9 Stedin - jaarverslag 2022.pdf

Dit betreuren we omdat elektrificatie naast efficiency en afschakelen de enige verduurzamingsmaatregel is die een bedrijf nú kan nemen. Tegelijkertijd is er ook iets positiefs in te lezen; verduurzamingsplannen die we in 2025 hadden voorzien zijn versneld uitgevoerd. Deze situatie laat dus zien dat de verduurzaming in het HIC echt op stoom is. Cluster Energie Strategieën Stedin voert een actieve dialoog over verduurzamingsplannen met de zware industrie in de CES-clusters Rotterdam–Moerdijk en in de Schelde–Deltaregio. De grootste impact van de verduurzaming van deze partijen komt bij de landelijke netbeheerders terecht, zeker wanneer industriële klanten hun processen in één keer elektrificeren (TenneT) of overstappen op waterstof (Gasunie). We zien ook dat bedrijven in stappen verduurzamen. Dit wordt dan mogelijk in eerste instantie door Stedin gefaciliteerd. Ook is er een CES voor de Decentrale industrie. Eerste analyses en schattingen laten zien dat elektrificatie richting 2050 kan leiden tot een forse extra capaciteitsvraag verspreid over het Stedin-verzorgingsgebied. Deze analyse maakt ook inzichtelijk waar de meeste groei in de capaciteitsvraag wordt verwacht en op welke stations die tot knelpunten kan leiden. In deze gebieden benaderen we de regionale industriële grootverbruikers van gas actief en vragen naar hun verduurzamingsplannen.

Deze proactieve aanpak leidt tot een actieve dialoog tussen Stedin, haar klanten, overheden en collega-netbeheerders om verduurzamingsplannen inzichtelijk én uitvoerbaar te maken.

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

048

Stedin levert elektriciteitsaansluiting voor een van Europa's grootste biobrandstoffabrieken in Rotterdam Een aanvullende elektriciteitsaansluiting is nodig om de nieuw te bouwen biobrandstoffabriek van elektriciteit te voorzien. De fabriek wordt gebouwd op Shell-terrein Pernis. Het dichtstbijzijnde transportstation dat dit vermogen kan leveren, ligt op 1,5 km afstand. De afstand is niet de uitdaging, wel het kabeltracé: dit moet één van Nederlands drukste gebieden doorkruisen, zowel boven- als ondergronds. Daar zijn onder meer de opslagtanks van Shell, het hoofdspoortracé van ProRail en de A15 met verkeersknooppunt Beneluxplein. Een technisch uitdagend kabeltracé van 1900 meter lang, waarvan 1600 meter een gestuurde boring (HDD) met een dieptepunt van ruim 35 meter. De kabel is vanwege de lengte van de boring speciaal geproduceerd voor dit tracé. In 2022 is de uitvoering gestart.

Data (Safe House) Om onze horizon te verleggen en onderbouwd verder te kijken (en handelen) dan individuele klantaanvragen werkt Stedin nauw samen met partners, onder andere op het vlak van data. Zo heeft Stedin in 2022 de Energiemixstudie mede mogelijk gemaakt, waarin we voor het eerst met data die de industrie zelf heeft aangeleverd hebben gekeken naar kosteneffectieve transitiepaden in de Rotterdamse haven. Met die informatie kunnen we onze scenario’s verder verscherpen en de dialoog met de industrie concreter maken. Daarnaast is in 2022 hard gewerkt aan de realisatie van het Data Safe House, een platform waar industrie en netbeheerders veilig en afgeschermd data over toekomstig energiegebruik kunnen uitwisselen. Het platform is in het derde kwartaal live gegaan met een eerste data-uitwisseling. Volgend jaar ligt de focus op meer deelnemers, betere datakwaliteit en een ondersteunend beleidskader vanuit het Rijk. Deze manier van data uitwisselen is ons belangrijkste gereedschap om vraag naar en aanbod van infrastructuur zo goed mogelijk op elkaar aan te sluiten, nu en in de toekomst. Hoe meer bedrijven hieraan meedoen, hoe beter het beeld wordt. We roepen bedrijven dus actief op om mee te doen.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Project Gridmaster: Adaptieve investeringsstrategieën Project GridMaster heeft als doel om modellen en methoden te koppelen waarmee we in staat zijn de vele onzekerheden binnen de transitie van de industrie te verkennen, voor zowel de gas-, warmteals elektriciteitsinfrastructuur. Het project geeft inzicht in mogelijke transitiepaden, de benodigde infrastructuur en bijpassende investeringsstrategieën. Samen met TenneT, Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam, Provincie Zuid-Holland, Gemeente Rotterdam, SmartPort, TU Delft, Siemens, Quintel en TNO hebben we vele scenario’s en potentiële investeringsstrategieën verkend. GridMaster heeft in het Haven Industrie Cluster Rotterdam geleid tot inzicht over de benodigde investeringen voor de verschillende scenario's. Hiermee zijn de (mogelijke) gevolgen van de elektrificatieslag inzichtelijk gemaakt.

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

049

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

050

Aanvullende informatie

Investeren in infrastructuur Ook in 2022 hebben we volop geïnvesteerd om meer netcapaciteit te creëren. We zetten alles op alles om congestie te voorkomen. De kracht zit in het vinden van een balans tussen het investeren in nieuwe energie-infrastructuur en het optimaal benutten van onze netten; bijvoorbeeld met de mogelijkheden die onze klanten hebben om flexibel om te gaan met hun energieverbruik en -consumptie. Daarover zijn we intensief in gesprek met onze klanten. Investeringen in onze netten De investeringen die we in 2022 in onze gereguleerde netten hebben gedaan, zijn onderdeel van het investeringsplan 2022 - 2024. Hierin staan de uitbreidings- en vervangingsinvesteringen voor de elektriciteitsen gasnetten. In 2022 investeerden we in totaal € 712 miljoen waarvan € 700 miljoen in onze gereguleerde netten. De totale investeringen waren daarmee € 25 miljoen hoger dan in 2021.

Klantgedreven

Netgedreven

Slimme meters

Overige 410

351 248

254

235 77

47

2018: € 607 mln

272

258

75

59

2019: € 646 mln

276

268

48

252

36

24

2020: € 620 mln

€ 59 miljoen hoger dan in 2021. Een deel van de geplande netgedreven investeringen liep vertraging op door planningswijzigingen van de klant, de omgeving (bijvoorbeeld door langer durende vergunningstrajecten) en/of schaarste van materiaal bij aannemers. Hierdoor hebben we niet de gehele scope waar kunnen maken. Tegelijkertijd stegen de prijzen als gevolg van schaarste, waardoor de investeringen in lijn met de begroting zijn. Uiteindelijk hebben we onze doelstelling op het waarmaken van de netgedreven scope elektriciteit en gas met respectievelijk een score van 93% en 96% niet geheel kunnen waarmaken.

32

2021: € 687 mln

34

16

2022: € 712 mln

Investeringen in onze netten (in € mln)

Klantgedreven investeringen De klantgedreven investeringen vinden plaats op verzoek van klanten en overheden (reconstructies). Deze waren in 2022 € 252 miljoen. Dat is € 11 miljoen lager dan verwacht (€ 16 miljoen lager dan in 2021). Dit wordt veroorzaakt door minder investeringen in reconstructies. Wij verwachten dat de klantgedreven investeringen in de komende jaren hoog blijven, mede gedreven door het tempo van de energietransitie en de gestegen energieprijzen. Zowel vraag als aanbod zijn beweeglijk. Hierdoor blijft het plannen en bijsturen van deze investeringen uitdagender en belangrijker dan voorheen. Netgedreven investeringen Netgedreven investeringen zijn de investeringen die we doen om de capaciteit en kwaliteit van het huidige net te borgen en verbeteren. Hieronder vallen het vervangen en verzwaren van stations en netten. In 2022 hebben we € 410 miljoen netgedreven investeringen gedaan. Dat is financieel in lijn met de begroting en

Netgedreven investeringen Realisatie gasnetwerk Aantal primaire gasaansluitingen vervangen Aantal gasstations vervangen Aantal km gasleidingen (uitbreiding & vervanging)* Aantal km brosse leidingen vervangen Resterende aantal kilometer brosse leidingen* Realisatie elektriciteitsnetwerk Aantal vervangen MS installaties** Aantal volledige saneringen van aansluitingen (vervangen)** Realisatie HS / Transportprojecten (o.b.v. aantallen) Realisatie MS / LS projecten (o.b.v. euro)** Aantal middenspanningsruimtes (uitbreiding & vervanging)* Aantal km kabels (uitbreiding & vervanging)* * **

Target 26.384 137 n.b. 215 1.014 Target 30 13.428 100% 100% n.b. n.b.

Op basis van GIS data van begin februari 2023; 2022 informatie nog onvolledig door nog te verwerken mutaties. Exclusief realisatie regio Zeeland

2022 22.403 163 231 200 1.046 2022 19 14.104 107% 89% 285 715

2021 29.040 127 256 193 1.229 2021 27 12.195 95% 76% 432 998

2020 23.126 227 140 1.422 2020 6.065 100% n.b. 436 1.059

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Slimme meters Onze investeringen in slimme meters waren in 2022 € 34 miljoen. Dat is € 2 miljoen lager dan in 2021 en minder dan begroot als gevolg van het uitstel van de grootschalige opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in het kader van het afschaffen van de salderingsregeling. Op dit moment heeft 84,7% (2021: 82,4%) van de huishoudens in Stedin-gebied een slimme meter. Vanuit het wetsvoorstel voor de afbouw van de salderingsregeling wordt een geschikte meter verplicht, deze meter kan zowel de levering als de teruglevering van stroom apart meten. Eind 2022 voldoet bijna 87% van alle meters in Stedin-gebied aan de criteria van een geschikte meter. Er zijn namelijk ook niet-slimme meters die voldoen aan de mogelijkheid om de teruggave af te lezen. Deze dienen echter handmatig te worden doorgegeven door de klant. Overige activa De overige investeringen waren in 2022 € 16 miljoen (€ 16 miljoen lager dan in 2021),waarvan € 4 miljoen in het telecommunicatienetwerk. Het doorschuiven van de investeringen in stoom en warmte binnen NetVerder zorgt voor € 15 miljoen lagere investeringen dan begroot.

Bijna 2 trafohuisjes per werkdag gebouwd in 2022 Stedin heeft dit jaar 478 nieuwe trafohuisjes in haar verzorgingsgebied geplaatst. Dat is minstens één nieuw huisje per dag. Reden: steeds meer mensen verduurzamen hun huis of bedrijf. Stedin beheert al zo’n 26.500 trafohuisjes in Utrecht, Zeeland en Zuid-Holland. In het trafohuisje wordt middenspanning omgezet naar laagspanning, zodat het gebruikt kan worden in huis. Daarnaast maken ze ook het laden van auto’s in de buurt mogelijk en transporteren ze duurzame elektriciteit van de zonnepanelen die op de daken liggen. Een trafohuisje is dus een onmisbaar knooppunt. Waar zo’n huisje komt te staan luistert nogal nauw, want niet alle plekken zijn even geschikt. Ze moeten bijvoorbeeld aan de openbare weg staan op een centrale plek in de wijk. Daarnaast moeten monteurs van Stedin er goed bij kunnen voor werkzaamheden of het verhelpen van een storing. Stedin plaatst de trafohuisjes in samenwerking met de gemeente. De buurt wordt bij het plaatsen van een nieuw trafohuisje geïnformeerd en waar mogelijk betrokken.

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

051

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Vier in 2022 gerealiseerde investeringen uitgelicht 1. Vervangen hoofdverdeelstation Vlissingen-Oost Het station bedient grote industriële klanten in de haven. Het verouderde hoofdverdeelstation hebben we vervangen en we hebben de capaciteit uitgebreid. Naast de bestaande 30 kV-installatie, hebben we een 21 kV-installatie geplaatst. Om zon- en windinitiatieven aan te sluiten, is er een complexe boring van 1,5 km lang en 50 meter diep onder de Sloehaven gemaakt. Deze initiatieven leveren straks evenveel duurzame elektriciteit als ongeveer 36.000 huishoudens in een jaar verbruiken. Hiermee wordt in één klap respectievelijk 16% en 7% van de resterende doelstelling voor duurzame opwek door wind en zon van het Zeeuws Energieakkoord behaald.

2. Uitbreiden capaciteit Broekvelden - Bodegraven In het gebied rond Bodegraven hebben we de capaciteit flink uitgebreid. Langs de A12 tussen Gouda en Bodegraven hebben we 10 km aan 50kV elektriciteitsverbindingen aangelegd. Daarnaast hebben we de 10kV-installatie uitgebreid op het station Broekvelden.

3. Gebiedsontwikkeling Kop van de Beer - Rotterdam Op de Kop van de Beer ontwikkelt de Haven Rotterdam een ‘Food Hub’ van ca. 60 hectare. De Kop van de Beer is de noordwestelijke punt van het Havengebied Europoort. Grotere voedselbedrijven zoals Innocent Drinks vestigen hier productielocaties. Voor de energievoorziening hebben wij er een 25/21 kV-transformatorstation gerealiseerd, dat inmiddels in bedrijf is.

4. Nieuw transformatorstation - Amersfoort In Amersfoort zijn we bezig om 4 van onze stations flink te verbeteren. We verwijderen of vervangen verouderde componenten, vernieuwen het 50/10kV-transformatorstation en leggen nieuwe velden aan. Op deze manier waarborgen we de kwaliteit én verhogen we de capaciteit voor dit gebied. De werkzaamheden voor 3 van de 4 stations zijn in 2022 afgerond.

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

052

Van lange naar middellange en korte termijninvesteringsplannen Een aanpassing aan het transportnet heeft een doorlooptijd van vele jaren. Om deze aanpassingen tijdig in gang te zetten, is een masterplan nodig voor de langetermijnontwikkeling van het elektriciteitsnet van Stedin. We hebben ons verzorgingsgebied opgedeeld in 18 gebieden waarvoor we zo'n masterplan met een scope tot 2050 hebben opgesteld. De grootste onzekerheid is de toekomstige ontwikkeling van de vraag naar energie. Deze onzekerheid proberen we te ondervangen aan de hand van beschikbare nationale en Stedin-scenario’s. Om tot de juiste investeringen te komen, vergelijken we de alternatieven op basis van het ‘minimale spijt’-principe. Dit helpt ons om in situaties met grote onzekerheid desinvesteringen te voorkomen en tijdig vergunningsprocedures in gang te zetten. Geplande investeringen De masterplannen zijn richtinggevend voor ons Strategisch Investeringsplan (SIP) 2022-2037. Eens in de twee jaar stellen we vanuit het SIP het investeringsplan (IP) op. Het IP 2022-2024 is in april 2022 vastgesteld. De beschikbare inzichten over de opwek van elektriciteit vanuit onder andere de RES zijn opgenomen in de scenario’s.

Ook is bij het opstellen van het plan gebruik gemaakt van actuele klantinformatie en erkende landelijke en regionale beschikbare bronnen, zoals doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving, SDE++-aanvragen en publieke en private projectontwikkelingen. Op www.stedin.net/investeringsplan staat meer over de investeringen in Utrecht, Zeeland en Zuid-Holland. Via deze link is op een interactieve kaart van ons werkgebied te zien aan welke projecten we werken.

RePowerEU Terwijl het ambitieuze EU-klimaatpakket ‘Fit for 55’ de stappen van de Brusselse beleidscyclus doorloopt, presenteerde de Europese Commissie in 2022 vanwege de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis alweer het volgende klimaatplan: REPowerEU. Via REPowerEU wordt de afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen zo snel mogelijk afgebouwd en worden de Europese klimaatambities flink opgeschroefd. Een greep uit de Europese ambities voor 2030: 45% van het totale energiegebruik moet hernieuwbaar zijn, waarvan ten minste 600GW zonne-energie, 35 miljard m3 groen gas en 10 miljoen ton hernieuwbare waterstof. De komende jaren moeten deze ambities naar landelijk beleid worden vertaald.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Congestie We werken er hard aan om congestie zo veel mogelijk te vermijden. Tegelijkertijd is de grens van de capaciteit van het hoogspanningsnet van TenneT in zicht in meerdere delen van het land. Dit raakt ook grootverbruikklanten in ons werkgebied; in de Rotterdamse haven, Goeree-Overflakkee en de provincie Utrecht. Zodra er congestie is in het hoogspanningsnet veroorzaakt dit congestie in het betreffende gebied van de regionale netbeheerder. Daarom is de samenwerking met TenneT voor ons cruciaal.

Provincie Utrecht Havengebied Rotterdam Regio Middelharnis Noordring

Congestiegebieden Stedin Congestiegebieden Tennet

Bedrijventerreinen Dordtse Kil III en IV

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

053

Congestiegebieden TenneT 1. Haven Rotterdam en Goeree-Overflakkee • Congestie op afname, onderzoek loopt In een groot deel van de Rotterdamse haven (Europoort, Botlek en Pernis) en de regio’s Voorne-Putten, Goeree-Overflakkee, Hoek van Holland en Hoogvliet gaan Stedin en TenneT onderzoeken of het elektriciteitsnet efficiënter benut kan worden met behulp van congestiemanagement voor de afname van elektriciteit. Het hoogspanningsnet zit in deze regio’s nagenoeg aan de maximale capaciteit door een sterk groeiend aantal (verzwarings)aanvragen voor elektrificatie van industriële processen en het aansluiten van onder andere elektrolysers, e-boilers, walstroom en e-logistiek. De aanvragen bij elkaar betreffen 650 megawatt (MW) en werden in uiteenlopende scenario’s pas voorzien richting 2030. De groei van 650 MW is vergelijkbaar met 4 keer het vermogen van de stad Delft op een piekmoment. De uitkomst van het congestiemanagementonderzoek verwacht TenneT in de zomer van 2023. De structurele oplossing is de uitbreiding van capaciteit voor deze regio en bestaat onder meer uit het bijplaatsen van drie transformatoren. Naar verwachting is dit tussen 2027 en 2029 gereed. Meer informatie op www.stedin.net. 2.

Provincie Utrecht • Congestie voor opwek, tot op zekere hoogte congestiemanagement mogelijk waardoor merendeel wachtlijst transportrechten heeft gekregen • Congestie op afname, onderzoek loopt In 2021 is in de provincie Utrecht congestie afgekondigd vanwege transportbeperkingen van TenneT. Uit het onderzoek naar congestiemanagement blijkt dat voor een groot deel van onze wachtlijst capaciteit beschikbaar komt om nieuwe klantaanvragen (>3x80 ampère) terugleververmogen te bieden. In overleg met onze klanten op volgorde van de wachtlijst - bespreken we hoeveel vermogen voor teruglevering is vrijgekomen. In november 2022 is door TenneT ook een vooraankondiging gedaan van structurele congestie voor afname van elektriciteit. TenneT voert het onderzoek uit naar de mogelijkheden van congestiemanagement en verwacht de uitkomst in de zomer van 2023. Ook verwacht TenneT door uitbreidingswerkzaamheden aan het hoogspanningsnet de huidige knelpunten in 2029 op te lossen. In de afgelopen twee jaar is in de provincie Utrecht voor 265 MW aan transportvermogen aangevraagd. Dit is vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van de stad Utrecht op een piekmoment. Meer informatie op www.stedin.net/utrecht.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Nieuwe code voor congestiemanagement Toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft op 25 mei 2022 nieuwe regelgeving gepubliceerd voor het toepassen van congestiemanagement. Met deze nieuwe spelregels krijgt Stedin meer mogelijkheden om op plaatsen waar het net zijn maximale capaciteit heeft bereikt flexibel met energievraag- en aanbod om te gaan totdat de netuitbreiding gerealiseerd is. Hierdoor kunnen we de beperkt beschikbare ruimte van het elektriciteitsnet efficiënter benutten en ontstaat er eerder ruimte voor nieuwe klanten, zoals producenten van groene stroom. Door de nieuwe regels kunnen ook producenten die grootschalig duurzame energie opwekken tegen een financiële vergoeding meedoen aan congestiemanagement. Is in een gebied het stroomaanbod of -vraag groter dan het netwerk aankan? Dan kan de netbeheerder via het platform GOPACS een oproep aan (markt)partijen doen om meer of juist minder elektriciteit te gebruiken of op te wekken. De (markt)partijen geven vervolgens aan tegen welke prijs zij dit willen doen. Als de netbeheerder vervolgens de biedingen accepteert, doet de producent of verbruiker wat die heeft beloofd en krijgt daarna een financiële vergoeding.

Stand van zaken in de drie congestiegebieden van Stedin In 2022 heeft Stedin voor het eigen regionale netwerk geen nieuw congestiegebied aangekondigd. 1. Dordtse Kil • Congestie voor opwek, heronderzoek loopt Sinds september 2021 kunnen nieuwe duurzame projecten op bedrijventerreinen Dordtse Kil III en IV hun opgewekte energie niet terugleveren aan het elektriciteitsnet. Dat kan weer als de netuitbreiding gereed is (medio 2025). Door de nieuwe code voor congestiemanagement hebben we meer mogelijkheden voor congestiemanagement. Op 10 november startte Stedin daarom een marktuitvraag. Hiermee maken we ruimte vrij op het elektriciteitsnet en kunnen we mogelijk eerder meer klanten aansluiten. We verwachten in het eerste kwartaal van 2023 het heronderzoek naar aanleiding van de nieuwe code voor congestiemanagement gereed te hebben. Meer informatie op www.stedin.nl/dordtsekil. 2. Middelharnis • Congestie op opwek, heronderzoek loopt

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

054

In Middelharnis wordt op piekmomenten bijna drie keer zoveel elektriciteit opgewekt als wordt gebruikt. Hierdoor moeten we veel opgewekte elektriciteit van het eiland af transporteren. De afgelopen 10 jaar is hier al voor ruim € 100 miljoen in geïnvesteerd en de komende jaren plaatsen we extra transformatoren die een investering van een kleine € 7 miljoen vergen. In het eerste kwartaal van 2023 is het heronderzoek naar aanleiding van de nieuwe code voor congestiemanagement gereed. Naar verwachting is er vanaf begin 2024 meer ruimte voor nieuwe teruglevering omdat dan de extra transformatoren in bedrijf worden genomen. Meer informatie op www.stedin.net/middelharnis.

Congestie in Middelharnis voorkomen Op zaterdag 19 maart werd in en rond Middelharnis zoveel zonne- en windenergie opgewekt en zo weinig elektriciteit verbruikt, dat er een piek in de teruglevering is ontstaan. De kans op overbelasting van het net en een storing is dan heel groot. Wij hebben direct contact opgenomen met een producent van zon- en windelektriciteit. Die heeft meteen zijn productie naar beneden gebracht. Zo hebben we met hulp van de producent een storing voorkomen.

3. Zeeland: Schouwen-Duiveland en Tholen • Congestie voor opwek, heronderzoek loopt In het najaar van 2020 is structurele congestie afgeroepen op Schouwen-Duiveland en Tholen. Samen met TenneT werken we aan oplossingen om het elektriciteitsnet hier te versterken. Hiervoor plaatsen we op zowel Schouwen-Duiveland als Tholen nieuwe transformatoren, verbonden met een nieuw aan te leggen 150 kV verbinding naar Bergen op Zoom ter vervanging van de bestaande 50kV-Noordring. Deze is naar verwachting uiterlijk medio 2027 operationeel. Ook in deze gebieden roepen we partijen op om, tegen een vergoeding, flexibiliteit aan te bieden. Dit heeft inmiddels geleid tot een eerste contract met Zeeuwind voor Windpark Noorpolder. Meer informatie op www.stedin.net. Op Schouwen-Duiveland en Tholen doen we een pilot met een ‘Non-Firm Aansluit- en Transportovereenkomst’. Met deze overeenkomst kunnen we klanten wel aansluiten in congestiegebieden, maar hebben ze geen garantie dat ze altijd elektriciteit op ons net kunnen terugleveren en/of van ons net kunnen afnemen. Met de klant maken we afspraken dat de productie-installatie minder of niet teruglevert als het net overbelast dreigt te worden.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Eerste contract voor flexibel elektriciteitsvermogen volgens nieuwe netcode getekend Stedin, duurzame energiecoöperatie Zeeuwind en Gabri Hoek B.V. hebben op 25 november als eersten in Nederland een ‘congestiemanagementcontract’ getekend voor Windpark Noordpolder volgens de nieuwe netcode elektriciteit. Hierdoor kan structurele filevorming op het elektriciteitsnet worden vermeden en ontstaat potentieel 10 megawatt extra ruimte op het lokale elektriciteitsnet van Tholen en Schouwen-Duiveland. Totdat de structurele netuitbreiding is gerealiseerd in 2027 profiteert iedereen in het gebied hiervan omdat het bijdraagt aan de leveringszekerheid. Windpark Noordpolder ontvangt een vergoeding voor de geleverde flexibiliteitsdiensten. De samenwerking moet het begin zijn van vele volgende flexcontracten.

Wachtlijst Vanwege congestie staan eind 2022 228 bedrijven en instellingen op onze wachtlijst om aangesloten te worden voor in totaal 194 MW (In Utrecht staan 141 klanten op de wachtlijst, in Zuid-Holland 47 en in Zeeland 40). Bij 188 van de 228 bedrijven op de wachtlijst gaat het om teruglevering en bij 40 om afname van elektriciteit met een vermogen van 40 MW. In ons werkgebied hebben we een leveringszekerheid van 99,9959%. De klanten die op een wachtlijst staan hebben echter een leveringszekerheid van 0% van de aanvraag. Het spijt ons zeer dat wij hen geen nieuwe transportcapaciteit kunnen bieden. We doen er dan ook alles aan om congestie te voorkomen en onze netten zo goed mogelijk te benutten. Impact van de congestie Als congestiemanagement niet mogelijk is, geldt de congestie in alle gebieden alleen voor grootverbruikers met een aansluiting groter dan 3x80 ampère. Consumenten kunnen zonnepanelen blijven plaatsen en elektriciteit terugleveren. Wanneer congestiemanagement wel mogelijk is, maken we met klanten afspraken dat zij het net minder gebruiken op specifieke momenten. Hierdoor ontstaat ruimte voor andere klanten, zodat deze in principe geen hinder ondervinden van de congestie. Er geldt een maximum voor de omvang van congestiemanagement. Klanten waarmee afspraken zijn gemaakt, worden hiervoor gecompenseerd.

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

055

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

056

Transportschaarste voorkomen Flexibiliteit Als we een probleem in ons net voorzien door een specifieke aanvraag, gaan wij in gesprek met de klant over wat die wil afnemen en/of opwekken. We laten zien wat wel kan, bieden perspectief en hebben een gesprek over het al dan niet inzetten van flexibiliteit zodat we stroompieken kunnen verminderen. Met klanten die flexibiliteit leveren, werken we met zogenaamde ‘capaciteitsbeperkingscontracten’. Klanten krijgen een financiële compensatie voor hun flexibiliteit. Uitgaven aan flexibel regelvermogen Om flexibel regelvermogen in de praktijk in te kunnen zetten moeten verschillende afspraken gemaakt worden tussen Stedin en de partij die flexibel regelvermogen aanbiedt, waaronder afspraken over de vergoeding. Dit is een lastig speelveld. Enerzijds moet de vergoeding voldoende zijn om deelnemers te verleiden – deze dienen er niet op achteruit te gaan. Anderzijds hebben - vanuit het kader van een vastgesteld budget - de kosten voor flexibiliteit een direct effect op het aantal klanten dat door congestiemanagement aangesloten kan worden. Hoe hoger de kosten voor flexibel regelvermogen, des te minder klanten van de wachtrij geholpen kunnen worden en weer capaciteit kunnen krijgen. Stedin kiest voor 'op kosten gebaseerde vergoedingen' voor de inzet van flexibel regelvermogen.

Dit betekent dat klanten bij het terugregelen van een zonnepark een vergoeding van Stedin ontvangen die gelijk is aan de omzet die ze gehad zouden hebben op de 'day ahead markt' bij de verkoop van energie. GOPACS GOPACS is een gezamenlijk platform van de regionale en landelijke netbeheerders waarop ze gezamenlijk en efficiënt flexibiliteit inkopen, afstemmen en coördineren. Het platform sluit aan op bestaande handelsplatformen waarbij deelnemende partijen in een specifiek netgebied aangeven tegen welke prijs zij bereid zijn meer of minder elektriciteit te verbruiken of terug te leveren. Zodra er een knelpunt op het net dreigt, doet de netbeheerder een oproep om flexibel vermogen te bieden. In het afgelopen jaar was een duidelijke toename te zien van deelnemers op het platform. GOPACS telt in 2022 721 aansluitingen verdeeld over 27 trading companies. In ons verzorgingsgebied zijn dat 219 (2021: 150) aansluitingen bij 7 trading companies. Dit jaar is er door Gopacs (voor alle netbeheerders incl. TenneT) bijna 182 GWh aan flexibiliteit geleverd met een ‘waarde’ van ruim € 59,5 miljoen (2021: 140 GWh/ € 35 miljoen). De ‘waarde’ is in dit geval het verschil tussen de koop- en verkooporders (dus wat de netbeheerder betaalt). We verwachten dat GOPACS door de nieuwe code congestiemanagement steeds vaker door ons zal worden ingezet.

Flexchallenge In april dit jaar startten we een marktconsultatie onder de naam ‘Stedin Flexchallenge’. Hierbij dagen we bedrijven uit om met ons mee te werken om het elektriciteitsnet beter te benutten. Dit kunnen ze doen door op piekmomenten minder of juist meer elektriciteit af te nemen of terug te leveren. De Flexchallenge focust zich nu op 2 gebieden waar we verschillende dingen willen leren: 1. Netgebied Spijkenisse. Hier verkennen we de mogelijkheden om een netverzwaring te voorkomen of uit te stellen door de geleidelijke toename in de vraag naar elektriciteit te faciliteren. 2. Congestiegebied Schouwen-Duiveland & Tholen. In dit gebied onderzoeken we of we met behulp van flexibel vermogen ruimte kunnen creëren voor nieuwe grootschalige zon/wind initiatieven voor de opwek van elektriciteit tijdens de periode dat er congestie is. Onze oproep heeft geleid tot maar liefst 30 oplossingen van zeer verschillende partijen, verdeeld over grofweg drie categorieën: flexibiliteit in duurzame opwek door zon en wind, flexibele bedrijfsprocessen en opslag. In de beide gebieden ziet Stedin kansen om daadwerkelijk meer ruimte te creëren op het elektriciteitsnet. In de tweede helft van 2022 heeft Stedin vervolgstappen gezet om de organisaties met de direct inzetbare oplossingen te contracteren.

Dit heeft in 2022 onder andere geleid tot de eerste getekende overeenkomst voor het leveren van flexibiliteit. Stedin blijft zich inzetten om meer flexibiliteit te contracteren, zodat er voldoende flexibele capaciteit beschikbaar komt om klanten die in de wachtrij staan aan te sluiten.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

057

Energie Collectief Utrechtse Bedrijven Begin 2022 is er op initiatief van het Energie Collectief Utrechtse Bedrijven (ECUB) een actieve samenwerking tussen Stedin, de gemeente Utrecht en de provincie Utrecht opgestart. Het doel: het net optimaal benutten. Het samenwerkingsverband realiseert met lokaal aangesloten bedrijven op het industrieterrein Lage Weide een gezamenlijke oplossing om te voorkomen dat het lokale net overvol raakt en ontwikkelingen geremd worden of tot stilstand komen. Die bedrijven hebben samen met het ECUB een lokale energiecoöperatie opgericht, om gedurende piekmomenten flexibiliteit te bieden in afname en/of teruglevering en zo collectief gebruik te maken van deze vrije ruimte. De partijen worden in een virtueel net samengebracht en delen daar de capaciteit met elkaar. Piekmomenten voorkomen we zoveel mogelijk door flexibele vermogensvraag (zoals e-laadinstallaties en warmte-koudeopslag slim aan te sturen). Als er toch een piekmoment is, wordt de beschikbare netcapaciteit aangevuld met energie uit batterijen en indien nodig met lokale fossiele opwekcapaciteit zoals een gasgenerator. Door de combinatie van realtime metingen, slimme sturing en piekopwekvoorzieningen maken we maximaal gebruik van de beschikbare netcapaciteit.

Benutten van onze netten We hebben, naast het inzetten van flexibiliteit, nog verschillende instrumenten die gericht zijn op het maximaal benutten van het bestaande energienet. Stedin ontplooit hiervoor diverse initiatieven zonder de leverbetrouwbaarheid in gevaar te brengen. Voorbeelden hiervan zijn het loslaten van de storingsreserve en cable pooling. Storingsreserve loslaten en opweksturing Als een stroomkabel kapot gaat en de storingsreserve niet meer beschikbaar is om de elektriciteit om te leiden, werken we met opweksturing. Dit is het met een stuurbox decentraal en op afstand sturen van opwekvermogen (van zon en wind) in het geval van storingen of onderhoudswerkzaamheden. Met deze dienst zijn wij in staat om grote opwekkers, zoals zon- en windparken, tijdelijk af te remmen in hun productie. Zo kunnen we in geval van een storing toch de storingsreserve gebruiken en de duur van die storing beperken. Hiermee borgen we de hoge betrouwbaarheid van ons elektriciteitsnet. Samen met commerciële partners en klanten Sunrock, Kieszon en Eneco heeft Stedin de dienst opweksturing ontwikkeld. Sunrock en Eneco werken dit jaar voor het eerst met een stuurbox in de gebieden Europoort en Dordtse Kil. In de Dordtse Kil gaat deze stuurbox met name helpen om uitval te voorkomen bij een storing. In 2022 hebben we de stuurbox bij drie klanten geplaatst.

Doordat we twee grote windparken (Kroningswind en Harde Zeewering) hebben aangesloten

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

kunnen we nu sturen op ruim 200 MW. Het is de ambitie om in 2023 bij 500 klanten een stuurbox te plaatsen. Vanaf volgend jaar wordt deze dienst ook geschikt gemaakt voor batterijen. Cable pooling Bij cable pooling kunnen we op één aansluiting zowel zon- als windopwek op één kabel combineren. Dit is van belang, want de totale capaciteit van een aansluiting wordt bij opwekinstallaties voor zon (12%) en wind (28%) maar beperkt benut. Het waait immers niet altijd en er is niet constant zon. Toch moet de aansluiting piekbelasting aankunnen. Bij cable pooling regelen we op piekmomenten, als de capaciteit van de aansluiting te klein is, het zonne- of windpark terug. Zo wordt de hoeveelheid verloren energie beperkt. Het rendement op een aansluiting kunnen we hiermee verhogen naar 39%, er zijn minder aansluitingen nodig en we kunnen meer opwekvermogen kwijt op het net. In 2022 zien we dat de markt nog niet zover is dat cable pooling tussen verschillende partijen wordt toegepast in Stedin gebied. De verwachting is wel dat deze optie door capaciteitschaarste steeds interessanter wordt. De onderlinge afhankelijkheid van partijen bij nieuwe initiatieven wordt hierbij nog als drempel aangedragen, evenals terughoudendheid bij financiers. Onbekend maakt immers onbemind.

Een voorbeeld waarbij de technische en economische voordelen van cable pooling worden gerealiseerd is het cable pooling ‘light’ project van Vattenfall, dat dit jaar is geopend op Goeree-Overflakkee waar wind, zon, en batterijen worden gecombineerd. Verruiming cable pooling Meerdere klanten hebben aangegeven gebruik te willen maken van cable pooling in situaties waarbij een opwekker en een afnemer betrokken zijn. Dit mag echter niet binnen de bestaande regelgeving. Deze schrijft voor dat cable pooling alleen plaats mag vinden in combinaties van zon en wind. Zon en wind zijn immers vaak complementair aan elkaar. Om onze netcapaciteit nog beter te benutten is een verruiming van de cable poolingregeling voor opwekkers en afnemers (waaronder batterij-exploitanten) voor Stedin en haar klanten interessant. Van het beter verdelen van het ‘éénrichtingsverkeer (alleen opwek)’ zijn we dan in staat om met dezelfde infrastructuur een groter deel van het net voor ‘tweerichtingsverkeer (opwek en afname)’ in te zetten. Omdat opwek en afname complementair zijn aan elkaar, hoeven partijen in tegenstelling tot cable pooling tussen opwekkers, bij incidentele momenten van harde wind en felle zon, hun opwek niet terug te schroeven. Dit vergemakkelijkt het maken van onderlinge afspraken.

Onder andere via het Landelijk Actieprogramma Netcongestie streeft Stedin ernaar om barrières voor haar klanten terug te brengen en bovengenoemde verruiming wettelijk mogelijk te maken.

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

058

Inzet batterijen ter voorkoming van congestie Sinds de aankondiging door TenneT van congestie in Limburg en Noord-Brabant zien we in ons werkgebied een verviervoudiging van het aantal aanvragen en het tienvoudige aan aansluitvermogen om batterijen aan te sluiten op het regionale elektriciteitsnet. In 2022 ging het om ruim 1350 MW. Dit staat gelijk aan ruim 3 keer het vermogen van de stad Den Haag op een piekmoment. De opgave is enorm, en het is voor Stedin niet mogelijk om deze vermogens zomaar in te passen. Batterijen zijn een belangrijk onderdeel van het energiesysteem van de toekomst. Slimme batterijen kunnen binnen enkele minuten worden ingezet om op te laden of te ontladen en kunnen zo helpen bij het oplossen en voorkomen van congestie, mits de juiste voorwaarden worden toegepast. De nieuwe batterij-aanvragen vragen juist veel reservecapaciteit van het netwerk in plaats van het net te ontlasten bij pieken. Zo laden ze vaak als een batterij leeg is en niet automatisch als er veel duurzame opwek is door bijvoorbeeld zon. Hierdoor ontstaat het risico op congestie. Stedin ziet het als haar maatschappelijke taak om onnodige congestie te voorkomen en wil daarom het liefst alleen partijen aansluiten die bereid zijn afspraken te maken. De wet staat niet toe dat Stedin selectief is in het aansluiten van klanten.

Toch zijn wij van mening dat er grond is om hierop te sturen omdat wij het niet solidair vinden dat enkele partijen de capaciteit van het elektriciteitsnet blokkeren. We zijn in gesprek met batterij-exploitanten om deze aanpak vorm te geven en om af te stemmen of deze voor alle partijen werkbaar is.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Slim investeren in onze netten Station HVS-Centrale is het meest bijzondere station van de regio Den Haag: de gevel van het pand heeft een monumentaal aanzicht. Ook staat het station in een dichtbevolkt gebied. In 2023 vervangen we de primaire installatie van de HVS-Centrale en vergroten de capaciteit met 50%. Vanwege de beperkte ruimte in de HVS-centrale hebben we met Siemens twee grote E-houses ontwikkeld en geplaatst die tijdens de verbouwperiode tijdelijk de functie overnemen van de HVS-Centrale. Hierdoor kunnen we veilig het bestaande station verbouwen en na de verbouwing alle verbindingen weer in de HVS-Centrale aansluiten. De E-houses zijn compact maar hebben alle functionaliteiten van het bestaande pand. In verhouding is de bouwperiode kort (ongeveer 1 jaar). Na de verbouwing van HVSCentrale zetten we de E-houses in bij andere stations.

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

059

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

060

Slimme netten, datatechnologie en innovatie Om de energietransitie mogelijk te maken, hebben we slimme netten nodig die inzicht geven in de kwaliteit en capaciteit van het net. Deze data vormen samen met de klantvraag belangrijke informatie om goede voorspellingen te maken waar in de toekomst mogelijk knelpunten kunnen ontstaan in ons net. Tegelijkertijd werken we met partners aan innovatieve oplossingen die de energietransitie kunnen versnellen. Om onze netten slim te besturen, plaatsen we slimme sensoren in onze laagspannings-, middenspannings- en transportnetten. Laagspanningsnet - de slimme meter

van gegevens zodat deze beschikbaar zijn voor de klant (bijvoorbeeld via de app van de energieleverancier) maar ook voor processen.

Beschikbaarheid slimme meterdata Netbeheerders moeten ervoor zorgen dat 97% van alle valide verzoeken van slimme meters met een stand worden beantwoord. Stedin behaalde een score van 96,8%. Door een aantal grote verstoringen in ons telecomnetwerk en het CTS portaal viel de performance terug gedurende een deel van het jaar. Voor een meter in storing kunnen meerdere verzoeken gedaan worden. Daardoor kan het beeld ontstaan dat meerdere meters in storing staan. Door te corrigeren voor deze herhaalverzoeken stijgt de score van Stedin van 96,8% naar 98,5%. In 2018 was de score bij Stedin nog 94%. Enorme stijging vraag naar energiedata Energieprijzen stijgen enorm. Dat heeft de behoefte aan energiedata van klanten flink versterkt. Het uitlezen van data via slimme meters is sectorbreed met 40% toegenomen ten opzichte van 2021. Ten opzichte van 2020 is deze stijging zelfs 160%. Stedin ontvangt zo’n 185 miljoen dataverzoeken per maand. Ondanks deze toename blijven we in staat om op een veilige, betrouwbare en efficiënte manier slimme-meterdata beschikbaar te stellen aan marktpartijen. Partijen die meterstanden opvragen zijn energieleveranciers op verzoek van klanten, maar ook onafhankelijke dienstaanbieders zoals energieapps (ook op verzoek van klanten). Dit toont aan dat klanten meer grip willen krijgen op hun energierekening. Marktpartijen hebben deze data nodig voor de opbouw

Resultaat

Target

98,0

94,0

2018

97,0

97,0

2019

97,2

97,0

2020

97,0

97,0

2021

Beschikbaarheid slimme meter data versus target

96,8

97,0

2022

Vanaf oktober 2020 zijn netbeheerders wettelijk verplicht een register van 24 maanden op te bouwen met dagstanden van alle slimme meters (meters die op verzoek van de klant ‘Administratief uitstaan’ zijn uitgesloten). Deze data zijn beschikbaar voor de leverancier van de klant. De vulgraad van dit register ligt bij Stedin op gemiddeld 99,5% per maand. Dit wil zeggen dat voor alle meters waarvan Stedin een dagstand beschikbaar moet hebben, dat dat in 99,5% van de gevallen ook gelukt is. Aan de privacy en security van de slimme-meterinfrastructuur worden hoge eisen gesteld. Eén keer per twee jaar vindt bij alle netbeheerders een uitvoerige externe audit plaats. Dan wordt getoetst of de privacy en security aan de kwaliteitscriteria voldoet.

In 2022 hebben we 47.870 slimme meters geplaatst. 84,7% van de huishoudens in het Stedin gebied heeft nu een slimme meter.

Connectiviteit voor het uitlezen van slimme meters Op connectiviteitsgebied zijn er de nodige ontwikkelingen geweest in 2022. Zo is er in samenwerking met Enexis en Alliander een gezamenlijke telecomstrategie ontwikkeld (‘Samen, Flexibel, Nu’). Het eerste initiatief uit deze strategie is de gezamenlijke aanbesteding van een simkaart (sector eSIM) met een bijbehorend management platform (RSP platform). Deze oplossing biedt ons een betere onderhandelingspositie naar operators voor mobiele datacommunicatie: we hebben geen lock-in meer waardoor we zonder een fysiek bezoek aan de meter de simkaart kunnen wisselen. Het voordeel hiervan is dat we zo makkelijk van het netwerk van een andere operator gebruik kunnen maken. Daarnaast hebben hiermee we de middelen in handen om de levensduur van de meter te verlengen.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

In 2022 bediende Stedin zich van 3 verschillende draadloze netwerktechnologieën voor de slimme meter; GPRS, CDMA en LTE-M. GPRS zetten we niet meer en CDMA nog slechts beperkt in voor nieuwe meters vanwege de uitfasering van deze technologieën. LTE-M is dus de leidende netwerktechnologie voor de komende jaren. Naast de LTE-M meter die op de frequentiebanden van de commerciële operators functioneert, werken we aan een LTE-M meter-die ook op de 450 MHz band werkt. Dit is de zogenoemde multibandmeter. Deze meter plaatsen we vanaf medio 2023. Zo is Stedin voorbereid op een eventuele overstap naar een privaat LTE-M-netwerk op de 450 MHz band. Naast deze ontwikkeling neemt Stedin samen met andere netbeheerders in Nederland deel aan een gezamenlijk initiatief met betrekking tot de volgende generatie meter, de Next Gen meter. Utility Connect is momenteel de vergunninghouder van het 450 MHz-spectrum. Stedin, Alliander en Westland Infra nemen van Utility Connect diensten af voor de verbinding van de slimme meters met CDMA-technologie. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is van plan de 450-MHz frequentieband te splitsen in twee delen (kavel A en B). Het definitieve verlengingsbesluit van het kavel A is op 22 november 2022 door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat gepubliceerd in de Staatscourant.

Dit betekent dat de vergunning tot halverwege 2035 in handen blijft van Utility Connect. Hiermee is de continuïteit van de slimme meters met CDMA-technologie geborgd. Het ontwerpbesluit over de heruitgifte van kavel B is deze zomer in consultatie gegaan. Hierop hebben Stedin, Alliander en Westland Infra hun zienswijze gegeven.

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

061

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Spanningskwaliteit Begin 2022 is de Gedragscode Slim Netbeheer goedgekeurd door de Autoriteit Persoonsgegevens. Hiermee is het onder strenge voorwaarden mogelijk om bepaalde slimme-metergegevens in te zetten voor netbeheer. Dat gaat vooral om het controleren van de spanningskwaliteit. De regionale netbeheerders willen die monitoren, omdat de impact op de privacy laag is en de maatschappelijke baten hoog. Zo krijgen we inzicht in welke klanten last hebben van afschakelende omvormers van hun zonnepanelen of van apparatuur die door lage spanning om veiligheidsredenen uitvalt. Na een succesvolle pilot waarbij data van de slimme meter gebruikt is om vast te stellen of de spanning te hoog of te laag is, voeren we deze nu uit in ruim 90% van het Stedin-werkgebied. We hebben geleerd dat het werkelijke aantal spanningsproblemen fors hoger is dan het aantal klachten dat binnenkomt bij Stedin. We hebben 30 clusters geïdentificeerd van laagspanningsnetten, veelal in buitengebieden en dorpen, waar de spanning niet altijd op orde is. Deze clusters pakken we proactief aan. Dat houdt in dat we de lokale spanningsproblemen verhelpen zonder dat hier een klantmelding of klacht aan vooraf ging. Wanneer we andere werkzaamheden in het laagspanningsnet plannen, gebruiken we steeds vaker de inzichten uit de slimme meter om te controleren of extra netverbeteringen nodig zijn.

In 2022 kregen we 1.510 meldingen van consumenten over spanningsproblemen. Dat is een stijging van 18% ten opzichte van het jaar daarvoor (2021: 1.279). Consumenten met afschakelende omvormers kunnen een melding doen bij Stedin als er door een installateur is vastgesteld dat in de huisinstallatie geen problemen zijn. We doen vervolgens onderzoek hoe dit te verhelpen. We kunnen een aanpassing doen in het lokale transformatorhuisje. Dit is een relatief eenvoudige klus. Werkt dat niet, dan moeten we elektriciteitskabels vervangen of een heel nieuw huisje plaatsen.

Middenspanningsnet In 2022 is gewerkt aan het ontwikkelen en testen van de derde generatie digitalisering in middenspanningsruimtes: DA3. Met deze technologie wordt inzicht verkregen in de belasting 'power quality' en omgevingscondities van het station en kan openbare verlichting flexibeler geschakeld worden. DA3 is de opvolger van de Smart Grid Terminals (SGT), Intelligente storingsverklikker (ISV) en DA2. De voorgangers communiceren via GPRS en deze communicatietechnologie eindigt per 2029. De ontwikkeling van DA3 verliep langzamer dan gedacht, omdat de afstemming met de leveranciers en het testen van het nieuwe product meer tijd vroegen dan voorzien. Ook het gebrek aan componenten (chips) als gevolg van materiaalschaarste speelde ons parten. Een tweede aandachtspunt was de implementatie in de vorm van het plaatsen, registreren

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

062

en op een goede manier in beheer nemen van de DA3. In 2023 gaan we circa 600 DA3 plaatsen, vanaf 2024 schalen we op. Deze uitrol leidt tot steeds meer netinzicht, in eerste instantie vooral op plekken waar we problemen voorzien. Transportnet De belangrijkste onderdelen van transport- en distributiestations zijn verder uitgerust met slimme apparatuur. Ondanks het feit dat we in de eerste twee kwartalen van 2022 last hadden van materiaal- en chiptekort, hebben 25 transportstations in 2022 een nieuw netautomatiseringssysteem gekregen. Hierin zitten 1.332 'Intelligent Electronic Devices' die de essentiële componenten beveiligen, de conditie van het transportstation op afstand monitoren en (de onderstations) op afstand bedienen. In Delft hebben we bijvoorbeeld een start gemaakt met het vervangen van het oude automatiseringssysteem in een groot 150/25/10kV transportstation. Deze werkzaamheden voeren we uit terwijl het transportstation in bedrijf blijft en energie aan de stad Delft levert. In 2023 denken we de vervanging van dit station in Delft af te ronden. Het materiaal- en chiptekort hebben we effectief weten op te lossen door een tweede leverancier te contracteren. Slimme netten voor nieuwe marktrollen Marktfacilitering is het leveren van tijdige en correcte data over energieverbruik van onze klanten aan marktpartijen en TenneT.

TenneT gebruikt deze gegevens voor de verrekening van de onbalansmarkt. Marktpartijen gebruiken deze gegevens voor de facturatie van hun diensten. In 2022 is de dienstverlening uitgebreid door levering van data aan partijen met nieuwe marktrollen, zoals de Congestion Service Providers (CSP’s). Deze providers kunnen Stedin helpen om congestie op het net te voorkomen, zolang het net nog niet is verzwaard. Bijvoorbeeld door als zonnepark tegen een vergoeding tijdelijk niet alle geproduceerde energie terug te leveren op een hele zonnige dag. Om de afstemming met (nieuwe) marktpartijen te verbeteren, is het Marktfaciliteringsforum (MFF) opgericht. Op dit nieuwe platform worden met name afspraken gemaakt over de uitwisseling van data tussen de marktpartijen. De Beheerder Afsprakenstelsel (BAS) is de nieuwe entiteit die deze afspraken implementeert in de centrale systemen en toeziet op een correct gebruik van de energiedata. Energiewet en marktrollen Met de inrichting van het MFF en BAS is de sector al voorgesorteerd op bepalingen uit de nieuwe Energiewet, die naar verwachting medio 2024 ingaat. De netbeheerders zijn via Netbeheer Nederland aangehaakt bij het uitdenken van een passend regulatoir kader voor alle nieuwe marktontwikkelingen.

Daarnaast zorgt de nieuwe Energiewet voor uniformiteit (er is geen splitsing meer tussen de Elektriciteits- en Gaswet) en de implementatie van diverse Europese regels.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Marktfacilitering: feiten en cijfers 2022 • Data verwerkt van 4,5 miljoen aansluitingen. • Transportkosten in rekening gebracht bij onze klanten: omzet van € 1.134 miljoen in 2022 (2021: € 1.104 miljoen). • Maandelijkse validatie van verbruik op ruim 50.000 grootverbruik en zakelijke aansluitingen. • Switches (naar een andere energieleverancier) van klanten op 394.501 aansluitingen verwerkt (2021: 685.196 aansluitingen). • Controles op 20.746 GWh getransporteerde hoeveelheid elektriciteit en 3.782 miljoen m3 gas in 2022 (2021 resp. 20.529 GWh en 4.907 miljoen m3). • Aantal aansluitingen zonder energiecontract 54.384 (2021: 51.094).

Meer inzicht in ontwikkelingen op het net met netrekenen Alle netrekendata hebben we overgezet naar een state-of-the art dataplatform. Hiermee is de nieuwe werkwijze met rekenen aan geplande netten voor heel Stedin beschikbaar. Ook kunnen we zo beter voldoen aan de toenemende vraag naar netanalyses. Momenteel ontwikkelen we voor alle spanningsniveaus in het Stedinnet nieuwe rekenschema’s waarmee we nog meer en betere analyses kunnen maken. Door de automatisering worden netgebieden sneller, actueler bijgewerkt en zijn netschema's completer. De basis hiervoor is gelegd in 2022. In 2023 kunnen veel bedrijfsonderdelen hier gebruik van maken en gaan we dit verder uitbreiden. Ook gaan we ons voorbereiden op het integreren van netrekenen voor het Zeeuwse gebied en voor gas. Stedin Telecom Netwerk Vanaf oktober 2018 neemt Stedin stapsgewijs in het hele Stedin gebied een nieuw glasvezelnetwerk (Stedin Telecom Netwerk) in gebruik. Dit moderne telecomnetwerk legt een dataverbinding naar alle automatiseringssystemen in transportstations en de grotere middenspanningverdeelstations in ons gebied. Hiermee krijgen we beter zicht op de werking van het energienet en leggen we het fundament voor het nog slimmer besturen ervan. In 2022 zijn de laatste verbindingen opgeleverd. Daarmee is ruim 1.000 km aan nieuwe glasvezelverbindingen en nieuwe apparatuur op 215 locaties in gebruik genomen.

Telecom is daarmee het derde netwerk van Stedin geworden.

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

063

Datagovernance Om te voldoen aan de eisen voor de ISO-27001 certificering is een nieuw data- en documentclassificatiebeleid ingevoerd. Medewerkers hebben een e-learning gevolgd en een toets afgelegd. Classificatie wordt ook standaard afgedwongen in de Microsoft365-producten. Hierdoor kan vertrouwelijke informatie beter beschermd worden. Om data beter vindbaar te maken - een randvoorwaarde om meer waarde uit data te halen - investeren we in het vastleggen van metadata. Dit jaar zijn de belangrijkste strategische en wettelijk verplichte rapportages opgenomen in het metadatasysteem. Hierbij is de route die data aflegt van bronsysteem tot rapportage vastgelegd. Ook zijn definities en verantwoordelijkheden beschreven. Dit ondersteunt de eigenaren van de rapportages bij het waarborgen van de kwaliteit van de rapportages.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

064

IN GESPREK MET RUUD NIJS EN DAVID PETERS 2022 zag een enorme groei in het aantal batterij-aanvragen. Batterijen zijn belangrijk in de energietransitie en een mogelijkheid om optimaal gebruik te maken van ons net, maar ze brengen ook uitdagingen met zich mee. Daarover gaat onze CTO David Peters in gesprek met Ruud Nijs, CEO van GIGA Storage. ‘2022 is het eerste jaar van de grote versnelling in de batterijenmarkt’, start Ruud Nijs. ‘Het jaar ervoor was er nog grote aarzeling. Nu zie je veel partijen opstaan en samenwerken. De geopolitieke ontwikkelingen spelen daarin een rol, omdat we niet meer financieel en qua beschikbaarheid van energie afhankelijk willen zijn. Daarnaast speelt natuurlijk steeds meer de congestie mee.’ David ziet ook dat de energietransitie voor het eerst ‘van het papier af is gekomen’. 'Je ziet dat alles op alle fronten in beweging komt. Opslag zagen we in onze modellen al lang als noodzaak voor het toekomstig energiesysteem. Nu zien we het echt, een ware tsunami.'

Je ziet dat alles op alle fronten in beweging komt. Opslag zagen we in onze modellen al lang als noodzaak voor het toekomstig energiesysteem. Nu zien we het echt, een ware tsunami Veranderpijn De groei van GIGA Storage laat iets zien van hoe hard die markt gaat: in vijf jaar tijd groeide het bedrijf naar 25 medewerkers met de twee grootste batterijen van Nederland onder beheer. Ruud ervaart niet zozeer groeipijn maar vooral veranderpijn. ‘Opslag kan echt helpen om congestie op te lossen. Nu zie je dat iedereen naar elkaar kijkt met regels uit de oude economie.’ Als batterij-exploitant (en ontwikkelaar) ziet hij met name twee uitdagingen: de wachtrij en de transportkosten. ‘Een netbeheerder moet op volgorde van aanvraag aansluiten. Je komt keurig achterin de wachtrij. Maar is dat wel logisch?

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Dan zijn er de transportkosten. Wij zijn volgens de wet producent én consument maar dat zijn we natuurlijk allebei niet. En als consument betaal je de volle transportkosten. Dit terwijl we kunnen helpen om congestie te voorkomen.’ Lijntjes opzoeken De huidige situatie betekent soms buiten de lijntjes kleuren, of in elk geval de lijntjes opzoeken. En dat brengt dilemma’s met zich mee. David: ‘Ik heb er geen moeite mee om anders naar de wachtrij of de transportkosten te kijken, als ik daardoor maatschappelijk gezien meer klanten kan aansluiten. In ruil daarvoor wil ik dan wel dat de batterijen optimaal het net helpen. En dat maakt het ingewikkeld: niet alle exploitanten zijn bereid om afspraken te maken. En als we geen afspraken maken, kunnen batterijen juist congestie veroorzaken.’ Ruud geeft aan dat zijn raison d’être als batterij-exploitant is om te helpen congestie op te lossen met batterijen in plaats van met gascentrales. Hij heeft weinig begrip voor exploitanten die dat doel niet voor ogen hebben. Wet- en regelgeving spelen daarbij een belangrijke rol. Daarbij moet het voor de exploitanten natuurlijk wel zakelijk realistisch blijven. ‘De transportkosten maken het lastig om de business case rond te rekenen. De truc zit hem in een lokaal verdienmodel – minder transporteren - en in IT-oplossingen: Internet of Technologie.

Uiteindelijk worden we steeds meer een IT-bedrijf, waarbij de algoritmes aangeven wat de beste tijden zijn om energie te kopen en verkopen.’ Puzzelstukje De flexibiliteit die opslag biedt is een belangrijk puzzelstukje in de energietransitie. Daar zijn David en Ruud het over eens. Tegelijkertijd blijft verzwaren van de kabels noodzakelijk, zegt David. 'Zonder verzwaren, dus meer kabels en meer stations, redden we het niet. Ook moeten we goed kijken hoe we slim op- en afregelen, zodat we de flexibiliteit goed inzetten.'

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Zonder verzwaren, dus meer kabels en meer stations, redden we het niet. Ook moeten we goed kijken hoe we slim open afregelen, zodat we de flexibiliteit goed inzetten. Wat zou Ruud doen, als hij op de stoel van David zou zitten? ‘In de eerste plaats de samenwerking blijven opzoeken, met alle gremia: van ACM tot commerciële partijen. Daarnaast zou ik een deel van de investering vooraf laten betalen door exploitanten. Op die manier scheid je het kaf van het koren.’ En andersom? David, lachend: ‘Vooral overal aansluiten!’ Zeker is wel dat de huidige tijd een pioniersfase is, die veel innovatie met zich meebrengt. Ruud: ‘Ik ga ervan uit dat het uiteindelijk een aanbestedingsmarkt wordt, waarbij we batterijen plaatsen op locaties die regionale netbeheerders aanwijzen.’ En de technologie, die zal heel snel gaan, denkt Ruud. ‘Dat vind ik onwijs gaaf. We lopen in Nederland hierin voorop. Technische universiteiten komen bij ons op bezoek, daar gebeurt ontzettend veel.’ We gaan nog veel onverwachte dingen zien de komende twee à drie jaar en niet alleen voor opslag, verwacht ook David. ‘De effecten ervan kunnen we nog niet 100% inschatten. Dat maakt dit een boeiende tijd.’

Ruud Nijs: CEO van GIGA Storage David Peters: Stedin-CTO

Aanvullende informatie

065

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

066

Aanvullende informatie

DUURZAME BEDRIJFSVOERING We werken aan veilige omstandigheden voor onze klanten, medewerkers en omgeving. Met vakbekwame en vitale medewerkers creëren we een sterk bedrijf. En met onze duurzaamheidsstrategie werken we aan een positieve impact voor mens en milieu. Daarbij houden we in het oog dat de energietransitie betaalbaar blijft. KPI's Veiligheid en security RIF LTIR Goed werkgeverschap Betrokkenheid Bevlogenheid Impact op mens en milieu Reductie CO2-uitstoot Financieel, economische prestaties Solvabiliteit FFO/Nettoschuldpositie *

Toelichting

Eenheid

Resultaat 2021

Target 2022

Resultaat 2022

Target 2023

Recordable Incident Frequency: het aantal arbeidsongevallen met verzuim, vervangend werk of medische behandeling per 200.000 gewerkte uren. Lost Time Injury Rate: het aantal arbeidsongevallen met verzuim per miljoen gewerkte uren.

ratio

0,76

≤ 0,90

0,91

≤ 0,90

ratio

0,54

≤ 1,90

0,52

≤ 1,90

Betrokkenheid is de mate waarin medewerkers zich verbonden voelen met de organisatie. Bevlogenheid is de mate van bezieling die medewerkers ervaren in het werk.

cijfer cijfer

7,8 7,6

≥ 7,9 ≥ 7,6

7,9 7,7

-* -*

Percentage reductie CO2-uitstoot bedrijfsvoering in tonnen Stedin t.o.v. 2018 (excl. gasnetverliezen)

%

-45

-36

-48

-50

Verhouding eigen vermogen ten opzichte van totaal vermogen. De mate waarin de nettoschuldpositie kan worden afgelost uit de kasstroom uit operationele activiteiten.

% %

45,6 11,3

≥ 40 12,0

44,4 10,1

≥ 40 12,0

Deze KPI’s worden in 2023 vervangen door de resultaten uit het motivatie-onderzoek op de cultuurwaarde ‘Vooruit’.

Inhoud

Onze toegevoegde waarde

Energiek doorpakken

Over ons

Strategie

Resultaten

Governance

Verslag RvC

Jaarrekening

Overige gegevens

Aanvullende informatie

067

Stedin's ESG-prestaties in één oogopslag De onderstaande voorbeelden laten zien welke resultaten we in 2022 hebben geboekt op de aan ESG gerelateerde onderwerpen: Milieu, Sociaal en Bestuurlijke aspecten. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we er nog niet zijn. In de paragrafen in dit hoofdstuk 'Duurzame bedrijfsvoering' en in 'Corporate Governance' leest u meer hierover.

Milieu

Sociaal

Bestuurlijk

• Reductie CO2-uitstoot eigen bedrijfsvoering (exclusief gasnetverliezen): -48% • Vergroening netverliezen elektriciteit: 100% • Circulariteit primaire assets: 36% • Vermindering gasgebruik eigen panden: - 43% • Elektrische personenauto's: 83% • Maatschappelijk verantwoord inkoopbeleid • Getekende gedragscode voor 54% van de bestedingen