Bijlage 1. Jaarrekening 2023 def

Uitwerken regiovisie op het gebied van sporten en bewegen In de regio zijn er een aantal gezamenlijke ambities uitgesproken. Wij werken daarin samen met de regio Noord Veluwe. Er is een procesbegeleider om regionale coördinatie op aangepast sporten en bewegen uit te werken. Het is de verwachting dat we in 2023 hier mee van start gaan. Verder is er aandacht voor de koppeling tussen sport- en preventieakkoorden in de regio. Gebruik openbare ruimte - beweegroutes In samenwerking met Athlos zijn er een aantal beweegroutes uitgezet in de stad voor wandelen of hardlopen. Er wordt nog een vijfde route aangelegd. Daarna willen we een vervolg maken met Beweegroutes Plus, voor specifieke doelgroepen. Stad als Podium De vernieuwende opzet van de podiumkunsten in de gemeente Harderwijk in de vorm van Stad als Podium heeft door de coronamaatregelen noodgedwongen een tijd stilgelegen. In 2023 wordt Stad als Podium verder doorontwikkeld en uitgevoerd. De borging van het binnenpodium voor programmering wordt daarin meegenomen. Herziening kunst- en cultuurbeleid In 2021 is de Uitgangspuntennotitie Kunst en Cultuur vastgesteld en in 2022 de nieuwe Beleidsnota Kunst en Cultuur Harderwijk 2022-2025. De Uitvoeringsagenda is voorzien voor het eerste kwartaal 2023. Cultuurwijzer De sport- en cultuurwijzer is geïntegreerd in de GA!-website, in afstemming met de Brede School.

De cultuurwijzer richt zich op alle leeftijdsgroepen, met uitzondering van de 0-4-jarigen. Meedoen moet Kunnen Deze subsidieregeling heeft in 2019 - 2021 als pilot gedraaid. De uitvoering van een aantal aangevraagde projecten loopt door t/m eind 2022. Begin 2023 wordt er een evaluatie verwacht van de projecten die ingediend zijn. Cultuureducatie De activiteiten op het gebied van cultuureducatie richten zich op een gevarieerd aanbod, verspreid over een groot aantal disciplines, en een doorgaande leerlijn voor cultuureducatie in het primair onderwijs. Cultuursubsidies inzetten voor sociale beleidsdoelen Met ingang van 2019 ontvangt een aantal culturele instellingen subsidie met als doel dit in te zetten voor het bereiken van beleidsdoelen die samenhangen met het sociaal domein. Samenwerking Ook voor de komende periode (2022 tot en met 2024) wordt binnen de regio Noord-Veluwe samengewerkt op het gebied van Cultuur en Erfgoed in het Cultuur- en Erfgoedpact, een subsidieregeling van de Provincie Gelderland. Daarnaast wordt vanuit deze regio een eenmalige subsidie aangevraagd bij de Provincie Gelderland ter versterking van de culturele en erfgoed-infrastructuur. Erfgoed Het streven is in 2023 een visie op religieus erfgoed op te stellen (de zgn. Kerkenvisie).

Verbonden partijen Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe Ontwikkelingsmaatschappij Vitale vakantieparken Beleidskaders ● Beleidsnota sport en bewegen “Bewegen doen we samen 2023-2026. ● Lokaal sportakkoord gemeente Harderwijk 2023-2026 ● Beleidsnota kunst en cultuur 2022-2025 ”Voortbouwen op een stevig fundament”. ● Uitgangspuntennotitie Kunst en Cultuur 2020.

- 63 -

B TAAKVELDEN 5.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Sportbeleid en activering M. Companjen Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? De gemeente Harderwijk is een sportieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is om te sporten en te bewegen. Wij stimuleren alle inwoners om met plezier een leven lang te sporten en te bewegen. Sport levert een belangrijke bijdrage aan een gezonde leefstijl. Daarnaast is sporten en bewegen een belangrijk middel om sociale doelstellingen te verwezenlijken op het gebied van participatie, leefbaarheid en gezondheid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Stimuleren van sporten en bewegen voor een actieve en gezonde leefstijl Zowel via de vele sportaanbieders en sportverenigingen als via GA! Harderwijk willen wij inwoners inspireren in beweging te komen om zo een gezonde leefstijl te bevorderen. Hierbij is er ook oog voor kwetsbare inwoners. Vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties worden coaches ingezet op diverse terreinen. Deze coaches werken vanuit GA! Harderwijk. Er wordt door GA! Harderwijk o.a. (samen met de partners) ingezet op brede scholen, gezonde leefstijl, sportparkmanagement, senioren, (speciaal) (voortgezet) onderwijs en AZC. Vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen Cultuurkust, ZorgDat, Educare, Landstede, Veld42 en BKH subsidie voor inzet op het gebied van cultuur, buurtsportwerk, speciaal onderwijs, gezonde werkvloer en Maatschappelijke Zorg. Door de samenwerking met Landstede worden er veel studenten ingezet.

Alle partijen samen zorgen voor een netwerk waar samenwerking plaatsvindt tussen organisaties, professionals en vrijwilligers uit de sectoren sport, bewegen, gezondheid, welzijn en cultuur. Daarnaast organiseren wij o.a.: ● Sport en cultuurwijzer voor kinderen en volwassenen ● Sportkaravaan ● Schoolschaatsen op de Markt ● Koningsspelen ● Deelname Nationale Sportweek Om alle kinderen te kunnen laten meedoen, nemen wij deel aan het Jeugdfonds sport en cultuur. Hierbij bieden wij ook de mogelijkheden voor het zwemdiploma A via het Zwemfonds. In het zwembad is er een breed aanbod aan activiteiten, dat bijdraagt aan een actieve en gezonde leefstijl. Dit varieert van Fifty-Fit zwemmen tot medisch therapeutisch zwemmen, van aquasport tot PiYoChi en van zwangerschapszwemmen tot ouder-en-kind lessen. Naast zwemlessen faciliteert de gemeente ook schoolzwemmen, waarin leerlingen uit groep 5 en 6 leren Reddend Zwemmen en Survivalzwemmen. Stimuleren en ondersteunen van sportverenigingen om vitaal te blijven of te worden. Sportaanbieders en verenigingen zijn belangrijk voor het sportaanbod in de gemeente Harderwijk. Wij ondersteunen de aanbieders (vraaggericht) op het gebied van o.a. subsidies, deskundigheidsbevordering, vrijwilligersbeleid, samenwerkingsmogelijkheden en duurzaamheid. Ook stimuleren wij de verenigingen in openclub trajecten.

Met name op de sportclusters wordt dit verder ontwikkeld met de inzet van sportparkmanagers. We hebben oog voor talentontwikkeling en stimuleren dit o.a. door het organiseren van de jaarlijkse sporthuldigingen. Lokaal sportakkoord In de gemeente Harderwijk is met de sportorganisaties gewerkt aan een lokaal sportakkoord. Er is hier gekozen voor de ambities; ● Inclusief sporten en bewegen ● Vitale aanbieders en positieve sportcultuur ● Vaardig in bewegen Met de werkgroepen wordt hier invulling aan gegeven. Inmiddels is bekend dat het lokaal sportakkoord doorloopt voor de periode 2023 -2026, waardoor jaarlijks het uitvoeringsbudget beschikbaar blijft. Specifiek

- 64 -

● Er wordt een nieuwe beleidsnota sport en bewegen gemaakt voor de periode 2023-2026. Samen met partners formuleren wij onze ambities voor de komende jaren. Het sportakkoord zal hier onderdeel van gaan uitmaken. ● Uitwerken en begeleiden plan voor uitbreiding en voortzetting sportparkmanagement op de vier sportclusters. Nieuw beleid Kadernota Sportparkmanagement Voortzetting en verbreding van de inzet van sportparkmanagers op de vier clusters. Structureel een bedrag van € 112.000,- vanaf 2023. Wat hebben wij er voor gedaan? Er is in 2023 een nieuwe beleidsnota sport en bewegen geschreven, met een uitvoeringsprogramma. Dit is in samenwerking met de partners in de gemeente Harderwijk gedaan. Onderdeel hiervan is de uitwerking van het Sportakkoord II. Daarnaast is sport en bewegen een belangrijk onderdeel in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), de Nota sociaal domein en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het Sportparkmanagement is samen met de vier clusters uitgewerkt en loopt. De sportparkcoördinatoren en sportparkcoaches organiseren activiteiten voor doelgroepen, leggen verbindingen en werken samen met verschillende partijen in de gemeente Harderwijk. Het brede school programma is inmiddels in alle (6) wijken in de gemeente Harderwijk uitgezet, waardoor alle kinderen in Harderwijk en Hierden laagdrempelig kunnen deelnemen.

In 2023 is voor het eerst na corona weer een sporthuldiging georganiseerd. Deze is in kleinere vorm teruggekomen dan voorheen toen er een sportgala werd georganiseerd. Met deze sporthuldiging hebben wij weer aandacht voor topsport en talentontwikkeling. In de regio is een plan van aanpak opgesteld voor de regionale samenwerking op het gebied van aangepast sporten. Hier is het lokale aanspreekpunt via GA! op aangesloten. Middels verenigingsadvisering betrekken wij sportverenigingen bij maatschappelijke en relevante thema’s, zoals onder andere inclusiviteit en sociaal veilige sport. Wij organiseren trainingen, bijeenkomsten en leggen verbindingen. Hierbij is er aandacht voor de knelpunten bij de sportclubs, die benoemd zijn in de sportaanbiedersmonitor. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Niet-sporters (Bron: meerdere bronnen)

60,0% Harderwijk 50,0%

40,0%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

30,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners 2012

2016

2020

* Tabel wordt in keer in de 4 jaar berekend. Eerstvolgende jaar is 2024

- 65 -

5.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Sportaccommodaties M. Companjen Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Voldoende en goede sportaccommodaties, die afgestemd zijn op de wensen van de gebruiker en zo bijdragen aan de ambities van de gemeente Harderwijk. Zo maken we sport en bewegen toegankelijk voor alle inwoners van Harderwijken Hierden. Daarnaast is er aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot sporten en bewegen. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Faciliteren van een breed, uitdagend en toegankelijk aanbod van sportvoorzieningen ● Het onderhouden en beheren/exploiteren van de Harderwijker gemeentelijke binnensportaccommodaties inclusief het zwembad, waardoor deze aansluiten bij de ambities van de gemeente Harderwijk, zoals beschreven in de beleidsnota sport. De accommodaties dienen te voldoen aan de eisen van het bewegingsonderwijs en zijn geschikt voor de verenigingen om wedstrijden te spelen en te trainen. ● Het onderhouden van de buitensportaccommodaties op de diverse in Harderwijk en Hierden gelegen sportparken. Hiermee voldoen we aan de eisen van de sportbonden (o.a. KNAU, KNVB, KNHB) zodat de velden geschikt zijn om wedstrijden te spelen en te trainen. ● Het onderhouden en beheren van openbare beweegplekken, zoals de kunstgrasveldjes, maar ook o.a. de skeelerbaan, pumptrackbaan, skatebanen en calisthenics park.

● Het uitzetten van beweegroutes in de stad, om zo het wandelen, hardlopen of skeeleren te bevorderen op een laagdrempelige manier Specifiek ● Het uitzetten de vijfde beweegroute in de stad en een plan maken voor beweegroutes Plus (voor specifieke doelgroepen) ● Nieuwbouw zwembad De Sypel wordt in gebruik genomen. Naar verwachting wordt de bouw van het nieuwe zwembad afgerond aan het begin van 2023. ● In combinatie met de bouw van een energieneutraal zwembad, realiseren van verduurzaming van de rest van sportcomplex De Sypel. ● Nieuwbouw sporthal Sypel III wordt verder uitgewerkt. Naar verwachting wordt de bouw van de nieuwe sporthal in 2023 gerealiseerd ● Groot onderhoud en verduurzaming van diverse gymzalen en sporthallen. ● Skatebaan Parkweg vervangen Nieuw beleid Nieuwe afvalcontainers Ten gevolge van de nieuwbouw van het zwembad is er op het terrein van De Sypel geen ruimte meer voor het herplaatsen van de bestaande verouderde perscontainer. We werken toe naar een duurzame oplossing voor het plaatsen van ondergrondse vuilcontainers op of om het terrein van de Sypel. Het benodigde krediet hiervoor is € 20.000,-. Het jaarlijks benodigde budgetbedrag zal in de nieuwe exploitatiebegroting worden meegenomen. Nieuw automatiseringssysteem zwembad en binnensportaccommodaties Het automatiseringssysteem voor het zwembad en de binnensportaccommodaties is sterk verouderd (uit 2013).

Dit systeem bestaat uit de verhuur van alle binnensportaccommodaties en uit kassa- / toegangs- en lesregistratiesysteem voor het zwembad. Het systeem moet vervangen worden, ook omdat de huidige leverancier per eind 2023 stopt met deze activiteiten. Er zijn destijds geen vervangingsinvesteringen opgenomen. Momenteel wordt een programma van eisen opgesteld, waarna de aanbesteding zal starten. Nadere advisering zal in het voorjaar 2023 volgen. Nieuwe exploitatiebegroting De bestaande exploitatiebegroting van De Sypel wordt in 2023 herzien, vanwege de nieuwbouw van het zwembad. De wijzigingen in de exploitatie ten gevolge van de nieuwe derde sporthal worden in 2023 aangemeld en zullen per 2024 ingaan.

- 66 -

Wat hebben wij er voor gedaan? De skatebaan is vervangen. Samen met de jeugd is er een prachtige baan gekomen die weer aansluit bij de wensen van nu. Dat blijkt ook wel uit het gebruik. De baan wordt weer zeer intensief gebruikt. Naast de reguliere inspectie en het opknappen van de speeltuintjes is in 2023 de grote speeltuin Vlierburgpad geheel opgeknapt, samen met de kinderen uit de buurt. Het onderhoud van de buitensportaccommodaties is gedaan. Alle voorzieningen voldoen aan de diverse eisen van de verschillende bonden. Dit jaar hebben we tevens extra inheemse struiken op de parken geplant, om zo bij te dragen aan de biodiversiteitsdoeleinden. Bij Hockeyclub de Mezen is de fietsenstalling aangepast en uitgebreid. De voorbereidingen zijn getroffen voor de vijfde beweegroute in de stad en twee lunchwandelroutes op Lorentz. Daarnaast wordt er al gewerkt aan een beweegroute plus voor senioren/minder validen. Het nieuwe binnenzwembad is gereed en opgeleverd. Voor de medewerkers van De Sypel was het een uitdagend jaar, om bij een lopende bedrijfsvoering veel overlast te ervaren van de bouw. Dit omdat de nieuwbouw van sporthal Sypel lll en de verbouw van de kantoorruimte wordt gebouwd tegen de bestaande bouw. In 2024 wordt het volledige sportcomplex opgeleverd. De beoogde inkomsten van 2023 zijn nagenoeg gerealiseerd.

De verduurzaming van de rest van het sportcomplex de Sypel heeft vertraging opgelopen, ten gevolge van de netcongestie. Er is een PVE opgesteld voor het nieuwe automatiseringssysteem van het zwembad en de binnensportaccommodaties. In Q1 van 2024 zal de aanbesteding live gaan. Er is een leasecontract aangegaan betreffende de nieuwe afvalcontainers. De containers worden in Q1 van 2024 geplaatst. Er is een start gemaakt met het herzien van de exploitatie van de Sypel. Het jaar 2024 wordt gezien als meetjaar. In Q4 van 2024 zal de nieuwe exploitatiebegroting van 2025 afgerond zijn. De herziening van de exploitatie loopt niet mee met de gemeentelijke begroting. in 2024/2025 zal het via een apart raadsvoorstel naar de raad gaan om de raad te informeren. De gymzalen en sporthallen zijn verduurzaamd: de Sypel is voorzien van ledverlichting. Diverse gymzalen zijn voorzien van bewegingsmelders om stroom te besparen en in alle gymzalen is de temperatuur afgesteld op 17 graden. Verdere verduurzamingsmaatregelen zullen plaatsvinden in 2024. 5.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie M. Pijnenburg Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Culturele infrastructuur We zetten in op professionele culturele instellingen die een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers verzorgen en daarvoor optimaal samenwerken, zowel onderling als met amateurkunstinstellingen. Hieronder vallen onder meer de podiumkunstprogrammering (Stad als Podium) en de cultuureducatieve instellingen (Cultuurkust en de Popschool) Cultuur en bewoners Met het realiseren van een goed voorzieningen- en activiteitenniveau op het gebied van kunst en cultuur worden bewoners en bezoekers van de gemeente Harderwijk gestimuleerd om kennis te nemen van en deel te nemen aan een breed palet van culturele activiteiten. De inzet van vrijwilligers is daarbij onontbeerlijk, maar deze heeft sterk te lijden gehad onder de coronaperiode. Het is daarom belangrijk om vrijwilligers (terug) te winnen en te behouden. Kunst en cultuur zijn een belangrijke manier om deelname aan de samenleving te bevorderen. Wij stimuleren talentontwikkeling van de jeugd en faciliteren de relatie tussen kunst, cultuur en het onderwijs. De Cultuurwijzer, onderdeel van de Sport- en Cultuurwijzer, is een van de middelen hiervoor. Kunst in de openbare ruimte Wij willen kunst en cultureel erfgoed benutten om de uitstraling, betekenis en kwaliteit van de openbare ruimte in de gemeente Harderwijk te versterken.

We willen dat kunst voor inwoners, bezoekers en bedrijven

- 67 -

toegankelijk is. Kunst kan daarnaast ook een middel zijn voor de beleving van en een dialoog over de maatschappelijke kernwaarden. Cultuur en economie We willen culturele initiatieven en creatief ondernemerschap benutten als motor voor economische spin-off op basis van de rijke historie van de gemeente Harderwijk en het historisch centrum. Wij willen de stad als podium presenteren. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Versterking ondersteuning amateurkunstbeoefening; ● Versterking cultuureducatie en talentontwikkeling; ● Een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers Benutting culturele initiatieven als motor voor economische spin-off en de stad als podium, op basis van de rijke historie van de gemeente Harderwijk en het historisch centrum; ● Aandacht voor specifieke doelgroepen en het versterken van sociale cohesie; ● Versterking kunst in de openbare ruimte en benutting erfgoed om de kwaliteit van de openbare ruimte te versterken. Nieuw beleid Het reguliere beleid is kort geleden opnieuw vastgelegd. Wat hebben wij er voor gedaan? Ter versterking van het culturele veld, waaronder de amateurkunstbeoefenaars, is een cultureel platform van start gegaan. Dit platform is geïnitieerd vanuit het culturele veld zelf, wat het draagvlak vergroot, en wordt ondersteund door de community programmeur (vanuit het Cultuur- en Erfgoedpact).

De opkomst bij de bijeenkomsten van dit platform is goed, het platform voorziet in een behoefte. Vanuit de samenleving was er behoefte aan culturele netwerkborrels, wat bekostigd is vanuit de impulssubsidie. De community programmeur staat in nauw contact met de organisator van de culturele netwerkborrels. In 2023 heeft de Popschool subsidie ontvangen voor de professionalisering van de organisatie. Daarmee worden de activiteiten van de Popschool op het gebied van cultuureducatie, talentontwikkeling en sociaal domein steviger verankerd. In 2023 is de fusie voorbereid tussen de Stichting Stad als Podium en de Stichting Podia Harderwijk. Naar verwachting vindt de fusie plaats in de loop van 2024. Met deze fusie komt de eenduidige programmering van de podiumkunsten dichterbij, met behoud van de kennis en expertise van beide organisaties. De fusieorganisatie gaat eveneens ‘Stichting Stad als Podium’ heten om de continuïteit van het concept te onderstrepen. In 2022 heeft de raad het cultuurbeleid voor de jaren 2022 tot en met 2025 vastgesteld. In 2023 is daaraan een Uitvoeringsagenda toegevoegd. Na afloop van de projecten die voortkwamen uit de regeling Meedoen Moet Kunnen, is deze regeling definitief beëindigd. In 2023 is alle kunst in de openbare ruimte geschouwd door de Kunstwacht. Op basis van deze inspectie is onderhoud gedaan.

Onder andere “De hoed” en “Stientje” zijn gerestaureerd. In 2023 is het spreekgestoelte van de voormalige Universiteit van Harderwijk gerestaureerd. Dit object, een van de weinige fysieke overblijfselen van de Universiteit van Harderwijk, heeft jarenlang in het Stadsmuseum gestaan, maar paste niet meer in de herziene opzet van het Stadsmuseum. Begin 2024 is dit unieke object in de Grote Kerk geplaatst, waar het weer goed toegankelijk is voor de inwoners en bezoekers van de gemeente Harderwijk. 5.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Musea M. Pijnenburg Mens & Maatschappij

- 68 -

Wat wilden we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met musea, exposities, archeologie, heemkunde en historische archieven. Met de subsidies en andere bijdragen wordt de geschiedenis van Harderwijk en Hierden en de omliggende regio onderzocht, gepresenteerd en bewaard voor toekomstige generaties. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt voorzien in de beschikbaarheid van een regioarcheoloog, wordt het Streekarchivariaat in stand gehouden, worden door het Streekarchivariaat historische documenten gescand, wordt advies ingewonnen over monumenten in onze gemeente en wordt het Stadsmuseum in stand gehouden, waar, naast exposities moderne beeldende kunst, ook de stadsgeschiedenis wordt gepresenteerd. Wat hebben wij er voor gedaan? In 2022 zijn twee ontwikkelingen in gang gezet: het omzetten van het Streekarchivariaat Noordwest Veluwe van een centrumgemeenteregeling naar een bedrijfsvoeringsorganisatie en het mogelijk fuseren van het SNWV met het Streekarchief Epe, Hattem en Heerde. In 2023 is door alle partijen gewerkt aan de verdere voorbereiding van de fusie en de wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Door de betrokken gemeenten, waaronder Harderwijk, zijn in 2023 principebesluiten genomen om het SNWV om te vormen tot een bedrijfsvoeringsorganisatie.

De beoogde datum voor inwerkingtreding van de fusieorganisatie is 1 januari 2025. De verwachting is, dat de besluitvorming over de aanpassing van de gemeenschappelijke regeling wel vóór 1 juli 2024 is afgerond. De gelijktijdige wijziging van de gemeenschappelijke regeling en de toetreding van Epe, Hattem en Heerde heeft ook financiële implicaties (het is dus niet alleen de juridische aanpassing van de tekst van de gemeenschappelijke regeling op de nieuwe Wgr). Daarom is vooralsnog de intentie om de aangepaste gemeenschappelijke regeling per 1 januari 2025 in werking te laten treden. In 2023 is een subsidie verleend aan de Stichting Joods Erfgoed Harderwijk voor het project Antisemitisme Experience. De subsidie is bestemd om de presentatie in de voormalige Synagoge over de geschiedenis van de Joodse inwoners van Harderwijk, nog beter tot zijn recht te laten komen. Het is de bedoeling dat de ervaring die de bezoeker daar opdoet, nadrukkelijk bijdraagt aan de bewustwording van het belang van vrijheid en inclusie. 5.5 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Cultureel erfgoed M. Pijnenburg Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? De tastbare geschiedenis van de gemeente Harderwijk (monumenten, archeologie en Cultuurlandschappen) op een verantwoorde manier te bewaren, onderzoeken, versterken en deze zichtbaar te maken voor Harderwijkers en bezoekers. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Beoordelen aanvraag omgevingsvergunningen voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten; ● Toezicht houden op de uitvoering van de verleende omgevingsvergunning voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten: ● Begeleiden en toezicht houden op onderhoud en restauratie van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten; ● Subsidies voor onderhoud en restauratie van gemeentelijke- en rijksmonumenten; ● Archeologie en cultuurhistorie verwerken in ruimtelijke plannen en visies; ● Begeleiden en beoordelen van archeologische onderzoeken en ondersteuning van vrijwilligers; ● Ondersteuning van de monumentencommissie/ Commissie Ruimtelijke Kwaliteit; ● (laten) inventariseren, waarderen en selecteren van cultuurhistorische waarden van gebouwen, archeologische vindplaatsen en andere cultuurhistorische waarden; ● Aanwijzen van gemeentelijke monumenten; ● Onderhouden/restaureren van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten in gemeentelijk eigendom: ● Informatie/voorlichting over monumenten en archeologie; ● Publieksgerichte activiteiten om cultuurhistorie onder de aandacht te brengen.

- 69 -

Specifiek ● Opstellen van de visie op religieus erfgoed (kerkenvisie). ● Inventariseren en uitbreiden van de gemeentelijke monumentenlijst op basis van een door de raad vastgesteld beleidskader

Wat hebben wij er voor gedaan? De Visie religieus erfgoed is afgerond. In 2024 wordt de visie ter vaststelling aan de raad aangeboden. Samen met de projectgroep historische boerenerven, het Gelders Genootschap en betrokken eigenaren zijn 5 proeferven uitgewerkt in erfadviezen. In 2024 zullen de ervaringen van deze proeferven worden gebruikt in een beleid voor het behoud en ontwikkeling van de historische boerenerven in Hierden; De werkgroep 'Historie schietkamp Hierden’ is ingesteld. Deze bestaat uit lokale historici en betrokken verenigingen. Samen met de werkgroep zijn twee informatieborden over het voormalige schietkamp uit WO2 ontworpen. De informatieborden worden in 2024 geplaatst. Er is groot onderhoud/restauratie aan de Catharinakapel uitgevoerd, waaronder het vervangen natuursteen en herstel van de glas-in-loodramen; Er is een start gemaakt met het onderzoek en inventarisatie van gebouwen en stedenbouwkundige structuren uit de periode 1965-1990, het zogenaamde Post ’65 erfgoed; De Adviescommissie omgevingskwaliteit is ingesteld. De Adviescommissie omgevingskwaliteit is de opvolger van de Commissie ruimtelijke kwaliteit, die vervallen is door de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. 5.6 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Media M. Pijnenburg Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met de openbare bibliotheek, de lokale mediainstelling en de verzekeringen en de onroerendzaakbelasting van de culturele instellingen. Al deze zaken hebben betrekking op een goede informatievoorziening van de inwoners van Harderwijk en Hierden. Hierbij wordt opgemerkt, dat gemeenten wettelijk verplicht zijn zorg te dragen voor de toegang van hun inwoners tot een openbare bibliotheek. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt de openbare bibliotheek in stand gehouden door de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe en wordt de Stichting Veluwe FM in stand gehouden. Wat hebben wij er voor gedaan? In 2023 heeft de Bibliotheek Noordwest-Veluwe subsidie ontvangen voor de opzet en instandhouding van het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). Bij dit Informatiepunt kunnen inwoners ondersteuning krijgen bij het digitale contact met overheden en (maatschappelijke) instellingen. De subsidie werd eerder verleend via de Koninklijke Bibliotheek, maar het Rijk heeft bepaald dat deze vanaf 2023 via de gemeenten loopt. In het kader van het IDO onderhoudt ook onze afdeling Publiekszaken contact met de Bibliotheek, omdat vergelijkbare vragen van inwoners ook bij het Klantcontactcentrum en de Publieksbalie worden gesteld. 5.7 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Openbaar groen en (openlucht)recreatie M. Pijnenburg Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? SAMEN KLEUREN WE DE STAD - 70 -

De gemeente levert een verzorgde basiskwaliteit en een goed functionerende openbare ruimte. Daarnaast stimuleren we bewoners en bedrijven om zelf initiatieven op te pakken en uit te voeren. Zo houden we de dynamiek die in de afgelopen periode is ontstaan vast. Om onze doelen te bereiken maken we gebruik van vijf thema’s: Natuurlijk Duurzaam, Burger en Bedrijfsinitiatieven & Sponsoring, Social Return, Eenvoud en Differentiatie, Gezondheid en Vitaliteit. Stabiele natuurterreinen waarin de verschillende functies; natuur, recreatie en houtoogst op een maatschappelijk verantwoorde wijze tot hun recht komen en voor toekomstige generaties geborgd zijn. Net als in het stedelijk beheer maken we ook in het beheer van de natuurterreinen gebruik van vijf thema’s Doel van deze thema’s is het bevorderen van de realisatie van de doelen in het integrale gemeentelijke beleid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie); ● Het plantsoen jaarrond op kwaliteitsniveau B.

Onder kwaliteitsniveau B wordt verstaan: een vorm van onkruidbeheersing waarbij de nadruk ligt op de technische kwaliteit en beeldkwaliteit (beperkte mate van onkruid, de maximale hoogte is 30 cm). De jaarlijkse noodzakelijke vervanging realiseren. Dit betekent ca. 35.000 m2 plantsoen en ca. 95 bomen; ● Een veilige speelomgeving handhaven waar voldoende mogelijkheden liggen voor het spelende en ontdekkende kind; ● Het beheer en onderhoud van de gemeentelijk natuurterreinen (met name bossen) waarbij de Natuur, recreatie en houtoogst de drie pijlers zijn; ● De jaarlijkse noodzakelijke dunning realiseren, (100 ha met gemiddelde meerjaren opbrengst van ca. 1.100 m3 per jaar); ● Uitvoering van Faunabeheerplan (Prov. Gelderland). Nieuw beleid ● We vormen o.a. traditionele gazons om naar bloemrijke bermen ● We planten extra bomen ● Vergroten aandeel inheems hout ● Bosverjonging ● Natuurbrandbeheersing Kadernota Project Samen Mooier Vanuit amendement 7-7 bij de kadernota 2022-2025 wordt voorgesteld om in de begroting voor 2022 € 55.000 en voor de jaren 2023-2025 jaarlijks € 65.000 op te nemen. Hiermee wordt beoogd het project Samen kleuren we de stad weer vorm te geven met dit nieuwe project. Wat hebben wij er voor gedaan? Ook dit jaar is het groenonderhoud weer uitgevoerd volgens afspraak.

Met name in Stadsweiden zijn we verdergegaan met het omvormen van de gazons naar biodiverse kruidenbermen. Het speelplaatsbeheer is uitgevoerd. We hebben samen met de buurtkinderen 5 speelplaatsen gerenoveerd en diverse losse speeltoestellen vervangen, in totaal 29 toestellen exclusief de skatebaan. De bomenmonitor die ook apart is aangeboden, laat over 2023 een mooi positief resultaat zien. We hanteren de norm dat we anderhalve boom herplanten indien we een boom kappen. Deze norm hebben we ruimschoots behaald. Ook vanuit Samen kleuren we de stad, is dit jaar door heel veel bewoners met veel plezier gewerkt aan een kleurrijke stad. In de binnenstad zijn bijvoorbeeld nog eens ruim 60 geveltuintjes bij gekomen. Het bosbeheer is uitgevoerd volgens planning. Dit jaar is 1.124 m3 hout geoogst. De provinciale doelstelling voor zowel de instandhouding van de natuurterreinen als het faunabeheer zijn gerealiseerd. De paragraaf Natuurbrandbestrijding en Veiligheid boomcontrole zijn gemaakt. De paragraaf natuurbrandbestrijding ligt voor controle bij de veiligheidsregio.

- 71 -

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 5 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Totaal Programma's PROG5 Sport, cultuur en recreatie Resultaat bepaling Baten

Baten - Totaal Lasten

Functie

TV51 - Sportbeleid en activering TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 - Musea TV55 - Cultureel erfgoed TV56 - Media TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie TV51 - Sportbeleid en activering TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV54 - Musea TV55 - Cultureel erfgoed TV56 - Media TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie Dotatie - Totaal Ontrekking

TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV55 - Cultureel erfgoed TV52 - Sportaccommodaties TV53 - Cultuurpres. cultuurprod. cultuurpart. TV55 - Cultureel erfgoed TV57 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Ontrekking - Totaal Resultaat bestemming - Totaal PROG5 Sport, cultuur en recreatie - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2022

Prim. begroting 2023

-14 -1.947 -25 -59 -257 0 -135 -2.437 896 3.419 2.619 732 817 929 4.315 13.726 11.289 160 20 180 -8 -84 -10 0 -102 78 11.367 11.367

Totale begroting 2023

0 -1.995 0 -82 -162 0 -127 -2.366 951 3.328 2.653 764 542 738 4.569 13.546 11.180 0 20 20 -12 -62 -62 0 -136 -116 11.064 11.064

Rekening 2023

-355 -2.218 -50 -82 -160 -47 -150 -3.063 1.125 4.214 3.002 811 703 837 4.696 15.387 12.324 0 20 20 -178 -62 -62 0 -302 -282 12.042 12.042

Resultaat 2023

-352 -2.170 0 -84 -181 -47 -201 -3.036 1.038 4.073 2.888 814 623 837 4.417 14.690 11.654 0 103 103 -158 -61 -16 0 -235 -133 11.521 11.521

3 48 50 -2 -21 -0 -51 27 -87 -141 -114 3 -80 0 -279 -698 -670 0 83 83 20 1 46 0 67 149 -521 -521

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 Begroting 2023 Verschil

11.521 12.042 -521

Het resultaat van Programma 5 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting

Onderhanden werken

-17

1

Onderhanden werken neutraal

-27

1

Kapitaallasten

-42

Uren / Doorbelastingen

2 54

3

5.1

Terugvordering subsidies

-49

4

5.2

Lagere energielasten zwembad

-129

5

5.3

Onderuitputting Interculturele activiteiten

-38

6

5.3

Voordeel onderhoud kunstwerken

-19

7

5.7

Ontvangen subsidie natuurbeheer

-51

8

5.7

Voordeel beheer openbaar groen

-150

9

5.7

Voordeel beheer speelvoorzieningen

-67

10

Diversen Totaal

14 -589

68

-521

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt weergegeven in hoofdstuk 4.6. 2. Het voordeel op de kapitaallasten is ontstaan doordat het krediet uitvoeringsvisie gebied Wellen/Stille Wei is doorgeschoven van 2022 naar 2023. 3. Het nadeel op uren/doorbelastingen wordt veroorzaakt door verschillende voor- en nadelen op doorbelastingen van overhead en voornamelijk tractie. 4. In 2023 zijn een tweetal subsidies teruggevorderd, te weten St. Clio 75-jarige bevrijding en aan St. Cultuurkust. Beide subsidies zijn lager vastgesteld als gevolg van Corona. Voordeel van afgerond € 49.500,-. 5. De energiekosten van het zwembad zijn over 2023 achtergebleven op de prognose ten tijde van de 2e tussentijdse rapportage, tevens is het krediet van de zonnecarport afgevoerd. Dit leidt ook tot een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten binnen programma 0 (zie tabel werkelijke onttrekking energielasten 2023). Per saldo is dit dus budgettair neutraal. - 72 -

6. Het budget voor interculturele activiteiten is in 2023 niet benut. Voor dit jaar zijn er geen aanvragen ingediend en daarmee ook geen lasten totaal voordeel is € 38.000,-. 7. Het budget voor onderhoud en aankoop (buiten)kunstwerken is bijgesteld geweest met de 2e tussentijdserapportage vanuit het budget "subsidieregeling culturele impuls' t.b.v. de plaatsing en restauratie van het katheder van de voormalige Universiteit van Harderwijk. Bij de jaarrekening blijkt echter dat het onderhoud/restauratie aan de katheder en overige kunstwerken uiteindelijk iets goedkoper zijn geweest dan begroot. Hierdoor ontstaat een voordeel van afgerond € 20.000,-. 8. De jaarlijkse subsidie voor natuurbeheer valt € 51.000,- hoger uit dan begroot. Dit is hoofdzakelijk een gevolg van de toeslag voor (schaaps) kuddes. De gestegen inkomsten zijn structureel van aard. 9. De lasten voor onderhoud en beheer openbaar groen vallen ongeveer € 150.000,- lager uit dan begroot. Dit is 7% van het totale budget op beheer openbaar groen. De oorzaak ligt in langere doorlooptijden alsmede het doorschuiven van projecten, waarbij ook tekort aan arbeidskrachten of uitval (door ziekte) een rol speelt. 10. Op beheer openbare speelvoorzieningen zijn de uitgaven € 66.800,- lager.

Projecten schuiven door als gevolg van het tekort aan arbeidskrachten, maar vooral ook omdat speeltoestellen tegenwoordig duurzamer en van beter materiaal zijn, en minder snel dan voorheen worden vervangen.

- 73 -

2.6

Programma 6 Sociaal domein

A ALGEMEEN Doelstellingen De inzet van het beleid sociaal domein is gericht op meedoen mogelijk maken voor iederéén. Meedoen betekent voor inwoners dat ze verbinding hebben met elkaar, van betekenis zijn voor elkaar en ‘samen’ de samenleving zijn. In 2023 is de Nota sociaal domein “Samen doen wat nodig is “ vastgesteld. De nota biedt een breed perspectief op samenhangend beleid binnen het sociaal domein. In de Jeugdwet, Wmo en Wet publieke gezondheid is opgenomen dat de gemeenteraad periodiek een plan vaststelt met betrekking tot het door het gemeentebestuur te voeren beleid (artikel 2.2 Jeugdwet en artikel 2.1.2 Wmo). Met het vaststellen van de integrale Nota sociaal domein en het intrekken van de huidig geldende beleidsnota's, voldoen we aan deze wettelijke bepaling. Mensen bewegen zich breed in de samenleving, daarom willen we de verschillende beleidsvelden binnen het sociaal domein beter op elkaar afstemmen. Deze Nota richt zich op het brede sociaal domein, zodat de uitvoerende professionals samen met andere partners in het sociaal domein, zoals onderwijs, welzijnsorganisaties, sport en cultuur, ondernemers, zorgaanbieders, de GGD’en, woningcorporaties en vrijwilligersorganisaties, inwoners kunnen ondersteunen.

De Nota geeft een meerjarig beleidskader af voor de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Wet Inburgering, de Participatiewet, Wet Publieke Gezondheid en de Wet Gemeentelijke Schulddienstverlening. Door dit meerjarig integrale beleidskader vast te stellen in deze nota behouden we de integrale samenhang binnen het sociaal domein. We werken vanuit vier maatschappelijke opgaven, die in relatie staan met de levensfasen van een mens: • Bevorderen van kansrijk opgroeien. We streven ernaar om jongeren optimale kansen te bieden, zodat ze hun volledige potentieel kunnen benutten. Samen met hen werken we aan een toekomst waarin ze zich kunnen ontwikkelen en succesvol kunnen zijn. • Stimuleren van samenredzaamheid. Dit betekent dat we als gemeenschap naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. We geloven in de kracht van samenwerking en willen een omgeving creëren waarin iedereen zich gewaardeerd en betrokken voelt. • Bestaanszekerheid en perspectief op (on)betaald werk. Dit is essentieel voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor zorgen dat iedereen de mogelijkheid heeft om zijn of haar talenten te benutten en een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving. • Zelfstandig thuis kunnen / blijven wonen. We willen een omgeving creëren waarin iedereen de ondersteuning en zorg kan krijgen om een gezond en onafhankelijk leven te leiden.

We richten ons op het versterken van de mogelijkheden en vaardigheden van mensen, zodat ze zelfredzaam kunnen zijn en volwaardig meedoen in de samenleving (‘Positieve gezondheid’). Daarnaast streven we naar gelijke kansen en een inclusieve samenleving. We willen dat iedereen volledig kan meedoen en zonder belemmeringen de eigen stem kan laten horen. We zetten ons extra in om barrières weg te nemen en een omgeving te creëren waarin iedereen zich welkom en veilig voelt. We werken hierbij Mensgericht. Bij mensgericht werken in het sociaal domein is het belangrijk om te luisteren naar de behoeften en wensen van individuen, hen actief te betrekken bij besluitvorming en te streven naar gelijkwaardige partnerschappen. Door te focussen op het versterken van welbevinden van individuen en gemeenschappen, kan mensgericht werken bijdragen aan het bevorderen van inclusie, sociale rechtvaardigheid en duurzame verandering in het sociaal domein. De uitvoering van het sociaal domein is financieel risicovol. Daarom hebben we de komende jaren expliciet aandacht voor het kunnen bieden van ondersteuning waar nodig. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voor het verdelen van schaarste in middelen en mensen. En samen met ons netwerk zetten we in op het normaliseren van hulpvragen, preventie en voorkomen van stapeling.

Ontwikkelingen en toekomstverkenning Het Sociaal Domein doorloopt een transformatie. De grote opgave voor de komende jaren is het centraal stellen van de maatschappelijke opgaven in ons beleid en van daaruit doorontwikkeling en vernieuwing in het sociaal domein te bewerkstelligen. We hebben het dan over de zogenoemde beweging naar voren, het normaliseren en het ruimte geven aan krachten van inwoners. De Nota sociaal domein 2024-2029 is inmiddels vastgesteld. Het proces om te komen tot een uitvoeringsagenda loopt. De uitvoeringsagenda heeft een maximale looptijd van twee jaar en is de concrete uitwerking van de strategische beleidsdoelen en de manier waarop we deze willen bereiken. Samen met maatschappelijke partners worden de benodigde inspanningen bepaald. De resultaten worden bijgehouden in - 74 -

de Monitor sociaal domein. In het tweede kwartaal van 2024 wordt de uitvoeringsagenda ter vaststelling aangeboden aan het college. Toekomstverkenning Het beleid van morgen moet rekening houden met de toekomst. In de toekomstverkenning, die de basis vormt voor de Nota sociaal domein, zijn de hieronder genoemde belangrijkste trends opgenomen: Stijgende kosten in het sociaal domein Het aantal cliënten dat gebruik maakt van voorzieningen neemt toe, de complexiteit van de zorgvraag leidt tot de inzet van duurdere zorgvormen, de kosten per cliënt per voorziening stijgen. De tarieven van aanbieders stijgen, als gevolg van arbeidsmarkt- en economische ontwikkelingen. De Rijksmiddelen en het accres gemeentefonds lijken niet toereikend bij de voorspelde groei van de uitgaven. Dubbele vergrijzing Het aantal ouderen neemt fors toe én ze worden steeds ouder. Ontgroening Tegelijkertijd is er sprake van ontgroening, de afname van het aantal jongeren. Verscherpte tweedeling Er vindt steeds meer een tweedeling plaats in de samenleving, wel langs verschillende scheidslijnen: theoretisch en praktisch opgeleiden, huizenbezitters en huurders.

We hebben het dan over jongeren of ouderen in heel kwetsbare posities, mensen in financieel kwetsbare situaties, mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, multiprobleem huishoudens, laaggeletterden/digibeten, statushouders en kwetsbare buurten of straten waar veel problemen samen komen (lage inkomens, GGZen/of LVB-problematiek). De inflatie en de stijgende energieprijzen hebben op deze groepen een flinke impact. De inflatie lag in 2023 met 3,8% wel lager dan in 2022 (10%) (CBS). Het Rijk heeft hier ondersteuningsmaatregelen voor getroffen. Personeelsgebrek is een rechtstreeks gevolg van de demografische ontwikkelingen en leidt in veel branches tot maatregelen, wachttijden en wachtlijsten. Tekort aan betaalbare huur- en koopwoningen Al enige jaren wordt gesignaleerd hoe het tekort aan geschikte woningen een sta in de weg vormt voor het oplossen van sociale problematiek. De uitstroom uit Beschermd Wonen stagneert (onnodig beroep op zorg), en economisch daklozen kunnen hun situatie niet verbeteren zolang zij niet over geschikte woonruimte beschikken. Toename van sociale en emotionele eenzaamheid We leven minder in vaste groepen (zoals sportverenigingen, het kerkelijk leven), maar meer in netwerken die voor dat moment van belang zijn. Sociale netwerken worden onder invloed van social media minder divers en de afstand tussen mensen uit verschillende netwerken wordt groter.

Toename GGZ-problematiek Kwetsbare inwoners hebben een verhoogd risico op GGZ-problematiek. Als gevolg van extramuralisering van de GGZ door het overheidsbeleid is het aantal personen met psychische problematiek de afgelopen jaren toegenomen (Trimbos, 2022). Er is een sterke stijging van GGZproblematiek tussen de jaren 2019 - 2022. AZC De capaciteit is nog steeds 800. De verwachting is dat deze de komende tijd ingezet zal blijven worden. De buffer van 300 wordt nog steeds volledig benut. De verwachte afbouw naar 500 zal ook het komende jaar naar verwachting niet plaatsvinden.

Verbonden partijen • Inclusief Groep N.V. • Meerinzicht (Domein Sociaal) Beleidskaders • Beleidsnota bestaanszekerheid en schulddienstverlening 2021-2024 • Beleidsregels wet Inburgering (2021) • Bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvangcentrum voor asielzoekers (2021-2026). • Deelverordening Eenmalige activiteitensubsidies welzijn, cultuur, sport en zorg (2014) • Inkoopstrategie jeugdhulp 2022 Noord Veluwe • Integraal lokaal Uitvoeringsplan Jeugd Harderwijk 2019-2023. • Integrale verordening sociaal domein gemeenten Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2021 • Nota Dierenwelzijn • Nota “Snel en volwaardig meedoen; kader 2022-2026 nieuwe wet Inburgering, EHZ • Nota Sociaal Domein “Samen doen wat nodig is 2024-2029” • Nota sturing en bekostiging Jeugdhulp 2018 e.v. • Nota Inburgering. Van nieuwkomer tot Harderwijker 2018-2022. • Op volle kracht vooruit. Overbruggingsprogramma informele zorg en uitvoeringsagenda Eenzaamheid 2021-2023 • Rapport Wijkaanpak 2012-2015, + Notitie voortzetting Harderwijkaanpak", 2016 • Regenboogagenda 2021-2023 plan van aanpak Nieuw beleid in ontwikkeling • Regioplan Laaggeletterdheid 2020-2024 • Regiovisie Samen tegen huiselijk geweld 2020-2023 - 75 -

• • • • • • • • •

Regiovisie Jeugdhulp Noord Veluwe 2021 Samen thuis op de Noord-Veluwe Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023 Subsidieregeling Beschermd Wonen gemeente Harderwijk 2020 Uitvoeringsprogramma 2022-2024 EHZ kader Snel en volwaardig meedoen wet Inburgering Uitvoeringsprogramma aanpak laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024 Uitvoeringsagenda Burgerschap 2023 Verordening Inrichting Anti-discriminatievoorziening Gemeente Harderwijk 2011. Verordening Sociale Adviesraad Harderwijk 2017 Visie op bewindvoering: Samenwerking in de schulddienstketen 2019

Rekenkameronderzoek: • Toegang tot de WMO (2023) Voor een toelicht op deze rekenkameronderzoeken wordt verwezen naar bijlage 5.2 Overzicht terugkoppeling rekenkameronderzoeken

B TAAKVELDEN 6.1

Taakveld Voorveld, Samenkracht en burgerparticipatie

Portefeuillehouder(s):

J. Joon - M. Companjen - M. Reckman Mens & Maatschappij

Domein:

Wat wilden we bereiken? Onze maatschappelijke opgave is ‘Op weg naar samenredzaamheid.’ We willen een goede laagdrempelige, toegankelijke en preventieve dienstverlening zodat iedere inwoner op passende wijze mee kan doen in onze samenleving vanuit een duurzaam individueel welbevinden. We faciliteren ontmoetingen en vergroten onderlinge cohesie, burgerschap en samenredzaamheid. En organiseren een voorveld waarin professionals, inwoners en gemeente met elkaar mensgericht samenwerken. Strategische doelen nota Sociaal Domein: 1. Samenredzaamheid in buurten en wijken is versterkt 2. Ondersteuning is gericht op het zo snel, eenvoudig en duurzaam mogelijk oplossen van vragen 3. Gelijke kansen in een inclusieve samenleving bevorderen Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de BBV-taakvelden 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie en 6.2 Wijkteams. Kinderopvang ● Inspecteren en handhaven uitvoering Wet Kinderopvang ● Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang Jaarlijks moeten alle Kindercentra (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouderbureaus) en min. 50% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang worden bezocht voor een inspectie.

(Norm was minimaal 5%, in de gemeente Harderwijk hebben we de afgelopen jaren 30% geïnspecteerd) Voor 2023 Gastouderopvang In 2023 gaan we minimaal 50% van alle geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang inspecteren om de kwaliteit van de gastouderopvang beter te borgen. Hiervoor wordt structureel geld toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil deze nieuwe toezichtsnorm wettelijk vastleggen. Flexibele inspectieactiviteit In 2023 starten we in de gemeente Harderwijk met de flexibele inspectieactiviteit voor de jaarlijkse onderzoeken bij Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang en Gastouderbureaus. We kunnen hierdoor meer maatwerk leveren in het toezicht en meer verschillende onderwerpen toetsen, waardoor de voorspelbaarheid van het toezicht wordt verminderd. Het jaar 2023 is een overgangsjaar. De inzet is om vanaf 2024 de flexibele inspectieactiviteit voor alle gemeenten en GGD’en verplicht te stellen. Cliëntondersteuning - 76 -

Het uitvoeren van onafhankelijke cliëntondersteuning, het bieden van onafhankelijke begeleiding van inwoners bij systeemvragen of ondersteuningsvragen (wettelijke taak). Voor 2023 Deze ontwikkeling zal doorgezet worden, hetgeen betekent dat er meerdere aanbieders meer specialistische inwonersondersteuning zullen gaan bieden, bijv. specifiek gericht op mantelzorg. Er gaat ook een project gedraaid worden met de betrokken partijen om de onafhankelijke cliëntondersteuning beter te borgen en te positioneren. Financieel zal dit een onderlinge verschuiving betekenen in de besteding. Harderwijk zijn wij samen Al ons voorveld, samenkracht, burgerschap en welzijnsbeleid wordt uitgevoerd vanuit de programma’s Harderwijk zijn wij samen. ● welzijnswerk in de wijk en buurten ● ontmoetingen en participatie voor inwoners mogelijk maken ● platform krachtig kleurrijk Harderwijk ● mantelzorgondersteuning en ouderenadvies ● vrijwilligerswerk en servicepunt ● respijtzorgvoorzieningen faciliteren ● dementievriendelijke stad met een Odensehuis ● informele zorg en advies voor inwoners faciliteren ● welbevinden vergroten en eenzaamheid bespreekbaar maken ● uitvoering Regenboogbeleid Inclusief in de buurt (Community Building) ● Bij de samenwerking in de wijk wordt de keten van organisaties steeds meer één geheel, waarin mensgericht, maatwerk en welbevinden centraal staat.

● Inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, en dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten. ● Onderlinge cohesie in de wijk onder buurtgenoten te vergroten en intensiveren. ● Integraliteit in de benadering en aanpak van casuïstiek leidend is. Eind 2022 is de Lokale Inclusie Agenda vastgesteld. De verbeteragenda omvat een leertraject om samen met inwoners steeds beter te worden in: ● Voorkomen dat er, ondanks alle hulp en activiteiten die er zijn, toch inwoners tussen wal en schip vallen ● Aanmoedigen dat inwoners elkaar laten meedoen ● Ervoor zorgen dat iederéén kan meedenken als de gemeente nieuw beleid maakt ● Als gemeente het goede voorbeeld geven. Kadernota Bij de kadernota is eenmalig € 50.000 toegekend om in 2023 een intern inclusiebeleid voor de gemeentelijke organisatie te ontwikkelen. Wat hebben wij er voor gedaan? Harderwijk zijn wij samen De uitvoering van welzijn wordt grotendeels uitgevoerd door onze grootste welzijnsorganisatie Zorgdat. Denk hierbij aan mantelzorgondersteuning, mantelzorgwaardering, ouderenadvies, financieel trefpunt, vrijwilligers servicepunt, jongerenwerk/talenthouse e.d. De uitvoeringsovereenkomst met Zorgdat is verouderd, er is gestart met een herformulering. Dit wordt in lijn gebracht met de uitvoeringsagenda (Nota sociaal domein). De verwachting is dat dit in 2024 gereed is.

In de wijk- en buurthuizen is ingezet op het faciliteren van ontmoeting en meedoen. In MFC De Roef waar wordt gewerkt met alle huisgenoten vanuit de gedachte Positieve gezondheid leidt de samenwerking tot doorverwijzing naar het voorveld, namelijk door middel van Welzijn op Recept (Zorgdat). Zorgdat werkt hierin nauw samen met andere organisaties op het gebied van welzijn, sport, cultuur en zorg. Lokaal is er in 2023 aangesloten bij de landelijke campagne(-week) ‘Eén tegen eenzaamheid’. Daarnaast is er met de coalitie (samenwerking organisaties GA!Harderwijk, Zorgdat, Popschool en Cultuurkust) op vrijdagavond 22 december 2023 een tweede Kerstmissie georganiseerd voor de inwoners om eenzaamheid tegen te gaan en mensen met een smalle beurs. Het voorstel voor een verlenging van het project ‘Luisterend Oor’ (van begraafplaats naar ontmoeting) heeft akkoord gekregen. Op begraafplaats Oostergaarde krijgt dit door een enthousiaste coördinator en betrokken vrijwilligers steeds meer vorm.

- 77 -

Regionaal en lokaal is er gestart met verkennende gesprekken om tot een collectieve dagbesteding te komen. Hetzelfde geldt voor respijtzorg (logeeropvang). Platform Krachtig Kleurrijk Harderwijk Naast de Hortus is er ook een festival georganiseerd bij MFC De Roef en De Aanleg. Er is gekozen voor een kleinere opzet op meer plekken in de gemeente Harderwijk, om zo aan te sluiten in de wijk. Zo is er samenwerking met Burgerschap gezocht voor het organiseren van mini-festivals in de wijken. Dit sluit aan bij het werken vanuit de wijken en het verbinden van inwoners en organisaties, om zo een brug te slaan naar een meer toegankelijk welzijn, ongeacht je achtergrond. Het Odensehuis In 2023 groeide het Odensehuis van 2 naar 3 dagen openstelling, het oorspronkelijke doel om 5 dagen per week open te zijn niet werd behaald vanwege personeelsuitval door ziekte. In 2024 wordt ingezet op verdere uitbreiding naar 5 dagen openstelling. Het Odensehuis biedt ondersteuning aan mensen met dementie, waardoor ze langer thuis kunnen blijven wonen. In 2023 werd er ook gewerkt aan het vergroten van de bekendheid en acceptatie van dementie in de samenleving, met activiteiten zoals voorleessessies en samenwerking met winkeliers en het organiseren van thema-avonden.

Dementievriendelijke stad De werkgroep ‘dementievriendelijke stad’ werkt vanuit het plan van aanpak (vastgesteld in 2019) om in de gemeente Harderwijk een dementievriendelijke samenleving te creëren. Ketenpartners versterken elkaar vanuit eigen expertise en actualiteit om de gemeente Harderwijk dementievriendelijk te maken. Burgerschap In 2023 is het beleid grotendeels conform het uitvoeringsprogramma uitgevoerd. Dit staat vermeld onder 1.7 bestuur en ondersteuning. Regenboogbeleid Op 18 januari 2024 is de beleidsnota Regenboogbeleid 2024-2027 vastgesteld door de raad. We gaan dit jaar aan de slag met de uitvoeringsagenda. Dit doen we met zoveel mogelijk stakeholders uit de samenleving. Inclusief in de buurt Er is veel praktijk-enthousiasme over deze manier van samenwerken in- en met de buurt. Velen zien dat als een voorbeeld voor ook andere wijken. Het is geïntegreerd binnen de organisaties die deelnemen en heeft geen projectstatus meer. Netwerksamenwerking (ecosysteem) in een buurt. Kadernota Inclusieve Organisatie In mei 2023 zijn we gestart met het project Inclusieve Organisatie. Gemeente Harderwijk en Meerinzicht Domein Sociaal werken hierin samen. Met succes is het adviesdocument vastgesteld door de directie. I.v.m. een vertraagde start loopt het project nog door in 2024 om tot een uitvoeringsagenda te komen.

Met dit project sluiten we aan bij dat wat er al is, ontwikkelen door en innoveren waar nodig. Lokale Inclusie Agenda De gemeenteraad heeft (zoals vastgesteld in de Verbeteragenda) een apart jaarverslag over de Verbeteragenda ontvangen. Hierin staat vermeld hoe we intern aan de slag zijn met de vier verbeterpunten, de ontwikkelingen in de samenwerking en de samenwerking met het inclusienetwerk van inwoners. Kinderopvang In het jaar 2023 zijn alle locaties voor kinderopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus volgens de planning 2023 bezocht door de GGD voor toezicht. In het jaar 2023 is het Landelijk Register Kinderopvang upto-date gehouden door alle wijzigingsverzoeken te behandelen. Gastouderopvang In 2023 hebben we de norm gehaald van 50%. De GGD heeft volgens de planning het toezicht uitgevoerd. Flexibele inspectie activiteiten Afgelopen jaar heeft de GGD het flexibel toezicht op alle locaties die zijn bezocht toegepast. Er is meer specifiek gekeken naar het toezicht in voorgaande jaren en hier specifiek op geacteerd tijdens de inspecties in 2023. 6.2

Participatie

- 78 -

Portefeuillehouder(s): Domein:

M. Companjen - M. Reckman Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Bestaanszekerheid voor alle inwoners uit de gemeente Harderwijk. Daarmee bedoelen we dat elke inwoner van Harderwijk en Hierden, hieronder verstaan we ook inburgeraars, de zekerheid heeft van: ● Voldoende en voorspelbaar inkomen, het liefst door betaald werk; ● Een betaalbare woning; ● Toegang tot zorg en; ● De mogelijkheid om met eigen inzet en naar eigen inzicht, een leefsituatie te creëren waarin men kan meedoen en zich verder kan ontwikkelen. Strategische doelen nota Sociaal Domein: 1. Vergroten van bestaanszekerheid 2. Werkzoekenden doen naar vermogen mee in de samenleving 3. Ondersteuning aan werkzoekenden biedt perspectief op (on)betaald werk Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de BBV taakvelden 6.3 Inkomensregelingen, 6.4 Begeleide participatie en 6.5 Arbeidsparticipatie. Regulier ● Het verstrekken van bijstandsuitkeringen, bijzondere bijstand en regelingen voor inwoners met een laag inkomen. ● Het ondersteunen van mensen naar werk, leerwerkplekken, werkervaringsplekken, stages en scholing; ● Het bieden van een passende werkomgeving aan mensen met een arbeidsbeperking. ● Het verstrekken van tijdelijke loonkostensubsidies aan werkgevers die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een passende werkplek bieden.

● Het verstrekken van structurele loonkostensubsidies aan werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking een passende of beschutte werkplek bieden. ● De uitvoering van de Wsw is ondergebracht bij de Inclusief Groep. ● Lokale en regionale werkgeversdienstverlening, waarbij we samenwerken met gemeenten en andere organisaties in de arbeidsmarktregio. ● We bieden inburgeringstrajecten aan, waarbij we gebruik maken van een brede intake, de inzet van leertrajecten (B1-route, Z-route en onderwijsroute), maatschappelijke begeleiding, financiële ontzorging, een Module Arbeidsmarkt Participatie (MAP) en een Participatie Verklarings Traject (PVT). ● Het uitvoeren van (een deel van) het minimabeleid door het verstrekken van (financiële) voorzieningen aan mensen met een laag inkomen. ● Het verbinden van activiteiten en (beleids-)terreinen die invloed hebben op bestaanszekerheid van inwoners (denk aan cultuur, sport, welzijn/zorg, schulddienstverlening). ● Het tegengaan van laaggeletterdheid (18 jaar en ouder); volgens het uitvoeringsprogramma aanpak laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024. Wat hebben wij er voor gedaan? Vergroten van bestaanszekerheid In 2023 is uitvoering gegeven aan het minimabeleid, o.a. door het verstrekken van de energietoeslag om mensen met een laag inkomen te compenseren voor de hoge energiekosten.

Ook is in 2023 een samenwerking met de Stichting Armoedefonds gestart om menstruatiearmoede tegen te gaan, door op diverse plekken in de stad Menstruatie Uitgifte Punten (MUP) te realiseren. Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur krijgen steeds meer bekendheid, waardoor meer kinderen en jongeren de kans krijgen om mee te doen in de samenleving. In 2023 zijn de algehele beleidsregels Participatiewet 2023 vastgesteld. Hierin zijn onder andere de regels omtrent werk, levensonderhoud en bijzondere bijstand opgenomen. De beleidsregels zorgen voor een verbeterde rechtmatigheid, uniformiteit en duidelijkheid over wanneer bijvoorbeeld een inwoner wel of geen aanspraak kan maken op bijzondere bijstand. In 2023 is een pilot opgezet voor het ambtshalve toekennen van de Individuele Inkomenstoeslag (IIT). De IIT is een jaarlijkse toeslag vanuit de Participatiewet voor mensen met een langdurig laag inkomen (tot 110% van de bijstandsnorm). De doelgroep van de pilot zijn bijstandsgerechtigden die ook vorig jaar de IIT hebben - 79 -

ontvangen. Zij hoeven zelf geen aanvraag meer te doen voor de IIT, maar krijgen deze ambtshalve toegekend. De pilot ‘ambtshalve toekenning IIT’ is per 1 januari 2024 van start gegaan. In 2023 zijn de landelijke regels omtrent inkomstenvrijlating versoepeld in het kader van het Breed offensief. Ook personen met loonkostensubsidie hebben nu recht op inkomstenvrijlating voor een bepaalde periode. Daarnaast is landelijk de kostendelersnorm voor personen tot 27 jaar versoepeld. Beide aanpassingen zijn doorgevoerd in de uitvoering. Werkzoekenden doen naar vermogen mee in de samenleving In 2023 hebben we verder gewerkt aan het partnerschap met Inclusief Groep (IG). Er is een intensievere samenwerking gerealiseerd tussen de trajectconsulenten van IG en de klantmanagers van MIZ. Hierdoor hebben we het aantal no-shows bij re-integratietrajecten drastisch kunnen verlagen. We signaleren dat onze doelgroep steeds complexer wordt. Door de krappe arbeidsmarkt zijn de mensen die kunnen werken inmiddels aan het werk. De mensen die wel een beroep doen op de Participatiewet hebben meer ondersteuning nodig.

Ondersteuning aan werkzoekenden biedt perspectief op (on)betaald werk Breed offensief In 2023 is de ‘Integrale Verordening sociaal domein Ermelo, Harderwijk en Zeewolde 2021’ geactualiseerd door het opnemen van een breed ondersteuningsaanbod op maat, zoals loonkostensubsidie, jobcoaching, werkbegeleiding, vervoer en andere voorzieningen. Het breed offensief is een pakket aan maatregelen om meer mensen met een arbeidsbeperking aan een baan te helpen en aan het werk te houden. De wet Uitvoeren breed offensief zorgt voor meer waarborgen in de wet om mensen met een beperking passende ondersteuning te bieden. De wijze waarop deze ondersteuning wordt geboden is ter beoordeling van gemeenteraad en vastgelegd in een verordening. Uitvoering wet Inburgering In het tweede uitvoeringsjaar van de nieuwe Wet Inburgering heeft de verdere dienstverlening aan de Harderwijkse inburgeraars een ontwikkeling doorgemaakt. De uitvoering van de wettelijke taken is door de EHZ-gemeenten overgedragen aan Meerinzicht. Regionaal hebben de gemeenten Ermelo, Harderwijk, Zeewolde, Putten, Elburg en Nunspeet in gezamenlijkheid de taallessen ingekocht voor de drie leerroutes: de onderwijsroute, de B1-route of Z-route (zelfredzaamheidsroute). Het jaar 2023 werd echter gekenmerkt door de uitdagingen van een krappe arbeidsmarkt, wat aanzienlijke effecten had op de beschikbaarheid van NT2-docenten.