van onze netten. Het voorspellen van de klantvraag is dan ook belangrijk voor Stedin. Een belangrijk middel hiervoor zijn de tweejaarlijks opgestelde sectorscenario's door Netbeheer Nederland (NBNL). Eind 2024 zijn de nieuwste scenario’s vastgesteld. Ze gaan over de manier waarop Nederland de komende 25 jaar invulling geeft aan de energietransitie, om uiteindelijk klimaatneutraal te zijn in 2050. Binnen ieder scenario zijn bepaalde energiedragers dominanter of juist minder dominant aanwezig. Op deze manier zet NBNL de kaders, waarbinnen de energietransitie zich naar alle waarschijnlijkheid zal ontwikkelen. Wij gebruiken de scenario's vervolgens bij het opstellen van onze klantvraagprognoses. Bijvoorbeeld als onderbouwing voor verwachte aantallen aan te sluiten nieuwbouwwoningen. Zie hiervoor de visual 'Omvang opgave en voortgang energietransitie in Stedin-gebied t/m 2030' in het hoofdstuk Gevolgen voor Stedin en de sector.
Technische oplossingen om pieken terug te dringen Voor het sturen van de capaciteitsvraag hebben we inmiddels diverse technische oplossingen en proposities in gebruik of in ontwikkeling, die bijdragen aan het terugdringen van de pieken. Bijvoorbeeld door de bestaande (storings)reserve van ons net te gebruiken, door meer klanten gebruik te laten maken van één aansluiting of door batterijen in te zetten.
Inzet storingsreserve Vaak beschikt het elektriciteitsnet over een zogeheten storingsreserve. Ons hele net is in principe dubbel uitgevoerd, zodat we een reservekabel kunnen inzetten als er een kabel kapot gaat. De storing aan de originele stroomkabel kan dan veilig worden verholpen, zonder dat klanten last hebben van uitval. Deze storingsreserve noemen we ook wel de ’spitsstrook’ van het energienet. Hiermee leiden we het energietransport om en voorkomen of beperken we onderbrekingen in grote gebieden. Deze maatregel biedt ook uitkomst bij onderhoudswerkzaamheden en ingebruikname van nieuwe componenten. De stap die we nu in sommige gebieden zetten, is dat we de spitsstrook óók gebruiken als er geen storing is. Daarmee creëren we extra transportcapaciteit. Het inzetten van de storingsreserve heeft ook nadelen. Op een locatie waar we dat doen, biedt de reservekabel niet genoeg capaciteit meer in het geval van een storing. Daarom maken we op die locaties afspraken met de zonne- en windparken die de spitsstrook gebruiken. Als er een storing optreedt, mogen we tijdelijk het vermogen terugbrengen, zodat de kabel niet overbelast raakt. Dit noemen we opweksturing.
Succesvolle implementatie van de Realtime Interface Om zonne- en windparken op afstand te kunnen sturen, hebben we een stuurbox ontwikkeld; de Realtime Interface (RTI). Deze technologie stelt ons in staat om het opwekvermogen van grote zonne- en windparken, met een productievermogen van meer dan 1 MW, op afstand af te remmen. Bijvoorbeeld in geval van een storing of wanneer de weersomstandigheden afwijken van de voorspellingen, waardoor een onbalans op het net dreigt. Dit proces staat bekend als vermogenssturing. Het helpt om overbelasting van het net te verminderen en de beschikbare ruimte efficiënter te gebruiken. Hierdoor kunnen we meer klanten op ons net aansluiten dan zonder de mogelijkheid om ze af te schakelen wanneer dat nodig is. Na diverse veldtesten hebben we de eerste RTI-installatie in oktober 2024 in gebruik genomen. In het vierde kwartaal van 2024 hebben we nog eens vijf installaties in gebruik genomen. De prognose voor 2025 is dat dit aantal oploopt tot 50 tot 70 installaties.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 46
Cable pooling: stroomaansluiting zonder graafwerk De totale capaciteit van een aansluiting bij opwekinstallaties wordt in veel gevallen slechts beperkt benut. Door bijvoorbeeld een zonnepark en een windpark achter één aansluiting te combineren, optimaliseren we het gebruik van de aansluiting. Want vaak waait het niet als de zon schijnt, en andersom. Dit noemen we cable pooling. Als het tóch waait terwijl de zon schijnt, brengen de klanten op deze piekmomenten zelf de opwek van het zonne- of windpark terug, zodat de kabel niet overbelast raakt. Met deze oplossing benutten we de kabel beter: minder benodigde aansluitingen, meer opwekvermogen op het net. Eerst was cable pooling alleen toegestaan voor duurzame opwek. Maar in juni 2024 stemde de Tweede Kamer in met de nieuwe Energiewet. Deze wet maakt cable pooling mogelijk voor alle typen afnemers. Voortaan mag elke combinatie van opwek, afname, opslag en conversie samen op één kabel. Een mooi voorbeeld hiervan is de gedeelde aansluiting op het net van Stedin in de Zeeuwse Koegorspolder, waarbij we cable pooling voor de eerste drie klanten mogelijk maakten. Daarna volgden in 2024 nog twee groepen klanten dit voorbeeld.
Pilot Koegorspolder onderstreept voordelen cable pooling In de Zeeuwse Koegorspolder heeft Stedin als eerste in Nederland maar liefst drie klanten tegelijk aangesloten op één stroomaansluiting. Deze ‘cable pooling’-pilot laat zien dat het combineren van meerdere installaties op een grote aansluiting zorgt voor kortere doorlooptijden, besparingen in menskracht en kosten en een betere benutting van het net. Cable pooling kan, voorlopig, alleen bij een bestaande aansluiting. Verder mag het gecontracteerde transportvermogen in het gebied niet verhoogd worden. Bij de pilot in de Koegorspolder zijn de omstandigheden en de combinatie van klanten ideaal. De drie klanten zijn een windpark (de oorspronkelijke gebruiker van de aansluiting), een batterij en een zonnepark. Binnen de bestaande transportcapaciteit kan hier via cable pooling toch extra vermogen worden aangesloten. De drie grootgebruikers moeten daarvoor wel dicht bij elkaar staan. Dat is hier het geval. Sprong vooruit Het scheelt ons volgens de meest voorzichtige berekeningen al gauw een jaar aan graafwerkzaamheden als cable pooling bij slechts 1% van de grootverbruik-klanten wordt toegepast. Wat ons betreft sluiten we dus op veel meer plekken meerdere klanten aan op één stroomaansluiting. "We zijn heel blij met deze succesvolle pilot’" vertelt David Peters, CTO bij Stedin.
"We willen deze vorm van samenwerking graag op grotere schaal inzetten. Het biedt veel perspectief nu het zo knelt op het elektriciteitsnet in Nederland." Lees meer over cablepooling op Stedin.net.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 47
Inzet grote batterijen
Innovatieve groepssamenwerking om nieuwbouw mogelijk te maken
Batterijen zijn belangrijk voor de energietransitie. Ze bieden, mits goed ingezet, de mogelijkheid om optimaal gebruik te maken van ons net. Door de batterijen te laden wanneer er veel energie wordt opgewekt, kunnen ze helpen om invoedingspieken af te vlakken. En als de opgeslagen energie vervolgens wordt verbruikt wanneer er veel behoefte is aan energie, helpen ze bij het afvlakken van de verbruikspiek. In 2024 kwamen bijna 20 aanvragen voor grote batterijen binnen met een totaal vermogen van circa 600 MW. Ter vergelijk, dit is voldoende om op een piekmoment 400.000 woningen tegelijk van stroom te voorzien. Het is voor Stedin niet mogelijk om deze vermogens zomaar in te passen. We sluiten batterijen alleen aan als het past en als batterij-exploitanten afspraken willen maken over het netneutraal inzetten van batterijen. Dus alleen onder de voorwaarde dat ze bijdragen aan een stabiel net.
Het is een grote uitdaging om, ondanks congestie, gecombineerde nieuwbouwprojecten (woningen en grootverbruikers) toch te laten doorgaan. Daarin hebben we in 2024 succesvolle stappen gezet. Zo bedachten we bij de bouw van de nieuwe stadswijk Merwede in Utrecht een methode waarbij de totale groep gezamenlijk onder één netgrens moet blijven.
Flexoplossingen Naast techniek zijn er andere methoden om het net beter te benutten. Bijvoorbeeld het afsluiten van overeenkomsten om flexibel om te gaan met elektriciteit. Dergelijke overeenkomsten sluiten we steeds vaker; de stijgende lijn heeft zich ook in 2024 doorgezet. In 2024 zijn er 15 nieuwe overeenkomsten getekend, waarvan ruim 80 MW met partijen die grootschalige energieopslag realiseren en daarbij geen knelpunten op het net veroorzaken. Aanvullend hebben we in 2024 verschillende nieuwe oplossingen ingezet. Ook zijn we gestart met de ontwikkeling van alternatieve transportrechten. Die geven ons medio 2025 extra mogelijkheden om samen met onze klanten het elektriciteitsnet beter te benutten.
Energiehubs: lokale samenwerking voor minder netbelasting Een e-hub is een lokale samenwerking tussen meerdere partijen op het gebied van energie. Opwekkers en verbruikers werken samen bij het opwekken, verhandelen, consumeren en/of opslaan van energie. Ze zorgen hiermee dat het lokale energienet efficiënter wordt benut en halen hiermee een economisch of sociaal rendement. Door de vraag naar en het aanbod van energie lokaal af te stemmen, is er minder transportcapaciteit nodig van het elektriciteitsnet . Dit zorgt voor minder belasting van het net en kan ruimte vrijmaken voor groei of verduurzaming. Deze flexoplossing hebben we bijvoorbeeld ingezet op bedrijventerrein Lage Weide in Utrecht, waardoor de deelnemende bedrijven toch kunnen uitbreiden en verduurzamen.
Deelnameverplichting aan congestiemanagement In 2024 hebben we voor het eerst grootverbruikers (zowel producenten als verbruikers) in twee congestiegebieden verplicht tot het aanbieden van congestiemanagementdiensten. Dit besluit namen we nadat bleek dat de opbrengst van gevonden flexibel vermogen in de vrijwillige fase onvoldoende was om het capaciteitstekort in de regio op te vangen. We zijn verplicht deze maatregel te nemen, conform de Gedragscode Slim Netbeheer. De maatregel is een duidelijk signaal dat we geen enkele inspanning onbenut laten om de druk op het elektriciteitsnet te beheersen. De pilot in de Noordring (invoedingcongestie) markeerde het begin voor producenten (die elektriciteit terugleveren). In november 2024 kondigden we de eerste deelnameverplichting af voor grootverbruikers in Utrecht (afnamecongestie). Het inzetten van deelnameverplichting kan nu alleen voor grootverbruikers vanaf 1 MW. De ACM heeft hiervoor hele duidelijke regels opgesteld. Wat is congestiemanagement? Verbruiken of leveren grote klanten veel elektriciteit tegelijkertijd terug? Dan ontstaan er piekmomenten waarop het huidige elektriciteitsnet niet berekend is. Het net raakt dan overbelast. Bestaande grote klanten (bedrijven en industrie) kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen hiervan door tijdelijk minder elektriciteit af te nemen (of juist meer terug te leveren).
Dit noemen we congestiemanagement. Stedin benadert hiervoor klanten in het congestiegebied om hieraan mee te werken. Zij ontvangen hiervoor een financiële vergoeding. Op het moment dat er onvoldoende flexibel vermogen wordt aangeboden door bestaande klanten, kunnen we bedrijven en organisaties met een gecontracteerd vermogen van gelijk aan of meer dan 1 MW verplichten om deel te nemen aan congestiemanagement. Zo voorkomen we overbelasting van het net en storingen. Ook in deze situatie ontvangen klanten voor hun flexibel vermogen vanzelfsprekend een vergoeding.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 48
Gedragsoplossingen Merwedekanaalzone: voorbeeld voor netbewuste nieuwbouw Hoe kun je 4.225 nieuwbouwwoningen en 33 grootverbruikers toch voorzien van stroom, terwijl de nieuwe wijk in een congestiegebied gebouwd wordt? Het antwoord? Door slim, samen, anders en collectief de beschikbare netcapaciteit te benutten! De nog te verrijzen Utrechtse nieuwbouwwijk Merwede laat zien hoe dit kan. De oplossing in ‘Merwede’ ligt in het maken van afspraken met de toekomstige ‘Merwede’-verbruikers. Zij gaan flexibel om met energie. Door dit ‘netbewuste’ verbruik kunnen we in de zomer en de tussenseizoenen de opwekpiek door zonne-energie overdag afvlakken. In de winter kunnen we een deel van de afnamepiek tussen 16.00 uur en 20.00 uur verschuiven naar het midden van de dag. Hierdoor ontstaat een vlakker profiel en kunnen we met monitoring, slim sturen en toepassingen als warmtebuffering, uitgesteld laden en elektriciteitsopslag de netbelasting onder de 5,2 MW houden. Blijven alle verbruikers onder de grens? Dan is het toch mogelijk om deze woonwijk met allerlei voorzieningen te realiseren, ondanks dat Merwede in een congestiegebied ligt. Hiervoor werken we intensief samen met onder andere de projectontwikkelaar, de warmteleverancier en de gemeente. We zien veel potentie in de oplossingen van de Merwedekanaalzone, ook omdat de markt er heel positief op reageert.
Samen met andere netbeheerders en brancheorganisaties hebben we deze en andere oplossingen daarom vastgelegd in ontwerpprincipes voor netbewuste nieuwbouw. We verwachten dat we zo meer nieuwbouw mogelijk kunnen maken binnen de schaarse capaciteit. Bovendien geloven we dat we nog een stap verder kunnen gaan wanneer we vroegtijdig bij het ontwerp betrokken kunnen zijn.
Een belangrijk onderdeel van het optimaal benutten van het net is het goed informeren van onze klanten over de uitdagingen op het stroomnet en hen bewust te maken van hun energiegedrag en het effect hiervan op het stroomnet. Bewustwording en activatie van onze klanten hebben een positieve impact op het verminderen van congestieproblematiek. Dit heeft ook een positieve invloed op het verminderen van het gasverbruik en de gerelateerde CO2-uitstoot. Vandaar dat we inzetten op het aanpassen van gedrag van onze klanten. Hiervoor zetten we diverse campagnes in.
Spitsnieuws voor bedrijven Tussen 14 mei en 7 juli 2024 voerden we de ‘Spitsnieuws’-campagne. In deze campagne maakten we bedrijven bewust van het tekort aan netcapaciteit op het volle stroomnet, de gevolgen hiervan en de flexoplossingen die wij hiervoor bieden voor de regio. Resultaat van de campagne is dat het percentage klanten dat weet wat congestie betekent iets is gestegen. Ook gestegen is het percentage dat weet wat flexoplossingen zijn en hoe deze kunnen helpen.
Consumenten helpen voorbereiden In 2024 voerden we een campagne voor bewustwording en gedragsaanpassing rondom spanningsproblemen bij kleinverbruikklanten. In oktober 2024 zijn we een campagne over de Buurtaanpak gestart. De campagne legt uit waarom de Buurtaanpak nodig is en waarom de buurtbewoners overlast kunnen ervaren. Hierdoor kunnen klanten zich beter voorbereiden op de werkzaamheden.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 49
Flextender: regelbare opwek gezocht Om te helpen het overvolle net op een veilige manier toegankelijk te houden, zoeken we naar flexibele oplossingen. Een ervan is ‘regelbare stroomproductie als dienst’. Klanten en marktpartijen leveren ons dan bij overbelasting een noodstroomvoorziening. Hiervoor hebben we in 2024 een aanbesteding uitgezet: de Flextender. In 2025 hopen we via deze Flextender over te kunnen gaan tot gunning van de eerste 60 MW aan regelbare stroomproductie. Stedin en TenneT willen op afroep over een noodstroomvoorziening kunnen beschikken. Te beginnen in en om Utrecht, want daar is de nood het hoogst. Dit gebeurt via stroomgeneratoren. Die bestaan uit modules, die elk maximaal 10 MW aan stroom kunnen produceren. We bepalen samen met TenneT waar in ons netwerk deze verplaatsbare modules het beste kunnen worden ingezet. In eerste instantie willen we zes modules inzetten, goed voor 60 MW. Steun is essentieel Maximale steun van Utrechtse gemeenten is essentieel om de stroomgeneratoren tijdig op de juiste plekken te krijgen. We benaderen gemeenten daarom gericht om grond beschikbaar te stellen. Ook dringen we aan op het sneller dan gebruikelijk verlenen van vergunningen en het wegnemen van stikstofbelemmeringen. De oplossingen verdelen we over de provincie Utrecht en, als het nodig is, ook elders in ons verzorgingsgebied, totdat netverzwaring is gerealiseerd.
Dat is naar verwachting eind 2029. De marktpartijen bieden door inzet van hun stroomgeneratoren de noodstroom aan als dienst; de apparaten blijven dus hun eigendom.
Pilot ‘Slim Schakelen’ Op Tholen, Sint Philipsland en Schouwen-Duiveland komt tijdens zonnige momenten liefst 50% van de opgewekte elektriciteit voort uit zonnepanelen van consumenten. De verwachting is dat dit aandeel in de toekomst nog verder groeit. Vanuit verduurzamingsambities is dit uiteraard goed nieuws. Tegelijkertijd creëert de gelijktijdige opwek van zóveel elektriciteit door zonnepanelen op momenten een te grote piekbelasting op ons net. Daarom zijn Stedin en Eneco de pilot ‘Slim Schakelen’ begonnen. Huiseigenaren met zonnepanelen kregen in de maanden augustus en september 2024 tien keer het verzoek om hun zonnepanelen tegen betaling tijdelijk uit te zetten. De pilot is gebruikt om te leren hoe we consumenten bereid krijgen om aan flexibele oplossingen mee te werken. We zagen een hoge bereidheid en effectiviteit. De resultaten verwerken we in een vervolg, waarbij we consumenten op grotere schaal vragen om bij te dragen aan het ontlasten van het stroomnet. Dit draagt bij aan het voorkomen en verhelpen van netcongestie in de toekomst.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 50
Ik houd rekening met de tijden waarop ik stroom gebruik % van de respondenten 70 60 50 40 30 januari
april
september
december
Ik gebruik de wasmachine vóór 16.00 uur % van de respondenten
Ik gebruik de wasmachine ná 21.00 uur % van de respondenten
70
70
Het maakt uit wanneer je energie verbruikt
60
60
In 2024 zijn we verdergegaan met de bewustwordingscampagne ‘Het maakt uit wanneer je energie verbruikt'. Door duurzame energie te verbruiken wanneer het er is – als de zon schijnt of als het waait – ontlasten we het stroomnet. Waar we in 2023 aandacht besteedden aan het handelingsperspectief ‘Zonwassen’, introduceerden we in 2024 de digitale eKlok. Met deze eKlok bieden we consumenten een hulpmiddel om de drukte op het net inzichtelijk te maken. Hiermee stimuleren we gedragsverandering. Zo ziet iedereen real time wat het beste moment is om stroom te gebruiken en kan iedereen hier zelfstandig invulling aan geven om zo bewuster om te gaan met energie.
50
50
40
40
30
30
De grafieken hiernaast laten zien dat onze campagnes effect hebben. Doordat we handelingsperspectief bieden, passen mensen hun gedrag aan. We zien echter ook dat mensen terugvallen in ‘oud’ gedrag wanneer onze boodschap uit beeld is – in de periode tussen april en september. We maken dus impact, maar zullen onze boodschap over lange tijd moeten blijven herhalen om een breed publiek ervan te doordringen dat het uitmaakt wanneer je energie verbruikt én daar ook naar te handelen.
januari
september
december
Ik laad de auto op vóór 16.00 uur % van de respondenten
januari
70
70 60
50
50
40
40
30
30 april
september
april
september
december
Ik laad de auto op ná 21.00 uur % van de respondenten
60
januari
Bekijk de explainer over de eKlok op ons YouTube kanaal.
april
december
januari
april
september
december
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 51
Beheren van de netkwaliteit Onze klanten verwachten niet alleen netcapaciteit, maar ook kwaliteit: het licht hoort gewoon aan te gaan als je op het knopje drukt. Daarom is netkwaliteit voor ons van strategisch belang. We zorgen voor een betrouwbare en veilige energievoorziening door onze assets gecontroleerd te vervangen en te beheren. Zo realiseren we een hoge leveringsbetrouwbaarheid. Onze ambitie blijft om het aantal storingsminuten beperkt te houden. Maar we bereiden ons ook voor op een scenario waarin het aantal storingsminuten toeneemt. Beter inzicht in de prestaties van de netten blijft daarbij onverminderd belangrijk, net als een prognose van het aantal storingen. Dit helpt ons om de juiste keuzes te maken bij investeringen en ons voor te bereiden op een eventueel toenemend aantal storingen. KPI's Beheren
Eenheid
Resultaat 2023
Doel 2024
Resultaat 2024
Doel 2025
SAIDI LS/MS
min.
20
<22
21
<22
SAIDI G