9b. StedinGroep Jaarverslag2024.pdf
Tekst van het document
Jaarverslag 2024
Balanceren in een stroomversnelling
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie
Inhoudsopgave Introductie
3
Voorwoord van de CEO Over ons Leeswijzer
4 6 9
Bestuursverslag
10
Jaaroverzicht Stedin in cijfers Jaaroverzicht 2024 Stedin in de maatschappelijke context Ontwikkelingen in de samenleving Gevolgen voor Stedin en ons verzorgingsgebied Waardecreatie Stedin strategie Stakeholders en materiële thema’s Resultaten Bouwen aan meer netcapaciteit Benutten van de netcapaciteit Beheren van de netkwaliteit Dienstverlening Marktfacilitering Duurzaamheid Duurzame gassen en alternatieve warmte Financieel gezond Medewerkers, leiderschap en cultuur Veiligheid Organisatie en bestuur Corporate Governance Risicomanagement
11 12 13 15 16 21 28 29 30 33 34 44 51 58 61 64 67 73 78 83 87 88 105
In control-verklaring Remuneratierapportage
116 117
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Assurance rapport niet-financiële informatie
243 250
Duurzaamheidsverklaring
119
Aanvullende informatie
254
Algemene toelichtingen EU-taxonomie Klimaatmitigatie Biodiversiteit in de keten Circulaire materiaalinstroom Goed werkgeverschap Toegang tot energie en leveringsbetrouwbaarheid Klant- en stakeholderbeleving Bedrijfsethiek, integriteit en goed bestuur
120 132 137 148 150 153 166 173 175
Vijfjarenoverzicht Materiële vaste activa naar activiteiten Impactmodel Connectiviteitstabel Bijlagen Duurzaamheidsverklaring Begrippenlijst Disclaimer Colofon
255 259 260 262 271 289 294 295
Jaarrekening 2024
180
Geconsolideerde winst-en-verliesrekening Geconsolideerd overzicht totaalresultaat Geconsolideerde balans Geconsolideerd kasstroomoverzicht Geconsolideerd mutatieoverzicht groepsvermogen Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening Enkelvoudige winst-en-verliesrekening Enkelvoudige balans Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening
181 182 183 185 186 188 233 234 236
Overige gegevens
240
Statutaire winstbestemming Bijzondere aandelen
241 242
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 3
Introductie Startpunt van een jaar in vogelvlucht
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 4
Beste lezer Energie is een van onze belangrijkste levensbehoeften. Energie stelt ons in staat om te wonen, te werken, te ondernemen, te leven zoals we dat willen. Ons oude energiesysteem is echter te vervuilend om mee door te gaan. Daarom wordt er hard gewerkt aan een nieuw energiesysteem dat veel beter in balans is met de wereld om ons heen. Fossiele brandstoffen worden vervangen door duurzaam opgewekte energie en ons verbruik wordt afgestemd op het ritme van de natuur. Dat is beter voor de aarde en voor ons allemaal. De nieuwe energiebalans maakt ons minder afhankelijk en houdt ons land aantrekkelijk om in te wonen en ondernemen. Het geeft jou, mij, ons allen meer mogelijkheden om te voorzien in onze energiebehoeften. Stedin bouwt mee aan dit nieuwe systeem. En we zijn er nog niet. Dit is namelijk een enorme transformatie. Netbeheerders zetten alles op alles om te bouwen wat er nodig is. Ondertussen groeit de vraag naar energie op piekmomenten harder dan verwacht én sneller dan we kunnen bijbenen. De komende jaren hebben we niet altijd en overal genoeg ruimte op het elektriciteitsnet. Ook in 2024 zagen we de wachtlijsten voor aansluitingen toenemen; de druk op het net – en op onze organisatie – groeide. Frustrerend en vervelend, met name voor ondernemers die willen uitbreiden of verduurzamen en nu op wachtlijsten staan.
Dit merken ook onze medewerkers: het uitvoeren van de energietransitie vraagt zowel fysiek als mentaal veel van hen. De hoeveelheid werk neemt toe. Tegelijkertijd is er een tekort aan (technisch) gekwalificeerd personeel, kampen we met een tekort aan ruimte om bijvoorbeeld middenspanningsruimtes te plaatsen en is de beschikbaarheid van materialen uitdagend.
Balanceren in een stroomversnelling Het antwoord op het overvolle stroomnet is niet altijd het uitbouwen van onze netten. Dat duurt te lang en is te duur. Onze strategie richt zich daarom op drie pijlers: bouwen, benutten en beheren. Het inzetten van flexibel vermogen en het sturen en reduceren van de vraag vormen ook een groot deel van de oplossing. Net als het verbreden van de energiemix met bijvoorbeeld warmtenetten.
Terwijl de transformatie aan de gang is, houden we het net – waarvan de prestaties steeds meer onder druk komen te staan – veilig en betrouwbaar. Voor onze medewerkers, klanten en de omgeving. Het is een balanceeract in een stroomversnelling, die ook wel eens dreigt mis te gaan. Dan ontkomen we niet aan het nemen van extra maatregelen om overbelasting tegen te gaan. Voor deze uitdaging om te zorgen voor een nieuw evenwicht staan we gelukkig niet alleen. Iedereen draagt een steentje bij. Netbeheerders bouwen zo veel en snel mogelijk extra capaciteit en bieden oplossingen om het bestaande net maximaal te benutten. Bedrijven en consumenten helpen door stroomverbruik te verminderen, met name op momenten van drukte op het net. En door het beschikbaar stellen van ruimte om te bouwen en vergunningsprocedures te versnellen, helpen de regionale overheden de vaart erin te houden. Zo kunnen we transformatorhuisjes, of middenspanningsstations, nu tot een half jaar sneller bouwen dankzij nieuwe afspraken met 65 gemeentes. Een significante versnelling van ons werk om het net te verzwaren.
Een woord van dank In dit jaarverslag lees je hoe we in 2024 balanceerden om zo goed en zo snel mogelijk bij te dragen aan de ontwikkeling van het nieuwe energiesysteem. We gaan ook uitgebreid in op de groei en verduurzaming van onze organisatie. Een woord van dank is op zijn plaats voor de collega’s met wie ik de afgelopen jaren de Raad van Bestuur heb gevormd. Danny Benima zwaaide af op 31 december 2024, David Peters doet dat per 30 april 2025, net als ikzelf. Trudy Onland neemt dan als CEO het stokje van mij over. Ik wens haar en alle andere collega’s veel wijsheid en succes bij het belangrijke werk aan een leefwereld vol nieuwe energie. Namens de Raad van Bestuur, Koen Bogers
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 5
Koen Bogers, CEO Stedin Groep
“We werken aan een energie systeem dat beter in balans is met de wereld om ons heen.”
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 6
Over ons Onze organisatie
Ons verzorgingsgebied
Stedin Groep is een semipublieke organisatie: een naamloze vennootschap waarvan de aandelen in handen zijn van overheden: 61 Nederlandse gemeenten, twee provincies en de Staat der Nederlanden. Stedin Groep bestaat uit verschillende bedrijfsonderdelen: netbeheerder Stedin opereert in de gereguleerde markt, infrapartners NetVerder en DNWG Infra voeren niet-gereguleerde activiteiten uit. De niet-gereguleerde activiteiten droegen in 2024 voor 1,3% bij aan de omzet (2023: 1,6%). Stedin Netbeheer, NetVerder en DNWG Infra zijn separate dochtervennootschappen van Stedin Holding. Op de website van Stedin Groep vindt u meer informatie over de verschillende bedrijfsonderdelen.
We beheren en onderhouden de energienetten in het grootste deel van Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland. Binnen ons gebied wonen zo'n 5,5 miljoen mensen. Drie van de vier grootste steden van Nederland vallen eronder, plus de Rotterdamse en Zeeuwse haven- en industriegebieden en de glastuinbouw. Ook hoort een deel van Noord-Holland en Friesland bij ons werkgebied. Stedin Groep opereert en is gevestigd in Nederland. Ons hoofdkantoor is gevestigd aan: Blaak 8, 3011 TA in Rotterdam.
Onze activiteiten Met onze gas- en elektriciteitsnetten zijn we een vitale schakel in ons werkgebied. We concentreren ons op alle activiteiten die samenhangen met het aanleggen, beheren en onderhouden van deze energienetten en het faciliteren van de energiemarkt in ons verzorgingsgebied. Daarnaast bereiden we ons voor op een rol bij het ontwikkelen van warmtenetten als onderdeel van het nieuwe integrale energiesysteem.
ESRS2 SBM-1 40ai,ii
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 7
Onze waardeketen en de energietransitie Om onze klanten toegang te geven tot energie, werken we samen met andere partijen in onze waardeketen. Dit zijn producenten en landelijke distributeurs van elektriciteit en gas, onze leveranciers, andere regionale netbeheerders en organisaties die toezien op de betrouwbaarheid, betaalbaarheid, veiligheid en duurzaamheid van onze energievoorziening. Om volledig inzicht te krijgen in wie onze stakeholders zijn en waar we impact hebben op mens en milieu hebben we in 2024 onze waardeketen in kaart gebracht. We hebben hierbij, naast onze eigen operatie, gekeken naar de activiteiten in onze toeleveringsketen (upstream) en bij onze klanten en eindgebruikers (downstream). Hierbij hebben we de eerste stappen gezet in het identificeren van mogelijke impacts op mens en milieu in onze waardeketen. Meer hierover is terug te lezen in de paragraaf Sustainability Due Diligence in de Algemene toelichtingen van onze Duurzaamheidsverklaring. ESRS2 SBM-1 42a,b,c
De visualisatie hierna laat zien hoe onze waardeketen in elkaar zit, welke activiteiten en materiële thema’s daarbinnen spelen, de benodigde input en de gecreëerde output en wat de relatie is met onze stakeholders. Meer informatie over onze strategie, de relatie met de materiële thema's en de langetermijnwaardecreatie is terug te lezen in het hoofdstuk Waardecreatie. Onze waardeketen heeft grote impact op de (snelheid van de) energietransitie. Met het aanleggen en onderhouden van onze netten spelen wij een centrale rol in de waardeketen en bij het waarmaken van de energietransitie. Tegelijkertijd is onze directe invloed op bijvoorbeeld het aanbod van en de vraag naar specifieke vormen van energie beperkt. Voor het waarmaken van de energietransitie zijn wij daarom in grote mate afhankelijk van de andere partijen in onze waardeketen.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 8
Eigen operaties
Materiele thema’s:
nutten netcapaciteit | Behe e b n e ren net wen u kw o B alit eit
Biodiversiteit in de keten
Bedrijfswagens | Mate uwen | rieel Gebo
Medewerkers
eholders Stak
drag e
n de
og en sch uld e
n
citeit | Vaardigheden Capa
Fina nci Groe er psv Rente erm ing
| En f en erg ie | en I ng e n ek oc erg ht e m ie id
len de
Ad d
i ti
Circulaire materiaalinstroom Bedrijfsethiek, integriteit en goed bestuur
R
ie | Innovatie | Informatieb evei nolog h c ligin te a t g Da
eam zakelijk s tr wn ent & um ring Do ons erugleve ik c ek en t bru le opw ge egiona
gie er
Kennis
o
n MW t rmoge tpu ibel ve Ou | Flex eid E en G VA rh baa nM ge rouw et
f
Klimaatmitigatie
o rm
toffe n
Goed werkgeverschap
En
U
Klant- en stakeholderbeleving
Productiemiddelen
b ve gs en el erin tour ne v , re en Le zet erial rin at He en m
ps t Lande r ea lijke m Landel ijke e energ i n re gio e-opw na le ek e n en er gie -im Grond di s to s Gronds
rt ie po ibut tr
Toegang tot energie en leveringsbetrouwbaarheid
Stakeholders Upstream
Eigen operaties
Downstream
Externe omgeving
Leveranciers | (Tier-N) Leveranciers | Natuur | Medewerkers in de waardeketen
Medewerkers | Aandeelhouders | Natuur | Grondroerders
Klant consument | Klant zakelijk | Natuur | Sector marktpartijen
Decentrale overheid | Landelijke overheid | Toezichthouders | Sector netbeheer | Brancheverenigingen | Ngo’s | Financiële stakeholders | Belangengroeperingen | Kennispartners | Communicatie/media
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 9
Leeswijzer Dit jaarverslag beschrijft het jaar 2024 van Stedin Groep in de onderdelen Bestuursverslag, Jaarrekening 2024, Overige gegevens en tot slot Aanvullende informatie. Het Bestuursverslag begint met een jaaroverzicht van Stedin uitgedrukt in cijfers en een overzicht van onze belangrijke communicatie-uitingen. Daarna volgt een beschrijving van Stedin in de maatschappelijke context, met daarin een brede blik op ontwikkelingen in de wereld om ons heen die impact hebben op onze sector, onze organisatie en ons werk. Daarna volgt het hoofdstuk Waardecreatie, waarin we beschrijven hoe we met de Stedin strategie langetermijnwaarde creëren op de materiële thema’s voor onze stakeholders in onze waardeketen die we hiervoor in Over ons hebben gevisualiseerd. Onze resultaten over 2024 leest u vervolgens in het hoofdstuk Resultaten. We doen dat primair aan de hand van onze strategische prioriteiten Netcapaciteit (Bouwen en Benutten) en Netkwaliteit (Beheren). Na een overzicht van de behaalde resultaten, gaan we in op de acties die we hebben ondernomen om de toegang tot energie en leveringsbetrouwbaarheid in ons gebied te waarborgen. Na het hoofdstuk Resultaten volgt het hoofdstuk Organisatie en bestuur. We sluiten het bestuursverslag af met een nieuw onderdeel, de Duurzaamheidsverklaring.
Duurzaamheidsverklaring Duurzaamheid is een van de doelen binnen de strategie van Stedin, waarmee we ons richten op Milieu (Environment), Sociaal (Social) en Bestuurlijke (Governance) aspecten (afgekort als ESG). Stedin rapporteert sinds 2017 duurzaamheidsresultaten in het jaarverslag. In het jaarverslag 2024 doen we dat voor het eerst in lijn met nieuwe Europese regelgeving: de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), wat onderdeel is van de Europese Green Deal. Met deze Green Deal beoogt Europa in 2050 het meest duurzame en eerste klimaatneutrale continent te zijn. Om dat te realiseren is goed inzicht in duurzaamheidsbeleid en resultaten van bedrijven cruciaal. De CSRD legt bepaalde transparantievereisten op aan bedrijven in Europa, als middel om duurzame ambities te realiseren en versnellen. Hangende de officiële implementatie van de CSRD in de Nederlandse wetgeving hebben wij er al wel voor gekozen om in 2024 te rapporteren conform de vereisten van de CSRD en de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). We rapporteren over hoe onze organisatie stuurt op díe duurzaamheidskwesties die van materieel belang zijn. Rapportage zien wij als belangrijk middel in de duurzaamheidstransitie. Zowel om verantwoording af te leggen over onze doelen en voortgang daarop, als om inzichten en geleerde lessen te delen en zo de duurzaamheidstransitie te ondersteunen.
Dit betekent dat de voorgeschreven informatie in onze Duurzaamheidsverklaring een relatie heeft met de rest van het bestuursverslag. Om doublures zo veel mogelijk te voorkomen kiezen we ervoor om op sommige plekken beknopt te blijven en te verwijzen naar uitgebreidere toelichting elders in het verslag. Daarnaast treft u referenties aan naar de toelichtingsvereisten vanuit de ESRS, bijvoorbeeld 'S1 SBM-3 14e'. Een verticale streep hierbij in het bestuursverslag wil zeggen dat de referentie alleen op dat deel van de betreffende alinea toeziet.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 10
Bestuurs verslag Zorgen voor nieuw evenwicht
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 11
Jaaroverzicht Er gebeurde veel in twaalf maanden. Zo gingen de Delftse wijken Voorhof en Buitenhof over op een warmtenet en kwam er in Utrecht de allereerste energiehub. En dat is slechts het topje van de ijsberg. Een overzicht van 2024 aan de hand van onze persberichten.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 12
Stedin in cijfers Door forse investeringen te doen werkt Stedin in nauwe samenwerking met stakeholders aan het mogelijk maken van de energietransitie. Dit doen we door veilig sneller te bouwen, het huidige net flexibeler te benutten én het net goed te beheren. Dit alles voor een betrouwbare dienstverlening aan onze klanten. Hierbij hebben we oog voor onze medewerkers, zodat zij graag bij ons werken, zich kunnen ontwikkelen en zich veilig voelen bij een maatschappelijk betrokken en financieel gezond Stedin. Door zo duurzaam mogelijk te werken aan een nieuw energiesysteem gebaseerd op decentraal opgewekte duurzame energie, dragen we bij aan (inter)nationale doelstellingen om CO2-uitstoot te reduceren. Dit doen we door én de uitstoot van onze eigen bedrijfsvoering te minimaliseren (scope 1 & 2), onze leveranciers aan te moedigen hetzelfde te doen (scope 3) én onze klanten in staat te stellen hun CO2-uitstoot te reduceren (scope 3).
Bouwen
Klantgemak in dienstverlening
€ 1.096 mln
344 MVA
11
1.013 km
Investeringen
Additionele transportstations
Benutten
353
Additionele MS-ruimtes
Additioneel vermogen
Aangelegde kabels
Leveringsbetrouwbaarheid E
167 MW Flexibel vermogen
Meters & Aansluitingen
Meterkaststoringen
Duurzame gassen & alternatieve warmte
Warmte woningequivalenten
99,9960% 99,9999% Leveringsbetrouwbaarheid G
A-
84% 88% 17% 346 WEQ
Beheren
Financieel gezond
Kredietbeoordeling
Projecten
Marktfacilitering
Medewerkers, leiderschap & cultuur
99,3%
6.232 28
Dataverstrekking slimme meter
fte
eNPS Medewerkers tevredenheid
Duurzaamheid
6.804
kton CO2-eq Totale scope 1, 2 en 3 CO2-equivalent incl. gasverbruik klanten
25%
CO2-reductie t.o.v. 2021
Veiligheid
0,1 0,4
LTIR RIF
6
k
T
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 13
Q1
Jaaroverzicht 2024 23 januari
145.000 zonnepaneel-bezitters
Recordaantal zonnepanelen geïnstalleerd over 2023 In 2023 is er in ons verzorgingsgebied een recordaantal zonnepanelen geïnstalleerd: meer dan 145.000 Stedin-klanten gingen over op zonnestroom. Dit meldden we inclusief een ‘goed voornemen’-tip: gebruik de opgewekte zonnestroom vooral zelf!
1 februari
27 februari
Verplicht congestiemanagement Vier grootverbruikers kregen de oproep het net flexibel te gebruiken. Daarmee startte een nieuwe fase: verplicht congestiemanagement om overbelasting op piekmomenten te voorkomen. Klanten hebben nog wel invloed op de prijs voor het helpen balanceren van het stroomnet.
Stedin zoekt meer hulp om drukte op energienet te verminderen In haar vorige jaarverslag riep Stedin op om de laadpaal uit te zetten in de avondpiek: de krapte op het stroomnet maakt dat gemeenten en provincies scherpe keuzes moeten maken. Laadpalen vragen veel capaciteit in het laagspannings net: voor iedere laadpaal die in de avondpiek uitstaat, kan Stedin één nieuwbouwhuis extra aansluiten.
20 maart Dak eraf in Doorn Een defecte transformator vervang je direct, toch? Niet altijd: in een Doorns elektriciteitshuisje bevond zich naast een defecte transformator ook een zwerm vleermuizen. Die mag je niet storen. Een voorbeeld van de spanning tussen natuurwaarde en infrastructuur en een trigger om natuur inclusiever te werk te gaan.
laadpalen uit tussen
16.00 21.00
en uur
Q2 9 april
11 april
Open warmtenet Delft Breaking news: de Delftse wijken Voorhof en Buitenhof gaan over op een warmtenet, beheerd door onze dochteronderneming NetVerder. 6.000 huurwoningen krijgen betaalbare en duurzame warmte geleverd. Warmtenetten zijn een belangrijk puzzelstuk in de energietransitie: ze kunnen een groot deel van de energiebehoefte van een woonwijk opvangen.
Cable Pooling in Koegorspolder In Koegorspolder heeft Stedin een primeur: cable pooling. Een windpark, zonnepark en een grote batterij delen hier één stroomaansluiting. Dit kan omdat ieder op andere tijden gebruikmaakt van de stroomkabel: waait ’t hard, dan schijnt de zon meestal niet. En andersom. Hiermee benutten we het net beter en besparen we menskracht.
+6.000 aansluitingen
25 april Maatregelen voor vol Utrechts stroomnet Het stroomnet in Utrecht raakt zo vol dat er nood maatregelen nodig zijn om overbelasting en schade te voorkomen. Door gasgeneratoren en batterijen in te zetten en laadpalen te pauzeren, willen we voorkomen dat ook nieuwe woningen op de wachtlijst komen te staan.
21 mei Warmtenet in bevolkte wijk goedkoper dan warmtepomp In dichtbevolkte woonwijken zijn warmtenetten bijna 30% goedkoper dan het plaatsen van warmtepompen. Bovendien verlichten warmtenetten het elektriciteitsnet. Dit financiële voordeel komt nu nog niet bij huishoudens terecht. Ons pleidooi: zet dit financiële voordeel in om huishoudens te ondersteunen bij een warmtenetaansluiting.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 14
Q3
Jaaroverzicht 2024
Q4
4 juli
22 augustus
25 oktober
11 november
Regelbare opwek gezocht voor de energietransitie Stedin en TenneT zoeken marktpartijen die kunnen helpen met verplaatsbare stroomgeneratoren. Deze leveren tijdens piekmomenten op afroep stroom aan woningwijken. De maatregel is noodzakelijk voor de energietransitie en is tijdelijk.
Samenwerking met huiseigenaren om stroomnet te ontlasten Zeeland Eneco en Stedin zijn in Zeeland gestart met een pilot. We vragen huiseigenaren om tegen betaling hun zonnepanelen uit te zetten. Doel: leren hoe bereidwillig zonnepaneel eigenaren zijn om te helpen het stroomnet te ontlasten. Afschakelen helpt het stroomnet te ontlasten en voorkomt overspanning.
Start buurtaanpak Drechtsteden De Drechtsteden zijn een van de eersten in Nederland die met de netbeheerder kiezen voor de ‘Buurtaanpak’. Gemeentes krijgen dan in één keer een zwaarder net aangemeten. Voor de Drechtsteden betekent dit ongeveer 800 middenspanningsruimtes en kilometers kabel erbij.
Utrechtse woonwijk gebouwd door nieuw stroomcontract Het net raakt steeds voller. Toch komt er een nieuwe Utrechtse woonwijk: ‘Merwede’. De wijk maakt slim gebruik van een collectief warmtesysteem en laadt elektrische auto’s op buiten de spitstijd. Hierdoor kunnen meer dan 4.200 woningen gerealiseerd worden.
5 september
27 september
Netbeheerders pleiten voor eerlijke netkostenverdeling De netbeheerders pleiten voor een nieuwe netkosten verdeling. We vinden het eerlijker om ook de partijen die energie opwekken – zonnevelden, windparken – mee te laten betalen aan de netkosten. Want ook zij nemen deel aan het stroomverkeer.
Eerste energiehub in Utrecht De eerste Utrechtse energiehub energiehub is een feit: op bedrijventerrein Lage Weide wisselen vijf bedrijven hun energie met elkaar uit. Slim uitwisselen leidt tot meer ruimte op het stroomnet voor de verduurzaming en uitbreiding van deze vijf bedrijven.
1e
+800
middenspanningsruimtes
21 november
5 december
Nieuwe bedrijfsschool in Goes Ook Zeeland heeft extra monteurs nodig met de technische skills om met elektra en gas te werken. De opleiding hiervoor kan voortaan ook in Goes. Dat scheelt reistijd. Bovendien kunnen we nu Zeeuwse collega’s inzetten als instructeur of begeleider.
Elektriciteitsnet in Zuid-Holland bereikt maximale capaciteit Ook in Zuid-Holland zit het electriciteitsnet op maximale capaciteit. Bedrijven en organisaties die een zwaardere aansluiting willen, komen op de wachtlijst. Stedin en TenneT roepen grootverbruikers op ‘de spits te mijden’.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 15
Stedin in de maatschappelijke context Stedin heeft de belangrijke maatschappelijke taak om iedereen in ons verzorgingsgebied toegang tot energie te geven. Tegelijkertijd zijn we een onmisbare schakel in de transitie naar een nieuwe energiebalans. Doordat we midden in de maatschappij staan, hebben veranderingen en ontwikkelingen in die maatschappij - politiek, economisch, juridisch - impact op onze organisatie en ons werk. Om ons jaar goed te kunnen begrijpen, is het belangrijk om de maatschappelijke context te begrijpen waarin we in 2024 opereerden.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 16
Ontwikkelingen in de samenleving De energietransitie krijgt steeds verder vorm. Fossiele brandstoffen maken in toenemende mate plaats voor duurzame bronnen. Een enorme verbouwing, die steeds meer op stoom komt. Dat hebben we ook in 2024 volop gemerkt. Er gebeurde op het (geo)politieke vlak, in de samenleving en in en rondom Stedin onnoemelijk veel.
De gasprijs was in 2024 tamelijk stabiel in vergelijking met 2023. Het prijsplafond voor energie werd per 1 januari 2024 afgeschaft. Er gold geen maximumtarief meer voor gas, stroom en warmte. De meeste consumenten betalen inmiddels tarieven die lager liggen dan het voormalige plafond. De toenemende dreiging van cybercriminaliteit leidt tot versterkte aandacht van zowel de Europese Unie als de Nederlandse overheid. Dit leidt tot maatregelen gericht op het verhogen van de digitale weerbaarheid en het beschermen van de nationale en economische veiligheid.
Nationale politieke ontwikkelingen Europese ontwikkelingen Na de Europese verkiezingen in juni 2024 presenteerde de voorzitter van de Europese Commissie de politieke richtsnoeren voor de volgende Europese Commissie (2024-2029). De commissie heeft aandacht voor tal van onderwerpen, waaronder energie en klimaat. Ze wil zo veel mogelijk vasthouden aan de doelen uit de Green Deal die van Europa het eerste klimaatneutrale continent moeten maken. Ook zal de nieuwe commissie de Clean Industrial Deal publiceren, waarmee ze verdere decarbonisatie wil realiseren én de betaalbaarheid van de energietransitie voor de industrie wil verbeteren.
Geopolitieke ontwikkelingen Door de internationale ontwikkelingen en de invloed daarvan op de productie, levering en prijs van energie, blijft de discussie over afhankelijkheid van buitenlandse energie een actueel onderwerp. Het nieuwe kabinet zet meer in op energieonafhankelijkheid en eigen productie. Daarnaast houdt de wereldwijde vraag naar grondstoffen aan, deels vanwege de energietransitie. Dreigende handelsconflicten hebben impact op de grondstoffenmarkt en de beschikbaarheid van materialen.
In het Hoofdlijnenakkoord 2024-2028 van PVV, VVD, NSC en BBB staat dat het oplossen van netcongestie voorrang krijgt. De regie ligt bij het in de zomer van 2024 aangetreden kabinetSchoof, bijvoorbeeld voor (her)prioritering van wie wanneer toegang krijgt tot het net. Nadere uitwerking is nodig. Dit geldt ook voor de uitvoerbaarheid, omdat er bijvoorbeeld nog uitdagingen zijn op het gebied van arbeidskrachten, ruimtegebruik en beschikbaarheid van materialen. Het Regeerprogramma werd in november 2024 gepubliceerd. Dit is de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord. In het Regeerprogramma werd de afschaffing van de salderingsregeling bevestigd, net als het afschaffen van de verplichte (hybride) warmtepomp en de handhaving van bestaande klimaatdoelen. Verder werden in het Regeerprogramma bezuinigingen aangekondigd, onder meer op de stimulering van gebruik van batterijen en waterstof. Ook SDE++, de belangrijkste regeling waarmee de overheid grootschalige duurzame energieprojecten ondersteunt, ontkomt niet aan een korting. Het kabinet zet daarnaast in op kernenergie.
Sombere Klimaat en Energieverkenning Eind oktober 2024 werd de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) gepresenteerd. Hierin schetst het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de ontwikkelingen van de broeikasgasemissies en het energiesysteem in Nederland. Daaruit kwam naar voren dat de klimaatdoelen met de huidige maatregelen niet haalbaar zijn. Aangepast of aanvullend beleid lijkt nodig om daar verandering in te brengen. Het is voor Stedin belangrijk dat bij eventuele extra maatregelen de impact op het elektriciteitsnet wordt meegenomen, zodat netcongestie niet verergert.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 17
Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) Het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) werd eind 2023 door de rijksoverheid gepubliceerd. Hierin staan richtinggevende keuzemogelijkheden die als basis dienen voor de ontwikkeling van het energiesysteem passend bij een klimaatneutrale samenleving. Een voorbeeld is de keuze voor een ‘maximaal aanbod van duurzame energie en energie-infrastructuur’. Ook ‘energiebesparing’ wordt genoemd, evenals ‘schaarse energie en infrastructuur inzetten waar dit het meeste nodig is, samen met bewoners en bedrijven’. De netbeheerders hebben in de eerste helft van 2024 de Tweede Kamer opgeroepen om het NPE te vertalen naar beleid en weten regelgeving. Het is essentieel dat er duidelijke keuzes worden gemaakt voor energiedragers. Daarnaast is het van belang om slim om te gaan met de invulling van de ruimte voor een toekomstbestendig energiesysteem.
Energiewet aangenomen De Energiewet is in juni 2024 aangenomen door de Tweede Kamer. Deze vervangt de Elektriciteitswet en de Gaswet. De Energiewet introduceert nieuwe regels voor de elektriciteitsen gasmarkt en het energiesysteem. Ook geeft de wet essentiële handvatten voor het bouwen aan het energiesysteem, met het oog op de energietransitie. Zo richt de Energiewet zich onder andere op meer duurzame lokale energieproductie, opslag en flexibiliteit. De Tweede Kamer heeft de wet op onderdelen aangepast. Zo geldt nu bij wijze van noodmaatregel dat netbeheerders bij congestie productie en opslag mogen inzetten als de markt niet op gang komt. Ze moeten de Autoriteit Consument & Markt (ACM) dan wel om toestemming vragen. Op 10 december 2024 stemde de Eerste Kamer in met de Energiewet. Voor verschillende onderwerpen krijgt de Energiewet nog nadere invulling in onderliggende regelgeving (Algemene Maatregel van Bestuur en/of Ministeriële Regeling).
Inwerkingtreding Omgevingswet De Omgevingswet trad op 1 januari 2024 in werking. Doel van deze wet is om de ruimtelijke procedures te versnellen. Stedin vraagt elk jaar veel aanlegvergunningen aan bij onder meer provincies en waterschappen. We hebben dus regelmatig te maken met de Omgevingswet. Daarom hebben we ervoor gezorgd dat we goed voorbereid waren.
Zo hebben we een kennisbank ingericht. Die helpt onze medewerkers om snel te zien welke regels bij een bepaalde overheidsinstantie gelden. Verder hebben we een koppeling gemaakt tussen het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) van de overheid en onze eigen systemen. Dit maakt het aanvragen van vergunningen voor de aanleg van kabels en leidingen gemakkelijker. Bij veel van onze projecten hebben we met verschillende gemeenten en provincies te maken. Als het hen lukt om regels beter op elkaar af te stemmen helpt dit ons. Gemeenten hebben nog tot 2032 om met hun vergunningen over te gaan naar het DSO.
Impact stikstofregels De stikstofregels hebben beperkte impact op netuitbreidingen. Mede door de inzet van elektrische bouwapparatuur waar het kan, is de uitstoot bij netuitbreidingen namelijk beperkt. Onze projecten kunnen nog steeds zonder Natura 2000-vergunning worden uitgevoerd. Maar ze lopen wel vertraging op, omdat we stikstofberekeningen uit moeten voeren. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei onderzoekt of er een ‘groepsvrijstelling’ op stikstof kan komen voor energie-infrastructuur-projecten om zo vertraging te voorkomen. We zijn bij dit onderzoek nauw betrokken. Het stikstofdossier zorgt wel voor veel onduidelijkheid. Zo blijkt uit nieuwe jurisprudentie dat intern salderen - het oplossen van stikstofoverschrijding op andere wijze binnen een project - weer vergunningsplichtig wordt. We houden de ontwikkelingen goed in de gaten. Ook maken we ons zorgen over de stikstofuitstoot bij de invulling van de Flextender, beschreven in het hoofdstuk Benutten van de netcapaciteit. Als de gekozen oplossing voor noodstroom leidt tot stikstofuitstoot, kunnen de stikstofregels voor grote vertraging zorgen.
Duurzaam gas blijft nodig Als gevolg van de doorzettende elektrificatie is het gasverbruik de afgelopen jaren gedaald. De stabilisering in verbruik van het afgelopen jaar is een teken dat gas desondanks nog lange tijd een onmisbare schakel blijft in de Nederlandse energiemix. Duurzame gassen, zoals groen gas en waterstof, kunnen een belangrijke rol spelen in de energietransitie en in het energiesysteem van de toekomst. Gas is goed op te slaan, efficiënt te transporteren en heeft een hoge energiedichtheid. Gas heeft toepassingen voor industrie, voor transport en voor woningen die minder makkelijk te isoleren en te elektrificeren zijn. Bovendien kunnen we gebruikmaken van de waardevolle infrastructuur die al in de grond ligt.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 18
Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen om aardgas als energiebron duurzamer te maken. Zo zijn energieleveranciers vanaf 2026 verplicht groen gas bij te mengen, waarbij het bijmengpercentage oploopt tot circa 20% in 2030 voor de gebouwde omgeving.
Warmte Warmte is een belangrijk onderdeel van het totale energiesysteem. Een warmtenet haalt de druk van het overvolle stroomnet en gebruikt, wat ons betreft, bij voorkeur duurzame energiebronnen die los staan van het elektriciteitsnet. Om de warmtetransitie mogelijk te maken, moet er snel duidelijkheid komen over de inzet en locaties van warmtenetten, en de betaalbaarheid. De Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) zijn hiervoor nodig. Beide wetten waren in 2024 in ontwikkeling.
De Wet collectieve warmte De Wcw is een belangrijke bouwsteen in de energietransitie en maakt onder meer een volwaardige rol voor netwerkbedrijven in warmtenetten mogelijk. Onderdeel van deze wet zijn voorwaarden voor de betaalbaarheid van warmtenetten, zowel voor de consument als voor warmtebedrijven. Een snelle behandeling van deze wet is belangrijk: de warmtesector heeft dan eerder duidelijkheid en kan stappen zetten. Stedin werkte mee aan het position paper van Netbeheer Nederland over de Wcw. Dit paper benadrukt dat duidelijkheid en tempo nodig zijn, omdat warmte onderdeel is van de vitale infrastructuur en onmisbaar is in het totale energiesysteem. Ook staat in het paper dat helderheid over de financiële kant nodig is nu netwerkbedrijven klaar staan om zich te mengen in de warmtetransitie. Naar verwachting bespreekt de Tweede Kamer de Wcw in de eerste helft van 2025. Daarop anticiperend heeft Stedin samen met haar aandeelhouders een warmtestrategie bepaald, zie de paragraaf Warmte in het hoofdstuk Duurzame gassen en alternatieve warmte.
De Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie De Wgiw biedt gemeenten de mogelijkheid om te bepalen wanneer een bepaalde wijk afscheid van aardgas moet nemen. Zodra er een goed en betaalbaar alternatief is, vervalt de gastransporttaak van de netbeheerder. De Wgiw geeft ook duidelijkheid over wat er nodig is om de betaalbaarheid van warmtenetten te borgen. De Tweede Kamer nam de Wgiw aan in april 2024, de Eerste Kamer stemde op 10 december 2024 in met de wet.
Waterstof als alternatief komt traag op gang In het Nationaal Waterstof Programma (NWP) is de inzet van waterstof tot circa 2035 voornamelijk gericht op de industrie en andere moeilijk te elektrificeren sectoren. Daardoor speelt waterstof in de gebouwde omgeving vooralsnog een beperkte rol. Hoewel waterstof technisch gezien in bestaande gasnetten kan worden gebruikt, blijft voor woningen en gebouwen de focus tot 2035 vooral op alternatieve warmteoplossingen (zoals warmtepompen, warmtenetten en (bio)gas).
Schaars, dus duur Er zijn nog geen duidelijke regels en voorschriften voor het gebruik van waterstof. Daarnaast is met name duurzame waterstof nog schaars en dus duur. De verwachting is dan ook dat waterstof eerst wordt ingezet op plekken waar geen duurzame alternatieven beschikbaar zijn en daar waar bedrijfsprocessen om een hoge temperatuur vragen.
Netten laten samenwerken Willen we het gebruik van waterstof stimuleren, dan zal er meer waterstof beschikbaar moeten komen. In Nederland, maar ook buiten onze grenzen. In Nederland kan productie mogelijk op kleinere schaal plaatsvinden, dicht bij de afnemer. Het elektriciteits- en gasnet kunnen we dan laten samenwerken. Waterstof kan worden gebruikt om overtollige stroom op te slaan en kan weer worden omgezet in stroom als er een tekort is aan elektriciteit. Komt waterstof breder beschikbaar, dan ligt het voor de hand dat de kosten dalen. De verwachting is dat waterstof dan vaker en op meer manieren kan worden toegepast.
Regelgeving voor (thuis)batterijen In het actuele maatschappelijke en politieke debat over netcapaciteit gaat het vaak over het aanschaffen van (thuis)batterijen en de relatie met het voorkomen van netcongestie. Als batterijen worden ingezet zonder rekening te houden met de lokale situatie, kunnen er lokaal pieken ontstaan. Hierdoor ontstaat overbelasting van het lokale net. Zonder heldere regels verergeren (thuis)batterijen dus mogelijk lokale netcongestie. Daarom is het belangrijk dat deze regels er snel komen, zodat (thuis)batterijen voornamelijk worden gebruikt voor het opslaan en gebruiken van zelfopgewekte zonnestroom en zo netcongestie helpen te voorkomen in
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 19
plaats van te verergeren. Naar het motto ‘Eerst de spelregels, dan het spel’ heeft Stedin in 2024 in de media nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de risico’s van (thuis)batterijen voor het elektriciteitsnet.
Toenemende netcongestie De aandacht voor netcongestie nam in 2024 sterk toe. Zo stuurde de toenmalige minister van Klimaat en Energie Rob Jetten in april een brief naar de Tweede Kamer over de versnelling en uitbreiding van de maatregelen om netcongestie tegen te gaan in Utrecht, Flevoland en Gelderland. In deze provincies moeten onconventionele maatregelen voorkomen dat netcongestie ook kleinverbruikers raakt. Deze maatregelen liggen voor een deel buiten onszelf, al zetten we wel vol in op het realiseren ervan. Dit doen we samen met landelijke en lokale overheden en andere betrokken partijen.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 20
Omvang opgave en voortgang energietransitie in Stedin gebied t/m 2030 Onderstaande visualisatie beschrijft de omvang en voortgang van de opgave van de energietransitie in ons verzorgingsgebied die wordt beïnvloed door de beschreven ontwikkelingen in de samenleving. De geschatte opgave voor 2030 is onder andere gebaseerd op toekomstscenario’s van Netbeheer Nederland, Elaad en de Klimaatmonitor van het CBS en wordt periodiek aangepast aan de hand van (onder andere) de eerder beschreven ontwikkelingen in de samenleving. De cijfers kunnen daarom jaarlijks wijzigen. De (externe) opgave vertaalt zich in onderstaande visualisatie naar een werkpakket voor Stedin, rekening houdend met (ingeschatte) beperkingen in onder andere personeel, ruimte en materiaal.
Duurzame energie
Wonen, werken & vervoer
Wind op land
Waterstof
Woningen aardgasvrij
1,6 GWp
68%
n.n.b.
NL: 9 GWp
Zon op dak en veld
Groen gas
Werkpakket Stedin Elektrische auto’s
Transportstations
168.000
513.000
37 nieuw
98 uitbreiding
22%
29%
14%
20%
NL: 803.000
NL: 2,3 mln
Nieuwbouwwoningen aansluiten
Elektrische bussen
Middenspanningsruimtes
9,6 GWp
194 MCM
216.000
1.350
6.000
46%
12%
36%
64%
19%
NL: 40 GWp
NL: 1.100 MCM
NL: 810.000
NL: 4.700
Batterijen
Warmte
Huishoudens met een warmtepomp All electric of hybride
Elektrische trucks
KM kabels
0,8 mln GJ
0,3 GWp
374.000
3.660
12.000
1%
41%
35%
14%
22%
NL: 13,5 mln GJ
NL: 12 GWp
NL: 1,7 mln
NL: 24.000
verwachte opgave opgesteld vermogen t/m 2030
verwachte opgave in aantallen in 2030
verwachte additionele opgave in aantallen 2022 t/m 2030
realisatie 2022 t/m 2024 in Stedin gebied
realisatie 2022 t/m 2024 in Stedin gebied
realisatie 2022 t/m 2024 in Stedin gebied
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 21
Gevolgen voor Stedin en ons verzorgingsgebied De hiervoor genoemde ontwikkelingen hadden in 2024 impact op het werkveld van Stedin en hebben meerjarig impact op het (kunnen) realiseren van de klimaatambities van Nederland. De exacte gevolgen voor Stedin en ons verzorgingsgebied beschrijven we in het vervolg van dit hoofdstuk.
Schaarste in ruimte, technici en materialen Stedin verwacht voor de energietransitie tot 2030 circa 5.000 middenspanningsruimtes te bouwen en ruim 9.000 kilometer aan kabels te leggen. Daarvoor hebben we ruimte en goed opgeleide technici nodig, naast materialen. Schaarste maakt dit tot een uitdaging. Maar wel één die we – samen met onze stakeholders – oppakken.
Ruimte is beperkt In het afgelopen jaar heeft Stedin aanzienlijke stappen gezet in het uitbreiden en verzwaren van onze netten om te voldoen aan de groeiende vraag naar energie. Deze uitbreiding vereist niet alleen technische aanpassingen, maar ook voldoende fysieke ruimte om nieuwe infrastructuur te plaatsen. Het vinden van geschikte locaties en het verkrijgen van de benodigde vergunningen zijn cruciale onderdelen van dit proces. Dat is steeds lastiger in het overwegend stedelijke en dichtbebouwde verzorgingsgebied van Stedin. Desondanks is het in 2024 gelukt om 10 locaties te vinden om een transportstation te mogen bouwen. Een essentieel aspect van onze strategie is de intensieve samenwerking met lokale en regionale overheden binnen ons voorzieningsgebied op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau. Door nauwer samen te werken, kunnen we sneller en efficiënter inspelen op de behoeften van onze klanten en de uitdagingen van de energietransitie. Deze samenwerking heeft geleid tot betere coördinatie, snellere besluitvorming en een gezamenlijke inzet om duurzame oplossingen te realiseren. Voor een nadere toelichting hierop zie de paragraaf Eerder beginnen met bouwen in het hoofdstuk Bouwen aan meer netcapaciteit.
Tekort aan personeel Stedin groeide in 2024 hard. Verdere opschaling van onze organisatie is essentieel. Dat is steeds moeilijker te realiseren door krapte op de arbeidsmarkt. We zien vooral tekorten in de functiegroepen monteurs, technisch specialisten, uitvoerders en engineers. Deze specialisten zijn nauwelijks meer te vinden en de verwachting is dat deze situatie de komende jaren uitdagender zal worden. Onze behoefte is te groot om in te vullen via werving, waardoor de noodzaak ontstaat om deze functiegroepen intern op te leiden. Het blijft een grote uitdaging om dat op tijd, kwalitatief en op een stabiele manier te kunnen realiseren. Belangrijke randvoorwaarden zijn de verdere uitbreiding van de opleidingscapaciteit, faciliteiten zoals het nieuwe gebouw van de Stedin Academie, de beschikbaarheid van instructeurs en leermeesters vanuit de operatie en het absorptievermogen van de organisatie om grotere aantallen nieuwe medewerkers te begeleiden. Dit kunnen we alleen realiseren via een integrale aanpak voor werving, opleiden en doorstroom.
Beschikbaarheid van materiaal Voor het uitbreiden van het energienet zijn materialen nodig die soms moeilijk verkrijgbaar zijn. Dat komt onder meer door verstoringen in de toeleveringsketen van grondstoffen. Die zijn het gevolg van internationale spanningen en handelsconflicten. Deze verstoringen zijn niet altijd even voorspelbaar. Wereldwijd neemt de vraag naar grondstoffen toe. We volgen het aanbod van onder andere netwerkcomponenten kritisch én nemen maatregelen om te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten en lange levertijden. Deze maatregelen hebben tot nu toe de continuïteit van onze uitvoering geborgd.
Betaalbaarheid energietransitie Europese en Nederlandse klimaatambities en beleidskeuzes versnellen de energietransitie en vergen een grootschalige aanpassing, uitbreiding en verzwaring van de netinfrastructuur. Tegelijkertijd blijven de landelijke en regionale netbeheerders zorgdragen voor een hoge leveringsbetrouwbaarheid en stijgt het prijspeil door inflatie. Als gevolg hiervan zijn de netinvesteringen fors toegenomen. Zo zijn de jaarlijkse investeringen van Stedin in vijf jaar tijd gegroeid van €0,6 miljard in 2019 tot €1,1 miljard in 2024.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 22
Forse investeringen leiden tot hogere tarieven Om de transitie naar een nieuw energiesysteem mogelijk te maken en de toegang tot energie te waarborgen, moeten we de komende jaren nog veel meer investeren. Uit recent onderzoek in opdracht van Netbeheer Nederland blijkt dat wij samen met de andere netbeheerders in de periode van 2024 tot 2040 circa €236 miljard moeten investeren in netinfrastructuur voor elektriciteit, gas, warmte en waterstof. Een beperkt deel van deze investeringen wordt bij aanleg of aanpassing van een aansluiting in rekening gebracht bij de betreffende klant. Het overige deel – netto-investeringen van circa €219 miljard – wordt gedurende de levensduur van de netten vanuit de transporttarieven vergoed door alle (binnenlandse) afnemers van energie. Op basis van deze investeringsprognose verwachten we voor elektriciteit een verdubbeling tot verdrievoudiging van de nettarieven tussen nu en 2040. Dit is exclusief inflatie. Voor gas verwachten we een beperkte stijging van de tarieven, ondanks dalende netbeheerkosten. Dit komt doordat het aantal gasaansluitingen eveneens afneemt.
Stijgende energierekening, maar investeringen zijn cruciaal Voor onze klanten is uiteindelijk de totale energierekening van belang, inclusief leveringskosten en belastingen. Deze energierekening zal naar verwachting oplopen in de komende jaren, waarbij het aandeel netbeheerkosten stijgt. We beseffen dat het om aanzienlijke bedragen gaat. Tegelijkertijd zijn investeringen in netinfrastructuur cruciaal voor de energietransitie en de Nederlandse economie. Zo stelt onderzoeksbureau BCG in een recente publicatie dat het volle elektriciteitsnet in Nederland de maatschappij jaarlijks zo’n €10 tot €40 miljard kan kosten.
Hoe houden we de kosten beheersbaar? Stedin maakt zich zorgen over deze stijgende kosten en de gevolgen hiervan voor huishoudens en bedrijven. Om de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk te houden, zijn tijdige en duidelijke ontwerpkeuzes nodig voor het energiesysteem. Ook is het belangrijk om nieuwe en bestaande netinfrastructuur flexibeler te benutten. Een beter benut net is een betaalbaarder net. Samen met de andere netbeheerders pleiten we voor een nieuwe verdeling van de netkosten en zijn we actief betrokken bij verschillende onderzoeken naar mogelijke maatregelen.
Het kabinet heeft in de Voorjaarsnota 2024 opdracht gegeven tot een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) naar de bekostiging en financiering van de elektriciteitsinfrastructuur. Als netbeheerder zijn wij hier nauw bij betrokken. Het eindrapport van het IBO wordt in het eerste kwartaal van 2025 verwacht en moet leiden tot concrete aanbevelingen.
Invoeding van groen gas Hoewel netbeheerders geen wettelijke aansluitplicht hebben voor groen gas, wil Stedin de invoeding van groen gas wel zo veel mogelijk stimuleren. Door de toenemende invoeding van groen gas in ons netwerk lopen we in sommige regio’s echter al tegen beperkingen aan in de beschikbare netcapaciteit. Dit betekent dat we ons gasnet moeten uitbreiden en versterken om te kunnen voldoen aan de groeiende invoeding van groen gas en om de bijmengverplichting veilig en betrouwbaar te faciliteren.
Overvol stroomnet Door grenzen aan ervaren personeel en beschikbare ruimte overstijgt de vraag naar elektriciteit en nieuwe of zwaardere aansluitingen wat we momenteel kunnen bijbouwen. Daardoor raken de landelijke en regionale stroomnetten overvol. Dit zorgt voor file op het elektriciteitsnet: netcongestie. Gevolg is dat toegang tot energie niet langer een vanzelfsprekendheid is. Niet alleen bedrijven, maar ook huishoudens kregen in 2024 te maken met het niet kunnen terugleveren van hun opgewekte energie. We weten dat dit voorlopig zo blijft en dat het pijnlijke gevolgen heeft voor onze klanten. Dat gaat ons aan het hart. We spannen ons tot het uiterste in om de gevolgen van een overvol stroomnet voor klanten te beperken, de wachtlijsten zo snel mogelijk in te lopen en handelingsperspectief te bieden voor klanten die helaas op de wachtlijst staan.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 23
Congestiegebieden TenneT in Stedin-gebied In 2024 hadden grootverbruikklanten binnen grote delen van het Stedin-verzorgingsgebied te maken met congestie op het landelijke hoogspanningsnet van TenneT. Dit betrof de gehele provincie Zeeland voor afname, het Rotterdamse havengebied en omgeving voor afname en de gehele provincie Utrecht voor afname en invoeding. Op 5 december 2024 kondigde TenneT ook congestie aan voor afname op het hoogspanningsnet in de provincie Zuid-Holland. Samen met TenneT werken we aan het versneld realiseren van netuitbreidingen. We onderzoeken technische oplossingen en werken aan allerlei maatregelen om de piekbelasting op specifieke momenten te beperken. Om gebruikers die wachten op een aansluiting toch te kunnen bedienen, zetten we alternatieve oplossingen in, zoals flexibel vermogen of het gebruiken van de storingsreserve; een reservekabel of transformator die is bedoeld voor wanneer een stroomkabel kapot gaat.
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 24
Situatie op stroomnet Utrecht is nijpend
Extra maatregelen voor Utrechts stroomnet 250MW vermogen nodig tussen 2026 en 2029
Het elektriciteitsnet in de Flevopolder, Gelderland en Utrecht (FGU) staat onder druk. De netwerken van TenneT, Liander en Stedin zijn daar nauw met elkaar verbonden. Daarom heeft een overbelasting in één provincie invloed op de andere. Om de betrouwbaarheid van de stroomlevering te garanderen, werken provincies, netbeheerders en ministeries samen met marktpartijen en brancheorganisaties aan maatregelen die het netwerk kunnen ontlasten en ruimte houden voor de woningbouwambitie. Op 25 april 2024 informeerde de minister van Klimaat en Energie de Tweede Kamer dat een deel van de maatregelen voor netcongestie in eerste instantie in de provincie Utrecht wordt toegepast. Het pakket maatregelen moet de piekvraag naar elektriciteit in de provincie verkleinen. Zo stimuleert het pakket het netbewust elektrisch laden van voertuigen, het bouwen van netbewuste nieuwbouw met als voorbeeld de Utrechtse stadswijk Merwede, het gebruik van hybride warmtepompen in bestaande woningen en het anders inregelen van warmtepompen. Verder vergroten we de ruimte op het net. Dit doen we door netuitbreidingen en het bijplaatsen van regelbare opwek van elektriciteit. Verder belasten we het net waar mogelijk zwaarder. De verwachting is dat het maatregelenpakket op de korte termijn het elektriciteitsnet ontlast.
We hebben in 2024 een risico-afweging gemaakt op basis van meerdere scenario’s (waaronder ook een lager groeiscenario). Hieruit hebben we besloten om in november nog geen wachtrij voor kleinverbruikers in te stellen. In 2025 zullen we opnieuw een afweging maken. Het risico op stroomstoringen is nog steeds onverminderd groot waardoor het instellen van een wachtrij een reële optie is. We houden de ontwikkelingen en impact op het stroomnet uiteraard nauwlettend in de gaten. In het voorjaar van 2025 geven we een nieuwe update met mogelijke stappen. Belangrijk is dat er geen nieuw beleid wordt ingevoerd dat elektrificatie in de provincie verder stimuleert.
HOOGSPANNINGSNET
VERDEELSTATION
MIDDENSPANNINGSNET
LAAGSPANNINGSNET
Potentie van extra maatregelen (in MW) Technische ingrepen voor 2029
30
Regelbare opwek
60
Netbelasting tijdelijk vergroten
40
Netondersteunende opslag
50
Begrenzen transportcapaciteit op landsgrenzen
0
Congestiemanagement voor bedrijven
30
Net-efficiënte installaties bestaande bouw
75
Netbewuste nieuwbouw
60
Netbewust laden elektrische voertuigen
85
Wachtrijen voor kleinverbruik aansluitingen
0 0
20
40
60
80
100
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 25
Congestie op de regionale netten Stedin heeft in 2024 19 congestiegebieden afgekondigd voor het regionale elektriciteitsnet. Het ging om diverse gebieden in de provincies Zuid-Holland en Zeeland, waar klanten voor het eerst met een vol stroomnet te maken kregen. Nieuwe aanvragen om (meer) stroom terug te leveren of (meer) stroom af te nemen komen op een wachtlijst. Op drie plekken in ons gebied is er zowel congestie voor opwek als afname. In de visualisatie hiernaast worden deze gecombineerd gepresenteerd.
Congestiegebieden Stedin Congestiegebieden TenneT Afname Invoeding
1 6 8 19
In een aantal gebieden is nu zowel door TenneT als door Stedin congestie afgekondigd. Dit betekent dat er zowel op de netten van TenneT als op die van Stedin gebrek is aan transportcapaciteit. Wordt er door toepassing van congestiemanagement op het hoogspanningsnet van TenneT ruimte gevonden? Dan krijgen klanten op de wachtlijst niet automatisch (meer) transportcapaciteit zolang de congestie op de netten van Stedin niet óók is opgelost. Transparante communicatie over de timing van het oplossen van knelpunten is daarom essentieel. Voor meer informatie over hoe wij dit doen, zie de paragraaf Transparante communicatie in Bouwen aan meer netcapaciteit. Het totale aantal congestiegebieden in ons verzorgingsgebied eind 2024 is 40. Er zijn verschillende oorzaken voor congestie. Vooral toenemende aanvragen voor zon-op-land, zon-opdak, windparken en toenemend energieverbruik door consumenten en kleinzakelijke klanten zorgen voor een vol stroomnet. Dit toenemende verbruik komt bijvoorbeeld door het elektrisch laden van voertuigen en het elektrisch verwarmen van woningen. We monitoren ons werkgebied continu op toenemende netbelasting, zodat we op tijd maatregelen kunnen treffen.
28
27 30
31
3
32 36
12
26
25 2
Netbeheerders bepalen door onderzoek naar congestiemanagement of er door het schuiven van verbruik of teruglevering door grote klanten, ruimte op het elektriciteitsnet kan ontstaan. Dit noemen we flexibel vermogen bij klanten. Als door het aangeboden flexibel vermogen ruimte op het elektriciteitsnet ontstaat, kunnen de klanten op de wachtlijst een aansluiting met transportcapaciteit krijgen. In sommige gebieden ligt dat echter anders. Daar is de druk op het stroomnet zo groot dat alle ruimte nodig is om het groeiende stroomverbruik op te vangen en zo de energievoorziening betrouwbaar te houden.
21 22 23 24
20
7 9
10
14
29 33
11 13
4
16
15
17
18
34
35
37 38 39
TenneT 1 Heemstede 2 Haven Rotterdam & Goeree Overflakkee 3 Provincie Zuid-Holland 4 Provincie Utrecht 5 Provincie Zeeland Stedin 6 Mijdrecht 7 Baarn 8 Woerden 9 Maarssenbroek 10 Bilthoven 11 Amersfoort 12 Oudenrijn 13 Driebergen
5
40
14 Nieuwegein 15 Houten-Oost 16 Doorn 17 Veenendaal 18 Wijk bij Duurstede 19 Den Haag Centrum-Noordwest, Scheveningen en Duindorp 20 Nootdorp en Ypenburg-Oost 21 Waddinxveen - Piet Stuurmanweg 22 Waddinxveen - Schielandweg 23 Reeuwijk en Gouda-Noord 24 Waarder en Driebruggen 25 Berkel en Rodenrijs - Noordeinde 26 Waddinxveen - Doelwijk 27 Berkel en Rodenrijs - Kleihoogt/ Centrum Noord 28. Bleiswijk – Bergschenhoek
29. Zuidplas - 2e Tochtweg 30 Tinte 31 Rotterdam-Zuid en omliggende gemeenten I 32 Rotterdam-Zuid en omliggende gemeenten II 33 Gedeelte Drechtsteden en centraal Molenlanden 34 Alblasserwaard-Oost, Vijfheerenlanden West Betuwe-Noordwest 35 Dordrecht Centrum en – Oost 36 Hoeksche Waard en Zuidelijk Dordrecht 37 Tholen en Schouwen-Duivenland (Noordring) 38 Walcheren-Noord 39 Vlissingen-Oost havens 40 Zuid-Beveland
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 26
Groeiende wachtlijsten Als we in een gebied congestie aankondigen, plaatsen we nieuwe aanvragen voor (extra) transportcapaciteit in dat gebied op de wachtlijst. Per jaareinde 2024 stonden 1.600 aanvragen van grootverbruikklanten op de wachtlijst voor transportcapaciteit voor afname en 563 aanvragen van grootverbruikklanten voor invoeding. Ten opzichte van de situatie aan het eind 2023 betreft dit een toename van respectievelijk 115% / 856 klantaanvragen voor afname en 58% / 208 klantaanvragen voor invoeding. Daarbij hebben we in 2024 36 klanten op de invoedingswachtlijst van transportvermogen kunnen voorzien. Daarnaast verwacht TenneT in de provincie Zeeland in de loop van 2025 extra flexibel vermogen te kunnen contracteren. Dit is uiteraard goed nieuws en gaat ons helpen bij het inlopen van de wachtlijsten. Tegelijkertijd zal het inlopen van de wachtlijsten tijd kosten vanwege de genoemde uitdagingen op het gebied van ruimte, technici en materialen.
Teruglevering
Op onze website geven we een maandelijkse update over congestie in ons verzorgingsgebied. Daar is ook een actuele wachtlijst voor transportcapaciteit te vinden voor grootzakelijke klanten, en informatie over hoe deze klanten verdeeld zijn over verschillende provincies en of het om afname- of invoedingscongestie gaat. Tot slot geven we, waar mogelijk, informatie over de stappen die we nemen om de congestie te managen en op te lossen en op welke termijn we dit verwachten.
Teruglevering
Vermogen (MW) op wachtlijst
Vermogen op wachtlijst
141,2
-12,3
300
-22,8
296,9
2024
296,9 190,8 2023
200
190,8
100 0 Eind december 2023
Nieuwe en Afgehandeld Geannuleerd aangepaste aanvragen
Eind december 2024
Aantal aanvragen op wachtlijst
Aanvragen op wachtlijst
293
600
-36
-49
563
2024
563 355 2023
400
355
200 0 Eind december 2023
Nieuwe en Afgehandeld Geannuleerd aangepaste aanvragen
Eind december 2024
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 27
Prioriteren wachtlijst met klantaanvragen
Vermogen (MW) op wachtlijst
Afname
Vermogen op wachtlijst
1.165,2
1.500
-1,3
-412,4
2024
1.179,7 428,2 2023
1.179,7
1.000 500
428,2
0 Eind december 2023
Nieuwe en Afgehandeld Geannuleerd aangepaste aanvragen
Eind december 2024
Aantal aanvragen op wachtlijst
Afname
Aanvragen op wachtlijst
994
-4
-134
1.500
1.600
2024
1.600 744 2023
1.000 744
Per 1 oktober 2024 past Stedin maatschappelijk prioriteren toe in congestiegebieden. Dit is het gevolg van het codebesluit dat de ACM op 18 april 2024 heeft genomen. Met maatschappelijk prioriteren kunnen klanten die binnen bepaalde maatschappelijke kaders vallen voorrang krijgen bij het toewijzen van transportcapaciteit. Er zijn drie categorieën waarvoor prioriteit aanvragen mogelijk is: 1 Congestieverzachters (teruglevering- en afnameverzoeken), per situatie te bekijken; 2 Veiligheidsfuncties (afnameverzoeken), zoals brandweer en politie; 3 Basisbehoeften (afnameverzoeken), zoals onderwijs en woonbehoefte. Categorie 1 heeft de hoogste prioriteit, daarna 2 en 3 en daarna overige aanvragen. Binnen deze categorieën geldt het principe ‘first come, first serve’. Voorrang voor de één, betekent langer wachten voor de ander. Daarom gaan we zorgvuldig om met het prioriteren van de wachtlijst en de aanvraag voor prioriteit. De klant levert hiervoor bewijsstukken aan, waarmee hij aantoont te voldoen aan de vereisten. Stedin doet een check op volledigheid en toetst op vormvereisten. Prioritering betekent overigens niet dat op de plekken waar prioriteitsaanvragen worden gedaan sneller extra ruimte op de elektriciteitsnetten beschikbaar komt. Het betekent wel dat op het moment dat er ruimte beschikbaar komt, de wachtlijst in de geprioriteerde volgorde wordt afgehandeld.
500
In 2024 hebben we 28 klantaanvragen geprioriteerd op basis van de bovenstaande categorieën.
0 Eind december 2023
Nieuwe en Afgehandeld Geannuleerd aangepaste aanvragen
Eind december 2024
Introductie
Bestuursverslag
Duurzaamheidsverklaring
Jaarrekening 2024
Overige gegevens
Aanvullende informatie Stedin Groep Jaarverslag 2024 | 28
Waardecreatie Stedin werkt aan duurzame waardecreatie voor de langere termijn. We nemen onze verantwoordelijkheid voor een duurzame en eerlijke manier van werken, in samenwerking met onze ketenpartners. Ons uitgangspunt daarbij is onze Strategie 2023-2027. Deze toetsen we jaarlijks aan de hand van een analyse van de waardeketen, de materiële thema’s daarbinnen en ons stakeholderveld.