Bijlage 2 Nota van bevindingen Gebiedsagenda Ermelo Harderwijk Zeewolde.pdf
Tekst van het document
B
34 35 36
Position paper Economic Board Noord-Veluwe. (2019). Opleidingsniveau HBO/WO Opleidingsniveau Havo/VWO/MBO
37 38
Opleidingsniveau Mavo/LBO De lijnen op de kaart lopen tussen postcodegebieden en geven allereerst de omvang van de verplaatsingsstromen weer: hoe donkerder de lijn, hoe meer verplaatsingen (zie ook de legenda). Ten tweede tonen de lijnen de richting van de verplaatsingsstromen: het blauwe deel van een lijn haakt aan op de plaats met een per saldo netto inkomende stroom, terwijl het rode deel aanhaakt op de plaats met een per saldo uitgaande stroom. De verhouding in lengte tussen het rode en het blauwe lijndeel reflecteert de verhouding tussen de twee stroom richtingen. Tot slot geven de gekleurde regio's de daily urban systems weer: de samenhangende systemen van dagelijkse verplaatsingen voor werk, onderwijs en/of voorzieningen.
49
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kenmerk V: Bedrijventerreinen
De tabel hieronder geeft de bedrijventerreinen in de EHZgemeenten weer. Voor Ermelo geldt dat 10,2 Zo van alle bedrijven en 220Zo van alle banen zich op een bedrijventerrein bevindt. In Harderwijk liggen deze percentages iets hoger, met 14,20Zo van alle bedrijven en 39,30Zo van alle banen. De percentages in Zeewolde liggen het hoogst: 21,70Zo van alle r -
—
bedrijven en 50,4Z van alle banen bevinden zich op een bedrijventerrein. Gemeente
Figuur 28 Werkpendel middelbaar opgeleiden, Tordoir 2020.
Bedrijventerrein
Aantal
Aantal
vestigingen
banen
Driehoek
26
234
Kerkdennen
32
347
Veldzicht
105
1804
Veldzicht-Noord
78
689
Werklandschap Veldzicht
9
42
Bedrijventerrein Zandlaan
3
7
Bedrijvenpark Tonsel
29
499
De Sypel (Werkgebied)
68
730
De Sypel (Wittenhagen Noordwest)
15
338
Handelsweg (Stadsdennen)
5
27
Lorentz I
234
3382
Lorentz II
152
3787
Lorentz III
7
212
Ermelo
Harderwijk
Figuur 29 Werkpendel lager opgeleiden, Tordoir 2020.
Lorentz Haven
8
74
Overveld (Walstein)
40
143
Weiburg
24
516
Gildenveld
80
350
Gildenveld II
15
79
Schepenveld
134
742
Planetenveld
60
824
Trekkersveld
163
3.344
Harderhaven
12
38
Krachtenveld
38
123
Horsterparc
71
455
Vestingveld
4
29
Zeewolde
wëpm
Tabel 22
39
B
Overzicht bedrijventerreinen inclusief aantal vestigingen en banen, april 201939
Bronnen: IBIS-Gelderland, IBIS-Flevoland, PWE-Gelderland en Vestigingenregister Flevoland.
50
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kenmerk VI:
7.4 Duurzaamheid
Regionale economische samenwerking
De regionale economie in en rondom de EHZ-gemeenten is
Het vierde thema is duurzaamheid. Hierbij worden de
een sterke economie. Tijdens de kredietcrisis van 2008 was deze
volgende aspecten belicht: hernieuwbare bronnen (I),
regio bijvoorbeeld één van de best presterende van het land.
duurzame mobiliteit (II) en regionale energiestrategie (RES) en
Afgelopen jaren liep de regionaal economische samenwerking
duurzaamheidsambities (III).
echter minder soepel: “Verwachtingen werden niet altijd met resultaten ingelost en de bestuurlijke verhoudingen
Bevindingen
pasten zich daaraan aan. Verbanden vielen uiteen en er werd
-
gezocht naar nieuwe economische oriëntaties en koersen”.40 Als gevolg hiervan viel het Samenwerkingsverband Noord-
-
Veluwe uiteen. De individuele gemeenten gingen op zoek naar nieuwe economische samenwerkingen en er werd ingezet op
Ermelo: lagere score op duurzaamheidsindicatoren aan gaande energie en milieu; wel relatief veel zonnepanelen.
-
het uitwerken van gezamenlijke thema’s en de ontwikkeling van een Gebiedsagenda in EHZ-verband. In een memo van
Het gebied EHZ: concept-RES'en zijn af, in andere regio's; stevige duurzaamheidsambities.
Harderwijk: matige score op duurzaamheidsindicatoren aangaande energie en milieu.
-
Zeewolde: groene gemeente; uitzonderlijk veel hernieuw
de gemeente Ermelo staat hierover bijvoorbeeld het volgende:
bare energie en elektriciteit; veel elektrische auto's; inzet
“Onze economisch sterke regio kent vele bedrijven in de agro/
om de vooraanstaande positie als groene gemeente te
food-, tech-, health- en maak-industrieën, die gemotiveerd
behouden.
zijn om de maatschappelijke opgaven in hun bedrijfsmatig functioneren te integreren.”41 Kenmerk I:
Ook in het regionaal programma werklocaties Noord-
Hernieuwbare bronnen
Veluwe komt deze nieuwe oriëntatie terug. Ermelo en
Kijkend naar hernieuwbare energie, elektriciteit en warmte
Harderwijk vormen hierin, aangevuld met Putten, een
bestaan er grote verschillen tussen de EHZ-gemeenten.
duidelijk afgebakende sub-regio. De gemeenten zetten in
Voor Ermelo en Harderwijk geldt dat zij onder het landelijk
op gezamenlijkheid: “We willen in onze plannen rondom
en provinciaal gemiddelde scoren, maar nadrukkelijke
bedrijventerreinen gezamenlijk optrekken en er gezamenlijk
ambities hebben op gebied van duurzaamheid (bijvoorbeeld
voor zorgen dat de bedrijven de beste locatie vinden en
hernieuwbare energie)44. Wel heeft Ermelo bovengemiddeld
tegelijkertijd zorgvuldig om te gaan met de ruimte. En we
veel woningen met zonnepanelen.
willen een gezamenlijke regionale werkgroep bedrijventerreinen inrichten, die zich bezig gaat houden met het afstemmen van
Zeewolde springt er echter uit, met bijna 1007o hernieuwbare
vraag en aanbod in de drie gemeenten”.42 Daarnaast streven
energie en 377,1 7o hernieuwbare elektriciteit. Dit uitzonderlijk
de gemeenten naar verduurzaming van bedrijventerreinen, het
hoge percentage kan worden verklaard door het grote aantal
(indien nodig) verplaatsen van bedrijven in het buitengebied,
windmolens in Zeewolde.45 Deze vooraanstaande positie van
ruimte creëren voor nieuwe bedrijvigheid, kwalitatieve
Zeewolde geldt overigens ook voor duurzaamheid in bredere
verbeteringen en samenwerking met de provincie.43
zin: in de gemeentelijke duurzaamheidsindex (waarin een breed pallet aan duurzaamheidscriteria worden meegenomen) staat Zeewolde op de vierde plaats in Nederland.46 In de regio, tot slot, valt op dat ook de gemeenten Dronten en Lelystad relatief veel hernieuwbare elektriciteit produceren (met respectievelijk 159,57o en 100,907o).
40 41 42 43
B
Memo Strategie regio economie corona, Gemeente Ermelo, 2020. Memo Strategie regio economie corona, Gemeente Ermelo, 2020. Regionaal Programma Werklocaties Noord-Veluwe, 2019. Regionaal Programma Werklocaties Noord-Veluwe, 2019.
44 45 46
Gemeente Ermelo, Coalitieakkoord 2018-2022 & Gemeente Harderwijk, Coalitieakkoord 2018-2022. Duurzaamheidsvisie Zeewolde 2017-2025. Duurzaamheidsvisie Zeewolde 2017-2025.
51
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
/o
/
/
/
hernieuw
hernieuw
hernieuw
woningen
bare energie
bare
bare
met zonne
(2018)
elektriciteit
warmte
panelen
(2018)
(2018)
(2019)
Kenmerk III: Duurzaamheidsscores
Onderstaande grafieken geven de duurzaamheidsscores van de EHZ-gemeenten weer op basis van 24
Ermelo
4,1 “/o
6,4 /
2,9 /o
21,7 /o
Harderwijk
6,6 /o
6,6 /
7,9 /
15,0 /
Zeewolde
97,5 /o
377,1 /
4,8 /
21,1 /o
Nijkerk
6,4 /
5,7 /
7,7 /
19,4 /
Putten
6,3 /
11,0 /
5,5 /
13,1 /o
De gemeente Ermelo heeft een gemiddelde score van 6,5 op
Nunspeet
3,7 /
2,8 /o
2,7 /
13,2 /
het gebied van duurzaamheid. Dit is een goede score en ligt
Dronten
36,3 /
159,5 /
5,4 /
23,8 /
ruim boven het Nederlands gemiddelde. Er valt nog winst te
Lelystad
21,0 /o
100,9 /
9,1 /o
20,2 /
behalen op het gebied van milieu en energie. Indicatoren die
Almere
6,6 /
13,8 /
4,1 /o
14,4 /o
zeer slecht scoren zijn vervoerswijze, hernieuwbare energie
Flevoland
30,0 /
136,0 /
-
16,8 /
en CO2 woningen. De gemeente Harderwijk scoort met een
Gelderland
15,2 /
7,3 /
9,5 /o
15,2 /
gemiddelde van 6,1 iets boven het Nederlands gemiddelde. De
Nederland
7,6 /
18,5 /o
5,6 /
12,5 /
scores op economie en mens en maatschappij zijn redelijk goed.
Tabel 23
duurzaamheidsindicatoren op de dimensies mens en maatschappij, milieu en energie, en economie.47 De scores worden weergegeven op een schaal van 1 tot 10.
Er kan nog winst behaald worden op het gebied van milieu en
Hernieuwbare brandstoffen, CBS.
energie. De gemeente Zeewolde heeft met een score van 7.0 de Kenmerk II:
hoogste score op de duurzaamheidsindex van alle Nederlandse
Duurzame mobiliteit
gemeenten. Hoewel de gemeente goed scoort op het gebied
Het aantal deelauto’s ligt in de EHZ-gemeenten relatief laag in
van duurzaamheid, kan nog winst behaald worden bij CO2
vergelijking met het provinciaal en landelijk gemiddelde. Dat
wegverkeer en CO2 woningen.
geldt ook voor de regio, met uitzondering van Lelystad. Het beeld voor het aantal elektrische auto’s is anders: Harderwijk en
Duurzaamheidsscore Ermelo:
zeker Zeewolde scoren hier bovengemiddeld met respectievelijk 10,4 en 30,8 elektrische personenauto’s per 1.000 inwoners. Het aantal e-laadpunten blijft in deze gemeenten echter wel steken rond of zelfs onder het landelijk gemiddelde. In de regio valt vooral op dat Almere uitzonderlijk veel elektrische personenauto’s heeft (137,8 per 1.000 inwoners).
Ercn-snle Mtni c*i
Ermelo
Elektrische
(Semi)publieke
per 100.000
personenauto’s
e-laadpunten
inwoners
per 1.000
per 1.000
(2019)
inwoners
inwoners
(2019)
(2020)
6,6
2,1
18,6
Harderwijk
8,4
10,4
3
Zeewolde
13,4
30,8
2,7
Nijkerk
11,6
7,4
3,2
Putten
4,1
6
1,6
Nunspeet
7,3
5,2
2,3
Dronten
25
6
2
Lelystad
43,6
8,2
3,5
Almere
17,8
137,8
3,3
Flevoland
18,2
73,6
2,9
Gelderland
25,0
7,3
2,3
Nederland
41
11,8
3
Tabel 24
B
Deelauto’s
Duurzame mobiliteit, CBS.
maatschappii Ű». WŕS'ïíti Duurzaamheid
Vļ,,íao™-
P"dJCiHĽ-ir.t
ťl WSļJHf
A Zeer slecht Goed
47
a Slecht
OntsereiKend
Voldoende
W Zeer goed
GD Index https://www.gdindex.nl/miingemeente.html.
RedeLjk. aoeo
52
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Duurzaamheidsscore Harderwijk:
Kenmerk III: Regionale energiestrategie (RES) en duurzaamheidsambities
Ermelo en Harderwijk vallen samen met de gemeente Elburg, Hattem, Nunspeet, Oldebroek en Putten, de provincie Gelderland en het waterschap Vallei en Veluwe in de RES-regio Noord-Veluwe. Deze regio heeft in april 2020 een concept-RES
EciDO&mic
opgeleverd, waarin wordt uitgewerkt welke mogelijkheden
«n J. .
de regio ziet voor het opwekken van duurzame energie en 5ţK”’
**ū-«rf,eţ?r C J j: iddl i -I -ü -J-
Pff-
elektriciteit, waarin een planning staat voor de regionale inzet, en waarin wordt omschreven hoe de regio de toekomstige warmtevoorziening wil realiseren.48 De gemeente Zeewolde valt samen met de gemeente Almere,
M*» heu en
enernle
Dronten, Lelystad, Noordoostpolder en Urk, de provincie Flevoland en het waterschap Zuiderzeeland in de RES-regio Flevoland. Ook deze RES-regio heeft inmiddels een concept-RES opgeleverd. Dit document laat zien welke plannen Flevoland
ilCCf jİC'CM.
Ēkshl
. V : : : r:
i: ::'::
Redelijk goed
Zeer goed
-Ir:
heeft in het kader van energiebesparing, het opwekken van hernieuwbare energie en de warmtetransitie. Vanwege de grote hoeveelheid windenergie die in Flevoland wordt opgewekt draagt de provincie bovengemiddeld bij aan de landelijke opgave
Duurzaamheidsscore Zeewolde:
van de uitvoering van het Klimaatakkoord.49 Naast de regionale duurzaamheidsambities hebben de EHZ-gemeenten ook individuele ambities op dit thema, zie onderstaande tabel. Gemeente / regio
Duurzaamheidsambities
RES-regio
- In 2023 16% hernieuwbare opwekking;
Noord-Veluwe
- In 2030 55% CO2-reductie ten opzichte
Ectununše
Ibn* ŕn mu Is chappy
van 1990;
,û3^heŕr
- In 2050 energieneutraal, wat betekent dat
Duurudii ilisid
Vtr,tnfV nįj»
fiiKp,,.
de energiebehoefte van de regio binnen de
,ďŤJCĪp,|Jŕį
grenzen van de RES-regio wordt opgewekt met hernieuwbare bronnen. RES-regio
Mllí&J Ml
- In 2030 minimaal 1354 van de landelijke opgave van 35TWh hernieuwbaar opgewekte
Flevoland
energie
elektriciteit produceren; - In 2050 CO2-neutraal.
Ęģ Zeer sleoM Coed
Slechï
Ontoereikend
Voldoende
Redelijk goed
Gemeente
• In 2030 energieneutraal;
Ermelo
• In 2035 klimaatneutraal.50
Gemeente
- In 2031 tot 45% CO2-uitstroot reduceren,
Harderwijk
M Zeer goed Gemeente
Figuur 30 Duurzaamheidsscores Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, GDIndex 2020.
Zeewolde Tabel 25
48 49 50 51 52
B
middels besparing, opwekking van duurzame energie en compensatie.51 - Vooraanstaande positie als duurzame gemeente behouden.52
Overzicht duurzaamheidambities
Concept-RES Noord-Veluwe, 2020. Concept-RES Flevoland, 2020. Gemeente Ermelo, Onderzoek sturing en samenwerking op duurzaamheid, 2019 & Gemeente Ermelo, Coalitieakkoord 2018-2022. Gemeente Harderwijk, De energieke stad: Een routekaart naar klimaatneutraal Harderwijk & Gemeente Harderwijk, Coalitieakkoord 2018-2022. Gemeente Zeewolde, Duurzaamheidsvisie 2017-2025 & Gemeente Zeewolde, Coalitieakkoord 2018-2022.
53
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Banen recreatie en toerisme per 1.000 inwoners 15-74 jaar
% Banen in recreatie en toerisme
Vestigingen recreatie en toerisme per 1.000 inwoners 15-74 jaar
Ermelo
58,2
8,2 /o
10,5
Harderwijk
53,3
7,7 /o
8,5
Zeewolde
71,0
10,0 /
9,9
Nijkerk
39,9
5,4 /
8,5
7.5 Toerisme en recreatie Het vierde thema is toerisme en recreatie. Hieronder worden de volgende onderwerpen besproken: omvang en type recreatie en toerisme (I) en verplaatsingsstromen voor sociale en recreatieve motieven (II). Bevindingen -
Putten
48,1
8,3 /
9,6
Nunspeet
63,7
8,9 /
9,0
Dronten
47,6
8,4 /
8,1
Lelystad
42,4
6,4 /
10,8
Almere
35,4
6,5 /
12,8
Het gebied EHZ: toerisme vormt een belangrijk onder deel van de lokale economie (relatief veel banen in toe risme); natuur speelt een belangrijke rol in het toeristisch profiel van de gemeenten; EHZ-gemeenten vormen met Putten een lokaal sterk samenhangend ecosysteem voor recreatie en sociale activiteiten.
-
Ermelo: veel verblijfstoerisme (opvallend veel vakantiepar ken); richt zich op outdoor-activiteiten en zorgtoerisme.
-
Harderwijk: veel bezoekerstoerisme; richt zich op cultuur
Flevoland
39,4
6,4 /
11,0
Gelderland
43,3
6,5 /
9,2
Nederland
47,1
7,0 /
11,6
Tabel 26
en historie (Hanzestad). -
Recreatie en toerisme, CBS 2019.
Zeewolde: heeft zowel verblijfs- als bezoekerstoerisme; richt zich op waterrecreatie en watersport.
Ermelo - "Ermelo Buitenleven”
De gemeente Ermelo telt 27 dagrecreatievoorzieningen (voornamelijk attracties en verhuur van vervoer), 71 De COVID19-uitbraak heeft grote gevolgen voor de gehele
verblijfsrecreatievoorzieningen (vooral vakantieparken en
vrijetijdssector. Hoewel de totale impact hiervan nog
campings) en 35 horecagelegenheden.53 Het overgrote deel van
niet overzien kan worden, heeft dit vanzelfsprekend ook
de toeristen (95/) komt uit Nederland, de overige 5/ komen
consequenties voor toerisme en recreatie in de EHZ-gemeenten.
uit Duitsland, België of van elders. In haar structuurvisie van
De informatie in deze paragraaf is gebaseerd op documenten
2012 schreef de gemeente dat het toerisme in Ermelo vooral
die grotendeels gepubliceerd zijn voorafgaand aan de
nog bestond uit traditionele vormen zoals fietsen en wandelen.
coronacrisis, en is dus mogelijkerwijs niet meer volledig up-to-
Speciale doelgroepen hierbinnen zijn actieve ouderen en
date.
gezinnen.54 De gemeente sprak in 2015 de ambitie uit van een duidelijke kwaliteitsslag voor het bestaande aanbod, verbreding
Kenmerk I:
en vernieuwing van het aanbod en meer economische spin
Omvang en type recreatie en toerisme
off van de aanwezigheid van toerisme en recreatie.55 De
Onderstaande tabel laat zien dat de sector recreatie en toerisme
gemeente heeft ingezet op het verbeteren en vernieuwen van
in de EZH-gemeenten relatief groot is. Het aantal (per 1.000
aanbod voor doelgroepen die gelieerd zijn aan de kwaliteiten
inwoners van 15-74 jaar) en percentage banen in recreatie
van Ermelo (natuur, outdoor-activiteiten, waterrecreatie,
en toerisme liggen in Ermelo, Harderwijk en Zeewolde ruim
wellness en zorg). De toeristische infrastructuur is verbeterd
boven het provinciale en Nederlandse gemiddelde. Opvallend is
en het centrumgebied opgewaardeerd. Speciale aandacht is ook
vooral de omvang van de toeristische sector in Zeewolde, met
uitgegaan naar de nieuwe perspectieven die het combineren van
10/ van de banen. Het aantal vestigingen recreatie en toerisme
toerisme en zorg biedt (zorgtoerisme).56
per 1.000 inwoners van 15-74 jaar ligt in de EHZ-gemeenten overigens onder het Nederlands gemiddelde, wat duidt op relatief veel banen per vestiging. In omliggende gemeenten valt op dat Putten, Nunspeet en Dronten ook een relatief grote toeristische sector hebben, vooral als we kijken naar het percentage banen in deze sector.
B
53 54 55
Stand van zaken toerisme en recreatie in Ermelo (2019). Structuurvisie gemeente Ermelo 2025 (2012). Gemeente Ermelo, Stimuleringsagenda Toerisme en Recreatie, 2015.
56
Gemeente Ermelo, Structuurvisie gemeente Ermelo 2025, 2012.
54
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
De toeristische monitor 2019 laat zien dat 3507o van de
Harderwijk - "Heerlijk Harderwijk”
ondernemers in de toeristische sector zorgvoorzieningen
De gemeente Harderwijk positioneert zichzelf tegenover
aanbiedt, meestal in de vorm van een invalidetoilet, een
toeristen en recreanten voornamelijk als Hanzestad: een
invalideparkeerplaats, een hoog-laag bed en/of aanpassingen
historische stad aan het water en aan de rand van de Veluwe,
voor de toegankelijkheid. Daarnaast zet Ermelo in op
waar de rijke geschiedenis zijn sporen heeft achtergelaten.
kwaliteitsverbetering van recreatiecomplexen.57 Een groot
Enkele voorbeelden van bezienswaardigheden zijn de
thema is in Ermelo het project Vitale Vakantieparken.
Vischpoort, de Grote Kerk, het Stadsmuseum en de Vischmarkt.
Met bijna 100 vakantieparken heeft Ermelo de meeste
Daarnaast vormt het Dolfinarium al jarenlang een toeristische
verblijfsplaatsen van alle gemeenten in de Regio Noord-Veluwe.
trekpleister. Voor bezoekers die liever rust en natuur opzoeken
Bij veel bungalowparken is echter sprake van teruglopende
vormt Harderwijk een toegangspoort tot de uitgestrekte bossen
bezetting, wisselende toekomstperspectieven en gebruik voor
en heidevelden van de Veluwe.62 Om het imago van Hanzestad
andere doeleinden dan recreatie. Met de Toekomstvisie Vitale
kracht bij te zetten ontwikkelt de gemeente Harderwijk het
Vakantieparken zetten de gemeenten op de Noord-Veluwe
‘Waterfront’. Dit project heeft als doel om de kustlijn langs het
in op het verhogen van de kwaliteit en uitstraling van de
centrum van de stad een ander aanzien te geven. Harderwijk
verblijfsrecreatie in de gemeente, alsmede het voorkomen en/of
wordt weer een echte stad aan het water met alle voorzieningen
beëindigen van ongewenste situaties op de parken.58 Tot slot is
die daarbij horen: 1.400 woningen dicht bij het water, nieuwe
in 2019 het nieuwe bestemmingsplan Strand Horst vastgesteld,
passantenhaven en binnenhaven, een stadsstrand, een lange
waardoor het mogelijk wordt om hier verblijfs- en dagrecreatie
flaneerpromenade, twee parkeergarages en vele winkel-,
nieuw te ontwikkelen.59
horeca- en leisurevoorzieningen. Bedrijvigheid en industrie zijn verplaatst naar andere locaties om plaats te maken voor wonen,
De werkgelegenheid in de toerismesector binnen de gemeente
winkelen en recreëren, op en rond het water.63
Ermelo is stabiel, maar de omvang van het toerisme stijgt. Het aantal overnachtingen in Ermelo is in de periode 2017-2019
De gemeente Harderwijk biedt vooral bezoekerstoerisme aan:
met 17,507o bijvoorbeeld flink gegroeid en ook de gemiddelde
van de jaarlijks 2,5 tot 3 miljoen bezoekers komt ongeveer
bestedingen van toeristen op de Veluwe zijn die jaren met
1,3 miljoen voor winkelen en stadsbezoek. Ook vanuit
ongeveer C 2,- per dag gestegen naar C 29,80 (het ligt daarmee
de verblijfsaccommodaties op de Veluwe en de zuidrand
overigens nog steeds onder het Gelderlands (C 30,10) en
van Flevoland wordt Harderwijk vaak bezocht. Het aantal
Nederlands (C 34,00) gemiddelde).60 Deze groei laat onverlet
overnachtingen in Harderwijk en Hierden is relatief laag, omdat
dat er kansen liggen waar Ermelo meer op zou kunnen inzetten.
de grote verblijfsaccommodaties net buiten de gemeentegrenzen
De gemeente kan meer een voortrekker zijn van nieuwe en
liggen (zie bijvoorbeeld ook figuur 32). De gemeente ontvangt
unieke toeristische ontwikkelingen in de regio, kan haar ligging
wel aanzienlijke inkomsten uit passanten.64
aan het Randmeer meer benutten61 en kan nog veel winnen op gebied van evenementen en dagrecreatie.
In de gemeente Harderwijk ligt er een opgave op het gebied van verblijfsrecreaties. Met name de kwaliteit van de parken en campings staat er al jaren onder druk. Ook sluit het aanbod te weinig aan op de veranderende wensen van de consument.
Type recreatie-
Type verblijfs
ondernemer
recreatie
Type dagrecreatie
Noodzakelijke investeringen blijven achter en ongewenst gebruik neemt toe. Hierdoor worden veel recreatiewoningen in Harderwijk niet meer gebruikt voor het doel waarvoor zij oorspronkelijk zijn gebouwd.65 Net als Ermelo is ook Harderwijk
9 Horeca 9 Dagrecreatie 9 Verblijfsrecreatie
# Hotel
# Museum
9 Camping
9 Overig
9 B&B
9 Attractie 9 Verhuur vervoer 9 Manege 9 Natuurbeleving 9 Zwembad/zwemvijver
# Vakantiepark
Figuur 31 Recreatie Ermelo, 2019
actief bezig met het project Vitale vakantieparken, om de kwaliteit en uitstraling van de verblijfsrecreatie te verhogen en ongewenste situaties op de parken te voorkomen. Gezien het beperkte aantal vakantieparken in de gemeente is Harderwijk hier al behoorlijk ver mee.
57 58 59 60 61
B
Gemeente Ermelo, Structuurvisíe gemeente Ermelo 2025, 2012. en/of beëindigen van ongewenste situaties op de parken Gemeente Ermelo, Toekomstvisie op de verblijfsrecreatie in Ermelo, 2015. Gemeente Ermelo, Omgevingsvisie Herontwikkeling recreatiecluster Horst, 2020. Stand van zaken toerisme en recreatie in Ermelo (2019). Onderzoek Rekenkamercommissie Ermelo-Harderwijk, Veluwe weer op 1? Evaluatie beleid R&T, 2018.
62 63 64 65
Via www.heerlijkharderwijk.nl. Via www.waterfrontharderwijk.nl Actieplan Toerisme Harderwijk, 2014. Vitale Vakantieparken Harderwijk - Structuurvisie. (2017).
55
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Een andere belangrijke stap was (na een fusie met VVV Zeewolde) het opzetten 'van Puur Zeewolde als merk, marketingorganisatie en samenwerkingsverband. De organisatie
Hattem
heeft een eigen bestuur en staat los van de gemeente, maar
Oldebroek
wist wel een enorme impuls te geven aan de lokale marketing Heerde
Nunspeet
en promotie van toerisme, recreatie en evenementen in
Epe 8%
Zeewolde. Inmiddels worden er jaarlijks tientallen evenementen georganiseerd door en met Puur Zeewolde voor inwoners,
Putten
toeristen en dagjesmensen, waaronder het Beach Festival, de Beach Bios, de Havendagen, de Nacht van Zeewolde, d e
Apeldoorn Voorst Zu|Phen
Barneveld
Brummen Scherpenzeel
Tulpenroute en de Beleef Puur dagen.68 Er liggen nog kansen op het benutten van het unieke karakter en de geschiedenis van het. gebied en ooit kan
Rozendaal Renkum Wageningen
Rheden Arnhem2 27
20A
Bron: Raming o.b.v. gerealiseerde opbrengsten toeristen- en forensenbelas tingen (bron CBS), gemiddelde 2010-2015, Bureau Economisch Onderzoek provincie Gelderland
1 De relatieve verdeling is bepaald o.b.v. de totale opbrengsten toeristen- en forensenbelastingen per gemeente; hierbij is niet gekeken naar verschillen in de tarieven per gemeente. 2 I n Arnhem wordt vanaf 2015 geen toeristenbelasting meer gerekend. In deze verdeling blijft het percentage van 2^1 echter gelijk op basis van het gemiddelde van 2010-2014.
er meer ingespeeld worden op de mogelijkheden voor waterrecreatie. Naast de gevolgen van de coronacrisie zijn concmrrentie, toenemen de verzadiging van kampeerterreinen, beperkte financiering, beperkte beschikbaarheid van toeristische ontwikkellocaties en gebrek aan ondergrondse nutsvoorzieningen mogelijke bedreigingen voor toerisme en
Figuur 32 Waar binnenlandse vakantiegangers op de Veluwe verblijven, Visit Veluwe 2017.
recreatie in Zeewolde. Zeewolde stelt meer toerisme niet als
Zeewolde - "Puur Zeewolde”
hoofddoelen van een versterking van de economische structuur
In Zeewolde is de toeristisch-recreatieve sector van groot belang
en omdat het bijdraagt aan de leefbaarheid en gezelligheid in Zeewolde.69
voor het dorp en de inwoners, omdat het een belangrijke
doel op zich, maar zet erop in omdat het bijdraagt aan de
werkgever is. Het aantal toeristisch-recreatieve vestigingen is in Zeewolde tussen 2009 en 2018 met 4207o gestegen. Binnen
37
deze sector zijn sport (3107o), horeca (1907o) en cultuur, recreatie
307o
en amusement (147) de grootste subsectoren. Waterrecreatie
1407o
37 107o 477
en watersport zijn hierbinnen belangrijke pijlers. Vooral de verblijfsrecreatie zorgt voor veel banen, bestedingen en een levendige economie. Dit kan verklaard worden door
Type banen
de grote omvang van de kampeer- en bungalowsector in Zeewolde. Center Parcs de Eemhof, gevestigd in Zeewolde, is verreweg de grootste aanbieder in Flevoland. Daarnaast zijn 297
evenementen van belang. Ze zorgen voor veel bezoekers (ook van buitenaf) en ze zorgen voor levendigheid in Zeewolde
9 9 9 9
en een economische spin-off.66 Een belangrijke doelstelling in de realisatieagenda collegeperiode 2018-2022 is “De recreatieve kracht van Zeewolde versterken en uitdragen”. De
Figuur 33
gemeente doet dit onder andere door het doorontwikkelen
Logiesverstrekking
#
Horeca
9 Vervoer 9 Overig
Sport
Cultuur, recreatie,amusement
Detailhandel/groothandel
Type banen in de toeristische sector, Zeewolde 2020.
van (openbare) toeristische infrastructuur en routenetwerken, het herzien van de subsidieregels voor evenementen en het benutten van kansen van ontwikkelingen als Lelystad Airport, Floriade en het Scoutinglandgoed.67
68 66 67
B
Gemeente Zeewolde, Beleidsnota en uítvoeríngsagenda toerisme, recreatie en evenementen Zeewolde 2020-2025. Gemeente Zeewolde, Realisatieagenda collegeperiode 2018-2022.
69
Gemeente Zeewolde, Beleidsnota en uitvoeringsagenda toerisme, recreatie en evenementen Zeewolde 2020-2025. Gemeente Zeewolde, Beleidsnota en uitvoeringsagenda toerisme, recreatie en evenementen Zeewolde 2020-2025.
56
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Overeenkomsten en verschillen EHZ
De drie EHZ-gemeenten hebben elk een ander toeristisch profiel: Ermelo biedt vooral verblijfstoerisme aan en focust op outdoor-activiteiten en zorgtoerisme; Harderwijk is voornamelijk gericht op bezoekerstoerisme en positioneert zichzelf als historische Hanzestad; Zeewolde biedt zowel verblijfs- als bezoektoerisme aan en profileert zich op waterrecreatie en -sport. Wat de drie gemeenten bindt is dat
■W. »
de toeristische sector een belangrijke pijler vormt binnen de gemeentelijke economie en dat zij alle drie adverteren met de natuur in het gebied, in de vorm van polders, tulpenvelden, strand, randmeren, bossen en heidevelden. Daarnaast zetten
Figuur 34 Daily urban systems voor sociale en recreatieve voorzieningen, Tordoir 2020.
alle drie de gemeenten in op kwaliteitsverbetering, het aantrekken van meer toeristen, het creëren van meer banen
7.6 Mobiliteit en bereikbaarheid
en het realiseren van meer spin-off voor andere sectoren.70 Harderwijk en Ermelo dragen actief bij aan de regionale
Het vijfde thema is mobiliteit en bereikbaarheid.
marketing en promotie door Visit Veluwe een Marketing Oost.71
Achtereenvolgens komen de volgende kenmerken aan
Zeewolde draagt actief bij aan de marketing van Visit Flevoland
bod: afstand tot voorzieningen (I), bereikbaarheid (II) en
en de provincie Flevoland, bijvoorbeeld door het verhaal van de
vervoersstromen (III).
inpoldering onderdeel te maken van haar positionering.72 Tot slot heeft de gemeente Ermelo, met 100 vakantieparken, een
Bevindingen
voortrekkersrol in het project Vitale Vakantieparken, waar ook
-
Harderwijk aan meedoet.
Het gebied EHZ: goede infrastructuur is belangrijke rand voorwaarde voor de lokale economie.
-
Ermelo: gemiddelde afstand tot voorzieningen relatief
Kenmerk II:
ver weg; goed bereikbaar per auto en openbaar vervoer;
Verplaatsingen voor sociale en recreatieve
vervoersstromen voor winkelen en persoonlijke diensten
motieven
vooral vanuit Harderwijk.
Op sociaal en recreatief vlak vormen Ermelo, Harderwijk en
-
Harderwijk: relatief kleine afstand tot voorzieningen;
Zeewolde een onderling sterk samenhangend systeem, waarvan
goed bereikbaar per auto en openbaar vervoer, wel wens
Putten ook onderdeel uitmaakt (zie het rode gebied in figuur
om een intercitystation te worden; vervoersstromen voor
34). Vooral voor Harderwijk geldt dat de sociale en recreatieve
winkelen en persoonlijke diensten vooral vanuit Zeewol-
verplaatsingen naar en vanuit de stad een relatief uitgestrekt
de, Putten en Nijkerk.
ruimtelijk veld beslaan. Enerzijds trekt Harderwijk met onder andere het Dolfinarium bezoekers uit een groot deel van
-
Zeewolde: voorzieningen relatief ver weg; bereikbaarheid per openbaar vervoer matig.
Nederland, anderzijds is de bevolking van Harderwijk voor recreatie ook georiënteerd op steden in vooral de noordelijke
Gemeentelijk beleid ten aanzien van verkeer en vervoer wordt
Randstad. De bovenmatig sterke relatie hierbinnen met Ermelo
opgenomen in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan
is opmerkelijk: Harderwijk vormt voor Ermelo een belangrijke
(GVVP). De gemeente Zeewolde ontwikkelt op het moment van
sociale en recreatieve bestemming. Zeewolde heeft op zijn
schrijven een nieuw GVVP, omdat het huidige Gemeentelijk
beurt een significante recreatieve functie voor de nabijgelegen
Verkeers- en Vervoersplan in de gemeente een looptijd heeft tot
steden Almere en Harderwijk. Het (relatief beperkte) uitgaande
en met 2020.73 Ook het GVVP van de gemeente Ermelo loopt
sociale en recreatieve verkeer van Zeewolde zelf gaat vooral naar
tot 2020.74 In de mobiliteitsvisie van de gemeente Harderwijk
Ermelo, Harderwijk en Almere.
wordt gesteld dat de verkeerssituatie in Harderwijk, wanneer niet ingegrepen wordt, op termijn achteruit zal gaan.
70 71 72
B
Onderzoek Rekenkamercommissie Ermelo-Harderwijk, Veluwe weer op 1? Evaluatie beleid R&T, 2018. Onderzoek Rekenkamercommissie Ermelo-Harderwijk, Veluwe weer op 1? Evaluatie beleid R&T, 2018. Gemeente Zeewolde, Beleidsnota en uitvoeringsagenda toerisme, recreatie en evenementen Zeewolde 2020-2025
-------------------------------73 Startnotitie GVVP 2030; 'Zeewolde nog beter op (de) weg!'. 74 Actualisatie Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Ermelo (2013).
57
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Het gaat daarbij vooral om een toenemende verkeers- en
Kenmerk II:
parkeerdruk, maar ook in een verder verslechterende
Bereikbaarheid
verkeersveiligheidssituatie. Anderzijds worden in Harderwijk
De EHZ-gemeenten vormen een scharnierpunt tussen de
ook kansen gezien op het gebied van leefbaarheid en
stedelijke regio’s Zwolle, Amersfoort en Lelystad, langs
duurzaamheid waarop ingespeeld kan worden.75
de A28: een belangrijke vervoersader tussen de Randstad en Noord-Nederland. Deze geografische ligging maakt de
Kenmerk I:
regio tot een aantrekkelijk vestigingsgebied voor bedrijven.
Afstand tot voorzieningen
Een goede infrastructuur is om deze reden een belangrijke
In Zeewolde is de afstand tot het dichtstbijzijnde ziekenhuis
basis voor de economische ontwikkeling en het behoud
of buitenpolikliniek van de drie gemeenten met 12,9
van werkgelegenheid.77 Kijkend naar Ermelo, Harderwijk en
kilometer bij uitstek het grootst. De gemiddelde afstand tot
Zeewolde verschilt vooral de infrastructuur per openbaar
de dichtstbijzijnde basisschool verschilt minder sterk tussen
vervoer sterk. Harderwijk en Ermelo hebben een treinstation,
de gemeenten, maar ook hier is de afstand in Zeewolde het
waardoor de gemeenten per openbaar vervoer goed ontsloten
grootst. Dit geldt eveneens voor de gemiddelde afstand tot de
zijn. Vanuit Zeewolde dient men echter altijd eerst de bus te
dichtstbijzijnde middelbare school. Opvallend is ook de grote
pakken, waardoor de reistijden per openbaar vervoer vanuit
afstand tot het dichtstbijzijnde treinstation in de gemeente
die gemeente aanzienlijk langer zijn. De auto is daarom de
Zeewolde. Die is met 13,6 kilometer aanzienlijk groter dan in
dominante vervoerswijze in Zeewolde (en overigens ook in de
de andere onderzochte gemeenten, aangezien het dorp niet aan
rest van Flevoland).78 De reistijden naar de grote omliggende
een spoorlijn ligt en niet over een eigen treinstation beschikt.76
steden per auto lopen niet sterk uiteen.
De gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde oprit naar een hoofdverkeersweg ligt in alle drie de EHZ-gemeenten rond het
De omgeving bevat relatief weinig drukke verkeerstrajecten. Wel
Nederlands gemiddelde.
is in de ochtend- en avondspits een grote filekans op de A28 tussen knooppunt Hattemerbroek en Amersfoort.79 Daarnaast
Afstand
Ziekenhuis
tot™
(2019)
(in km)
Basis Middelbare
Trein
Hoofdver
school
school
station
keersweg
(2017)
(2017)
(2019)
(2019)
is er ook sprake van congestie in de avondspits van autoverkeer dat Flevoland verlaat richting Harderwijk en richting Nijkerk. In opdracht van de provincie Flevoland is inmiddels begonnen
Ermelo
5,2
0,8
2,2
1,9
1,5
Harderwijk
2,5
0,6
2
2,5
1,7
Zeewolde
12,9
1,2
2,4
13,6
1,8
Nijkerk
2,6
0,7
1,7
2
1,3
3
0,8
met de omvorming van de turborotonde bij Harderhaven in een ongelijkvloerse kruising. Daarnaast probeert de gemeente Zeewolde dat de provincies Flevoland en Gelderland de N301 tussen de N305 (Gooiseweg) en de A28, inclusief het viaduct
Putten
1,9
1,2
2,4
Nunspeet
13,4
0,8
2,5
3,4
2,0
Dronten
5,6
1,3
4,4
5,1
1,4
Lelystad
2,7
0,8
2,2
2,6
2,7
Almere
4,1
0,6
1,5
2,0
1,5
Harderwijk een intercitystation wordt. Daarnaast wil de regio
Flevoland
4,8
0,8
2,3
6,1
1,7
inzetten op een betere en snellere verbinding met Airport
Gelderland
5,2
0,7
2,6
3,9
1,6
Lelystad.80 In de provincie Flevoland wordt, tot slot, momenteel
Nederland
4,6
0,7
2,3
5
1,8
onderzocht of de ov-verbinding tussen de Randstad en Noord-
Tabel 27
Gemiddelde afstand tot voorzieningen, CBS.
over de Nijkerkersluis gaat verdubbelen. De regio ziet kansen in het openbaar vervoer als alternatief en ter ontlasting van de A28, en lobbyt er daarom voor dat
Nederland verbeterd kan worden, bijvoorbeeld middels het aanleggen van een extra spoorverbinding (de zogenaamde Lelylijn).81
77 78 79
75 76
B
Mobiliteitsvisie 2030 'Op weg naar kwaliteit' Gemeente Harderwijk. Toekomstvisie Zeewolde 2040.
80 81
Bereikbaarheidsagenda Noord-Veluwe, 2018. Mobiliteitsvisie Flevoland, 2030. ANWB. Dagelijkse drukke trajecten ochtend en avondspits. www.anwb.nl/verkeer/nederland/verkeersinformatie/dagelijkse-drukke-trajecten. Bereikbaarheidsagenda Noord-Veluwe, 2018. Potentieonderzoek verbetering ov-verbinding Noord-Nederland - Randstad, juni 2020.
58
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Reistijd in minuten...
Met openbaar vervoer
Met auto
Zeewolde - Amsterdam
80 min
49 min
Zeewolde - Utrecht
79 min
46 min
Zeewolde - Amersfoort
58 min
31 min
Zeewolde - Zwolle
68 min
41 min
Harderwijk - Amsterdam
84 min
56 min
Harderwijk - Utrecht
49 min
47 min
Harderwijk - Amersfoort
27 min
31 min
Harderwijk - Zwolle
28 min
31 min
Ermelo - Amsterdam
80 min
57 min
Ermelo - Utrecht
45 min
48 min
Ermelo - Amersfoort
23 min
32 min
Ermelo - Zwolle
32 min
33 min
Tabel 28
Mr ĩ •VĮrT*
Figuur 35
Gemiddelde dagelijkse verplaatsingen voor winkelen en persoonlijke diensten naar en vanuit Harderwijk in periode 2011-2018, Tordoir 2020.
Reistijd EHZ-gemeenten (Google Maps).
M *
Kenmerk III: Vervoersstromen voor winkelen en persoonlijke diensten
Hoewel Harderwijk de grootste gemeente in de regio Noordrand Veluwe is, kent de stad maar in beperkte mate een echte regionale centrumfunctie voor consumentendiensten (zie figuur 35). De Harderwijkse centrumfunctie is wel uitgesproken voor Zeewolde, Putten en Nijkerk, maar het kleinere Ermelo vormt voor de Harderwijkse bevolking per saldo zelf een centrumgemeente—hoewel de consumentenstroom vanuit Ermelo naar Harderwijk op zich niet onaanzienlijk is. Daarnaast is de consumentenstroom vanuit Harderwijk naar Ermelo de laatste decennia sterk toegenomen. Een mogelijke
Figuur 36 Ontwikkeling gemiddelde dagelijkse verplaatsingen voor winkelen en persoonlijke diensten naar en vanuit Zeewolde: verschil periode 2004-2011 en 2011-2018, Tordoir 2020.
verklaring hiervoor zijn de verschillen in het betaald parkeren beleid.
7.7 Onderwijs Voor Ermelo geldt, zoals hierboven al benoemd, dat de gemeente een functie als consumentencentrum heeft voor
Het zesde thema is onderwijs. Deze paragraaf bespreekt het
Harderwijk, maar daarnaast weinig aantrekkingskracht kent op
aantal scholen en leerlingen en de verplaatsingsstromen van
consumenten uit andere gemeenten. De inwoners van Ermelo
leerlingen in de regio.
zelf zijn voor consumentendiensten vooral georiënteerd op Harderwijk, Putten en Amersfoort.
Bevindingen -
De bevolking van Zeewolde is voor winkelen en diensten
onderwijs; verplaatsingsstromen voor onderwijs zijn sterk
in relatief sterke mate op de eigen gemeente gericht. Daarnaast is er ook een sterke oriëntatie op Harderwijk
op elkaar gericht. -
als voorzieningencentrum. Het (veel grotere) Almeerse winkelcentrum speelt naar verhouding slechts een beperkte rol
Ermelo: relatief veel leerlingen voortgezet onderwijs; be perkte regionale middelbare onderwijsfunctie.
-
Harderwijk: centrum voor middelbaar onderwijs en mid
-
Zeewolde: slechts twee middelbare scholen, veel middel
voor Zeewolde. De rol van Almere neemt echter wel snel toe in belang (zie figuur 36).
Het gebied EHZ: relatief veel basisscholen; geen hoger
delbaar beroepsonderwijs.
bare scholieren gaan in Harderwijk en Ermelo naar school (in ieder geval voor bovenbouw Havo en Vwo).
B
59
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kenmerk I:
Kenmerk II:
Aantal scholen en leerlingen
Verplaatsingsstromen van leerlingen
Het aantal scholen in het basisonderwijs per 10.000 inwoners
In lijn met het bovenstaande, gaan veel leerlingen uit Zeewolde
ligt in de drie EHZ-gemeenten boven het Nederlands
in buurgemeenten naar de middelbare school. De meesten
gemiddelde. Deze trend is ook terug te zien bij de gemeenten
van hen, 610 van de 1.575 uit Zeewolde afkomstige leerlingen,
in de regio, behalve bij Almere. Als we kijken naar het aantal
gaan in Harderwijk naar school. 318 leerlingen gaan in Ermelo
leerlingen basisonderwijs per 1.000 inwoners, ligt dat in de
naar school. 522 uit Zeewolde afkomstige leerlingen zitten
regio uitzonderlijk hoog in vergelijking met het landelijk
in Zeewolde zelf op school. De overige leerlingen gaan onder
gemiddelde. De enige uitzondering hierop is Ermelo, die met
andere naar school in Amersfoort, Nijkerk, Almere, Huizen.
78,3 leerlingen basisonderwijs per 1.000 inwoners iets onder
Dit patroon is terug te zien in figuur 37 hieronder: de groene
het landelijk gemiddelde scoort.
bollen laten zien dat er enkel uitgaande verplaatsingen voor onderwijs zijn vanuit Zeewolde.
In de aantallen leerlingen in het voortgezet onderwijs valt op dat Zeewolde met 27 per 1.000 inwoners veel minder
Harderwijk vormt een centrum voor middelbaar onderwijs,
middelbare scholieren kent dan Ermelo en Harderwijk. Dit kan
maar niet voor hoger onderwijs. Per saldo is er daarom
verklaard worden doordat Zeewolde slechts twee middelbare
sprake van een dagelijkse instroom van leerlingen uit de
scholen heeft. Voor Havo- en Vwo-leerlingen geldt bovendien
nabije omgeving (Ermelo, Zeewolde, Putten, Nunspeet en
dat zij alleen de eerste jaren (onderbouw) onderwijs kunnen
Dronten) voor middelbaar onderwijs en een uitstroom naar
volgen in Zeewolde en dat zij voor het vervolg naar de locatie
verder gelegene centra (Zwolle, Utrecht, Amersfoort en
in Harderwijk doorstromen. In het coalitieakkoord spreekt
Amsterdam) voor hoger onderwijs (zie figuur 38). Ermelo
Zeewolde overigens wel de wens uit om de Levant school uit te
kent een beperktere regionale middelbare onderwijsfunctie,
breiden tot een volledige middelbare school, met een verbreding
die desalniettemin belangrijk is voor de direct omliggende
van de praktische leergangen in het Vmbo en de mogelijkheid
gemeenten Zeewolde, Putten en Harderwijk.
om de bovenbouw voor Havo en Vwo in Zeewolde af te maken.82 Aantal scholen
Aantal
Aantal
basisonderwijs
leerlingen
per 10.000
basisonderwijs
leerlingen voortgezet
per 1.000
onderwijs
inwoners
inwoners
per 1.000 inwoners
Ermelo
45
78,3
97
Harderwijk
4,1
93,0
89
Zeewolde
45
88,1
27
Nijkerk
4,0
96,7
77
Putten
5,3
88,1
19
Nunspeet
4,4
95,6
16
Dronten
4,7
90,7
57
Lelystad
4,4
94,5
56
Almere
3,5
96,7
65
Flevoland
4,4
97,9
332
Gelderland
4,2
81,8
2.813
Nederland
3,7
81,8
16.554
Tabel 29
82
B
Figuur 37
Gemiddelde dagelijkse verplaatsingen voor onderwijs naar en vanuit Zeewolde in periode 2011-2018, Tordoir 2020.
# tM’
Aantal scholen en leerlingen, DUO 2018.
Gemeente Zeewolde, Coalitieakkoord 2018-2022.
Figuur 38 Gemiddelde dagelijkse verplaatsingen voor onderwijs naar en vanuit Harderwijk in periode 2011-2018, Tordoir 2020.
60
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
7.8 Zorg en welzijn Het zevende thema is zorg en welzijn. Hieronder worden de
In Ermelo en Zeewolde ligt het bedrag voor sociaal domein
volgende kenmerken besproken: sociaal domein (I), gezondheid
per inwoner veel lager dan het provinciaal en het landelijk
(II), verplaatsingen voor zorgdiensten (III) en welzijn (IV).
gemiddelde. Het aandeel huishoudens dat gebruik maakt van een voorziening in het sociaal domein ligt in Ermelo en
Bevindingen
Harderwijk iets boven het provinciaal en landelijk gemiddelde.
-
Het gebied EHZ: relatief goede kwaliteit van leven
Dit in tegenstelling tot de gemeente Zeewolde, waar het
voor de inwoners.
percentage huishoudens met een voorziening in het sociaal
Ermelo: relatief veel zorgvoorzieningen;
domein het laagst is van de regio. Verder laten de cijfers zien
regionale zorgfunctie.
dat relatief veel inwoners van Ermelo wijkverpleging gebruiken,
Harderwijk: opvallend hoge kosten sociaal domein;
wat logisch is gezien de hoge grijze druk in deze gemeente.
-
-
regionale zorgfunctie, onder andere door vestiging ziekenhuis. -
Zeewolde: relatief gezonde inwoners.
Kenmerk I: Sociaal domein
In Harderwijk liggen de lasten in het sociaal domein per inwoner aanzienlijk hoger dan in de andere gemeenten in de regio. De precieze oorzaak van deze afwijking is niet gevonden, maar is mogelijk toe te schrijven aan de centrumfunctie die Harderwijk heeft op dit gebied. De gemeente verzorgt bijvoorbeeld de maatschappelijke opvang (dag- en nachtopvang) voor de hele Noord-Veluwe (Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Ermelo en Putten). Opvallend is verder de flinke stijging in zorgkosten en aantal cliënten in Harderwijk: de zorgkosten per persoon zijn tussen 2018 en 2019 gestegen van C 308 naar C 754 en het aantal cliënten met een maatwerkvoorziening WMO is tussen 2015 en 2019
- .z j tiAiŕ řfvT’W-
gestegen van 500 naar 690. Een mogelijke verklaring hiervoor is de opheffing van de Sociale Dienst Veluwerand en de
e-îŕrtį
oprichting van de GR Meerinzicht. Daarnaast is Harderwijk een centrumgemeente, wat betekent dat de gemeente bepaalde (specialistische) zorgvoorzieningen voor de regio aanbiedt. Om deze reden liggen de kosten in het sociaal domein in een centrumgemeente vaak hoger dan in omliggende gemeenten. Dit kan ook verklaren waarom het gebruik basis GGZ, wijkverpleging en het percentage inwoners met verminderde mobiliteit in Harderwijk relatief hoog is.
B
‘
Ti
;
JĨ»Ïİ!
61
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kosten sociaal
‘Xi huishoudens met
Gebruik basis GGZ
domein per inwoner
sociaal domein voor
en/of POH-GGZ (2016)
(2020)
ziening (2019)
C200
21,2 /o
4,7 /
Ermelo
Gebruik wijkverpleging
Verminderde mobiliteit (2016)
(2016) 3,3 /o
7,6 /
Harderwijk
0823
21,4 /o
5,0 /
3,1 /o
12,6 /
Zeewolde
0234
16,7 /o
4,4 /
1,8 /
4,6 /
Nijkerk
0153
-
4,6 /
2,5 /o
8,9 /
Putten
0165
19,7 /
4,2 /
3,3 /o
9,3 /
Nunspeet
0168
18,4 /
3,9 /
3,3 /
8,2 /
Dronten
0249
19,0 /
4,9 /
3,0 /
8,0 /
Lelystad
0484
23,8 /
4,6 /
2,8 /
9,3 /
Almere
0469
21,1 /o
5,3 /o
2,0 /
11,1 /o
Flevoland
0349
20,9 /
4,8 /
2,4 /
9,4 /
Gelderland
0401
20,1 /
4,6 /
3,4 /
9,0 /
Nederland
0415
20,6 /
4,0 /
3,2 /
9,6 /
Tabel 30
Sociaal domein, CBS en Vektis.
Kenmerk II: Gezondheid
In Ermelo waarderen inwoners hun eigen leven met een 7,9
De levensverwachting in Ermelo en Harderwijk is rond het
en hun gezondheid met een 7,7. Een grote meerderheid geeft
Nederlands gemiddelde, die van Zeewolde ligt aanzienlijk hoger.
daarbij aan nauwelijks tot geen belemmeringen te ervaren bij
De percentages inwoners dat rookt en/of overgewicht heeft
deelname aan het maatschappelijke leven. Inwoners die wel
schommelt in alle drie de gemeenten rond het Nederlands
belemmeringen ervaren, kampen met name met lichamelijke
gemiddelde. In Ermelo krijgt een relatief hoog aandeel van de
en/of psychische problemen, gevolgd door financiële
inwoners voldoende beweging, Zeewolde scoort daarbij onder
problemen. 800Zo van de inwoners heeft voldoende contacten
gemiddeld.
met andere mensen.83
3 al II
■w
83
B
Gemeente Ermelo, Burgerpeílíng 2018.
I i
62
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Levensverwachting
% volwassenen
Y volwassenen met
Y volwassenen dat
in jaren
die rookt
overgewicht
voldoende beweegt
Ermelo
81,6
19 /o
49 /
68 /
Harderwijk
81,8
22 /o
46 /
64 /
Zeewolde
84,6
17 /
47 /
60 /
Nijkerk
82,9
19/
44/
66/
Putten
82,9
20/
50/
66/
Nunspeet
82,5
18/
49/
62/
Dronten
83,7
15/
47/
60/
Lelystad
80,1
21/
55/
57/
Almere
81,8
17/
54/
52/
Flevoland
81,8
18 /
52 /
56/
Gelderland
81,6
20 /
50 /
64 /
Nederland
81,5
20 /
48 /
63 /
Tabel 31
Gezondheidscijfers per gemeente, CBS, 2019.
Kenmerk III: Verplaatsingen voor zorgdiensten
Ermelo, Harderwijk en Zeewolde werken beleidsmatig en in de bedrijfsvoering nauw samen binnen het sociaal domein.84 Uit een analyse van de dagelijkse verplaatsingen voor zorgdiensten blijkt dat Harderwijk en Ermelo beiden een zorgcentrum vormen voor omliggende gemeenten (zie figuren 30 en 31). Harderwijk vervult deze functie vooral voor Ermelo, en de bevolking van Harderwijk is zelf ook op Nunspeet aangewezen. Ermelo vervult deze functie voor alle omliggende gemeenten, waarbij de relatie met Harderwijk wel het sterkste is.85 De zorgfunctie van Harderwijk is te verklaren door het Sint Jansdal ziekenhuis.
M- V
Figuur 40 Gemiddelde dagelijkse verplaatsingen voor zorgvoorzieningen naar en vanuit Ermelo in periode 2011-2018, Tordoir 2020.
Het Sint Jansdal ziekenhuis heeft een belangrijke regionale zorgfunctie in de EHZ-regio.86 Het ziekenhuis heeft een vestiging in Harderwijk en een in Lelystad. Ook zijn er drie
*'\ ţL
poliklinieken van ziekenhuis Sint Jansdal, gevestigd in Dronten, Nijkerk en Putten.87
Figuur 39 Gemiddelde dagelijkse verplaatsingen voor zorgvoorzieningen naar en vanuit Harderwijk in periode 2011-2018, Tordoir 2020.
84 85
B
Onderzoeksrapport Rekenkameronderzoek Uitvoering van de jeugdhulp in Ermelo (2020). Bij deze bevindingen moet de notie gemaakt worden dat de GIS-data zijn gebaseerd op een relatief kleine steekproef, waardoor deze mogelijkerwijs een niet geheel betrouwbaar beeld schetsen van de werkelijkheid.
-------------------------------86 Stadsvisie Harderwijk 2031. 87 www.stjansdal.nl/locaties.
63
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kampt
Onderstaande grafieken geven de kwaliteit van leven in Ermelo, Harderwijk en Zeewolde weer. Deze wordt bepaald aan de hand van 11 thema’s met bijhorende indicatoren die van invloed zijn op de kwaliteit van leven. De kleuren geven weer hoe de gemeente op de thema’s scoort in vergelijking met andere Nederlandse gemeenten. De gemeente Ermelo scoort goed op de thema’s samenleving (politieke participatie, sociale contacten, sociaal vertrouwen en vrijwilligers), subjectief welzijn (tevredenheid over de woning en omgeving, sociale cohesie, veiligheidsgevoel, beoordeling eigen gezondheid en eenzaamheid), inkomen (besteedbaar inkomen, vermogen en armoede), arbeid (arbeidsparticipatie en werkloosheid) en milieu (luchtkwaliteit, geluidshinder etc.). Op wonen scoort Ermelo slechter dan het Nederlands gemiddelde. Dit zit vooral in de betaalbaarheid van huuren k oopwo ningen en in de afstand tot noodzakelijke Figuur 41
Ziekenhuizen en poliklinieken in de regio Ermelo, Harderwijk, Zeewolde.
voorzieningen.
Kenmerk V: Welzijn en kwaliteit van leven
Subjoctiof wolzijk
Kijkend naar eenzaamheids- en vrijwilligerswerkcijfers scoort
Inkomen
Ermelo relatief goed. Bijna 400Zo van de volwassenen geeft aan vrijwilligerswerk te doen en ‘slechts’ 38,207o van de volwassenen heeft een hoge emotionele/sociale eenzaamheidsscore. Ook
Samenleving to Subjectief welzijn
voor Harderwijk en Zeewolde geldt dat er bovengemiddeld veel
Arbeid
Inkomen to Arbeid
Samenleving
vrijwilligers zijn.
Onderwijs Gezondheid to Leefomgeving
Toegang
Ermelo
Vrijwilligerswerk
Eenzaamheid
39,5 /o
38,2 /
Gezondheid
Milieu Veiligheid
Harderwijk
34,1 /o
40,0 /
Zeewolde
37,8 /o
42,9 /
Nijkerk
37,9 /o
37,0 /
Putten
39,0 /
37,0 /
Nunspeet
41,9 /o
37,2 /
Dronten
36,5 /
39,5 /
Lelystad
25,3 /
47,4 /
Almere
20,5 /
45,5 /o
De gemeente Harderwijk scoort op alle 11 thema’s gemiddeld
Gelderland
33,5 /
40,3 /
of beter dan het gemiddelde van Nederlandse gemeenten.
Flevoland
28,1 /
43,5 /
De kwaliteit van de samenleving (politieke participatie,
Nederland
29,7 /
42,9 /
Geen data
Veel slechter
Slechter
Gemiddeld
Beter
Veel beter
Figuur 42 Kwaliteit van leven in Ermelo88
sociale contacten, sociaal vertrouwen en vrijwilligers) en het subjectieve welzijn (tevredenheid over de woning en omgeving,
Tabel 32
Gezondheidsmonitor GGD, 2016.
sociale cohesie, veiligheidsgevoel, gezondheid en eenzaamheid) scoren zelfs bovengemiddeld.
88
B
Planbureau voor de Leefomgeving, Regioprofiel Ermelo 2019.
64
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Subjectief welzijn
Economie Subjectief welzijn Inkomen
Samenleving 6 Subjectief welzijn
Samenleving ft Subjectief welzijn
Samenleving
Arbeid
Inkomen 6 Arbeid
Samenleving
Onderwijs
Onderwijs Gezondheid fe Leefomgeving
Leefomgeving
Toegang Gezondheid
Wonen Veiligheid
Geen data
Veel slechter
Slechter
Gemiddeld
Milieu Veiligheid
Beter
Geen data
Veel beter
Figuur 43 Kwaliteit van leven in Harderwijk89
De gemeente Zeewolde scoort op de thema’s samenleving (politieke participatie, sociale contacten, sociaal vertrouwen en vrijwilligers), arbeid (arbeidsparticipatie en werkloosheid), gezondheid (levensverwachting, beweging en zorgkosten), milieu (luchtkwaliteit, geluidshinder etc.) en veiligheid (gewelds- en seksuele misdrijven, diefstal, verkeersveiligheid, aardbevingen en overstromingsrisico) beter dan het gemiddelde
Veel slechter
Slechter
Gemiddeld
Beter
Veel beter
Figuur 44 Kwaliteit van leven in Zeewolde90
7.9 Veiligheid en jeugdproblematiek Het achtste thema is veiligheid en jeugdproblematiek en omvat de kenmerken misdaadcijfers (I), jeugdproblematiek (II) en veiligheidsbeleid (III). Bevindingen
van Nederlandse gemeenten. De toegang tot voorzieningen (musea, treinstation, hoofdwegen, secundaire voorzieningen en
^
bassischool/voortgezet onderwijs) scoort ondergemiddeld.
Het gebied EHZ: misdaadcijfers en jeugdproblematiek wijken niet veel af van het Nederlands gemiddelde, vooral kleine verschillen.
^
Ermelo: minder drugsmisdrijven, meer gewelds-, seksuele en verkeersmisdrijven dan gemiddeld in Nederland.
^
Harderwijk: misdaadcijfers liggen rond het landelijk en provinciaal gemiddelde, relatief veel verwijzingen naar Halt onder jongeren.
^
Zeewolde: minder drugsmisdrijven, meer verkeersmis drijven en misdrijven tegen de openbare orde dan gemiddeld in Nederland, iets meer jongeren met jeugdhulp dan gemiddeld.
89
B
Planbureau voor de Leefomgeving, Regioprofiel Harderwijk 2019.
90
Planbureau voor de Leefomgeving, Regioprofiel Zeewolde 2019.
65
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Z drugsmisdrijven
/ geweldsen seksuele misdrijven
/ verkeersmisdrijven
/ vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag
Ermelo
1,3
15,1
17,9
13,0
Harderwijk
Kenmerk I: Misdaadcijfers
In de gemeente Harderwijk is het percentage drugsmisdrijven met 1,81o0o vergeleken met de andere gemeenten relatief hoog. Het percentage gewelds- en seksuele misdrijven is opvallend hoog in de gemeente Ermelo. Met 15,10 scoort deze gemeente het hoogst van de onderzochte gemeenten. Het percentage verkeersmisdrijven ligt in Ermelo, Harderwijk en Zeewolde net iets boven het landelijk gemiddelde. Het percentage vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag ligt met 19,070 opvallend hoog in de gemeente Zeewolde. Harderwijk en Ermelo wijken op dit gebied niet veel af van het landelijk gemiddelde.
1,8
11,1
16,2
13,0
Zeewolde
1,1
11,0
19,2
19,1
Nijkerk
1,3
9,1
23,2
11,6
Putten
1,4
6,1
20,2
12,2
Nunspeet
2,8
9,0
26,4
11,4
Dronten
3,0
11,8
10,5
15,9
Lelystad
3,4
11,6
12,0
15,2
Almere
1,3
11,8
15,8
14,1
Flevoland
1,9
12,0
14,9
14,8
Gelderland
1,7
10,0
15,2
14,2
Nederland
1,7
10,6
15,2
13,5
Tabel 33
Misdaadcijfers, CBS 2019.
Kenmerk II: Jeugdproblematiek
Het aantal verwijzingen naar Halt per 10.000 jongeren ligt in de drie onderzochte gemeenten boven het landelijk gemiddelde. De gemeente Harderwijk springt in het oog en heeft met 220 de meeste verwijzingen van de regio. Het percentage voortijdig schoolverlaters zonder kwalificatie ligt in de gemeente Ermelo, Harderwijk en Zeewolde dicht bij het Nederlands gemiddelde. Het percentage jongeren met jeugdhulp is met
-e:
13,80 relatief hoog in de gemeente Zeewolde. Verwijzingen Halt per
Z voortijdig school
Z jongeren tot 18 jaar
Z werkloze jongeren
10.000 jongeren (2019)
verlaters zonder
met jeugdhulp (2019)
(2018)
startkwalificatie (2018) Ermelo
158
2,0 /o
12,2 /
3 /
Harderwijk
220
1,7 /o
12,1 /o
2 /
Zeewolde
168
1,5 /o
13,8 /
1 /
Nijkerk
207
1,4 /o
10,4 /o
1 /
Putten
62
1,0 /o
14,8 /
1 /
Nunspeet
115
1,1 /o
9,1 /o
1 /
Dronten
178
2,3 /o
10,9 /
1 /
Lelystad
194
3,2 /
11,8 /
2 /
Almere
138
2,5 /o
11,5 /
2 /
Flevoland
146
2,2 /o
11,2 /o
2 /
Gelderland
102
2,4 /
12,1 /
2 /
Nederland
132
1,8 /
12,2 /
2 /
Tabel 34
B
Jeugdproblematiek, CBS.
66
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
7.10 Financiën
Kenmerk III: Veiligheidsbeleid
Voor de periode 2016-2019 hadden Ermelo en Harderwijk
Het laatste thema is financiën. We bespreken hierin de
samen met Putten een Integraal Veiligheidsplan. De
financiële kengetallen van de verschillende gemeenten
winstpunten van deze samenwerking zijn de uniformiteit van
(kenmerk I) en daarna de lastendruk per beleidsterrein (II).
het beleid en de aanpak van de gemeenten, de mogelijkheid van onderlinge taakverdeling en specialisatie en het voorkomen
Bevindingen
van ‘dubbelwerk’.91 Voor Ermelo geldt dat de gemeente een
-
Het gebied EHZ: Huidige financiële positie van de
eigen Nota Integraal Veiligheidsbeleid heeft, maar wel nauw
gemeenten is voldoende, maar wel zorgen voor de toe
samenwerkt met diverse andere (overheids)partijen.92 De
komst (bijvoorbeeld door stijgende kosten in het sociaal
tabel hieronder geeft de belangrijkste prioriteiten uit het
domein).
veiligheidsbeleid van de drie EHZ-gemeenten weer, welke
-
telkens zijn opgedeeld in lokale en bovenlokale prioriteiten.93
score op alle financiële kengetallen. -
Gemeente /
Prioriteiten
regio
prioriteiten
- Ernstige overlast door personen in de
Harderwijk: Relatief hoge lasten voor het sociaal domein (520).
-
Bovenlokale
Ermelo: Goede financiële positie: voldoende of goede
Zeewolde: Relatief hoge lasten voor bestuur en onder steuning (28%), en voor verkeer, vervoer en waterstaat
woonomgeving.
Ermelo en
- High Impact Crimes/Woninginbraak.
Harderwijk
- Maatschappelijke ondermijning/hennepaanpak. - Leefbare en veilige vakantieparken.
Lokale
- Geweld (mishandeling en bedreiging) .
prioriteiten
- Vernieling/vandalisme.
(160).
Kenmerk I: Financiële kengetallen
Ermelo
- Verkeersveiligheid.
Onderstaande tabel geeft de financiële kengetallen weer. Het
Lokale
- Preventie van polarisatie en radicalisering.
solvabiliteitspercentage is de mate waarin een gemeente in
prioriteiten
- Veilig Thuis/Stop kindermishandeling.
staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Ermelo
Harderwijk
- Actieve veiligheidszorg rond en met het AZC.
Bovenlokale
- Veilige wijken.
prioriteiten
- High Impact Crimes (woninginbraken, straatroven,
Zeewolde
overvallen, cybercriminaliteit). - Georganiseerde ondermijnende misdaad.
en Zeewolde scoren ruim boven de 500Zo, wat gezien wordt als voldoende solvabel. De solvabiliteitsratio van Harderwijk is met 4407o matig. De regio rondom Ermelo, Harderwijk en Zeewolde is op Lelystad na solvabel.
- Persoonsgerichte aanpak. Lokale
- Koppeling tussen openbare orde en veiligheid en
prioriteiten Zeewolde
zorg, met name (vroeg)signalering i.v.m. transities/ decentralisaties in het sociaal domein. - Voorkomen dat personen op de Top-X of PGA-lijsten verder afglijden en/of recidiveren (tevens regionale prioriteit). - Het aantal woninginbraken op een laag aantal houden c.q. onder de 50. - Toezicht en handhaving op het gebied van de
De netto schuldquote is de mate waarin de schuld met het inkomen gedragen kan worden. Hierbij geldt: hoe lager hoe beter, maar een normale quote bevindt zich tussen de 0 en lOOVo en bij een quote van boven de 1300Zo is sprake van zeer hoge schuld. De tabel laat zien dat de netto schuldquote van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde goed tot zeer goed is, waarbij
Drank- en horecawet (o.a. controle leeftijdsgrenzen)
Zeewolde zelfs in de min uitkomt. De regio laat eenzelfde
verbeteren.
patroon zien.
- De objectieve en subjectieve veiligheid binnen het dorp vergroten. - Inwoners zelf mede verantwoordelijk maken voor de
De belastingcapaciteit geeft inzicht in de belastingdruk. Als
veiligheid in hun eigen wijk en binnen het dorp.
dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer
- Bewustwording creëren bij de betrokken professionals over hoe om te gaan met signalen in het kader van (vroeg)signalering radicalisering. - Verkeers(on)veiligheid. - Jeugd(overlast) en vernielingen/zaakbeschadiging. - Recreatie(veiligheid.)
inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven (of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze). Een percentage lager dan 100V wordt gezien als voldoende, tussen de 100 en 120V als matig en hoger dan 120V als onvoldoende. Harderwijk en Ermelo scoren dus (net) voldoende en Zeewolde matig. In de
Tabel 35
91 92 93
B
Overzicht prioriteiten veiligheidsbeleid
Integraal Veiligheidsplan Ermelo Harderwijk Putten 2016-2019. Gemeente Zeewolde, Nota Integraal Veiligheidsbeleid 2018-2022. Integraal Veiligheidsplan Ermelo Harderwijk Putten 2016-2019 & Gemeente Zeewolde, Nota Integraal Veiligheidsbeleid 2018-2022.
regio valt vooral de relatief hoge belastingdruk van Almere op.
67
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
De grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totaal (geraamde) baten van het verkopen van die grond en ook hier geldt: hoe lager, hoe beter. Voor dit kengetal bestaat geen norm, maar een percentage van 10 of hoger wordt veelal beschouwd als kwetsbaar. Dit laatste is het geval in Harderwijk en zeker in Zeewolde en betekent dat de grond tegen een te hoge waarde op de balans staat. Dit kan het eigen vermogen van een gemeente dus verkleinen en daarmee de solvabiliteitsratio verlagen. Ook de regiogemeenten hebben een relatieve grondexploitatie. H ľ^ De structurele exploitatieruimte, tot slot, vergelijkt de structurele baten en structurele lasten met de totale baten. 't, . ííSļŞŴ
Bij een negatieve ratio is de structurele begrotingsruimte onvoldoende, bij 0 tot 607o matig en bij hoger dan 607o voldoende. Voor zowel Ermelo, Harderwijk en Zeewolde zelf als voor de regio geldt dat de structurele exploitatieruimte voldoende is. Solvabiliteit
Netto
Belasting-
Grond
Structurele
schuldquote
capaciteit
exploitatie
exploitatieruimte
Ermelo
59,4 /o
0,3 /
97,1 /
-1,1 /o
1,3 /o
Harderwijk
44,0 /o
37,5 /
89,0 /
33,0 /
0,4 /
Zeewolde
65,0 /
-47,0 /o
101,0 /
83,0 /
0,0 /
Nijkerk
50,0 /
24,0 /
81,0 /
22,0 /
0,6 /
Putten
65,9 /
-13,2 /
75,0 /
14,0 /
-4,8 /
Nunspeet
60,7 /o
17,6 /
590,0 /
22,3 /
2,0 /
Dronten
80,0 /
-26,0 /o
100,0 /
26,0 /
2,0 /
Lelystad
17,0 /
44,0 /
-
31,0 /
-
Almere
27,9 /
59,5 /
114,0 /
39,8 /
0,0 /
Gelderland
36,5 /
51,1 /o
110,4 /o
13,3 /
-0,1 /o
Flevoland
49,0 /
24,6 /
105,9 /
41,0 /o
0,5 /
Nederland
34,9 /
56,5 /
102,0 /
13,8 /
0,5 /
Tabel 36
Overzicht financiële kengetallen94, BZK 2018
Kenmerk II:
In Harderwijk valt vooral op dat bovengemiddeld veel lasten
Lastenverdeling per beleidsterrein
naar het sociaal domein gaan: ruim de helft (527). Een
Onderstaande figuren geven weer hoe de lasten verdeeld zijn
mogelijke verklaring hiervoor is de centrumgemeenterol die
over de verschillende beleidsterreinen. Voor Ermelo geldt dat
Harderwijk, zeker op gebied van sociaal domeintaken, in de
een aanzienlijk deel van de lasten naar het sociaal domein
regio speelt.
gaat (437o), gevolgd door kosten voor het bestuur en de ondersteuning (227o). Ook naar volksgezondheid en milieu
In Zeewolde gaat, ten opzichte van Ermelo en Harderwijk, het
(1107o) gaat in vergelijking met Harderwijk en Zeewolde relatief
minste geld naar het sociaal domein (317). De gemeente heeft
veel geld.
wel relatief hoge lasten voor bestuur en ondersteuning (287) en voor verkeer, vervoer en waterstaat (167).
94
B
Bron: https://findo.nl/jive?cat_open=Financi%C3%ABle%20kengetallen/Jaarrekening
68
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Volkshuisvesting, RO, SV
m0
Bestuur en ondersteuning (excl. mutaties reserves)