Bijlage 2 Nota van bevindingen Gebiedsagenda Ermelo Harderwijk Zeewolde.pdf
Tekst van het document
omliggende dorpen. Dit zorgzame en open karakter trok ook
en in 2035 klimaatneutraal. De gemeente zet onder meer
toeristen aan, wat leidde tot de opening van hotels, pensions
vol in op het ondersteunen van initiatieven vanuit de
en later meer dan honderd campings en kampeergelegenheden,
samenleving en eigen energieopwekking in samenwerking
waardoor de bevolking in de zomermaanden meer dan
met de regio.11 Regionaal wordt met de regio Noord-Veluwe
verdubbelt.
samengewerkt in het kader van de Regionale Energie Strategie.12 -
Wonen: Ermelo heeft de ambitie om de omvang en het bouwtempo de komende jaren te verhogen via ongewone oplossingen zoals herbestemming en tiny houses. Het woonbeleid is er specifiek op gericht om jongeren in het
t-i*
gebied aan Ermelo te binden. Ermelo
De coalitie in Ermelo bestaat uit de fracties Progressief Ermelo (4 zetels), BurgerBelangen Ermelo (3 zetels), de SGP (2 zetels) en de VVD (2 zetels). t-Vï'į ‘ uT*»
Figuur 10
B
Geografisch overzicht van Ermelo
5-iiA at
8 9 10 11 12
Ermelo Structuurvísíe 2025 Ermelo Coalitieakkoord 2018-2022 Vitale Vakantieparken. Toekomstvisie op de verblijfsrecreatie in de gemeente Ermelo. December 2015 Ermelo Coalitieakkoord 2018-2022 Ermelo Concept RES Noord Veluwe
26
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | b47a7 | Maart 27)21
2 SGP
2
6
WD
CDA
Politiek landschap Ermelo
4 3
Christenunie
4 Progressief Ermelo
BurgerBelangen Ermelo
Figuur 11
Figuur 12. Geografisch overzicht van Harderwijk
5.2.1
Historie en karakter van Harderwijk13 14
Zetelverdeling gemeenteraad en samenstelling coalitie (Bron: Ermelo.nl, 2020)
5.2 Algemene kenmerken van de gemeente Harderwijk De gemeente Harderwijk is een gemeente in de provincie Gelderland, gelegen tussen de Veluwe en de Randmeren. De gemeente Harderwijk ligt naast de gemeenten Dronten
Figuur 13
Harderwijk vanaf zee14
en Zeewolde uit de provincie Flevoland en de gemeenten Nunspeet en Ermelo in de provincie Gelderland. In Harderwijk
In 1231 kreeg Herderewich (zoals Harderwijk toen nog heette)
komen twee belangrijke verkeersaders samen, namelijk de A28
stadsrechten van de Graaf van Gelre. Hiermee kreeg de stad
van Utrecht naar Groningen en de N302 van Lelystad naar
marktrechten en mocht zij een muur om haar nederzetting
Kootwijk (regio Apeldoorn).
bouwen. De stad ontwikkelde zich al snel tot vooraanstaande handelsstad. Zij profiteerde van haar ligging aan de toenmalige
Qua inwoneraantal is Harderwijk met 48.414 de grootste
Zuiderzee waar belangrijke handelsroutes naar Deventer,
gemeente binnen het EHZ-gebied. Ook de bevolkingsdichtheid
Elburg, Hattem, Kampen en buitenlandse plaatsen langs de
is in de gemeente Harderwijk veel groter dan in de gemeente
Noordzee en Oostzee. Harderwijk sloot zich rond 1820 aan
Ermelo en de gemeente Zeewolde. Gecombineerd met
bij de Duitse Hanze. Het hoofddoel van de Hanze was om een
een relatief hoge adressendichtheid wordt Harderwijk
handelsmonopolie te verkrijgen in het Oostzeegebied: door
getypeerd als een gemeente met een sterk stedelijk karakter,
gezamenlijk te reizen kon men de gemeenschappelijke belangen
vergelijkbaar met Almere en een sterker stedelijk karakter
beter verdedigen en het was veiliger.
dan Nijkerk en Lelystad. Harderwijk wordt gekenmerkt door een historische binnenstad, relatief veel voorzieningen en
Gevaren werd voornamelijk met grote, zeewaardige ‘koggen’:
recreatiemogelijkheden.
vrachtschepen van ongeveer 30 meter lang, met een laadvermogen van 200 ton en één mast met vierkant zeil. Deze koggen konden in Harderwijk niet aanleggen, dus gingen iets verderop voor anker. Zogenaamde bootschuivers brachten de handel vervolgens met kleine piertjes naar de stad. De vissersvloot van Harderwijk telde ooit 171 botters
13 14
B
Bronnen: www.heerliikharderwiik.nl/ontdek-harderwiik/hanzestad/hanze-geschiedenis. www.herderewich. , . Bron: www.herderewich.nl/herderewich vestingstad.html.
27
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
en pluten. De lading bestond onder andere uit wol, huiden,
doorstroming op de woningmarkt.
haring en hout. Dankzij haar stadsrechten mocht Harderwijk
Duurzaamheid: Harderwijk wil de komende periode
week- en jaarmarkten organiseren. Weekmarkten waren vooral
echt werk maken van duurzaamheid. Harderwijk wil in
plaatselijk of hoogstens regionaal van belang. De jaarmarkt
2031 een reductie van 450Zo CO2 uitstoot gerealiseerd
vormde echter een interregionaal en zelfs internationaal
hebben. Er wordt onder meer ingezet op het stimuleren
event waarvoor een heel circuit van kooplieden, handelaren,
van zonne-energie, het geven van het goede voorbeeld als
schippers, kunstmakers en kwakzalvers naar de stad trok.
gemeentelijke organisatie, het faciliteren van initiatieven in
Harderwijk had hiermee een bloeiende economie en het
de samenleving en het realiseren van windenergie.17
karakter van een echte handelsstad.
Recreatie, natuur en toerisme: Het ontwikkelen van het Waterfront en de Zuiderzeeboulevard en het verbeteren van
Harderwijk had regelmatig te maken met overstromingen. De
kwaliteitsniveau van het groen.
stormvloed van 1916 leidde tot de Zuiderzeewet, waarmee de
Bereikbaarheid: Samen met andere gemeenten zet
basis werd gelegd voor drooglegging en inpoldering van delen
Harderwijk zich in voor verbreding van de A28 en een
van de Zuiderzee. Met de aanleg van de Afsluitdijk in 1932
betere doorstroming op de N302. Daarnaast is het een
veranderde de Zuiderzee in het IJsselmeer. Ook veranderde het
belangrijk doel om Station Harderwijk een intercitystop
karakter van de stad. Voorheen was 10 tot 15 procent van de
te maken. Er wordt tevens ingezet op het aanleggen
beroepsbevolking werkzaam in de visserij van onder andere
van fiets(snel)wegen in samenspraak met omliggende
haring, ansjovis, paling en garnalen.
gemeenten op de Veluwe en rond de Veluwerandmeren. Terugdringen van geluidsoverlast door de A28.
Na de afsluiting van de Zuiderzee nam de visserij als bron van
Economie: Harderwijk vindt versterking van de
bestaan sterk af. Werk in de industrie of het toerisme kwamen
economische structuur van belang. Zorg, toerisme en
hiervoor in de plaats. Toeristische trekpleisters zijn onder
innovatieve bedrijvigheid zijn belangrijke pijlers.18
andere het in 1965 geopende Dolfinarium Harderwijk, het sauna- en wellnessresort De Zwaluwhoeve, het Stadsmuseum
De coalitie in Harderwijk bestaat uit de fracties Harderwijk
en de verschillende jachthavens.
Anders (6 zetels), VVD (6 zetels), ChristenUnie (5 zetels) en het CDA (4 zetels).
5.2.2 Beleidsambities gemeente Harderwijk
In de Stadsvisie 2031 van de gemeente Harderwijk staat
1
het streven om “Harderwijk op de kaart te zetten als een
Groen Links
ondernemende stad met een open, menselijk karakter waar men op
1 Gemeentebelang
16
een ontspannen wijze kan wonen, werken en genieten” beschreven.
2
Met het coalitieakkoord van Harderwijk15 wordt onder meer
Partij van de arbeid
Harderwijk Anders
ingezet op het vernieuwen van het zwembad, het theater, het steunen van maatschappelijke organisaties en mantelzorgers. Met name het verbeteren van de dienstverlening onder andere binnen het sociaal domein is een belangrijk speerpunt. Politiek
Daarbij willen zij vooral het leveren van maatwerk verbeteren.
landschap Harderwijk
Daarnaast is het een ambitie om een breed multifunctioneel voorzieningenniveau voor de regio te realiseren en in stand te houden.16 Aanvullend daarop worden in het coalitieakkoord en de Stadsvisie 2031 de volgende gebiedsbrede ambities
4
geformuleerd:
CDA
-
Wonen: Een van de grootste opgaven is de vastzittende
6 VVD
3
5
D66
Christenunie
woningmarkt te doorbreken door een uitbreiding van het
15 16
B
aanbod goedkope en middeldure woningen en een goede
Figuur 14
Gemeente Harderwijk (2020) Aanpakken met ambitie, coalitieakkoord 2018-2022 Themapagina's Omgevingsvisie Harderwijk Beleidsanalyse
17 18
Zetelverdeling gemeenteraad en samenstelling coalitie (Bron: Harderwijk.nl, 2020)
Gemeente Harderwijk. De Energieke Stad. Een routekaart naar klimaatneutraal Harderwijk; Gemeente Harderwijk Uitvoeringsstrategie 2017-2020 Harderwijk Stadsvisie 2031
28
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
5.3 Algemene kenmerken van de gemeente Zeewolde
5.3.1
Historie en karakter van Zeewolde21
Zeewolde is de jongste gemeente van Nederland, gelegen in de provincie Flevoland. De gemeente grenst aan de gemeenten Almere, Lelystad en Dronten in de provincie Flevoland. Daarnaast is Zeewolde over het weg verbonden met Harderwijk, Ermelo en Nijkerk in Gelderland, Blaricum in Noord Holland, en Bunschoten en Eemnes in Utrecht. De gemeente Zeewolde is met 22.715 inwoners19 qua bevolkingsaantal een van de kleinste gemeenten in het gebied en de kleinste van de EHZ-gemeenten. Qua landoppervlakte
Figuur 16
Drooglegging Zuidelijk Flevoland
is de gemeente Zeewolde de grootste van de drie gemeenten. Dit betekent dat de gemeente zeer uitgestrekt is, met een lage
Op de plaats van het huidige Zeewolde woonden eeuwen
bevolkings- en adressendichtheid. De gemeente huisvest een
geleden al mensen. In de bodem zijn aanwijzingen gevonden
aantal grote landbouwbedrijven.
voor een dorpje genaamd Seaewald, dat daar rond het jaar 790 lag. Door overstromingen van de Zuiderzee is het dorp in de
Het dorp Zeewolde ligt aan het Wolderwijd met een jachthaven
Middeleeuwen verloren gegaan, maar het huidige Zeewolde
en grenst aan het Horsterwold, het grootste aaneengesloten
dankt hier nog altijd haar naam aan.
loofbos op kleigrond van Europa. De ligging tussen het Horsterwold, Harderwold en het Hulckesteinsebos geeft
De polder waarin Zeewolde ligt bestaat sinds 1968, het jaar
het dorp een aantrekkelijk aanzien, maar biedt ook veel
waarin Zuidelijk Flevoland is drooggelegd. Eind jaren ‘70
ontspanningsmogelijkheden met vele wandel-, fiets- en
vestigden zich de eerste agrariërs en ondernemers in de polder.
ruiterpaden.20 Zeewolde kent een rijk verenigingsleven.
In eerste instantie was gepland het dorp Zeewolde aan te leggen tussen Dronten en Lelystad, pas later werd de huidige locatie gekozen. In 1981 startte de eerste basisschool, maar de bouw van het echte dorp startte pas in 1983. In 1984 vestigden de eerste Zeewoldenaren zich en werd de gemeente Zeewolde bij wet ingesteld. Zeewolde is daarmee de jongste, niet door samenvoeging ontstane, gemeente van Nederland. De gemeente had oorspronkelijk als doel om klein te blijven en stelde een maximaal aantal inwoners van 10.00022 (8000 in de kern en 2000 in het buitengebied), wat gezien werd als minimaal aantal om te kunnen functioneren als agrarisch-recreatieve verzorgingskern. Al vrij snel na de start van de ontwikkeling van Zeewolde werd duidelijk dat een hoger inwoneraantal nodig was voor het binnenhalen en in standhouden van voorzieningen zoals onderwijs, openbaar vervoer en winkelaanbod. Hoewel het aantal inwoners van Zeewolde inmiddels fors hoger
Figuur 15
Geografisch overzicht van Zeewolde
ligt dan de oorspronkelijke 10.000 heeft de gemeente nog altijd een dorps karakter en behoort het tot de meest dun bevolkte gemeenten van Nederland. 21
19 20
B
Op 1 september 2020. Toekomstvisie Zeewolde 2040.
22
Bronnen: www.canonvannederland.nl/nl/flevoland/flevoland.nl.wikipedia.org/wiki/Zeewolde. , Het Structuurplan van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders bood echter vanaf het begin af aan ruimte voor maximaal 25.000 inwoners.
29
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
De eerste bewoners van Zeewolde waren pioniers, ingenieurs,
Recreatie, toerisme en natuur: Recreatie en toerisme zijn
bouwvakkers, boeren en ambtenaren die bewust kozen voor het
belangrijke bestaanspijlers voor Zeewolde, waar de ambitie
harde leven in de eerste jaren van de polders. Er waren weinig
ligt om dit voor de toekomst te behouden en te versterken.
voorzieningen en men had elkaar nodig om het nieuwe land
Onderwijs: Er wordt ingezet op uitbreiding van de
vorm te geven. Voor de noordelijke delen van Flevoland geldt
onderwijsvoorzieningen in Zeewolde. Zo wordt gekeken of
zelfs dat de overheid zelf de mensen koos die naar de nieuwe
het VMBO verbreed kan worden en of er een mogelijkheid
polders mochten verhuizen, en bepaalde waar deze kolonisten
komt om HAVO en VWO in Zeewolde af te maken. Ook
moeten wonen en werken. Voor zuidelijk Flevoland gold dit in
de verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven kan verder
mindere mate; alleen voor de keuze van middenstanders was
worden versterkt.
er een selectiebeleid. Als gevolg van deze ontstaansgeschiedenis
Mobiliteit: Een verbeterde doorstroming richting de A28/
is de mentale eigenheid van de bevolking van Zeewolde
Nijkerk via de Nijkerkerbrug en de achterliggende rotonde
te omschrijven als ondernemend, pionierend, open en lef
(en vice versa) is een belangrijke doelstelling die samen met
hebbend.
de provincie Flevoland wordt opgepakt. Daarnaast wordt onderzocht wat de OV-mogelijkheden zijn samen met de
5.3.2 Beleidsambities gemeente Zeewolde
omliggende gemeenten en wordt vervoer over water richting
Het coalitieakkoord van 201823 en de Toekomstvisie 201924
Ermelo en Harderwijk gestimuleerd om de ontsluiting van
geven een goed beeld van de belangrijkste bestuurlijke opgaven
Zeewolde te verbeteren.
waarvoor Zeewolde staat en de ambities die Zeewolde hierop
Duurzaamheid: Zeewolde zet erop in om het
heeft. Zeewolde groeit organisch door. Daarbij willen ze een
woningenbestand te verduurzamen en haar vooraanstaande
excellente leefomgeving voor ogen houden, waar respect en
positie als duurzame gemeente te behouden.
aandacht is voor het behoud van het dorpse karakter, de ruimte en de sportieve en recreatieve voorzieningen (zoals een
De coalitie in Zeewolde bestaat uit de fracties Leefbaar
zwembad) en het terugdringen van leegstand in het centrum.
Zeewolde (5 zetels), VVD (3 zetels), ChristenUnie (3 zetels)
De volgende gebiedsbrede opgaven en ambities worden
en het CDA (2 zetels).
geformuleerd:
1 Zeewolde Liberaal
-
Wonen: Met betrekking tot wonen heeft Zeewolde de
2
ambitie om ervoor te zorgen dat de woningvoorraad
Burgerbelang
PvdA/ GroenLinks
aansluit en aantrekkelijk is voor haar inwoners, en door in
5 Leefbaar Zeewolde
te spelen op de demografische ontwikkelingen en daarbij aandacht te hebben voor het behoud van het dorpse Politiek
karakter. Inzet op sociale huurwoningen vraagt hierbij
landschap Zeewolde
aandacht. •
Economie: Ook heeft Zeewolde de ambitie om het nieuwe
2
ondernemerschap te stimuleren. Actueel is de mogelijke
CDA
vestiging van een hyperscale datacenter. De gemeente Zeewolde en de initiatiefnemer hebben het voornemen
2
om een bedrijventerrein te realiseren dat grenst aan
D66
is 166 hectare bedoeld voor de ontwikkeling van een campus waarop een datacenter wordt gevestigd, inclusief bijbehorende faciliteiten, interne ontsluitingswegen en groen en watervoorzieningen. Daarnaast ontwikkelt de gemeente 35 hectare als regulier bedrijventerrein, direct grenzend aan het bedrijventerrein Trekkersveld III.
23 24
B
Coalitieakkoord Zeewolde 2018-2022. Een Schone Toekomst Toekomstvisie Zeewolde 2040
3 ChristenUnie
het bestaande bedrijventerrein Trekkersveld III: project Trekkersveld IV. Deze is 201 hectare (bruto) groot. Hiervan
3
Figuur 17
Zetelverdeling gemeenteraad en samenstelling coalitie (Bron: Zeewolde.nl, 2020)
30
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
5.4 Gemeenteprofielen in een notendop Profiel Ermelo
Profiel Zeewolde
Kenmerken
Kenmerken
- Kleine gemeente van 27008 inwoners, dorps karakter.
- Jonge, kleine gemeente (ca. 23.000 inwoners) met dorps
- 'Zorgdorp', met van oudsher veel professionele zorginstellingen. - Samenleving met sterke onderlinge betrokkenheid, bloeiend kerkelijk en verenigingsleven, hoge inzet in vrijwilligerswerk en mantelzorg.
karakter en veel sociale samenhang. - Zeer dunbevolkt en veel ruimte: open en weids buitengebied met bos, polder en water. - Inwoners zijn van oudsher pioniers: ondernemend en innovatief.
- Groene gemeente, ligging aan water en Veluwe: rust en natuur.
Belangrijkste gebiedsbrede ambities - Wonen: behoud dorps karakter, aansluiten demografische
Belangrijkste gebiedsbrede ambities - Recreatie, toerisme en natuur: o.a. vitale vakantieparken, fiets- en voetgangertoegankelijkheid, Strand Horst. - Economie: behouden en aantrekken nieuwe bedrijven, toerisme, recreatie en zorg als werkgelegenheidsspeerpunten, aantrekkelijk winkelgebied. - Duurzaamheid: energieneutraal en klimaatneutraal, faciliteren initiatief, gasloos bouwen. - Wonen: jongeren binden, verhogen bouwtempo.
ontwikkelingen. Sociale huur als aandachtspunt. - Economie: sterk bedrijfsleven, met ondernemers en MKB als drijvende kracht, veel investeringen in nieuwe bedrijven en innovatie, verschillende bedrijventerreinen (Trekkersveld IV). - Recreatie en toerisme als belangrijke bestaanspijler: watersport, verblijfsrecreatie, sportvoorzieningen etc. - Bereikbaarheid per auto, OV en water als aandachtspunt. Inzet op betere verbinding over water naar Ermelo en Harderwijk. - Duurzaamheid: vooraanstaande positie behouden.
Profiel Harderwijk Kenmerken - Middelgrote gemeente met stads karakter (ruim 48.000 inwoners). - Historische binnenstad, veel recreatiemogelijkheden en (regionale) voorzieningen (Dolfinarium, jachthavens, sauna- en wellness). - Tot de afsluiting van de Zuiderzee veel banen in de visserij, nu vooral in de handel, industrie, collectieve en zakelijke dienstverlening en toerisme. - Belangrijk voor ontsluiting EHZ-gebied met A28 en N302, station Harderwijk. Belangrijkste gebiedsbrede ambities - Wonen: doorbreken vastzittende woningmarkt. - Duurzaamheid: reductie CO2 uitstoot, gasloos bouwen, faciliteren initiatief. • Recreatie, natuur en toerisme: ontwikkelen Waterfront en Zuiderzeeboulevard. • Bereikbaarheid: verbreding A28, doorstroming N302, fietssnelwegen. • Economie: zorg, toerisme en innovatieve bedrijvigheid stimuleren.
B
jļļF- -
31
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
f ĩ ■fĮpplīi
jäuìlľrf
nram r ì
-1 --
1
-
ļ* v. Uij tf
f-7
.ri&f.'r . íi ’ ‘ iSVi
rīl' fM" 1'
-i - " . I i.’jİ . IJ ..
c-ŵ
'
r - ' «vi
■ŵmi
-
: \
\ v
______
tífcā
-r
-
Ūjö İV
HOOFDSTUK 6
Bestuurlijke samenwerkingsoriëntatie en regionale context 6.1
Bestuurlijke oriëntatie Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Samenwerkingsoriëntatie op elkaar
eigenaar van de gemeenschappelijke regeling
De gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Meerinzicht. Deze samenwerking komt voort uit de
werken in totaal in circa 10 samenwerkingsverbanden
gemeenschappelijke regeling (GR) Sociale Dienst
met elkaar en met andere gemeenten samen.
Veluwerand op taken rond inkomensondersteuning,
Een voorbeeld hiervan is de coöperatie Gastvrije
inkomensverstrekking, re-integratie en participatie
Randmeren. De gemeenten zijn met zijn drieën
waar sinds 2005 op werd samengewerkt.
33
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
In 2015 werd de samenwerking uitgebreid: de EHZ-gemeenten
Samenwerkingsoriëntatie op onderen
brachten hun bedrijfsvoeringstaken op het gebied van
Naast dat de drie gemeenten in de bestuurlijke
Informatie & Automatisering, HRM, Facilitair, Gebouwen
samenwerking gedeeltelijk op elkaar zijn georiënteerd, geldt
& Inkoop en Belastingen onder in de GR Meerinzicht.
voor elk van de gemeenten dat zij ook in verschillende
Per 2018 werd de GR Sociale Dienst Veluwerand opgeheven en
samenwerkingsverbanden zitten met andere gemeenten.
kwamen ook de sociaal domein-taken onder de GR Meerinzicht te vallen.25 Inmiddels werken de drie gemeenten ook op het
Aangezien Ermelo en Harderwijk in de provincie Gelderland
gebied van Financiën, Communicatie, Juridische zaken en
gelegen zijn en de gemeente Zeewolde in de provincie Flevoland,
Geo-informatie samen in de GR Meerinzicht.
werken de drie gemeenten niet met elkaar samen in ‘wettelijk verplichte’ samenwerkingsverbanden zoals de Veiligheidsregio
Ermelo, Harderwijk en Zeewolde vallen daarnaast binnen
of de GGD (die de congruentie van de Veiligheidsregio volgt).
dezelfde arbeidsmarktregio, woningmarktregio en RMC-regio’s,
De bestuurlijke samenwerkingsoriëntatie per gemeente is in
wat afstemming op die terreinen vergemakkelijkt. Ook wordt
figuur 18 visueel weergegeven.
er op specifieke beleidsdomeinen met elkaar samengewerkt. Zo hebben de colleges van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde
Ermelo en Harderwijk hebben van oudsher qua
op 14 januari 2020 afgesproken om de samenwerking tussen
samenwerkingsverbanden een sterkere oriëntatie op
de drie gemeenten verder te verdiepen met betrekking tot de
elkaar en de gemeenten in het gebied Noord-Veluwe.
Omgevingsvisie. Er wordt niet één visie voor de drie gemeenten
Ermelo en Harderwijk maken gezamenlijk deel uit van 34
opgesteld, maar er wordt wel zo veel als mogelijk een eenduidig
samenwerkingsverbanden. Verder werken Ermelo en Harderwijk
proces gevolgd en op onderdelen waar mogelijk wordt
in 33 verbanden samen met de gemeenten Nunspeet, Putten
samengewerkt. Ook op het thema Dienstverlening hebben
en Elburg. Ermelo en Harderwijk waren tot 1 januari 2020
de gemeenten in januari 2020 besloten samen te werken.
tevens onderdeel van de Samenwerking Noord-Veluwe. Deze gemeenschappelijke regeling bestond uit de gemeenten Elburg, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek, Putten en Ermelo. De reden voor het opheffen van dit verband is dat de gemeenten de inhoud van de samenwerking meer centraal willen stellen, door onderlinge afspraken tussen gemeenten op inhoudelijke beleidsterreinen. Daarbij kunnen ook andere gemeenten meedoen, waardoor meer flexibiliteit en maatwerk per gemeente ontstaat. De gemeente Zeewolde is qua samenwerkingsverbanden primair georiënteerd op de gemeenten in de provincie Flevoland en werkt daarbij vooral veel samen met Lelystad, Dronten, Urk en Noordoostpolder.
ft
Figuur 18
25
B
Regionale samenwerking Ermelo - Harderwijk - Zeewolde (bron: Regioatlas)
Gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, Dóórontwikkeling samenwerking EHZ, 2016.
34
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
6.2 Overzicht van de samenwerkings verbanden per thema Hieronder volgt een uitgesplitst overzicht van de samenwerking sverbanden waar de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde onderdeel van uitmaken (tabel 2).
Verband
Juridische vorm
Zorgkantoor Zwolle
Doelstelling
Alle drie
Dalfsen, Elburg, Ermelo,
Regelt dat iedereen die dat
Nee
Harderwijk, Kampen,
nodig heeft, langdurige zorg
Partners
Oldebroek, Putten,
krijgt. Maakt afspraken met
Steenwijkerland, Zwolle,
zorgaanbieders over de kwaliteit
Hardenberg, Hattem,
en betaling van zorg en prikkelt
Nunspeet, Ommen
zorgaanbieders om zorg te leveren
Staphorst, Zwartewaterland
die klanten willen ontvangen.
Inclusief
Gemeenschappelijke
Elburg, Ermelo, Harderwijk,
Inclusief Groep is zowel werkgever
Groep (Sociale
regeling
Nijkerk, Nunspeet,
als arbeidsmarkttoeleider.
Oldebroek, Putten
Voor hun medewerkers heeft
Werkvoorziening)
Nee
de Inclusief Groep eigen werkbedrijven, in de vorm van sociale ondernemingen, waar zij aan het werk zijn. Daarnaast bemiddelen zij een grote groep mensen via detacheringen naar werkgevers. De Inclusief Groep is door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ermelo als uitvoerder van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) aangewezen. RMC- Noordwest
Elburg, Harderwijk,
Het scheppen van voorwaarden
Veluwe
Oldebroek, Zeewolde,
voor jongeren om de voor hen
Ermelo, Nunspeet, Putten
hoogst haalbare en meest
Ja
passende onderwijs- en/of arbeidsmarktpositie te bereiken. Het betreft hier jongeren tot 23 jaar. GGD
Gemeenschappelijke
Ermelo en Harderwijk vallen
De GGD is de gezondheidsdienst.
Nee,
regeling
onder Noord- en Oost-
Bij de GGD staat preventie
andere
Gelderland Zeewolde valt onder Flevoland
centraal: het voorkomen van
regio's
Centrumgemeente
Zeewolde valt onder Almere
Voor opvang en beschermd
Nee,
maatschappelijke
Ermelo en Harderwijk onder
wonen is tussen Rijk en de VNG
andere
opvang,
Apeldoorn en Harderwijk
afgesproken dat voorlopig met
regio's
beschermd wonen,
ziekten in de regio.
centrumgemeenten zal worden
vrouwenopvang en
gewerkt (dit is een voortzetting
geweld in huiselijke
van de praktijk zoals die voor
kring
opvang al langer gangbaar was). De centrumgemeenten hebben hierbij een regierol en ontvangen ook financiële middelen van het Rijk.
Tabel 2.
B
Gedeelde samenwerkingsverbanden (Zorg- en sociaal domein)
35
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Verband
Juridische vorm
Meerinzicht
Gemeenschappelijke regeling
Doelstelling
Alle drie
Ermelo, Harderwijk
In januari 2015 richtten de EHZ-
Ja
en Zeewolde
gemeenten de nieuwe GR Meerinzicht
Partners
op, waarin zij hun bedrijfsvoeringstaken onderbrachten. Per 1 januari 2018 werd de Sociale Dienst Veluwerand opgeheven en gingen ook de taken in het sociaal domein (zorg, werk en inkomen, jeugdhulp) over naar de GR Meerinzicht. Streekarchivariaat
Elburg, Ermelo,
Noordwest-Veluwe
Harderwijk, Nunspeet en Oldebroek.
Tabel 3.
Het Streekarchief beheert de archieven.
Nee
Doelstelling
Alle drie Ja
Gedeelde samenwerkingsverbanden (Bedrijfsvoering)
Verband
Juridische vorm
Partners
Woningmarktregio
Amersfoort,
De woningmarktregio vormt het
Amersfoort Noord-
Bunschoten,
kernwerkgebied van woningcorporaties.
Veluwe Zeewolde
Elburg, Harderwijk,
De focus op één gebied versterkt de
Amersfoort, Baarn,
binding van corporaties met het gebied
Bunschoten, Eemnes,
en bevordert het overleg met gemeenten
Ermelo, Leusden,
en huurdersorganisaties.
Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Soest, Woudenberg, Zeewolde Regionale
Elburg, Ermelo,
In een Regionale Energiestrategie
Nee,
Energiestrategie
Harderwijk onder
(RES) beschrijft elke energieregio zijn
andere
(RES)
Noord-Veluwe (met
eigen keuzes voor de uitwerking van de
regio's
Hattem, Nunspeet,
internationale klimaatafspraken van Parijs
Oldebroek en Putten)
(2015).
Zeewolde onder Flevoland Omgevingsdienst
Publiekrechtelijk
Ermelo en Harderwijk
Omdat de schaal waarop handhaving van
Nee,
rechtspersoon
vallen onder Noord-
het omgevingsrecht moet plaatsvinden
andere
Veluwe.
voor veel gemeenten te klein is, brengen
regio's
Zeewolde valt onder
gemeenten, provincies, de waterschappen
Flevoland & Gooi en
een aantal uitvoerende taken op het
Vechtstreek
gebied van Bouwen, Ruimte en Milieu onder in Regionale Uitvoeringdiensten.
Mobiliteitsvisie
Putten, Ermelo,
Nee
Harderwijk, Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Hattem en Heerde (Noord-Veluwe Tabel 4.
Gedeelde samenwerkingsverbanden (Fysiek domein) Doelstelling
Alle drie
Apeldoorn, Brummen,
Binnen de regio Stedendriehoek werken
Ja
Deventer, Elburg, Epe,
de gemeenten Apeldoorn, Brummen,
Verband
Juridische vorm
Partners
Arbeidsmarktregio:
Gemeenschappelijk
Stedendriehoek en
orgaan
Noordwest Veluwe
Ermelo, Harderwijk,
Epe, Deventer, Lochem, Voorst en
Lochem, Nunspeet,
Zutphen bestuurlijk en ambtelijk
Olst-Wijhe, Putten,
samen. De samenwerking richt zich
Voorst, Zeewolde en
op het zoeken naar de beste plaatsen
Zutphen
om woningen en bedrijventerreinen te realiseren, natuur te behouden en recreatieve en sociale voorzieningen te ontwikkelen en verbeteren.
Tabel 5
B
Gedeelde samenwerkingsverbanden (Economie)
36
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Verband
Juridische vorm
Politie-eenheid
Doelstelling
Alle drie
Ermelo en Harderwijk zitten
De politie beschermt de democratie,
Nee
in Oost-Nederland terwijl
handhaaft de wet en is het gezag op straat.
Partners
Zeewolde onder MiddenNederland valt Veiligheidsregio/
Publiekrechtelijk
Ermelo en Harderwijk
Het bijdragen aan
Nee,
Veiligheidshuis/
rechtspersoon
onder NOG Zeewolde onder
veiligheid(sbeleving) als onderdeel
andere
Flevoland
van het integrale veiligheidsbeleid.
regio's
Jeugdzorgregio Integraal
Ermelo, Harderwijk en Putten
Veiligheidsplan
Zeewolde heeft een eigen IVP
Tabel 6
Nee
Gedeelde samenwerkingsverbanden (Veiligheidsdomein)
Verband
Juridische vorm
Partners
Doelstelling
Alle drie Nee
Cultuur en erfgoedpact
Elburg, Epe, Ermelo,
Het versterken en verbreden van
Noord-Veluwe
Harderwijk, Nunspeet,
het cultureel aanbod in de Veluwe.
Oldebroek, Putten, Heerde en Hattem Visit Veluwe
Veluwse gemeentes, provincie
Nee
Gelderland en ondernemers Coöperatie gastvrije
Naarden, Huizen, Blaricum,
Het beheer voeren over de
randmeren
Eemnes, Bunschoten,
recreatieve wateren en de
Nijkerk, Putten, Ermelo,
daarbij behorende recreatieve
Harderwijk, Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Kampen,
voorzieningen
Ja
Dronten, Zeewolde en Almere Convenant toerisme
21 gemeenten op de Veluwe,
Veluwe
waaronder Ermelo en
Nee
Harderwijk, Leisurelands
20 gemeenten, waaronder
Het beheren en exploiteren van
Amersfoort, Apeldoorn,
recreatieve voorzieningen in
Zwolle, Harderwijk, Ermelo
Gelderland
Ontwikkelmaatschappij
Barneveld, Ede, Elburg, Epe,
Werken aan een divers en
Vitale Vakantieparken
Ermelo, Harderwijk, Heerde,
kwalitatief goed aanbod van
Nunspeet, Oldebroek,
vakantieparken. Dit doen wij
Putten
samen met ondernemers en andere betrokkenen.
Tabel 7
B
Gedeelde samenwerkingsverbanden (Toerisme)
Nee
Nee
37
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
6.3 Regionale context Ermelo, Harderwijk en Zeewolde Het gebied EHZ verhoudt zich tot een aantal omliggende re gio’s, gebieden en gemeentes waar zij ook deels op georiënteerd is en zich toe verhoudt. Het is van belang om de Gebiedsagenda te plaatsen binnen die regionale context. Daarom is er een kort overzicht van de regio’s en de verschillende verhoudingen tus sen EHZ en deze regio’s opgenomen. De belangrijkste subregio waar de gemeenten Harderwijk en Ermelo zich toe verhouden zijn gemeenten in de Noord-Veluwe. Deze gemeenten zijn in sterke mate georiënteerd op de regio Zwolle. Voor de gemeente Zeewolde vormt de Metropoolregio Amsterdam en de regio rond Amersfoort en Utrecht juist een belangrijk gebied.
In onderstaande figuur is deze regionale context weergegeven.
Cleantech
Figuur 19
B
Geografische weergave van het gebied
JF* kiiÊijī į^Í':Mĩ rtWi Ci
r/ŕ'ŭ
HOOFDSTUK 7
Feiten over Ermelo, Harderwijk en Zeewolde in regionale context Deze thema’s betreffen:
Voor dit feitenboek is een selectie gemaakt van thema’s die van belang zijn voor de situatieschets van Ermelo, Harderwijk en Zeewolde en de samen te
^
Demografie
stellen Ggebiedsagenda.
•
Wonen
•
Economie
•
Duurzaamheid
•
Toerisme en recreatie
•
Mobiliteit en bereikbaarheid
•
Onderwijs
•
Zorg en welzijn
•
Veiligheid en jeugdproblematiek
•
Financiën
p ů n m~' ļf.(V jL
m B m-'
H Hİ M'IT M.*
39
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Elk van deze thema’s wordt achtereenvolgend in dit hoofdstuk 46
behandeld middels een aantal kenmerken die aan de hand van feiten en cijfers worden onderbouwd. Behalve dat de feiten en cijfers een beeld geven van de situatie in Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, worden deze ook vergeleken met omliggende
44
44
42
42,6
42,4 TfĩŢT I 41,6 41,3
41
42,1
40,5 40
39,5
gemeenten.
38,1
38,9
38
36
34
7.1
e6
Demografie
Het thema demografische kenmerken gaat in op vier aspecten die te maken hebben met de opbouw en samenstelling van
Figuur 20 Gemiddelde leeftijd bevolking, CBS, 2020
de bevolking: bevolkingssamenstelling (I), de demografische druk (II), de bevolkingsprognose (III) en de herkomst van de bevolking (IV). v eejaar
v 2tjaar
Bevindingen -
Het gebied EHZ: hoge groene druk (relatief veel
Leeftijds opbouw bevolking Harderwijk
jongeren); bevolkingsgroei verwacht; relatief weinig bewoners met een migratieachtergrond -
Ermelo: gemiddelde leeftijd relatief hoog; hoge grijze druk
-
Harderwijk: grootste gemeente van de drie;
-
Zeewolde: gemiddelde leeftijd relatief laag;
hoogste bevolkingsdichtheid
veel bevolkingsgroei verwacht
13,20
31,10
v 65 jaar
v 2t jaar
Kenmerk I:
Leeftijds opbouw bevolking Znnwoldn
Bevol kingssamenstelling Zeewolde is m et een gemiddelde leeftijd van 39,5 ja ar een relatief jonge gemeente. Van de omliggende gemeenten is alleen Almere ‘jonger’ met een gemiddelde van 38,1 jaar. Harderwijk is met een gemiddelde leeftijd van 41 jaar vergelijkbaar of iets jonger dan gemeenten om haar heen. Ermelo heeft mei; 44
310
24,60
teiet jaar
2eitt jaar
jaar de hoogste gemiddelde leeftijd van de gemeenten in het gebied. Ermelo is ook ouder dan het Nederlandse en provinciale gemiddelde.
B
Figuur 21
Bevolkingssamenstellingen Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, CBS 2020.
40
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kenmerk II:
Kenmerk III:
Demografische druk
Bevolkingsprognoses
De groene druk is de verhouding tussen het aantal personen
Naar verwachting groeien alle drie de EHZ-gemeenten
van 0 tot 20 jaar en het aantal personen van 20 tot 65 jaar.
in de komende decennia. Volgens de bevolkingsprognose
Opvallend is dat in de drie gemeenten de groene druk hoger
zal Zeewolde op de lange termijn het meest toenemen in
ligt dan het Nederlands gemiddelde. Dat betekent dat er
inwoneraantal, maar op korte termijn achterblijven bij het
relatief veel jongeren zijn in Ermelo, Harderwijk en Zeewolde,
provinciale en landelijke gemiddelde. Harderwijk en Ermelo
vergelijkbaar met ook de gemiddelden in de provincie Flevoland
gaan qua verwachte bevolkingstoename redelijk gelijk op,
en Gelderland.
en stijgen gemiddeld genomen sneller dan het Nederlandse gemiddelde (maar vergelijkbaar met de omliggende gemeenten).
De grijze druk is de verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het aantal personen van 20 tot 65 jaar.
De prognoses zijn in lijn met de verwachting dat de provincie
In de gemeente Ermelo ligt de grijze druk met 42,6 opvallend
Flevoland harder groeit dan de provincie Gelderland. In de
hoog. In Zeewolde ligt de grijze druk daarentegen aanzienlijk
omliggende gemeenten valt de verwachte groei van de gemeente
laag. In de omliggende gemeenten ligt de grijze druk dicht bij
Almere op, met 43,707o ten opzichte van 2020.
het Nederlands gemiddelde, met uitzondering voor de gemeente Almere. De grijze druk is in deze gemeente erg laag.
Gemeente
% groei 2030
“/o groei 2040
/o groei 2050
(t.o.v. 2020)
(t.o.v. 2020)
(t.o.v. 2020)
De demografische druk is de verhouding tussen de zogenaamde
Ermelo
6,3Z
10,9Z
13,4Z
productieve leeftijdsgroep (20-64 jaar) en de niet-productieve
Harderwijk
8,2Z
12,6Z
14,9Z
leeftijdsgroepen (0-19 jaar en 65+).
Zeewolde
4,5Z
13,0Z
19,6Z
Nijkerk
6,3Z
13,3Z
18,4Z
Van de drie gemeenten is de demografische druk het grootst in
Putten
6,3Z
14,1Z
18,8Z
Ermelo. De niet-productieve leeftijdsgroep is hier relatief groot
Nunspeet
1,5Z
1,9Z
1,9Z
ten opzichte van zowel het landelijk gemiddelde als ten opzichte
Dronten
5,4Z
11,8Z
16,3Z
van het gemiddelde van de provincies. In Harderwijk wijkt de
Lelystad
10,2Z
14,7Z
19,3Z
demografische druk niet ver af van het Nederlands gemiddelde.
Almere
15,7Z
31,4Z
43,7Z
Zeewolde scoort met 6107o relatief laag. Groene druk
Grijze druk
Demografische
(Z -19 t.o.v.
(Z 65* t.o.v.
druk
20-64 jaar)
20-64 jaar)
(Z groene *
Flevoland
11,8Z
23,1Z
31,8Z
Gelderland
4,1Z
6,2Z
6,4Z
Nederland
6,0Z
9,3Z
10,9Z
Tabel 9
grijze druk
Bevolkingsprognose, Statline 2020
t.o.v. 20-64) Ermelo
39,7
42,6
82,3
Harderwijk
42,3
32,2
745
Zeewolde
39,6
21,4
61,0
Nijkerk
44,7
33,7
78,4
Putten
43,2
38,2
81,4
Nunspeet
45,5
37,5
83,0
Dronten
40,9
30,8
71,7
Lelystad
41,9
30,7
72,5
Almere
40,2
18,7
58,8
Flevoland
42,2
23,4
48,8
Gelderland
38,2
35,5
56,4
Nederland
36,9
33,1
70,0
Bevolkingsprognose EHZ-gemeenten 25/ Zeewolde
20/ 15/
10/
Harderwijk
Ermelo
5/
0/ ----------------------------------------------------------------------/o groei 2030 (t.o.v. 2020) Figuur 22
Tabel 8
B
Demografische druk, CBS 2020.
/o groei 2040 (t.o.v. 2020)
/o groei 2050 (t.o.v. 2020)
Bevolkingsprognoses Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, Statline 2020.
41
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
7.2 Wonen
Kenmerk IV: Herkomst bevolking
Ermelo, Harderwijk en Zeewolde hebben naar verhouding veel
Het thema wonen gaat in op de samenstelling van huishoudens
inwoners met een Nederlandse achtergrond en relatief weinig
(I), de woningvoorraad (II), de woningwaarde en woonlasten
met een migratieachtergrond. Ermelo heeft van deze drie
in de gemeenten (III) en verhuizingen vanuit de gemeenten
gemeenten met 10,90Zo relatief de minste inwoners met een
(IV).
migratieachtergrond. Voor de gemeenten in de regio valt bij Almere en Lelystad vooral het hoge percentage inwoners met
Bevindingen
een migratieachtergrond op, en in Putten en Nunspeet het lage
-
percentage inwoners met een migratieachtergrond.
Het gebied EHZ: relatief veel samenwonende huishoudens; relatief veel eengezinswoningen (laagbouw); veel verhuisbewegingen tussen de EHZ-
A Inwoners met
A Inwoners met
Nederlandse achtergrond
migratie- achtergrond
Ermelo
89,1 /o
10,9 /
kinderen en ouderen trekken vaak naar Harderwijk;
Harderwijk
81,1 0/
18,9 /
werkenden tussen de 24 en 29 trekken vaak naar
Zeewolde
82,7 0/
17,3 /
Zeewolde.
Nijkerk
88,2 /
11,8 /
Putten
92,3 0/
7,7 /
gemiddelde jaarlijkse woonlasten hoger dan
Nunspeet
93,0 /o
7,0 /
gemiddeld.
Dronten
83,5 /o
16,5 /
Lelystad
68,3 /o
31,7 /o
vraagprijs met m2; gemiddelde jaarlijkse woonlasten
Almere
57,3 /
42,7 /o
lager dan gemiddeld.
Flevoland
68,4 /o
31,6 /o
Gelderland
84,1 /o
15,9 /
Nederland
76,4 /
23,6 /
Tabel 10
B
Herkomst bevolking, CBS 2019.
gemeenten; gezinnen met kinderen trekken vaak naar Harderwijk of Ermelo; alleenstaanden, stellen zonder
-
-
-
Ermelo: relatief weinig sociale huurwoningen;
Harderwijk: grootste woningvoorraad; relatief hoge
Zeewolde: bovengemiddeld grote koopsector; relatief lage vraagprijs per m2.
42
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Totale woning
A een-gezins-
A meer-gezins-
voorraad
woningen
woningen
Ermelo
11.002
77,6 /
22,4 /
Harderwijk
19.450
68,8 /
31,2 /o
Zeewolde
8.553
855 0/
14,5 /
Nijkerk
17.125
83,1 /o
16,9 /
Putten
9.670
84,0 /
16,0 /
Nunspeet
10.851
82,8 /
17,2 /
Dronten
17.140
87,2 /
12,8 /
Lelystad
32.893
82,7 /o
17,3 /
Kenmerk I: Huishoudens en samenstelling
In lijn met het aantal inwoners telt de gemeente Harderwijk het grootste aantal huishoudens (19.848) van de EHZ-gemeenten. Ermelo en Zeewolde hebben met respectievelijk 11.129 en 9.248 aanzienlijk minder huishoudens. In alle drie de gemeenten vormen alleenstaanden daarvan ongeveer een derde, de overige huishoudens zijn samenwonend. Het percentage alleenstaanden ligt hiermee ver onder het Nederlands gemiddelde. Dat geldt ook voor de regio. Aantal
% alleenstaand
A samenwonend
huishoudens Ermelo
11.129
33,9 /o
66,1 /o
Harderwijk
19.848
33,1 /o
66,9 /
Zeewolde
9.248
31,2 /o
68,8 /
Nijkerk
43.171
28,3 /
71,7 /o
Putten
9.674
27,1 /
72,9 /
Nunspeet
10.616
28,4 /
71,6 /
Dronten
17.216
30,4 /
69,6 /
Lelystad
33.653
33,8 /
66,2 /
Almere
85.489
31,9 /o
68,1 /o
Flevoland
173.588
315 0/
68,5 /o
Gelderland
923.361
36,0 /
64,0 /
Nederland
7.857.914
38,3 /
61,7 /o
Almere
84.161
72,9 /
27,1 /
Flevoland
169.237
79,0 /
21,0 /
Gelderland
903.25
74,2 /
25,8 /
Nederland
7.814.912
64,3 /
35,7 /
Tabel 12
Woningvoorraad en woningtype, ABF Research 2019.
A koopsector
A huursector
...waarvan sociale huur (als % van
Tabel H
Huishoudens en samenstelling, CBS 2019.
Kenmerk II: Woningvoorraad
Logischerwijs heeft Harderwijk de grootste woningvoorraad
huursector) Ermelo
62,8 /
37,2 /
66,7 /
Harderwijk
59,3 /
40,7 /
74,7 /
Zeewolde
70,3 /
29,7 /
78,9 /
Nijkerk
69,8 /
30,2 /
77,4 /
Putten
67,5 /
32,5 /
66,9 /
Nunspeet
65,2 /o
34,8 /
69,7 /
Dronten
66,5 /
33,5 /
78,2 0/
Lelystad
64,0 /
36,0 /
78,2 0/
Almere
64,2 /
35,8 /
76,3 /
Flevoland
65,4 /
69,2 /
76,1 /
Gelderland
61,0 /o
57,5 /
70,7 /
Nederland
39,0 /
42,5 /
76,3 /
van de EHZ-gemeenten. Voor de gehele regio valt verder op dat zij relatief veel eengezinswoningen en relatief weinig
Tabel 13
meergezinswoningen hebben, wat duidt op minder hoogbouw
Eigendomsrecht van de woningvoorraad, ABF Research 2019.
dan gemiddeld in Nederland. Dit geldt zeker voor Zeewolde
De afgelopen jaren is de woningmarkt aanzienlijk veranderd:
(slechts 14,50Zo meergezinswoningen). Kijkend naar de
de prijzen zijn gestegen, de druk op de woningmarkt is
eigendomsrechten van de woningvoorraad valt op dat de
toegenomen en steeds vaker hebben inwoners moeite
koopsector in Zeewolde ver bovengemiddeld is (70,30Zo). Voor
een woning te vinden. De volgende quote illustreert deze
Ermelo en Harderwijk geldt dat de omvang van de koopsector
veranderingen: “De lokale en regionale woningmarkt in
gemiddeld is. Tot slot heeft Ermelo relatief weinig sociale
Zeewolde is de afgelopen jaren behoorlijk verhit. Prijzen
huurwoningen (66,707o van de huursector).
zijn fors gestegen, de woningbouw staat onder druk door schaarste aan menskracht en materialen. In deze woningmarkt dreigen groepen aan de onderkant van de markt weggedrukt te worden.”26 De EHZ-gemeenten zetten alle drie in op de veranderingen in de woningmarkt, maar wel met andere accenten. De tabel hieronder toont de belangrijkste speerpunten van de drie gemeenten.
26
B
Gemeente Zeewolde, Woonvisie 2020-2025.
43
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Gemeente
Ambities27
Ermelo
Wonen met zorg (diversiteit in woonbehoeften,
De gemiddelde jaarlijkse woonlasten liggen in Harderwijk
aandacht voor goede zorg en ondersteuning,
Harderwijk
een stuk onder het Nederlands gemiddelde, zowel voor
aandacht voor ontmoeten en aandacht voor
éénpersoons- als voor meerpersoonshuishoudens. In Ermelo
elkaar) 28
liggen de gemiddelde jaarlijkse woonlasten voor beiden
Duurzaamheid (CO2-reductie in nieuwbouw en bestaande bouw, vergroening leefomgeving) Economische ontwikkeling (aantrekkelijk
groepen iets boven het gemiddelde. Voor Zeewolde geldt dat de woonlasten rond het Nederlands gemiddelde liggen. In de regio
woonklimaat en versterken wijkeconomie)
valt verder op dat de woonlasten in Almere relatief hoog liggen,
Sociaal klimaat (efficiëntere organisatie van zorg
en die in Nijkerk, Putten en Nunspeet relatief laag.
en ondersteuning, gevarieerde woningvoorraad) Zeewolde
Passende nieuwbouw en aandacht voor voorraad (uitbreiding sociale huur, meer variatie in woonvormen, prijsklassegrenzen aanpassen) Duurzaam in de breedste zin (energietransitie,
Tabel 14
Jaarlijkse woonlasten
Jaarlijkse woonlasten
éénpersoons
meerpersoons-
huishouden
huishouden
nieuwe combinaties van wonen en zorg)
Ermelo
C 775
C 827
Uitvoering samen met partners
Harderwijk
C 587
C 650
Zeewolde
C 713
C 782
Nijkerk
C 567
C 591
Putten
C 623
C 646
Nunspeet
C 568
C 613
Dronten
C 739
C 739
Lelystad
C 687
C 811
Almere
C 843
C 843
Nederland
C 700
C 773
Overzicht ambities op gebied van wonen
Kenmerk III: WOZ-waarde, woninggrootte, vraagprijs en woonlasten
De gemiddelde WOZ-waarde ligt in de gemeente Ermelo hoger dan in de Harderwijk en Zeewolde. Op het gebied van woninggrootte scoren Ermelo en Zeewolde boven het Nederlands gemiddelde. Opvallend is dat de woningen in de provincie Gelderland over het algemeen groter zijn dan in
Tabel 16
Woonlasten, COELO 2020.
de provincie Flevoland. De vraagprijs per m2 is het hoogst in Harderwijk (C 3.173), welke een stuk boven het Nederlands
Kenmerk IV:
gemiddelde scoort. Voor Zeewolde geldt de vraagprijs per m2
Verhuizingen
(C 2.472), wat relatief laag is.
Over de periode 2008-2018 is door Prof. Dr. Tordoir een analyse uitgevoerd van de verhuizingspatronen vanuit de
Gemiddelde
Woninggrootte
Vraagprijs
WOZ-waarde
(2020)
per m2
x1000 (2019)
(2020)
gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde. De onderliggende kaarten zijn in bijlage 2 bijgevoegd. Per leeftijdsgroep worden hieronder de opvallendheden geïdentificeerd:
Ermelo
C 297
122 m2
C 2.878
Harderwijk
C 258
115 m2
C 3.173
Zeewolde
C 254
132 m2
C 2.472
Nijkerk
C 307
128 m2
C 3.188
Putten
C 330
133 m2
C 3.307
Nunspeet
C 286
127 m2
C 3.045
Dronten
C 218
135 m2
C 2.301
Lelystad
C 188
125 m2
C 2.307
Almere
C 317
112 m2
C 2.747
Flevoland
C 212
121 m2
-
Gelderland
C 243
125 m2
-
Nederland
C 248
115 m2
C 2.863
Tabel 15
WOZ-waarde, woninggrootte en vraagprijs, CBS.
Gezinnen met kinderen: -
Harderwijk: Ermelo speelt de meest dominante rol in de verhuizingen vanuit Harderwijk. Er verhuizen iets meer gezinnen vanuit Harderwijk naar Ermelo dan andersom. Voor de overige gemeenten geldt dat de instroom van gezinnen naar Harderwijk groter is dan de uitstroom. Het gebied waar vanuit gezinnen naar Harderwijk toe verhuizen en andersom is relatief groot.
-
Ermelo: Verhuizingen naar en vanuit Ermelo spelen zich vooral af met direct naburige gemeenten, waarbij Harderwijk de belangrijkste is. De instroom en uitstroom houden elkaar opvallend in evenwicht. De afgelopen
27 28
B
Gemeente Ermelo, Beleidsvisie wonen met zorg en aandacht, 2019 Ă Gemeente Harderwijk, Woonvisie 2017-2027 Ă Gemeente Zeewolde, Woonvisie 2020-2025. De laatste woonvisie van Ermelo komt uit 2014 en is verouderd. De gemeente is daarom bezig met het maken van een nieuwe woonvisie, welke op moment van schrijven van dit feitenboek nog niet voor klaar was. De opgenomen speerpunten komen daarom uit de recente beleidsvisie over wonen en zorg: 'Wonen met zorg Ă aandacht'.
decennia is de instroom vanuit Harderwijk en Putten gegroeid.
44
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
-
Zeewolde: De instroom van gezinnen naar Zeewolde was in
Ouderen (60+ jaar)
het afgelopen decennium vrijwel gelijk aan de uitstroom.
•
Harderwijk: Ouderen zijn relatief honkvast en verhuizen
De instroom komt vooral vanuit stedelijk gebied (Almere,
doorgaans slechts sporadisch. Daarom is de relatief grote
Lelystad, Amersfoort en Amsterdam), terwijl de uitstroom
omvang van de inkomende verhuisstroom van ouderen
zich meer richt op landelijke gemeenten. Daarnaast is
naar Harderwijk, uit alle windrichtingen, des te meer
sprake van een significante uitstroom van gezinnen naar
opmerkelijk (zie figuur 24). Ook voor deze groep is de
Harderwijk.
relatie met Ermelo dominant, met een in- en uitstroom die elkaar vrijwel in evenwicht houden. Juist in die relatie zit
Alleenstaanden en stellen zonder kinderen
ook de sterkste dynamiek gedurende afgelopen tijd, met een
-
toenemende instroom naar Harderwijk.
Harderwijk: Voor Harderwijk geldt dat verhuizingen - net als bij gezinnen - plaatsvinden in een omvangrijk ruimtelijk
-
-
•
Ermelo: Het verhuisveld naar en vanuit Ermelo is ruimtelijk
veld, waarbinnen Ermelo een dominante rol speelt. Hierbij
gezien relatief beperkt. Ouderen zijn in deze gemeente
is de instroom (vanuit Ermelo naar Harderwijk) groter dan
relatief honkvast. In de verhuizingen die er wel zijn speelt
de uitstroom.
Harderwijk, en in tweede instantie Putten, de hoofdrol.
Ermelo: Het aantal jaarlijkse verhuizingen van deze groep
•
Zeewolde: Ook voor de ouderen in Zeewolde geldt een
naar en vanuit Ermelo is relatief beperkt. De relatie met
relatief grote honkvastheid. Opmerkelijk zijn wel de
Harderwijk domineert, naast een beperkte relatie met
instroom vanuit Amersfoort en de uitstroom naar
Putten en Amersfoort.
Harderwijk.
Zeewolde: Alleenstaanden en stellen zonder kinderen vormen in Zeewolde een relatief klein deel van de bevolking. Bovendien is deze groep in Zeewolde relatief honkvast. De verhuisstromen zijn daarom zeer klein. Instroom komt voornamelijk uit Amersfoort en Almere en uitstroom is vooral gericht op Harderwijk.
Werkzame 24- t/m 29-jarigen29
-
Harderwijk: De in- en uitstroom houden elkaar vrijwel in evenwicht. De uitstroom naar grote steden is groter dan de instroom, en de instroom vanuit naburige gemeenten (vooral Ermelo) is groter dan de uitstroom. Alleen naar Zeewolde is sprake van een relatief belangrijke uitstroom. Afgelopen decennia nam de uitstroom naar vooral Ermelo
Figuur 23
Gemiddelde verhuizingen van werkende 24- t/m 29-jarigen naar en vanuit Zeewolde in periode 2009-2018, Tordoir 2020.
significant toe. -
Ermelo: Verhuizingen van werkzame 24-29 jarigen richten zich vooral op Harderwijk (vooral uitgaand) en, in tweede instantie Putten (vooral inkomend). De inkomende stroom vanuit Harderwijk nam afgelopen jaren echter wel toe.
-
Zeewolde: In tegenstelling tot Ermelo kent Zeewolde wel een ruimtelijk uitgestrekt veld van verhuizingen van deze groep. Harderwijk speelt hierbij de hoofdrol, waarbij het jaarlijks aantal inkomende verhuizingen groter is dan de uitgaande verhuizingen (zie figuur 23). Dat is opmerkelijk, omdat deze groep doorgaans verhuist van kleine gemeenten naar grotere gemeenten. Mogelijke verklaringen zijn de wachtlijsten voor woningen in Harderwijk of een vertekening van het beeld door inschrijvingen in het GBA door Oost-Europese werknemers die veelal binnen deze leeftijdscategorie vallen.
29
B
Deze groep is zowel voor de economie als voor lokale sociale vitaliteit van belang en wordt daarom hier apart uitgesplitst
Figuur 24 Gemiddelde verhuizingen van ouderen (60+ jaar) naar en vanuit Harderwijk in periode 2009-2018, Tordoir 2020
45
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Banen per 1000 inwoners van 15-74 jaar (2019)
Aantal vestigingen per 1000 inwoners van 15-74 jaar (2019)
ZZP’ers ten opzichte van het aantal banen (2018)
Ermelo
709,9
123,8
10,9 /o
Harderwijk
696,4
116,4
9,8 /o
Zeewolde
709,1
154,9
15,6 /
Nijkerk
736,1
134,4
12,0 /
Putten
578,5
138,5
22,2 /o
Nunspeet
717,9
127,9
13,3 /
Dronten
564,7
133,7
18,1 /o
Lelystad
659,6
125,6
11,4 /
Almere
548,3
129,5
15,0 /
7.3 Economie Het derde thema is economie en de sociaal economische positie van de inwoners in de gemeenten. Hieronder worden achtereen de volgende kenmerken beschreven: werkgelegenheid en economische sectoren (I), beroepsbevolking en arbeidsdeelname (II), inkomen en werkloosheid (III), ligging en woon-werkverkeer (IV), bedrijventerreinen (V) en regionale economische samenwerking (VI). Bevindingen -
Het gebied EHZ: krachtige arbeidsmarkt en veel ar beidspotentieel (relatief veel banen per 1000 inwoners, hoge netto arbeidsparticipatie, lage werkloosheid, relatief veel middelbaar- en laagopgeleiden). De regio kent ‘ster ke bedrijven, gemotiveerde mensen die hard werken en
-
-
-
Flevoland
612,8
132,3
14,7 /o
Gelderland
666,1
122,4
12,0 /
Nederland
677,1
129,6
11,4 /o
een innovatieve leef- en werkomgeving'.
Tabel 17
Banen en vestigingen, CBS.
Ermelo: veel werkgelegenheid (veel banen en vestigingen
De verdeling van banen over de verschillende sectoren verschilt
per 1000 inwoners); banen in de collectieve dienstverle
sterk tussen de EHZ-gemeenten. Zo is het relatieve aantal
ning (vooral zorg en defensie) vormen de economische
banen in de collectieve dienstverlening opvallend groot in
motor; veel werknemers uit Harderwijk en Zeewolde.
Ermelo, en opvallend klein in Zeewolde. Dit is in lijn met het
Harderwijk: veel banen in collectieve dienstverlening,
feit dat Ermelo een uitzonderlijk grote zorgsector kent en er
handel en industrie; veel midden-en laaggeschoolden
relatief veel banen zijn bij de overheid, vooral voor defensie.30
werknemers uit Almere, Lelystad en Dronten.
Ook valt op dat in alle gemeenten het relatieve aantal banen in
Zeewolde: ondernemend en innovatief (veel ZZP'ers);
de collectieve dienstverlening opvallend veel groter is dan het
veel banen in zakelijke dienstverlening, handel, industrie
relatieve aantal vestigingen in de collectieve dienstverlening. Dit
en landbouw; relatief veel banen op bedrijventerreinen;
duidt erop dat de vestigingen in de collectieve dienstverlening
aanzienlijke werkpendel van middengeschoolden naar
relatief veel banen hebben.
Harderwijk, Ermelo en Nijkerk.
In de zakelijke dienstverlening is het relatieve aantal banen aanzienlijk groter in Zeewolde dan in Ermelo en Harderwijk.31 Kenmerk I: Werkgelegenheid en economische sectoren
In de drie EHZ-gemeenten zijn, ten opzichte van het provinciale en landelijk gemiddelde, relatief veel banen per 1000 inwoners. In Zeewolde geldt dit ook voor het aantal vestigingen per 1000 inwoners. Het beeld in de regio is gemengd: de gemeenten Nijkerk en Nunspeet hebben relatief veel banen, terwijl Putten, Dronten en Almere relatief weinig banen hebben. Het aantal ZZP’ers ten opzichte van het aantal banen is in beide provincies bovengemiddeld. Vooral Zeewolde, Putten en Dronten vallen hier op, waar respectievelijk 15,607o, 22,207o en 18,107o van het aantal banen wordt ingevuld door een zelfstandige zonder personeel (ZZP’ers).
aandeel vestigingen in deze sector ligt over het algemeen hoger in de regio dan het aantal banen. Het percentage banen in de handel ligt in de gemeente Harderwijk en Zeewolde boven het landelijk en provinciaal gemiddelde. De gemeente Ermelo heeft relatief minder banen in de handel. Ook het aantal banen in de industrie loopt sterk uiteen, met Ermelo als gemeente met relatief de minste banen in de industrie. Het aandeel banen in recreatie en toerisme ligt in de drie EHZ-gemeenten boven het Nederlands en provinciaal gemiddelde, met Zeewolde als uitschieter. Echter, ook in Harderwijk en Ermelo vormt toerisme een belangrijke pijler binnen de gemeentelijke economie.32 Het aandeel vestigingen overige dienstverlening ligt aanzienlijk lager dan het aandeel banen in die sector. Verder valt op dat Zeewolde in vergelijking met de regio, en met het Nederlands gemiddelde, een relatief groot aandeel van banen in de landbouw heeft. Ook het aandeel vestigingen in deze sector is in Zeewolde relatief groot.
B
30 31 32
Economisch programma Ermelo 2015-2018. Zeewolde trends en opgaven 2018. Economisch programma Ermelo 2015-2018 en Stadsvisie Harderwijk 2031.
46
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
2,807o
10% 8%
33% Banenverdeling Ermelo
Banenverdeling Zeewolde
Banenverdeling Harderwijk
m
# Collectieve dienstverlening
# Recreatie en toerisme
0 Zakelijke dienstverlening
0 Overige dienstverlening
# Handel
0 Landbouw
# Industrie
Figuur 25
Banenverdeling per sector in Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, LISA 2019.
A banen
Collectieve
Zakelijke
dienstverlening
dienstverlening
Recreatie en
Overige
toerisme
dienstverlening
Ermelo
45,6 /o
23,7 /
14,1 /
13,1 /
8,2 /o
1,8 /o
1,8 /o
Harderwijk
33,0 /o
24,7 /
18,6 /
20,5 /
7,7 /
2,8 /
0,4 /
Zeewolde
14,5 /
36,3 /
Nijkerk
15,3 /
26,6 /
20,8 /
19,0 /
10,0 /
1,5 /o
8,0 /
24,6 /
29,6 /
5,4 /
2,4 /
1,6 /
Putten
20,5 /
26,3 /
22,8 /
21,9 /o
8,3 /o
2,9 /
5,6 /
Nunspeet
19,6 /
27,0 /
25,4 /
23,5 /
8,9 /
2,0 /
2,4 /
Dronten
27,0 /o
24,0 /
20,7 /
17,1 /o
8,4 /
2,5 /o
8,8 /
Lelystad
33,8 /
25,1 /o
21,1 /o
17,0 /
6,4 /
1,7 /o
1,2 /o
in...
Handel
Industrie
Landbouw
Almere
31,1 /o
32,8 /
21,8 /o
11,2 /o
6,5 /
2,6 /
0,4 /
Flevoland
28,3 /
28,6 /
16,0 /
20,8 /
6,4 /
4,2 /
2,3 /o
Gelderland
31,7 /o
27,7 /
18,4 /
17,5 /
6,5 /
2,6 /
2,1 /
Nederland
31,8 /
29,7 /
17,5 /o
16,2 /
7,0 /
2,6 /
2,2 /o
Handel
Industrie
Recreatie en
Overige
Landbouw
toerisme
dienstverlening
A
Collectieve
Zakelijke
dienstverlening
dienstverlening
Ermelo
10,5 /o
34,0 /
16,6 /o
15,0 /
1,5 /o
6,5 /
4,5 /
Harderwijk
8,5 /o
36,6 /
18,4 /
15,0 /
1,2 /o
6,8 /
1,2 /o
Zeewolde
9,9 /
36,1 /
17,3 /
11,7 /o
1,4 /
4,9 /
10,9 /
Nijkerk
16,5 /
35,5 /
20,0 /
17,4 /
1,2 /o
6,6 /
4,0 /
Putten
9,6 /
32,2 /
16,3 /
20,8 /
1,7 /o
6,1 /
10,6 /
Nunspeet
9,0 /
34,1 /
18,4 /
20,8 /
1,3 /o
5,9 /
6,3 /
Dronten
8,1 /
29,8 /
18,6 /
13,3 /
1,4 /
6,8 /
13,6 /
Lelystad
10,8 /
36,2 /
22,1 /
16,2 /
1,6 /
6,0 /
2,1 /
Almere
24,4 /
41,5 /o
15,2 /
12,4 /
2,3 /o
6,0 /
0,4 /
Flevoland
21,8 /o
34,6 /
16,2 /
14,0 /
1,8 /o
6,0 /
5,7 /o
Gelderland
22,9 /o
36,3 /
16,0 /
15,0 /
1,4 /o
6,0 /
5,6 /
Nederland
21,5 /o
38,3 /
15,7 /
14,4 /
1,7 /o
5,7 /
4,5 /
vestigingen in.
B
Tabel 18
Verdeling over sectoren van banen en vestigingen, LISA 2019.
47
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Kenmerk II:
Zeewolde
25
Harderwijk
20
Ermelo
23
42
33
Beroepsbevolking en arbeidsdeelname
Met de beroepsbevolking worden de mensen bedoeld die betaald werk hebben of die geen betaald werk hebben, maar recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor
0
36
44
i
r
1
1
10
20
30
40
46
31
1
1
1
1
50
60
70
80
M
1
1
90
100
direct beschikbaar zijn. In Ermelo en Harderwijk ligt de beroepsbevolking per 1000 inwoners dicht bij het landelijk en
9 Laag onderwijsniveau 9 Middelbaar onderwijsniveau
provinciaal gemiddelde. Opvallend is dat Zeewolde een relatief
9 Hoog onderwijsniveau
grote beroepsbevolking heeft, met 775 personen per 1000
Figuur 26 Beroepsbevolking naar onderwijsniveau, CBS 2019.
inwoners. % beroeps
A beroeps
A beroeps
De netto arbeidsparticipatie is het aandeel van de werkzame
bevolking met laag
bevolking met
bevolking
middelbaar
met hoog
beroepsbevolking in de bevolking van 15 tot 75 jaar. Hierbij valt
onderwijs
onderwijs
onderwijs
niveau
niveau
niveau
op dat vrijwel alle gemeenten in de regio boven het landelijk en provinciaal gemiddelde scoren. De netto arbeidsparticipatie
Ermelo
23 /
46 /
31 /
ligt in Ermelo en Harderwijk dichter bij het provinciaal en
Harderwijk
20 /
44 /
36 /
landelijk gemiddelde. De gemeente Zeewolde heeft met 73,30Zo
Zeewolde
25 /
42 /
33 /
de grootste netto arbeidsparticipatie van de regio.
Nijkerk
26 /
43 /
30 /
Putten
23 /
46 /
31 /
Nunspeet
29 /
43 /
29 /
Dronten
18 /
50 /
32 /
Lelystad
24 /
47 /
29 /
Almere
21 /
45 /
34 /
Flevoland
22 /
45 /
30 /
Gelderland
22 /
41 /
36 /
Nederland
21 /
41 /
38 /
Beroepsbevolking
Percentage netto
per 1000 inwoners
arbeidsparticipatie
Ermelo
702
69,5 /o
Harderwijk
705
70,0 /o
Zeewolde
757
73,3 /
Nijkerk
728
71,4 /
Putten
735
71,5 /o
Nunspeet
702
70,5 /
Dronten
712
70,7 /
Lelystad
673
64,9 /
Kenmerk III:
Almere
720
70,0 /
Inkomen en werkloosheid
Flevoland
715
69,6 /
Het gestandaardiseerd inkomen is het besteedbaar inkomen
Gelderland
704
68,7 /o
gecorrigeerd door verschillen in grootte en samenstelling
Nederland
706
68,8 /
van het huishouden. In de gemeente Harderwijk ligt het
Tabel 20
Beroepsbevolking naar onderwijsniveau, CBS 2019.
gestandaardiseerd inkomen met C 36.200 iets onder het Tabel 19
Beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, CBS 2019.
provinciaal gemiddelde. Zeewolde scoort met C 39.400 boven het gemiddelde in de provincie. In de gemeente Ermelo ligt het
De relatieve beroepsbevolking met een laag opleidingsniveau
inkomen met C 43.200 het hoogst van de regio.
ligt in Zeewolde, en in mindere mate ook in Ermelo, boven het provinciaal en landelijk gemiddelde, in Harderwijk eronder.
Het werkloosheidspercentage in de drie gemeenten is
Het aandeel van de beroepsbevolking met een middelbaar
relatief laag en er zijn relatief weinig huishoudens die een
onderwijsniveau is in alle drie de EHZ-gemeenten relatief hoog.
bijstandsuitkering ontvangen, zeker in Ermelo en Zeewolde. In
De beroepsbevolking met een hoog onderwijsniveau, tot slot,
de provincie Flevoland heerst zelfs krapte op de arbeidsmarkt.33
ligt net iets onder het Nederlands gemiddelde. De trend van
Er is echter wel een werkgelegenheidsgroei in deze provincie
een relatief weinig hoog en veel middelbaar opgeleiden is ook
die sterker is dan gemiddeld in Nederland. In de omliggende
terug te zien in de omliggende gemeenten.
gemeenten valt op dat Lelystad en Almere beide een relatief hoog werkloosheidspercentage hebben, en in lijn daarmee ook een hoog percentage huishoudens dat een bijstandsuitkering ontvangt.
33
B
UWV (2019). Regio in Beeld. Flevoland - hoofdrapport.
48
Nota van bevindingen Gebiedsagenda | Nota van bevindingen | 64737 | Maart 2021
Gestandaar diseerd inkomen in euro’s x 1000 (2017)
Werkloosheidpercentage (2019)
Huishoudens met bijstands uitkering t.o.v. huishoudens totaal (2019)
Ermelo
C 43,2
2,7 V
3,0
Harderwijk
C 36,2
3,0 V
4,4
Zeewolde
C 39,4
2,9 V
2,9
Nijkerk
C 38,6
2,5 V
2,7
Putten
C 39,8
2,3 V
1,9
Nunspeet
C 38,8
2,4 V
2,4
Dronten
C 35,6
3,0 V
3,6
Lelystad
C 33,1
4,0 V
6,6
Almere
C 33,8
4,0 V
6,6
Flevoland
C 34,7
3,6 V
5,7
Gelderland
C 37,5
3,0 V
4,5
Nederland
C 37,5
3,4 V
5,2
Tabel 21
Inkomen en werkloosheid, CBS.
geldt ook voor de woon-werkpendels van lager geschoolden37, maar voor deze groep zijn ook Lelystad en Dronten onderdeel van het daily urban system (zie het gele gebied in figuur 29).
Kijkend naar de individuele gemeenten valt voor Ermelo op dat zij een belangrijke werkfunctie heeft voor inwoners uit Harderwijk van alle opleidingsniveaus en voor middelgeschoolde inwoners uit Zeewolde. In Harderwijk zelf wordt midden- en lagergeschoold werk vooral ingevuld door inwoners uit Almere, Lelystad en Dronten, waarbij de rol van Almere als woongemeente de afgelopen jaren is toegenomen. Voor Zeewolde geldt dat middengeschoolden primair gericht zijn op Gelderland: zij werken vooral in Harderwijk en daarnaast ook in Ermelo en Nijkerk. Tegelijkertijd halen Zeewoldse werkgevers hun middengeschoold personeel uit naburige Flevolandse gemeenten, waar vooral de rol van Almere de afgelopen decennia sterk toenam.
Kenmerk IV:
Samenvattend vormen de EHZ-gemeenten zeker voor midden-
Ligging en woon-werkverkeer
en laaggeschoolden en duidelijk samenhangende arbeidsmarkt,
De EHZ-gemeenten zijn strategisch gelegen tussen de steden
waarbinnen de gemeenten sterk op elkaar georiënteerd zijn.
Amsterdam, Utrecht, Amersfoort en Zwolle in. Ook de Economic Board van Noord-Veluwe haalt dit aan als voordeel van deze regio: “De kracht van deze regio ligt in verbinding: tussen de steden Amersfoort en Zwolle; en tussen het groen van de Veluwe en het blauw van de Randmeren”.34
BVN
De regio kent veel werkgelegenheid, waardoor er aanzienlijke woon-werkpendels zijn. Binnen deze woon-werkpendels horen de gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde tot hetzelfde samenhangende cluster. Daarbij laten de pendels van hoger geschoolden in termen van omvang van het samenhangende cluster een ander patroon zien dan de pendels van midden- en lager geschoolden.
íshč Figuur 27 Werkpendel hoger opgeleiden, Tordoir 2020.38
Voor hoger geschoolden35 vormen Ermelo, Harderwijk en Zeewolde onderdeel van een uitgestrekt en interregionaal systeem dat de regio’s Zwolle, Stedendriehoek, Noordrand Veluwe en het grootste deel van Flevoland omvat. Daarnaast is er ook een niet te verwaarlozen pendel naar de noordelijke Randstad (Almere, Amersfoort en Utrecht). Hoger geschoolden reizen dus gemiddeld gezien in een grote regio voor hun werk (zie het groene gebied in figuur 27). Voor middengeschoold werk36 vormen Ermelo, Harderwijk en Zeewolde, aangevuld met Nunspeet en Elburg, een eigenstandige arbeidsmarkt: het gebied kent kijkend naar de woonwerkpendels een duidelijke ruimtelijke samenhang (zie het gele gebied in figuur 28). Dit