Jaarrekening 2022 def.pdf

- 63 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Niet-sporters (Bron: meerdere bronnen)

60,0% Harderwijk

50,0% 40,0%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

30,0% 20,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

10,0% 0,0% 2012

2016

2020

* Tabel wordt in keer in de 4 jaar berekend. Eerstvolgende jaar is 2024

5.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Sportaccommodaties M. Companjen Mens en Maatschappij D. Kolk

Wat wilden we bereiken? Voldoende en goede sportaccommodaties, die afgestemd zijn op de wensen van de gebruiker en zo bijdragen aan de ambities van Harderwijk en Hierden. Zo maken we sport en bewegen toegankelijk voor al onze inwoners. Daarnaast is er aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot sporten en bewegen. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Faciliteren van een breed, uitdagend en toegankelijk aanbod van sportvoorzieningen • Het onderhouden en beheren/exploiteren van de gemeentelijke binnensport-accommodaties inclusief het zwembad, waardoor deze aansluiten bij de ambities van de gemeente Harderwijk, zoals beschreven in de beleidsnota sport. De accommodaties dienen te voldoen aan de eisen van het bewegingsonderwijs en zijn geschikt voor de verenigingen om wedstrijden te spelen en te trainen. • Het onderhouden van de buitensportaccommodaties op de diverse in Harderwijk en Hierden gelegen sportparken. Hiermee voldoen we aan de eisen van de sportbonden (o.a. KNAU, KNVB, KNHB) zodat de velden geschikt zijn om wedstrijden te spelen en te trainen. • Het onderhouden en beheren van openbare beweegplekken, zoals de kunstgrasveldjes, maar ook o.a. de skeelerbaan, pumptrackbaan, skatebanen en calisthenics park.

• Het uitzetten van beweegroutes in de stad, om zo het wandelen, hardlopen of skeeleren te bevorderen op een laagdrempelige manier Specifiek - Het uitzetten van twee nieuwe beweegroutes in de stad, in Stadsweiden/Slingerbos en in Frankrijk/Stadsdennen - Nieuwbouw Sypel wordt verder uitgewerkt. Naar verwachting wordt de bouw van het nieuwe zwembad afgerond aan het eind van het jaar. Daarna volgt de sporthal Sypel III in 2023. - In combinatie met de bouw van een energieneutraal zwembad, realiseren van verduurzaming van de rest van sportcomplex De Sypel. - Groot onderhoud en verduurzaming van diverse gymzalen en sporthallen.

- 64 -

Nieuw beleid Nieuwe afvalcontainers Ten gevolge van de nieuwbouw van het zwembad is er op het terrein van De Sypel geen ruimte meer voor het herplaatsen van de bestaande verouderde perscontainer. We werken toe naar een duurzame oplossing voor het plaatsen van ondergrondse vuilcontainers op of om het terrein van de Sypel. Het benodigde krediet hiervoor is € 20.000,-. Het jaarlijks benodigde budgetbedrag zal in de nieuwe exploitatiebegroting worden meegenomen. Nieuw automatiseringssysteem zwembad en binnensportaccommodaties Het automatiseringssysteem voor het zwembad en de binnensportaccommodaties is sterk verouderd (uit 2013). Dit systeem bestaat uit de verhuur van alle binnensportaccommodaties en uit kassa- / toegangs- en lesregistratiesysteem voor het zwembad. Het systeem moet vervangen worden, ook omdat de huidige leverancier per eind 2023 stopt met deze activiteiten. Er zijn destijds geen vervangingsinvesteringen opgenomen. Momenteel wordt een programma van eisen opgesteld, waarna de aanbesteding zal starten. Nadere advisering voor de begroting van 2023 volgt. Nieuwe exploitatiebegroting De bestaande exploitatiebegroting van De Sypel wordt in 2023 herzien, vanwege de nieuwbouw van het zwembad. De wijzigingen in de exploitatie ten gevolge van nieuwe derde sporthal worden in 2023 aangemeld en zullen per 2024 ingaan.

Kadernota Ombuigingen Onderhoud sportvelden Door sober en doelmatig beheer van de sportvelden, oftewel het puur technisch noodzakelijk (contractuele verplichtingen richting verenigingen) onderhoud uitvoeren is een besparing mogelijk van jaarlijks € 15.000. Mede door de investeringen van de afgelopen jaren wordt dit de komende vijf jaar zeker mogelijk geacht. Wat hebben wij er voor gedaan? • De sportterreinen zijn onderhouden conform het onderhoudsprogramma inclusief de ombuiging. • Beheer nog verder verduurzaamd door gerichtere bemesting, gerichter water geven en robotmaaiers. • Er zijn afspraken gemaakt om de fietsenstalling bij de Mezen aan te passen. • Er zijn welkomstborden met huisregels aangeschaft voor alle sportclubs. • Het nieuwe zwembad opent gefaseerd in het eerste kwartaal van 2023. Hierna wordt het oude zwembad gesloopt en kan de bouw van de sporthal, de leslokalen en de kantoren starten. Deze zijn begin 2024 gereed. Tegelijkertijd worden ook de personeelsruimte, de routing naar het nieuwe zwembad en de verruiming van de entreebalie opgepakt. • Ondanks beperkingen, ten gevolge van corona, ernstige stormschade bij de Sypel en de verbouwing van het zwembad, hebben we over 2022 per saldo een substantieel positief resultaat gedraaid voor zwembad en binnensportaccommodaties. • De omzetcijfers van het zwembad laten in 2022 een positief resultaat zien.

Er is een recordomzet van ruim € 337.000 aan zwemlessen gedraaid, ondanks eerder genoemde beperkingen. Een recordaantal kinderen heeft veilig leren zwemmen; er zijn over 2022 maar liefst 995 zwemdiploma’s uitgereikt. • In 2022 zijn - ondanks alle verbouwingsbeperkingen met nodige tocht en overlast, zieke collega’s en verplichte quarantaines – nagenoeg alle zwemlessen, alle zwemactiviteiten, alle beheerdersdiensten van de sporthal en alle receptiediensten door gegaan, dankzij de flexibele inzet van het hele team. • Verhuur van binnensportaccommodaties laat een licht lagere bezetting en omzetcijfers zien, met name veroorzaakt door de gevolgen van corona en lockdowns. Zo is het aantal huurders van de binnensportaccommodaties licht gedaald, waarbij kleine en particuliere huurders (tijdelijk) zijn weggevallen. • Compensatieregelingen van de Rijksoverheid zijn aangeboord, zoals TVS (tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties) en SPUK-zwembaden (specifieke uitkering zwembaden), die de lagere omzetten compenseren. Ook de kosten en omzetderving ten gevolge van stormschade is grotendeels gecompenseerd vanuit de verzekeringen.

- 65 -

•

• • •

•

5.3

Groot onderhoud en verduurzaming van de sportaccommodaties heeft aandacht. Zo zijn inmiddels alle gymzalen en sporthallen voorzien van duurzame LED-verlichting, in gymzalen gecombineerd met bewegingsmelders. De vloeren van gymzalen Vliepad en Houtkamp hebben in 2022 een vervangende facelift gehad. De doucheruimtes van gymzaal Houtkamp zijn afgelopen jaar volledig gerenoveerd. Alle gymzalen en sporthallen zijn, met het oog op legionella-preventie, voorzien van automatische spoeling. Een deel van de in 2022 geplande onderhoudswerkzaamheden is verschoven naar 2023, zodat duurzaamheidsmaatregelen nadrukkelijker geïntegreerd kunnen worden. In 2023/2024 wordt de exploitatiebegroting van het nieuwe zwembad herijkt en opnieuw berekend. In verband met diverse ontwikkelingen wordt de exploitatiebegroting geactualiseerd. Dit wordt verwerkt in de begroting van 2024/2025. De marktverkenning voor het nieuwe automatiseringssysteem voor zwembad en binnensportaccommodaties is afgerond en de aanbesteding wordt begin 2023 gestart. Nadere advisering voor de begroting volgt. Het offertetraject voor nieuwe afvalcontainers is opgestart; het jaarlijks benodigde budgetbedrag wordt in de nieuwe exploitatiebegroting van 2024 meegenomen De beweegroutes in Stadsweiden/Slingerbos (groen) en Frankrijk/Stadsdennen (geel) zijn aangelegd in samenwerking met AV Athlos.

Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

M. Pijnenburg Mens en Maatschappij M. Lensen

Wat wilden we bereiken? Culturele infrastructuur We zetten in op professionele culturele instellingen die een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers en Hierdenaren verzorgen en daarvoor optimaal samenwerken, zowel onderling als met amateurkunstinstellingen. Cultuur en bewoners Met het realiseren van een goed voorzieningen- en activiteitenniveau op het gebied van kunst en cultuur, worden bewoners en bezoekers van de gemeente Harderwijk gestimuleerd om kennis te nemen van- en deel te nemen aan een breed palet van culturele activiteiten. De inzet van vrijwilligers is daarbij onontbeerlijk, maar deze heeft sterk te lijden gehad onder de coronamaatregelen. Het is daarom belangrijk om vrijwilligers (terug) te winnen en te behouden. Kunst en cultuur zijn een belangrijke manier om deelname aan de samenleving te bevorderen. Wij stimuleren talentontwikkeling van de jeugd en faciliteren de relatie tussen kunst, cultuur en het onderwijs. Kunst in de openbare ruimte Wij willen kunst en cultureel erfgoed benutten om de uitstraling, betekenis en kwaliteit van de openbare ruimte in de gemeente Harderwijk te versterken. We willen dat kunst voor inwoners, bezoekers en bedrijven toegankelijk is. Kunst kan daarnaast ook een middel zijn voor de beleving van en een dialoog over de maatschappelijke kernwaarden.

Cultuur en economie We willen waar mogelijk culturele initiatieven en creatief ondernemerschap benutten als motor voor economische spin-off op basis van de rijke historie van de gemeente Harderwijk en het historisch centrum. Wij willen de stad als podium presenteren. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Versterking ondersteuning amateurkunstbeoefening; • Versterking cultuureducatie en talentontwikkeling; • Een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers en Hierdenaren. Benutting culturele initiatieven als motor voor economische spin-off en de stad als podium, op basis van de rijke historie van de gemeente Harderwijk en het historisch centrum; • Aandacht voor specifieke doelgroepen en het versterken van sociale cohesie; - 66 -

•

Versterking kunst in de openbare ruimte en benutting erfgoed om de kwaliteit van de openbare ruimte te versterken.

Nieuw beleid Kadernota Wat hebben wij er voor gedaan? Wat hebben wij bereikt: Versterking en doorontwikkeling Stad als Podium Coronabestendige huisvesting Theater Harderwijk op het Bouw en Infrapark Ondersteuning van de culturele instellingen bij de nadelen geleden door de coronamaatregelen, door middel van coulance bij subsidies en coronacompensatie Vernieuwde presentatie van de stadsgeschiedenis in het Stadsmuseum Harderwijk Bij de vernieuwde presentatie horende beeldencollectie in de binnenstad Het vaststellen door de raad van de Beleidsnota Kunst en Cultuur 2022-2025 “Voortbouwen op een stevig fundament”. Een cultureel klimaat waarin samenwerking en bereik hoog op de agenda’s van de culturele instellingen staan.

-

-

Wat hebben wij ervoor gedaan? De Stichting Podia Harderwijk gefaciliteerd om – mede in verband met de coronamaatregelen – de overstap van Theater Harderwijk van het Christelijk College Nassau-Veluwe naar het Bouw en Infrapark te maken, zodat de continuïteit van Theater Harderwijk optimaal is gewaarborgd. De pilot Meedoen moet Kunnen uitgevoerd. De evaluatie volgt in 2023. De culturele instellingen gefaciliteerd in hun streven om – ondanks de beperkingen van de coronamaatregelen – kunst en cultuur aan te bieden aan de inwoners van Harderwijk en Hierden De culturele instellingen gestimuleerd en gefaciliteerd om zo veel mogelijk samen te werken.

5.4 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Musea M. Pijnenburg Mens en Maatschappij M. Lensen

Wat wilden we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met musea, exposities, archeologie, heemkunde en historische archieven. Met de subsidies en andere bijdragen wordt de geschiedenis van Harderwijk en Hierden en de omliggende regio onderzocht, gepresenteerd en bewaard voor toekomstige generaties. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt voorzien in de beschikbaarheid van een regioarcheoloog, wordt het Streekarchivariaat in stand gehouden, worden door het Streekarchivariaat historische documenten gescand, wordt advies inwonnen over monumenten in onze gemeente en wordt het Stadsmuseum in stand gehouden, waar, naast exposities moderne beeldende kunst, ook de stadsgeschiedenis wordt gepresenteerd. Specifiek Nieuw beleid Wat hebben wij er voor gedaan? Wat hebben wij bereikt: Het Stadsmuseum is, na de ingrijpende renovatie en herinrichting van de stadsgeschiedenis, weer in bedrijf. De officiële heropening moest worden uitgesteld in verband met de coronamaatregelen en het Stadsmuseum heeft ook na de ingebruikname de deuren weer moeten sluiten in verband met de lockdown. Wat hebben wij ervoor gedaan? Het Streekarchivariaat is in stand gehouden. - 67 -

5.5 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Cultureel erfgoed M. Pijnenburg Stad en Omgeving M. Bouw

Wat wilden we bereiken? De tastbare geschiedenis van de gemeente Harderwijk (monumenten, archeologie en Cultuurlandschappen) op een verantwoorde manier te bewaren, onderzoeken, versterken en deze zichtbaar te maken voor Harderwijkers, Hierdnaren en bezoekers. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier • Beoordelen aanvraag omgevingsvergunningen voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten; • Toezicht houden op de uitvoering van de verleende omgevingsvergunning voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten: • Begeleiden en toezicht houden op onderhoud en restauratie van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten; • Subsidies voor onderhoud en restauratie van gemeentelijke- en rijks monumenten; • Archeologie en cultuurhistorie verwerken in ruimtelijke plannen en visies; • Begeleiden en beoordelen van archeologische onderzoeken en ondersteuning van vrijwilligers; • Ondersteuning van de monumentencommissie/ Commissie Ruimtelijke Kwaliteit; • (laten) inventariseren, waarderen en selecteren van cultuurhistorische waarden van gebouwen, archeologische vindplaatsen en andere cultuurhistorische waarden; • Aanwijzen van gemeentelijke monumenten; • Onderhouden/restaureren van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten in gemeentelijk eigendom: • Informatie/voorlichting over monumenten en archeologie; • Publieksgerichte activiteiten om cultuurhistorie onder de aandacht

te brengen. Specifiek Nieuw beleid Kadernota 1. Markering loop stadsmuur Het uitvoeren van een jaarlijks inspectie en onderhoud van de Ledverlichting van de markering loop stadsmuur op de Havendam voor jaarlijks een bedrag van € 2.750. 2. Archeologiekelder Strandboulevard Er is met betrokkenen een overeenkomst gesloten voor een bijdrage van € 99.999,- in de kosten voor archeologisch onderzoek aan de strandboulevard oost 16 en voor de bouw van een openbaar toegankelijke kelder waar de archeologische vondsten zijn te bezichtigen. Door de sterk stijgende bouwkosten wordt de kelder duurder dan waar in de overeenkomst rekening mee is gehouden. Deze aanmelding voorziet in een aanvullende bijdrage voor de bouwkosten van kelder van maximaal € 20.000,Overig nieuw beleid Het (laten) opstellen van een visie voor religieuze gebouwen (kerkenvisie). Hiervoor is via het gemeentefonds een rijksbijdrage van €50.000,- beschikbaar gesteld Ombuigingen Monumenten Het beschikbare budget voor het algemene werkbudget voor cultuurhistorie kan zonder verdere gevolgen met 10% naar beneden worden bijgesteld. Dit levert een besparing op van € 1.980. Wat hebben wij er voor gedaan? Regulier • Er zijn 33 subsidies verleend voor onderhoud aan gemeentelijke en rijksmonumenten.

• Onderhoud is gepleegd aan diverse monumenten, waaronder de stadsmuren • Subsidie is verleend voor het organiseren van Open Monumentendag - 68 -

Specifiek • •

•

De markering van de loop van de stadsmuur op de Havendam in de vorm van led lijnen en zit elementen van glazen bakstenen is opgeleverd. Er is begonnen met het opstellen van een visie voor alle religieuze gebouwen (kerkenvisie) in de gemeente Harderwijk. Met alle kerkeigenaren is gesproken over de toekomst hun gebouw, er is een cultuurhistorsiche analyse uitgevoerd en van elk gebouw is een zogenoemde kerkenpaspoort gemaakt. In 2023 zal de visie worden afgerond. De archeologische vondsten aan de Strandboulevard Oost 16 zijn in een nieuwe kelder geïntegreerd. Er is een stichting opgericht om de inrichting van de kelder verder vorm te geven. De verwachting is dat in 2023 de kelder toegankelijk is voor het publiek.

5.6 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld Media M. Pijnenburg Mens en Maatschappij M. Lensen

Wat wilden we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met de openbare bibliotheek, de podiumkunsten, de Cultuurwijzer, de lokale media-instelling en de verzekeringen en de onroerendzaakbelasting van de culturele instellingen. Al deze zaken hebben betrekking op een goede informatievoorziening van de inwoners van Harderwijk en Hierden. Hierbij wordt opgemerkt, dat gemeenten wettelijk verplicht zijn zorg te dragen voor de toegang van hun inwoners tot een openbare bibliotheek. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt de openbare bibliotheek in stand gehouden door de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe, worden via de Stichting Stad als Podium en de Stichting Podia Harderwijk de podiumkunsten en het Theater Harderwijk (tijdelijk gevestigd in het Bouw en Infra Park) ondersteund en wordt de Stichting Veluwe FM in stand gehouden. Daarnaast maakt de Cultuurwijzer het kinderen, jongeren en volwassenen mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met verschillende vormen van kunst en cultuur. Specifiek Nieuw beleid Wat hebben wij er voor gedaan? Wat hebben wij bereikt? Veluwe FM is aangewezen als lokale media instelling voor de gemeenten Harderwijk, Putten en Ermelo. Met de fusie van de drie lokale omroepen is het bereik gegroeid.

Door de samenwerking is een lokale omroep gecreëerd die professioneler en slagvaardiger is geworden. Wat hebben wij ervoor gedaan? We hebben, gezamenlijk met de gemeente Putten, de gemeente Ermelo positief geadviseerd om Veluwe FM te laten aanwijzen als lokale publieke media instelling. We hebben positief besloten op de jaarlijkse subsidie aanvraag van Veluwe FM. 5.7

Taakveld Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

M. Pijnenburg Stad en Omgeving K.J. Bakema

Wat wilden we bereiken? SAMEN KLEUREN WE DE STAD De gemeente levert een verzorgde basiskwaliteit en een goed functionerende openbare ruimte. Daarnaast stimuleren we bewoners en bedrijven om zelf initiatieven op te pakken en uit te voeren. Zo houden we de dynamiek die in de afgelopen periode is ontstaan vast. - 69 -

Om onze doelen te bereiken maken we gebruik van vijf thema’s: Natuurlijk Duurzaam, Burger en Bedrijfsinitiatieven & Sponsoring, Social Return, Eenvoud en differentiatie, Gezondheid en Vitaliteit. Stabiele natuurterreinen waarin de verschillende functies; natuur, recreatie en houtoogst op een maatschappelijk verantwoorde wijze tot hun recht komen en voor toekomstige generaties geborgd zijn. Net als in het stedelijk beheer maken we ook in het beheer van de natuurterreinen gebruik van vijf thema’s Doel van deze thema’s is het bevorderen van de realisatie van de doelen in het integrale gemeentelijke beleid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier • •

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie); Het plantsoen jaar rond op kwaliteitsniveau B. Onder kwaliteitsniveau B wordt verstaan: een vorm van onkruidbeheersing waarbij de nadruk ligt op de technische kwaliteit en beeldkwaliteit (beperkt mate van onkruid, de maximale hoogte is 30 cm). De jaarlijkse noodzakelijke vervanging realiseren. Dit betekent ca. 35.000,- m2 plantsoen en ca. 95 bomen; Een veilige speelomgeving handhaven waar voldoende mogelijkheden liggen voor het spelende en ontdekkende kind. Bosverjonging en bosverzorging Duidelijke keuzes in beheeraccenten Handhaving Klimaatverandering Bosvitaliteit De jaarlijkse noodzakelijke dunning realiseren, (100 ha met gemiddelde meerjaren opbrengst van c.a. 1.300 m3 per jaar); Uitvoering van Faunabeheerplan (Prov. Gelderland);

Specifiek Nieuw beleid • We vormen o.a. traditionele gazons om naar bloemrijke bermen • We planten extra bomen • Vergroten aandeel inheems hout • Bosverjonging • Natuurbrandbeheersing Kadernota Project Samen Mooier Vanuit amendement 7-7 bij de kadernota 2022-2025 wordt voorgesteld om in de begroting voor 2022 € 55.000 en voor de jaren 2023-2025 jaarlijks € 65.000 op te nemen. Hiermee wordt beoogd het project Samen kleuren we de stad weer vorm te geven met dit nieuwe project. Ombuigingen 1. Weiburg Binnen dit taakveld is voor dit onderwerp € 16.359 structureel beschikbaar voor o.a. belastingen en overige goederen en diensten. Indien tot herontwikkeling van dit gebied wordt overgegaan kan dit budget komen te vervallen. 2. Onderhoud groen Door een gunstige aanbesteding van het groen onderhoud in Stadsweiden zuid kan het budget met € 20.000 per jaar afgeraamd worden. 3. Bossen In het beheerplan is geld gereserveerd voor het plaatsen van rasters ter bescherming van nieuwe aanplant. We merken de afgelopen twee jaar dat we hiervoor niet het volledig geraamde bedrag nodig hebben en dat natuurlijke verjonging voldoende aanslaat. Het beschikbare budget kan structureel met € 10.000 verlaagd worden.

- 70 -

Wat hebben wij er voor gedaan? • Het groenonderhoud uitgevoerd middels daarvoor aanbestede werkomschrijvingen samen met bewoners en bedrijven. Ook dit jaar hebben we weer diverse bewoners initiatieven ondersteund in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld de Piet Heinlaan, waar de buurt gezamenlijk het plein opgeknapt heeft. • Een aantal vervangingsklussen zijn uitgesteld ivm het principe werk met werk maken en met name door het samen optrekken met civiele klussen die door beperkte middelen en sterke prijsstijgingen pas veel later uitgevoerd worden. • De boomfeestweek 2022 was na twee jaar geen boomfeestweek een groot succes, Veel scholen hebben meegedaan met de wandeling, de beheeractiviteit en uiteindelijk ook met het planten van bomen achter de Elzenhof. • De speeltoestellen onderhouden, allemaal 2 keer geïnspecteerd en in totaal 48 vervangen • Gestart met het vervangen van de skatebaan aan de Parkweg, het ontwerp is samen met de jeugd in concept klaar, we verwachten in 2023 te kunnen starten met de bouw • Stadsidee van 2021 het basketbalveld is afgerond. Voor 2022 zijn de winnaars druk bezig met de uitvoering (Discgolf en Boomhut) • Het bosbeheer uitgevoerd en 18 m3 hout verkocht. Afgelopen jaar is door de percelen die aan de beurt zijn en personele bezetting niet de gewenste houtoogst bereikt.

• Randzone heide de jonge berkjes dit jaar verwijderd voor het behoud van de heide samen met vrijwilligers. • Vanwege lopende procedure rechtbank en afstemming met werk provincie is werk Nassaulaan/Engelserf doorgeschoven naar eind 2024 • Strandeiland, nav ervaringen gebruik, aangepast zodat het de komende jaren weer intensief gebruikt kan worden en netjes onderhouden.

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 5 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Totaal Programma's PROG5 Sport, cultuur en recreatie Resultaat bepaling Baten

Baten - Totaal Lasten

Functie

TV51 - Sportbeleid en activering TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 - Musea TV55 - Cultureel erfgoed TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie TV51 - Sportbeleid en activering TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 - Musea TV55 - Cultureel erfgoed TV56 - Media TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie Dotatie - Totaal Ontrekking

Ontrekking - Totaal Resultaat bestemming - Totaal PROG5 Sport, cultuur en recreatie - Totaal Totaal Programma's - Totaal

TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV55 - Cultureel erfgoed TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV55 - Cultureel erfgoed TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Rekening 2021

Prim. begroting 2022

-155 -1.801 -79 -25 -117 -132 -2.309 1.041 3.396 2.816 583 716 777 3.829 13.158 10.849 0 227 227 -313 -97 -235 0 -645 -418 10.431 10.431

-114 -1.966 0 -54 -91 -274 -2.500 873 3.339 1.786 700 635 1.405 4.617 13.355 10.855 0 20 20 -17 0 -61 0 -78 -58 10.797 10.797

Totale begroting 2022

-30 -1.842 0 -79 -168 -274 -2.393 986 3.699 3.009 735 755 1.002 4.752 14.938 12.545 0 20 20 -19 0 -61 0 -80 -60 12.485 12.485

Rekening 2022

-14 -1.947 -25 -59 -257 -135 -2.437 896 3.419 2.619 732 817 929 4.315 13.726 11.289 160 20 180 -8 -84 -10 0 -102 78 11.367 11.367

Resultaat 2022

16 -104 -25 20 -89 139 -44 -90 -279 -390 -4 61 -73 -437 -1.212 -1.256 160 0 160 11 -84 50 0 -22 138 -1.118 -1.118

Financiële analyse jaarrekening 2022 ten opzichte van begroting 2022: Begroting 2022 Jaarrekening 2022 Verschil

12.485 11.367 -1.118

- 71 -

Het resultaat van Programma 5 is als volgt te verklaren: Onderwerpen Onderhanden werken Onderhanden werken neutraal Kapitaallasten Uren/doorbelastingen Corona TV 5.1 Open club TV 5.2 Sportaccommodaties; energielasten TV 5.2 Personele kosten De Sypel TV 5.2 Ontvangen vergoeding stormschade TV 5.3 Lagere kosten subsidies TV 5.6 Bibliotheek op school TV 5.7 Groen onderhoud Diversen Totaal

Voordeel -46 -65 -141 -11 -124 -30 -91 -55 -40 -190 -70 -225 -30 -1.118

Nadeel

Verwijzing toelichting 1

2 3 4 5 6 7 8 9

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaal overzicht van onderhanden werken wordt gegeven in paragraaf 4.6. 2. In 2022 zijn vanuit het rijk bijdragen ontvangen voor Tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties (TVS) en vanuit de specifieke uitkering IJsbanen en Zwembaden. Deze inkomsten hadden deels nog betrekking op 2021. Daarnaast is van de Tijdelijke subsidieregeling COVID-19 gemeente Harderwijk 2022 minder gebruik gemaakt dan wat aan budget beschikbaar was. 3. 2022 was een overgangsjaar naar Sportmanagement dat is uitbesteed aan Ga! Harderwijk. Daarvoor had de raad extra geld beschikbaar gesteld en dat hebben we niet geheel nodig gehad. Daarnaast zijn een aantal activiteiten niet uitgevoerd vanwege tekort aan capaciteit. 4. Bij de tweede bestuursrapportage is de begroting 2022 met een bedrag van € 230.000 bijgesteld i.v.m. te verwachten hogere energielasten. In werkelijkheid zijn de uitgaven lager uitgevallen dan de bijgestelde begroting. 5. In de begroting 2022 is rekening gehouden met personele uitbreiding in verband met uitbreiding van het zwembad. In 2022 is deze inzet nog niet nodig geweest in verband met de verbouwing van het zwembad. 6. De stormschade aan de Sypel is vergoed door de aannemers. 7. Na de covid-periode zijn evenementen moeizaam op gang gekomen.

Ook zijn er minder subsidieaanvragen dan verwacht binnengekomen en kon er vanwege minder beschikbare capaciteit door zwangerschap minder impulsen aan activiteiten gegeven worden. Tevens zijn er diverse kleinere subsidies teruggevorderd. 8. De kosten voor bibliotheek op school zijn ten laste gebracht van de rijksbijdrage onderwijs achterstanden beleid (OAB). 9. Op de diverse onderhoudsbudgetten is per saldo een bedrag over van € 275.000. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 191.000 te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve Herontwikkeling Zeeplein. E.e.a. conform raadsbesluit 9 maart 2023.

- 72 -

2.6

Programma 6 Sociaal domein

A ALGEMEEN Doelstelling De inzet van het beleid sociaal domein is gericht op meedoen mogelijk maken voor iederéén, het voorkomen van (verergering van) problematiek en individuele ondersteuning indien nodig: ● We willen de sociale samenhang in de samenleving behouden. We willen dat álle inwoners mee kunnen doen, ook als zij te maken hebben met beperkingen van welke aard dan ook. ● We zetten in op het voorkomen van (de verergering van) beperkingen. Door de voor-/ vroegtijdig inzet van lichte vormen van ondersteuning kan beroep op zwaardere, individuele vormen van ondersteuning en zorg (deels) voorkomen of uitgesteld worden. ● Als het nodig is, zetten we als gemeente individuele ondersteuning in: vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo 2015), de Jeugdwet, de Participatiewet, de Wet Inburgering en het lokale bestaanszekerheidsbeleid. Inhoud De drie doelstellingen krijgen op hoofdlijnen als volgt inhoud: Meedoen ● Het bevorderen van ontmoeting tussen inwoners, juist waar dit niet vanzelf gaat (door bijvoorbeeld verschillen onderling of beperkingen). We stimuleren inwoners om naar elkaar om te kijken en elkaar te accepteren. ● Het faciliteren van initiatieven, verenigingen en organisaties die gericht zijn op ontmoeting, onderlinge samenwerking en inclusie.

● Het bevorderen van de deelname aan de samenleving door inzet op toegankelijke vrije tijdsbesteding, onderwijs, arbeidsmarkt, leefomgeving en woningen. Preventie en vroeg signalering ● Het bevorderen van de ‘samenredzaamheid’ en deelname aan de samenleving van inwoners in een kwetsbare situatie en het vergroten van hun netwerken. ● Jongeren ‘samen redzamer’ en zelfstandiger te maken en daarmee mogelijke ondersteuningsbehoefte in de toekomst te voorkomen. Ondersteuning Ondersteuning bieden aan inwoners voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, de Wet Inburgering en het lokale bestaanszekerheidsbeleid). Uitgangspunten zijn - mens centraal met eigen regie, - passende en tijdige ondersteuning, - laagdrempelig en toegankelijk georganiseerd en - bij multiproblemen ‘één gezin, één plan en één casusregisseur’,

Ontwikkelingen Het Sociaal Domein doorloopt een transformatie. Die is gericht op het centraal stellen van de inwoners in plaats van de regels, het bieden van maatwerk en de gezamenlijke inzet van de capaciteiten en talenten van de inwoner, zijn/haar netwerkt en de samenleving. Dit is een proces van lange termijn. Wat komt er ondertussen op ons af als gemeente? Gevolgen oorlog in Oekraïne Sinds half maart biedt de gemeente Harderwijk onderdak in Sonnevanck aan ontheemde Oekraïners. Er is gestart met 20 opvangplekken. De opvangcapaciteit is uitgebreid en eind 2022 was er ruimte voor 67 ontheemde Oekraïners. Als gevolg van de ernstige externe ontwikkelingen is de inflatie fors gestegen evenals de energielasten. Huishoudens met een minimuminkomen worden hiervoor zowel door Rijk als gemeente gedeeltelijk gecompenseerd. Met het voorgenomen prijsplafond als Rijksmaatregel is op dit moment niet duidelijk of veel huishoudens de energierekening niet kunnen betalen. Schaarste aan personeel Vooralsnog houdt de schaarste op de arbeidsmarkt aan. Het aantal bijstandsgerechtigden is sinds jaren niet zo laag geweest. De werkzoekenden in de bijstand hebben wel vaker psychische en/of verslavingsproblematiek. - 73 -

Daardoor is de huidige doelgroep nauwelijks binnen 12 maanden inzetbaar voor de arbeidsmarkt, maar wordt rekening gehouden met 24 maanden. Door de coronasteun aan de bedrijven zijn veel minder bedrijven failliet gegaan in de afgelopen drie jaren en is de werkloosheid laag. Effect Corona Het verdere verloop van de coronacrisis lijkt er op dit moment gunstig uit te zien. De gevolgen van corona zijn in ieder geval nog voor een langere tijd merkbaar: Ondersteuningsbehoefte: De afgelopen jaren is onder invloed van de coronamaatregelen een toenemend aantal cliënten en kosten van jeugdhulp zichtbaar. Dit jaar lijken de cliënten aantallen voor het eerst licht te dalen. De invoering van de Wet Nieuw Woonplaatsbeginsel is hier deels een verklaring voor. Tweedeling verscherpt? Vraag is ook in hoeverre inwoners in een kwetsbare situatie (aan de onderkant van de arbeidsmarkt, in kwetsbare gezinnen, eenzame ouderen), nog meer op achterstand zijn geraakt. En in hoeverre daar de komende jaren extra inzet op nodig is. Wonen en zorg Inwoners in kwetsbare situatie. Al enige jaren wordt gesignaleerd hoe het tekort aan geschikte woningen een sta in de weg vormt voor het oplossen van sociale problematiek. De uitstroom uit Beschermd Wonen stagneert (onnodig beroep op zorg), en economisch daklozen kunnen hun situatie niet verbeteren zolang zij niet over geschikte woonruimte beschikken. Ouderen.

Over twintig jaar zijn er naar schatting bijna twee keer zoveel 75+ ers als nu. Daarnaast stijgt de gemiddelde leeftijd van ouderen en blijven zij steeds langer, al dan niet alleenstaand, zelfstandig wonen. Dit betekent aanpassing en uitbreiding van de bestaande woningvoorraad aangevuld met een aangepaste infrastructuur voor passende zorg, afgestemd op de vraag van de toekomst. Jongeren. Het gebrek aan passende, betaalbare woonruimte op de huidige, oververhitte woningmarkt belemmert met name jongeren in hun verzelfstandiging. Hierdoor doen zich in kwetsbare huishoudens tevens veel problemen voor die alleen echt opgelost kunnen worden door voldoende geschikte woonruimte. AZC -

Het asielzoekerscentrum op Kranenburg Noord heeft in de tweede periode van de bestuursovereenkomst (19 juli 2021-1 juni 2026) een basiscapaciteit van 500 en een buffer van 300. De landelijke problemen in de asielketen hebben ook effect gehad op het asielzoekerscentrum Kranenburg Noord waardoor de in de bestuursovereenkomst opgenomen buffercapaciteit in 2022 grotendeels is ingevuld. Een deel van deze capaciteit is ingezet voor circa 50 AMV'ers (alleenstaande minderjarige vreemdelingen).

Verbonden partijen Meerinzicht Sociaal Domein Inclusief Groep Beleidskaders ● Beleidskader Jeugd. In één keer goed. 2015 – 2018. ● Beleidsnota bestaanszekerheid en schulddienstverlening 2021-2024 ● Beleidsregels Wet Inburgering (2021) ● Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2022 ● Bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvangcentrum voor asielzoekers (2021-2026). ● Deelverordening Eenmalige activiteitensubsidies welzijn, cultuur, sport en zorg. ● Inkoopvisie Jeugdhulp, 2017. ● Integraal lokaal Uitvoeringsplan Jeugd Harderwijk 2019-2023. ● Integrale verordening sociaal domein gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2021 ● Nadere regels subsidie Geluksroute. ● Niemand op de reservebank. Meedoen, leren en werken. Uitwerking werkgeversdienstverlening EHZ 20152017. ● Nota “Snel en volwaardig meedoen; kader 2022-2026 nieuwe wet Inburgering, EHZ ● Nota sturing en bekostiging Jeugdhulp 2018 e.v. ● Nota Inburgering. Van nieuwkomer tot Harderwijker 2018-2022. ● Op volle kracht vooruit. Overbruggingsprogramma informele zorg en uitvoeringsagenda Eenzaamheid 20212023. ● Rapport Wijkaanpak 2012-2015, + Notitie voortzetting Harderwijkaanpak", 2016. ● Regioplan Laaggeletterdheid 2020-2024. ● Samen voor elkaar. Wmo beleidsnota 2012-2015, addendum 2016.

- 74 -

● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Samen thuis op de Noord-Veluwe Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Noord-Veluwe 2020-2023. Startnotitie Lokale inclusie agenda Harderwijk en Hierden 2022-2026 Subsidieregeling Beschermd Wonen gemeente Harderwijk 2020 Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld 2020-2023 Transformatieplan samenwerking Noord-Veluwe 2018-2021 (Jeugdhulp). Uitgangspuntennotitie Transitie AWBZ - WMO 2013. Uitvoeringsprogramma 2022-2024 EHZ kader Snel en volwaardig meedoen wet Inburgering Uitvoeringsplan Jeugdhulp gemeenten Noord-Veluwe 2018 e.v. Verordening Inrichting Anti-discriminatievoorziening Gemeente Harderwijk 2011. Verordening Sociale Adviesraad Harderwijk 2017 Visie op bewindvoering: Samenwerking in de schulddienstketen.

B TAAKVELDEN 6.1

Taakveld Voorveld, Samenkracht en burgerparticipatie

Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

M. Reckman M. Companjen (kinderopvang) Samenleving E. Homburg

Wat wilden we bereiken? 1. Het op goede wijze laten uitvoeren van de opvang van jonge kinderen 2. Een goede laagdrempelige, toegankelijke en preventieve dienstverlening zodat iedere inwoner op passende wijze mee kan doen in onze samenleving vanuit een duurzaam individueel welbevinden. 3. Het faciliteren van ontmoetingen en vergroten van onderlinge cohesie, burgerschap en samen(draag)kracht. 4. Een voorveld ketenaanpak waarin professionals, inwoners en gemeente met elkaar mensgericht samen werken. Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie en 6.2 Wijkteams. Regulier kinderopvang ● Inspecteren en handhaven uitvoering Wet Kinderopvang ● Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang Specifiek Jaarlijks moeten alle opvanglocaties (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouderbureaus en min. 5% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang) worden bezocht voor een inspectie. Terugblik In 2020 is het beschikbare budget (€ 90.514) op € 4.948 na volledig gebruikt voor de taken voor het toezicht en de handhaving van Kinderopvang. In 2020 is door Corona maatregelen en sluiting van de kinderopvang € 34.598 onbenut gebleven. Naar verwachting zal ook in 2021 budget onbenut blijven door gelijke omstandigheden als in 2020. 2022 Voor 2022 worden geen bijzonderheden verwacht.

Cliëntondersteuning ● Het uitvoeren onafhankelijke cliëntondersteuning. het bieden van onafhankelijke begeleiding van inwoners bij systeemvragen of ondersteuningsvragen. ● Wettelijk ligt er de taak bij de gemeente om deze dienstverlening aan te bieden aan inwoners. Het beschikbare bedrag van € 212.000 is ingezet en de taken zijn in 2020 conform prestatieafspraken uitgevoerd. - 75 -

Terugblik De ervaring leert dat veel inwoners nog niet bekend zijn met deze mogelijkheid voor begeleiding of ondersteuning. In 2020 is er gestart met het transformeren van de dienstverlening, deze zichtbaarder te maken en anders te gaan noemen. Namelijk inwonersondersteuning. Ten tijden van corona hebben wij gezien dat er meer contacten zijn geweest aangaande inwonersondersteuning. Passende woonruimte of een indicatievraag (wmo of participatie) zijn onderwerpen die vaak voorkomen. Voor 2022 Deze ontwikkeling zal doorgezet worden, hetgeen betekent dat er meerdere aanbieders specialistischere inwonersondersteuning zullen gaan bieden. Bijv. specifiek gericht op mantelzorg. Financieel zal dit een onderlinge verschuiving betekenen in de besteding. Harderwijk zijn wij samen Al ons voorveld, samenkracht, burgerschap en welzijnsbeleid wordt uitgevoerd vanuit de programma’s Harderwijk zijn wij samen.

● welzijnswerk in de wijk en buurten ● ontmoetingen en participatie voor inwoners mogelijk maken ● platform krachtig kleurrijk Harderwijk ● mantelzorgondersteuning en ouderenadvies ● vrijwilligerswerk en servicepunt ● respijtzorgvoorzieningen faciliteren ● dementievriendelijke stad met een Odensehuis ● informele zorg en advies voor inwoners faciliteren ● welbevinden vergroten en eenzaamheid bespreekbaar maken Terugblik Vanwege corona hebben wij gezien dat de verbindende factor van ontmoetingen faciliteren, groepsactiviteiten en fysieke activiteiten grotendeels geen doorgang hebben gevonden. Echter zijn er andere coronaproof manieren gevonden om wel het inwonerscontact te kunnen blijven faciliteren. Kijkend naar de bestedingen zien wij dat er door beperkte inzet van eerdere jaren een bedrag van € 201.000 is overgeheveld om dit in 2021 conform uitvoeringsprogramma uit te voeren. De verwachting ligt er dat er ook in 2021 onderbesteding zal zijn vanwege de beperkte mogelijkheden inzake corona. In 2021 zal er herziend beleid worden vastgesteld (overbruggingsnotitie HZWS) met een hernieuwde bijbehorende begroting. inclusief in de buurt ● werken aan een ketenaanpak waarin mensgericht, maatwerk en welbevinden centraal staat. ● inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten.

● onderlinge cohesie in de wijk onder buurtgenoten te vergroten en intensiveren ● integraliteit in de benadering en aanpak van casuïstiek leidend is. Terugblik Het afgelopen jaar is doorgegroeid onder begeleiding van een transformatie versneller binnen het project inclusief in de buurt. Het denken van positieve gezondheid en geluksgericht werken is omarmd en verder toegepast in de aanpak en werkwijze. Door samen met uitvoerders en financierders aan tafel te zitten, zijn de lijnen kort en kan er snel maatwerk geleverd worden. Gemeenschappelijk eigenaarschap alsook financiële verantwoordelijkheid samen dragen zijn twee termen die in het proces aandacht vragen komend jaar. De bestedingen zijn conform verwachting verlopen. Nieuw beleid Verlenging Welzijnsbeleid Programma's vrijwilligerswerk & informele zorg en toevoeging aanpak eenzaamheid. In november 2021 zal dit door de raad behandeld worden. Kadernota Regenbooggemeente Een structureel budget van € 47.000 opnemen in de kadernota om de gemeente Harderwijk als regenbooggemeente op de kaart te zetten. Het budget zal worden gebruikt voor de uitvoering van de vastgestelde beleidsnotitie en uitvoeringsplan Regenbooggemeente 2020 - 2023 en bijbehorende uitvoeringsagenda 2021- 2023. Ombuigingen Verlaging diverse budgetten - 76 -

Op grond van de resultaten over de afgelopen periode kunnen een aantal budgetten afgeraamd worden zonder dat dit (grote) invloed zal hebben op de realisatie van de taken. Het betreft de volgende zaken: ● Exploitatiesubsidie de bogen (€ 5.000 in 2022 oplopend tot € 20.000 in 2025 ● Initiatief buurtproject (vanaf 2023 € 8.000 jaarlijks) ● Stadswerkplaats (€ 6.250 in 2022 oplopend tot € 25.000 in 2025) ● Big data onderzoek (vanaf 2022 € 5.000 jaarlijks) Wat hebben wij er voor gedaan? Kinderopvang: Zie programma onderwijs. Onafhankelijke cliëntondersteuning In 2022 is er ingezet op het aanbieden van specialistischere inwonersondersteuning gericht op mantelzorg. Hiervoor is een tweede aanbieder aangetrokken naast MEE Samen, namelijk Thuis in Clientondersteuning. Financieel heeft er een verschuiving plaats gevonden in de besteding. In de basis is het beschikbare bedrag daarom ook gelijk gebleven. Echter, de vraag naar cliëntondersteuning is blijven stijgen, waardoor er aanvullend ingezet is en teruggeschroefd is op deelname aan netwerkbijeenkomsten. Daarnaast is er in 2022 een start gemaakt (door de twee bovengenoemde organisaties) om de positie en vindbaarheid/bekendheid van onafhankelijk cliëntondersteuning te vergroten. Harderwijk zijn wij samen Ontmoeten Na opheffing van de coronabeperkingen werd ontmoeting weer mogelijk.

In de wijken zijn inwoners direct weer bij elkaar gekomen bij buurtbarbecues, buitenspeeldag, burendag en andere buurtfestiviteiten. In samenwerking met de teams Ruimtelijke Beleid en Beheer&Realisatie is meer groen in de wijken gebracht, o.a. in de Binnenstad als geveltuintjes en de Verduurzamingsactie Tegelwippen. Ook de wijk- en buurtcentra konden weer open voor de reguliere activiteiten van de (wijk)verenigingen en ZorgDat. Vanaf 1 oktober is de vernieuwde Roef open gegaan. Nieuwbouw de Roef De raad heeft destijds de ambitie uitgesproken de nieuwe Roef een ontmoetingsplek te laten zijn voor alle inwoners. Een fris, functioneel, gezellig en duurzaam gebouw. Op 1 oktober 2022 is voor de nieuwe Roef de huurovereenkomst tussen de gemeente en de stichting ingegaan en is de exploitatie gestart op basis van het concept Positieve Gezondheid. Het project is in een uitdagende periode in de bouw binnen de financiële kaders en binnen de afgesproken kwaliteit gerealiseerd.'' Burgerschap In maart 2022 is de Evaluatie en vooruitblik Burgerschap unaniem aangenomen door de gemeenteraad. In het najaar is ook de uitvoeringsagenda voor de komende jaren vastgesteld.

Naast de reguliere activiteiten zijn dit jaar georganiseerd: een minifestival 'Verdragen & Verdraagzaamheid, Captains tables (waarbij de burgemeester, en vaak ook de teamchef van de politie, in gesprek gaat met inwoners van verschillende afkomst, religie, geaardheid) en de uitgave van de Coronakroniek. Krachtig Kleurrijk Harderwijk In 2022 is er ingezet op het versterken van platform Krachtig Kleurrijk Harderwijk door het inzetten van een projectleider. De projectleider heeft in 2022 gebouwd aan een stevig netwerk met partijen die zich in de praktijk in willen zetten voor de doelstelling van het platform. Hiervoor zijn diverse bijeenkomsten en activiteiten georganiseerd, waaronder de lunchbijeenkomsten en het festival kleurrijk. Daarnaast zijn er bij het merendeel van de organisaties ambassadeurs diversiteit en inclusie opgeleid, die het gedachtegoed aanjagen binnen de eigen organisatie. De projectleider organiseert met deze ambassadeurs intervisie bijeenkomsten om het ambassadeurschap te blijven voeden. Mantelzorg en vrijwilligers Zowel het mantelzorgservicepunt als het vrijwilligersservicepunt heeft in 2022 gewerkt aan de relatie met de mantelzorger en de vrijwilliger. De coronaperiode heeft hier zijn sporen achtergelaten.

Het mantelzorgservicepunt heeft ingezet op het contact met de mantelzorger en het aanbieden van het ontspanningsprogramma, waarbij ingespeeld is op de behoefte van de mantelzorger. Ook bij het vrijwilligersservicepunt is er een verandering in de behoefte van de vrijwilligers gaande. Een trend waar het servicepunt aandacht voor heeft gehad in 2022. De gemeente Harderwijk heeft sinds 2021 een Odensehuis. Het Odensehuis biedt mensen en met beginnende dementie die nog thuis wonen een fijne plek om met elkaar in eigen regie activiteiten te doen.

- 77 -

Ook mantelzorgers en naasten kunnen terecht bij het Odensehuis. Doordat het Odensehuis thuiswonende mensen met beginnende dementie in een huiselijke sfeer activiteiten biedt, ontlast dit ook de mantelzorger en wordt hiermee een vorm van respijtzorg gegeven. Dementievriendelijke stad Harderwijk Sinds 2019 is een werkgroep actief die zich inzet voor mensen met dementie in onze gemeente. Zij houden ontwikkelingen en mogelijkheden bij, leggen hierbij de verbinding bij ketenpartners en inwoners. De groep bestaat uit professionals; betrokken Harderwijkers en Hierdenaren. Vanuit de werkgroep is het burgerinitiatief het Odensehuis ontstaan. Een ander aandachtspunt is het vergroten van de zichtbaarheid van mensen met dementie. De werkgroep werkt naar een dementievriendelijk gemeente Harderwijk. In 2023 hopen we het certificaat dementievriendelijke gemeente te mogen ontvangen. Criteria worden omschreven vanuit Alzheimer Nederland. Het Geluksakkoord is gerealiseerd in 2022. Een samenwerking van partners en gemeente om mensgericht te werken in de gemeente Harderwijk. Waar door middel van domein overstijgende samenwerkingen het welbevinden van de inwoner centraal gesteld wordt en wordt vergroot. Als gemeente hebben en blijven wij dit proces faciliteren.

Inclusief in de buurt In 2022 is er door onze voorveldpartners integraal gewerkt binnen de wijk Stadsweiden volgens de geformuleerde doelen. Professionals onderling en met inwoners hebben hun contacten versterkt. Dit leidt tot meer betrokkenheid bij de openbare ruimte en bij elkaar. De opgedane werkwijzen wordt steeds meer toegepast in andere buurten en wijken. Nieuw beleid Verlenging welzijnsbeleid In 2022 hebben wij uitvoering gegeven aan de vastgestelde notitie Harderwijk zijn wij samen op Volle Kracht. Het vormgeven van het nieuwe welzijnsbeleid en de opdracht voor onze uitvoeringsorganisatie Zorgdat is gezien de omvang om tot afstemming te komen overgeheveld naar 2023. Om zo in gezamenlijkheid te komen tot een hernieuwde opdracht en bijbehorend beleid. Regenboog Afgelopen jaar is de uitvoeringsagenda verder geïmplementeerd. En zijn voorbereidingen getroffen voor de evaluatie van het beleid in 2023. Verbeteragenda Inclusie Na een uitgebreid voortraject met betrokkenheid van inwoners, professionals en ambtenaren is een Verbeteragenda Inclusie opgesteld. Deze is in december 2022 vastgesteld. Met deze Verbeteragenda gaan we de komende jaren inzetten op vier verbeterpunten: voorkomen dat inwoners tussen wal en schip belanden, stimuleren dat inwoners elkaar mee laten doen, inclusievere participatietrajecten van de gemeente en nadrukkelijker onze voorbeeldfunctie vormgeven.

6.2 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Participatie M.E. Companjen Samenleving V. Schouten

Wat wilden we bereiken? ● Bijstandsgerechtigden activeren om aan het werk te gaan door het bieden van ondersteuning in de vorm van begeleiding/bemiddeling naar werk, scholing, leerwerktrajecten e.d. Hiertoe hoort ook arbeid in WSW-verband. ● Een uitkering bieden aan degene die dat echt nodig heeft en het daarbij ondersteuning bieden om zo snel mogelijk weer zelfstandig deel te kunnen nemen aan de maatschappij ● Bestaanszekerheid voor alle inwoners uit de gemeente Harderwijk: “elke inwoner van Harderwijk en Hierdenheeft de mogelijkheid om met eigen inzet en naar eigen inzicht, een leefsituatie te creëren waarin iedereen veilig kan wonen en meedoen. Daarbij heeft iedereen de mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen.”

- 78 -

Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.3 Inkomensregelingen, 6.4 Begeleide participatie en 6.5 Arbeidsparticipatie. Regulier ● Het rechtmatig verstrekken van bijstandsuitkeringen; ● Het verstrekken van tijdelijke loonkostensubsidies aan werkgevers die klanten met een afstand tot de arbeidsmarkt een passende werkplek bieden. ● Het verstrekken van structurele loonkostensubsidies aan werkgevers die klanten met een arbeidsbeperking een passende of beschutte werkplek bieden. ● Het uitvoeren van (een deel van) het minimabeleid door het verstrekken van (financiële) voorzieningen aan mensen met een laag inkomen; ● Het verbinden van activiteiten en (beleids)terreinen die invloed hebben op bestaanszekerheid van inwoners (denk aan cultuur, sport, welzijn/zorg, schulddienstverlening). ● Het bemiddelen van mensen naar werk, leerwerkplekken, werkervaringsplekken, stages, etc.; ● Het activeren van mensen om te participeren (Participatiehuis); ● Een lokaal ingebedde werkgeversbenadering en werkgeversdienstverlening, waarbij we samenwerken met gemeenten en andere organisaties in de arbeidsmarktregio; ● Het tegengaan van laaggeletterdheid (18 jaar en ouder); ● Het bieden van een passende werkomgeving aan mensen met een arbeidsbeperking. De uitvoering van de Wsw is ondergebracht bij de Inclusief Groep.

Specifiek ● Implementeren van de Wet Inburgering die per 1 januari 2022 in werking treedt Nieuw beleid Wat hebben wij er voor gedaan? De arbeidsmarkt was in 2022 in vrijwel alle sectoren krap (veel vraag, weinig aanbod). Een krappe arbeidsmarkt biedt veel kansen voor werkzoekenden. Als gevolg daarvan zien we ook ons klantenbestand veranderen: iedereen die aan het werk kan, heeft inmiddels een baan. Degenen die nog aanspraak maken op een uitkering hebben in toenemende mate complexe problematiek. Er is vaker sprake van een multiproblem-situatie of psychische kwetsbaarheid. Voor werkgevers brengt een krappe arbeidsmarkt uitdagingen met zich mee: het is lastig om voldoende gekwalificeerd personeel te vinden, en te behouden. Om werkgevers te ondersteunen, richtten we in 2022 het WSP Noordwest Veluwe op. Factor Werk In onze arbeidsmarktregio FactorWerk werken we samen met andere gemeenten en partners aan een inclusieve arbeidsmarkt. In juli 2022 is de organisatiestructuur omgezet in een structuur met een programmamanager en programmabureau. In 2022 zijn jobcoachvouchers beschikbaar gesteld voor kandidaten die niet tot de doelgroep banenafspraak behoren, maar wel behoefte hebben aan extra ondersteuning. Daarnaast werkten we samen aan de ondersteuning van mensen met psychische kwetsbaarheid.

Afspraken Inclusief Groep In 2022 werkten we aan nieuwe afspraken met Inclusief Groep om uitkeringsgerechtigden te begeleiden naar werk. We hebben ons daarbij gericht op de groep die binnen 12 maanden kan uitstromen naar betaalde arbeid. Aan het eind van 2022 zijn is er een start gemaakt met uitkeringsgerechtigden die een langere afstand (tot 24 maanden) tot de arbeidsmarkt hebben. Afgelopen jaar heeft in het teken gestaan van een intensivering van de samenwerking tussen Inclusief Groep en Meerinzicht. Dit proces heeft tot nieuwe inzichten geleid, welke zichtbaar waren in het continu bijstellen van werkafspraken en aanmeldingscriteria. Loonkostensubsidie Als gemeente verstrekken we loonkostensubsidie aan mensen met een indicatie banenafspraak of advies beschut werk. Voor werkgevers is het onhandig dat gemeenten ieder een eigen proces hanteren. Daarom zijn landelijk verschillende voorstellen gedaan tot vereenvoudiging van het proces. Deze voorstellen zijn opgenomen in het wetsvoorstel Breed Offensief. In 2022 hebben we het preferente proces geïmplementeerd en extra ingezet op de capaciteit om loonwaardemetingen uit te voeren. Hiermee verkorten we de wachttijd. - 79 -

Specifieke regelingen Sinds het uitbreken van de coronacrisis voerden we verscheidene regelingen uit, gericht op het vergroten van de bestaanszekerheid van inwoners. In 2022 hadden we de afronding van de TONK en TOZO. Ook voerden we in 2022 de energietoeslag uit. Ook deze cijfers komen terug in het jaarverslag van Meerinzicht. Wet Inburgering Per 1 januari 2022 hebben gemeenten de regie gekregen over het inburgeringstraject. In 2022 zijn we gestart met de uitvoering van de verschillende onderdelen van het inburgeringstraject. Enkele onderdelen ontwikkelden we in 2022 verder door. Te denken valt aan de onderwijsroute, maar ook het participatieverklaringstraject en de MAP. Bij de implementatie van het financieel ontzorgen hebben we geconstateerd dat de wettelijke en financiële kaders die zijn meegegeven vanuit het Rijk tot problemen leiden. Het is daardoor niet gelukt dit binnen het wettelijke kader uit te voeren. Wel hebben we door samenwerking met Vluchtelingenwerk gezorgd voor adequate ondersteuning van de inburgeraar. We hebben gewerkt aan mogelijke oplossingsrichtingen, waarover in 2023 een besluit wordt genomen.Tevens is er een start gemaakt met het praktijkonderdeel van de B1-route. De taakstelling is in de tweede helft van 2022 toegenomen en zal de komende tijd verder stijgen.

Dit betekent dat het aantal trajecten steeds verder toeneemt en daarmee ook een beroep doet op de capaciteit van de verschillende betrokken partijen. Schuldhulpverlening en minimabeleid Beleid is uitgevoerd conform de uitvoeringsagenda. Laaggeletterdheid: zie programma onderwijs. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Banen per 1.000 inwoners van 15-75 jaar (Bron: meerdere bronnen)

800 700 600 500 400 300 200 100 0

Harderwijk Gemeenten 25.00050.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners 2017 2018 2019 2020 2021

Netto arbeidsparticipatie (Bron: CBS)

75,0% 74,0% 73,0% 72,0% 71,0% 70,0% 69,0% 68,0% 67,0% 66,0% 65,0%

Harderwijk

Gemeenten 25.00050.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 80 -

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners (Bron: CBS)

700 650 600 550 500 450 400 350 300 250 200

Harderwijk Gemeenten 25.00050.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners 2017 2018 2019 2020 2021

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar (Bron: CBS)

350 300 Harderwijk

250 200

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

150 100

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

50 0 2017

2018

2019

2020

Facultatieve beleidsindicatoren Percentage huishoudens en onderverdeling per soort huishouden met een bijstandsuitkering (Bron: harderwijk.incijfers.nl)

80% 60% Alleenstaande 40%

Alleenstaande ouder

20%

Gehuwd/samenwonend

0% 2018

2019

2020

2021

2022

- 81 -

Aantal participatiewet per voorziening (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

1.500 1.000 Bijzondere bijstand Bijstandsuitkering

500 0 2018 2019 2020 2021 2022

Aantal inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers))

1000 900 800 700 600 500 400

Aantal

2018

2019

2020

2021

Percentage inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers)

2,50% 2,00% 1,50%

% van totaal aantal inwoners

1,00% 0,50%

0,00% 2018

2019

2020

2021

Onderverdeling bestaanszekerheid (Bron: factsheets sociaal domein)

1400

Individuele Inkomenstoeslag

1200 1000

Bijzondere bijstand voor financiële dienstverlening

800

Regeling chronisch zieken

600 400

PC regeling

200 0 2018

2019

2020

2021

2022

Maatschappelijke bijdrageregeling

- 82 -

6.3 Portefeuillehouder(s): Domein: Taakveldverantwoordelijke:

Taakveld WMO M. Reckman Samenleving R. Renee

Wat wilden we bereiken? Het bevorderen van zelfredzaamheid en het bieden van hulp en ondersteuning aan inwoners die dat écht nodig hebben en voor wie meedoen is de samenleving niet vanzelfsprekend is. We hebben daarvoor een sterke basisinfrastructuur met algemene- en voorliggende voorzieningen. Maatwerkvoorzieningen worden verstrekt als algemene- en voorliggende voorzieningen niet passend zijn. Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO), 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ en 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Regulier • Ondersteuning bij zelfredzaamheid in vorm van diensten en goederen; • Bevorderen van de sociale samenhang, de mantelzorg en vrijwilligerswerk, de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld; • Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Zorg. • Dak- en thuislozen opvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen; Specifiek • Doordecentralisatie van Beschermd Wonen Nieuw beleid Wat hebben wij er voor gedaan? Er is maatschappelijke ondersteuning via maatwerkvoorzieningen aan inwoners geboden. In 2021 zijn de maatwerkvoorzieningen Begeleiding en Hulp bij het huishouden opnieuw ingekocht.

In 2022 is er ook nieuwe ondersteuning ingekocht: het doelgroepenvervoer en de sociaal medische advisering zijn opnieuw - in regionaal verband - ingekocht. De heraanbesteding voor Begeleiding groep loopt nog. In 2022 is het kader voor Hulp bij het huishouden vernieuwd met het HHM Normenkader. Ook is er in projectvorm onderzoek gedaan naar het bestand van hulpmiddelen en vervoer. In 2022 is gemonitord of de eisen die gesteld zijn aan de leveranciers conform hebben plaatsgevonden. Dit vindt plaats in de driehoek toegang/contractmanagement/kwaliteit en toezicht. Er zijn werktafels georganiseerd door de gemeente met de gecontracteerde aanbieders waarbij thema's als samenwerking onderling, innovatie en kwaliteit aan de orde komen. Concrete voorbeelden zijn 'kwaliteit van het ondersteuningsplan' maar ook het knelpunt tekort medewerkers hulp bij het huishouden. Dit heeft bijvoorbeeld geleid tot een beschikbaarheidswijzer hulp bij het huishouden. Dat is een online tool waarmee klantmanagers kunnen zien welke aanbieder ruimte heeft voor nieuwe indicaties hulp bij het huishouden. Prijspeil tarieven Op het taakveld maatwerkvoorzieningen (Wmo) is een technische wijziging doorgevoerd: de budgetten zijn conform geldende indices geactualiseerd naar het prijspeil 2022. Met name de stijgende energie- en loonkosten zijn bepalend voor deze tariefontwikkeling.

Bij de aanpak van huiselijk geweld is de regionale samenwerking verder vormgegeven. Door regionale kartrekkers kunnen we meer doen. Als regio en de gemeente Harderwijk hebben we voortdurend aandacht voor de preventieve benadering. De ambulantisering van Beschermd Wonen (BW) is weer een stap verder. Bijvoorbeeld in Dichterskwartier komen met de oplevering van 84 appartementen 5 woningen beschikbaar voor inwoners met een BW indicatie (‘beschemd thuis’). Bij de maatschappelijke opvang hebben we nu 24/7 opvang, in plaats van alleen nachtopvang.

- 83 -

We creëren met de organisaties toenemende mogelijkheden, zodat mensen een eigen plek hebben en geen opvang nodig hebben. Met zes gemeenten in de regio is afgesproken dat per gemeente twee tijdelijke woonplekken beschikbaar komen. Vanuit de verslavingszorg is steeds vaker het ‘middelengebruik’ in het algemeen onderwerp van gesprek. Het is hierbij een zoektocht naar meer samenhang tussen de diverse beleidsterreinen. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners (Bron: CBS MSD WMO)

800 700

Harderwijk

600

Gemeenten 25.00050.000 inwoners