Bijlage 1. Jaarrekening 2023 def

Deze zijn op hoofdlijnen meegenomen in het verkenningsdocument dat onderdeel uitmaakt van de parkeervisie. Mede aan de hand hiervan en met input uit de vastgestelde binnenstadsvisie en omgevingsvisie wordt later dit jaar de parkeervisie ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Beleidsregel taxi’s binnenstad ingetrokken De beleidsregel ‘uitgifte taxi in de binnenstad’ is ingetrokken. Gelet op de ervaren (verkeers)onveiligheid zijn taxi’s niet meer toegestaan in de voetgangerszone en in de straten van de kroeghoek (Vijhestraat, Bruggestraat en. Met de stakeholders is afgesproken dat taxibestuurders hun klanten tijdens uitgaansnachten kunnen wegbrengen en ophalen op het kerkplein. Digitalisering parkeerproducten De parkeervergunningen voor bewoners en ondernemers uit de binnenstad worden niet meer uitgegeven in de vorm van een vignet. Deze parkeerproducten zijn inmiddels gedigitaliseerd en worden enkel nog op kenteken afgegeven. Vergunninghouders kunnen hun parkeerproducten via een applicatie zelf beheren. Dit is ook in het kader van handhaving een verbetering aangezien deze nu ook met een handscanner is uit te voeren. Invoering vergunningparkeren Waterfront fase 3 Als onderdeel van de woningbouwontwikkeling in het Waterfront Fase 3 is in juni 2021 door de raad ingestemd af te wijken van de parkeereis en deze naar beneden bij te stellen.

Als voorwaarde is opgelegd dat er vergunningparkeren wordt ingevoerd om ook daadwerkelijk te kunnen sturen op autogebruik en autobezit. In het eerst opgeleverde deelgebied is inmiddels ook daadwerkelijk vergunningparkeren ingevoerd. De komende jaren volgen de overige deelgebieden. 2.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Recreatieve havens M. Pijnenburg Ruimte

Wat wilden we bereiken? Het bevorderen van watertoerisme wat bijdraagt aan de verbetering van de aantrekkelijkheid van de stad. Nederlandse en buitenlandse toeristen en watersporters komen graag naar de gemeente Harderwijk en verblijven één of meerdere nachten in de haven. De havens versterken het toeristisch en recreatieve aanbod van de historische binnenstad van Harderwijk, de Veluwe en de regio. De havens van Harderwijk hebben behalve toeristisch-recreatieve ook een economische waarde. Ze voegen meer aanbod aan het product de gemeente Harderwijk toe en verhogen de beleving voor inwoners en recreanten. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Gastheer voor recreatieschepen in nieuwe havens; ● Planmatig jaarlijks onderhoud; ● Meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur); ● Curatief onderhoud (herstellen van schade); - 43 -

● Handhaven van orde en veiligheid in en rondom de haven; ● Beheer van schepenbestand en innen havengelden. Specifiek Locatiestudie watersportactiviteiten Na de ingebruikname van de nieuwe havens is de vraag naar locaties voor watersportactiviteiten toegenomen. Specifieke locaties voor commerciële watersportactiviteiten zijn geen onderdeel van de plannen van Waterfront (m.u.v. de kleine watersport). Vanwege de vraag zijn wij gestart met een locatie-studie met als doel aanwijzen van geschikte locaties in Waterfront en daarbuiten voor (commerciële) watersportbedrijven. De eerste stap is een inmiddels uitgevoerde quick-scan die een beeld geeft van de mogelijkheden van een aantal locaties voor de ontwikkeling en vestiging van watersportactiviteiten. De verdere ontwikkeling van de locaties die op basis van de quick-scan geschikt lijken, moet nog worden opgepakt. Nieuw beleid Havenverordening De nieuwe havens en de komst van de Omgevingsverordening vragen om een actualisatie van de havenverordening uit 1994. De opzet is een geactualiseerde havenverordening die bestaat uit twee delen: een algemeen deel op hoofdlijnen dat wettelijk verplicht onderdeel is van de Verordening fysieke leefomgeving en een regeling waarin het gebruik van de havens gedetailleerd wordt geregeld. Vaststellen is afhankelijke van de procedure voor het vaststellen van de Verordening fysiek leefomgeving.

De verwachting is dat de geactualiseerde havenverordening medio 2023 in werking kan treden. Havengelden Bij het vaststellen van tarieven krijgen we te maken met tegengestelde belangen. Wet- en regelgeving verplicht om alle integrale kosten in de tarieven te verwerken, diverse gebruikersgroepen willen lage tarieven. Onderdeel van het coalitieakkoord is 100% kostendekking waarbij een aantal specifiek genoemde categorieën een geschikt tarief krijgen. Binnen deze kaders werken wij een algehele actualisatie van de verordening voor havengelden. De planning is om deze geactualiseerde verordening in 2023 af te ronden en in 2024 in te laten gaan. Aanvullende havenvoorzieningen Op een aantal locaties ontbreken fatsoenlijke afmeervoorzieningen, met name wrijfgordingen, bolders en steigers. Gebruikers spreken ons daarover aan. Wat hebben wij er voor gedaan? Havenverordening Het eerste deel van de nieuwe havenverordening is gereed en als onderdeel van de Verordening fysieke leefomgeving in werking getreden op 1 januari 2024. Het tweede deel, de havenregeling, is op een haar na af. De verwachting is dat de havenregeling in Q1 van 2024 gereed is en in Q2 in werking kan treden. Havengelden Rekening houdend met de wettelijke kaders is de berekening van de tarieven voor havengeld ver gevorderd.

De complexiteit van het vraagstuk van de verdeling van de kosten en de te onderscheiden doelgroepen openbaart zich aan het eind van het project. Dit vraagt om extra aandacht maar de verwachting is dat de nieuwe verordening havengelden in 2024 in werking kan treden. Aanvullende havenvoorzieningen Voor aanvullende afmeervoorzieningen is geld beschikbaar gesteld. Via een aanbestedingstraject is dit werk in de markt gezet. De werkzaamheden vinden plaats in het eerste kwartaal van 2024 en wordt voor 1 april, het nieuwe vaarseizoen, opgeleverd. 2.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld economische havens en waterwegen M. Pijnenburg Ruimte

Wat wilden we bereiken? Het beheren van de havens in de gemeente Harderwijk voor recreatie en industrie. Met de havens in het havengebied noord, de Lorentzhaven en de Pasteurhaven, richten wij ons primair op de beroepsvaart: op- en overslag van goederen en containers), reparatie, productie en winterstalling van (recreatie)vaartuigen. - 44 -

De Lorentzhaven faciliteert het lokale en regionale bedrijfsleven op het gebied van (duurzaam) vervoer over water. Hiervoor is de haven voorzien van een openbare kade, voldoende bedrijven die werkzaam zijn in de sector op- en overslag en een containerterminal met deels een openbaar karakter. Dit alles ter ondersteuning van de lokale en regionale economie. Voor bedrijven en bezoekende schepen heeft de Lorentzhaven toegevoegde waarde. De Pasteurhaven huisvest primair bedrijven die gerelateerd zijn aan watersport en visserij en biedt daarvoor goede faciliteiten. De Pasteurhaven is goed bevaarbaar met voldoende kadelengte en een brede diversiteit van watersportbedrijven die de watersporter op alle vlakken faciliteert. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Planmatig jaarlijks onderhoud; ● Meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur); ● Curatief onderhoud (herstellen van schade); ● Handhaven van orde en veiligheid in en rondom de haven; ● Beheer van schepenbestand en innen havengelden. Nieuw beleid Havenverordening De actualisatie van de havenverordening is ook van toepassing op economische havens en waterwegen. Zie inhoudelijk taakveld 2.3 Recreatieve havens. Havengelden Idem, zie inhoudelijk taakveld 2.3 Recreatieve havens. Overig In de toekomst willen wij twee kades in Lorentzhaven anders gaan inzetten.

De kade aan de Marie Curiestraat willen wij op termijn zijn openbare functie teruggegeven en bijvoorbeeld inzetten als winterligplaats voor de grotere (rondvaart)schepen. Ook de kade aan de Kelvinstraat aan de kop van Lorentzhaven willen wij ook op termijn gaan inzetten voor hetzelfde doel. Voor beide zijn ontwikkelingen nodig, namelijk toewijzen van ligplaatsen voor historische schepen als die in Waterfront beschikbaar komen en het realiseren van de kade aan de Kelvinstraat zoals oorspronkelijk bedoeld in fase 1 van Waterfront. Wat hebben wij er voor gedaan? Zie voor de onderdelen havenverordening en havengelden taakveld 2.3 Recreatieve havens. De kade aan de Kelvinstraat aan de kop van Lorentzhaven kunnen wij niet inzetten voor het beoogde doel. Het liggende huurcontract met één van de ondernemers in dit deel van Lorentz staat dit in de weg. De kadewand, waarvan de gemeente eigenaar is, is in zeer slechte staat. De vervanging van deze kade staat gepland voor 2024. Het reguliere onderhoud in de havens heeft waar nodig plaatsgevonden. 2.5 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Openbaar vervoer Ruimte W. Mazier

Wat wilden we bereiken? De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van het openbaar vervoer. Uitgangspunt is het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk verbeteringen door te voeren. Bij maatwerk kan o.a. gedacht worden aan een verbeterde, snellere en frequentere treinverbinding met de Randstad en Zwolle. Bezuinigingen in het openbaar busvervoer zijn echter, versterkt door COVID-19, zeer actueel. We maken ons sterk voor behoud van belangrijke buslijnen en onderzoeken samen met de provincie Gelderland waar mogelijk nieuwe vormen van openbaar vervoer, zoals de haltetaxi, die sinds mei 2022 rijdt op vraagafhankelijke basis. Vanaf december 2022 zal EBS het stads- en streekvervoer overnemen van Keolis; de naam RRReis blijft gehandhaafd. Met EBS zullen we inzetten op een volwaardige buslijn tussen de gemeenten Apeldoorn, Harderwijk en Lelystad. Het fiets-/voetveer tussen Strand Horst en Zeewolde vervult een zeer belangrijke functie voor met name scholieren en recreatief fietsverkeer. We hechten er waarde aan deze voorziening te behouden en waar - 45 -

mogelijk nog te verbeteren, net als andere verbindingen tussen Flevoland en Gelderland via de gemeente Harderwijk. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Samen met partners, zoals NS, provincie Gelderland en omliggende gemeenten, werken we samen aan een goed netwerk van openbaar vervoer van en naar de gemeente Harderwijk. Wat hebben wij er voor gedaan? Vanuit het Programma Noord-Veluwe Bereikbaar hebben we de spoorcorridor Amersfoort-Zwolle in een breder perspectief geplaatst. Sneller en frequenter per trein vanuit onze regio naar Amersfoort en Zwolle is niet alleen van belang om de A28 te ontlasten. Met het uitstellen van aanpak knooppunt Hoevelaken en de plannen rond de Ring van Utrecht is er een breder belang voor een keervoorziening in de gemeente Harderwijk. Eind 2023 is hiertoe een projectteam gestart met de Verkenning naar een keervoorziening. In het Projectteam zitten provincies Utrecht en Gelderland, NS, ProRail, regio Amersfoort en onze regio. (Het Ministerie van I&W neemt sinds januari 2024 deel. Sinds eind 2023 verzorgt EBS het busvervoer in onze wijde regio, Gelderland en Flevoland. De Stadsdienst is verbeterd en ook de lijnen van en naar Flevoland zijn geoptimaliseerd.

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 2 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Totaal Programma's PROG2 Verkeer, vervoer en waterstaat Resultaat bepaling Baten

Baten - Totaal Lasten

Functie

TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV24 - Economische havens en waterwegen TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV23 - Recreatieve havens TV24 - Economische havens en waterwegen TV25 - Openbaar vervoer

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie

Dotatie - Totaal Ontrekking

TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV24 - Economische havens en waterwegen TV21 - Verkeer en vervoer TV22 - Parkeren TV24 - Economische havens en waterwegen

Ontrekking - Totaal Resultaat bestemming - Totaal PROG2 Verkeer, vervoer en waterstaat - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2022

Prim. begroting 2023

-526 -160 -623 -1.310 6.261 1.738 0 1.458 51 9.508 8.199 122 150 900 1.172 -1.360 -150 0 -1.510 -337 7.861 7.861

Totale begroting 2023

-96 -202 -909 -1.207 6.173 1.544 15 1.358 53 9.142 7.935 0 0 0 0 -160 -13 -36 -208 -208 7.727 7.727

-1.038 -63 -774 -1.875 5.509 2.053 0 1.242 53 8.858 6.983 1.231 500 0 1.731 -160 -513 -56 -728 1.003 7.986 7.986

Rekening 2023

-1.560 -125 -625 -2.309 6.444 2.261 0 1.121 61 9.888 7.579 1.231 500 0 1.731 -160 -500 -31 -691 1.040 8.619 8.619

Resultaat 2023

-521 -62 149 -434 936 208 0 -121 8 1.031 596 0 0 0 0 -0 13 25 37 37 634 634

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 Begroting 2023 Verschil

8.619 7.986 634

Het resultaat van Programma 2 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp Kapitaallasten

Voordeel

Nadeel

-46

Verwijzing toelichting 1

Uren / Doorbelastingen

42

2

257

3

128

4

392

5

2.1

Overschrijding jaarlijks onderhoud wegen en verlichting Overschrijding energielasten wegen verlichting en civieltechnische kunstwerken Overschrijding meerjarig onderhoud wegen en verlichting Minder bijdrage aan verkeersveiligheids-projecten

-52

6

2.1

Opbrengst degeneratievergoedingen

-229

7

2.2

Nadeel op parkeren algemeen

45

8

2.2

Nadeel door vervanging slagboominstallatie

73

9

2.2

Nadeel parkeersysteem

95

10

2.2

Voordeel door bijdrage NS-fietsenstalling

2.1 2.1 2.1

-60

11

- 46 -

2.4

Eerdere baggerwerkzaamheden

60

Diversen

-71

Totaal

-458

1.092

12

-634

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Het voordeel op de kapitaallasten wordt veroorzaakt door een lagere afschrijving doordat het onderhoud aan de Stationslaan niet in 2022 was afgerond (en dus in 2023 op afgeschreven) kon worden. 2. Het nadeel op uren/doorbelastingen wordt veroorzaakt door verschillende voor- en nadelen op doorbelastingen van overhead en voornamelijk tractie. 3. Bij de 2e tussentijdse rapportage 2023 is € 170.000,- budget van 2023 naar 2024 overgeheveld in de verwachting dat werkzaamheden later zouden worden uitgevoerd. Destijds is al aangegeven dat de werkzaamheden zeer sterk afhankelijk zijn van het weer en beschikbaarheid van aannemers. Een deel van de werkzaamheden kon toch in 2023 worden uitgevoerd. Bij de uitvoering bleek ook dat extra lichtmasten moesten worden vervangen. Daarnaast is er meer noodzakelijk onderhoud gepleegd in een tijd dat de prijzen voor het werk zeer fors zijn gestegen. In de beslispunten van de jaarrekening vindt de onttrekking plaats uit de algemene reserve om de overheveling bij de 2e tussentijdse rapportage ongedaan te maken en dient gedeeltelijk ter dekking van de overschrijding. Tevens is er een relatie met inkomsten van derden uit degeneratievergoedingen, zie punt 7 van deze toelichting. 4. Energielasten voor onderhoud wegen, verlichting en parkeren.

Bij de 2e tussentijdse rapportage 2023 werd € 194.000,- bijgeraamd voor hogere energielasten. Dit bleek niet voldoende om de stijging volledig op te vangen en dit budget is met nog eens € 127.699,- overschreden. Dit leidt ook tot een hogere onttrekking uit de bestemmingsreserve gemeentelijke energielasten binnen programma 0 (zie tabel werkelijke onttrekking energielasten 2023). Per saldo is dit dus budgettair neutraal. 5. Bij 2e tussentijdse rapportage 2023 is € 360.000,- budget van 2023 naar 2024 overgeheveld in de verwachting dat werkzaamheden later zouden worden uitgevoerd. Destijds is al aangegeven dat de werkzaamheden zeer sterk afhankelijk zijn van beschikbaarheid van aannemers. Naar nu blijkt kon een deel van de werkzaamheden nog in 2023 worden uitgevoerd. Dit betrof onder andere de Cremerstraat, een groot deel van de verhardingen in Stadsdennen midden en het Smalle pad, waar onderhoud noodzakelijk was. In de beslispunten van de jaarrekening vindt de onttrekking plaats uit de algemene reserve om de overheveling bij de 2e tussentijdse rapportage ongedaan te maken en dient ter dekking van de overschrijding. 6. Op verkeersveiligheid zijn de uitgaven € 51.700,- lager uitgevallen dan begroot. Het budget is bedoeld om bij te dragen aan projecten geïnitieerd door scholen en Veilig Verkeer Nederland, maar de aanvragen zijn in 2023 achtergebleven bij de verwachtingen. 7.

Er zijn méér degeneratie inkomsten ontvangen dan begroot. Dit zijn inkomsten die de gemeente ontvangt wanneer derde partijen, bijvoorbeeld Vitens, degeneratie aan de openbare ruimte veroorzaken bij hun projecten. Deels draagt dit bij aan het dempen van de overschrijding op verkeer en vervoer. 8. De parkeerbudgetten staan onder druk. De overschrijding op het budget Straatparkeren is met name gerelateerd aan extra kosten voor de applicatie t.b.v. parkeervergunningen. Daarnaast zijn aan de parkeerbudgetten deels opbrengsten gerelateerd op taakveld 0.63 Parkeerbelasting. In 2023 waren de opbrengsten ca. € 90.000,- hoger dan begroot. Dit heeft eveneens tot een overschrijding van dit budget geleid. 9. Naast de relatie met het opbrengstenbudget kan de overschrijding voor het budget Slagboomparkeren, excl. Houtwal met name worden verklaard door vervangen van de slagboominstallatie bij de Scheepssingel en kosten voor het Park@vance systeem. 10. Naast de relatie met het opbrengstenbudget kan de overschrijding voor het budget Houtwal met name worden verklaard door kosten voor het Park@vance systeem. 11. De gemeentelijke bijdrage in de jaarlijkse kosten van de NS-fietsenstalling is met terugwerkende kracht verlaagd vanaf 2022. Hierdoor is een deel van het betaalde voorschot 2022 terugbetaald. Dit leidt tot een voordeel van ca. € 60.000,- in 2023. 12.

Bij de 2e tussentijdse rapportage is een groot deel van het budget voor baggerwerkzaamheden afgeraamd doordat deze door zouden schuiven naar 2024. Uiteindelijk kon een deel toch in 2023 worden uitgevoerd. Dit leidt tot een incidenteel nadeel van ca. € 60.000,-. - 47 -

2.3 Programma 3 Economie A ALGEMEEN Doelstelling Wij werken aan een samenleving waarin mensen en organisaties gestimuleerd worden en de ruimte krijgen om te ondernemen. Onder de noemer ‘ondernemend’ vallen alle beleidsterreinen die tot doel hebben de totale economische activiteit in stad en regio te vergroten. Hoewel deze beleidsterreinen elk een eigen dynamiek kennen, hebben ze een gezamenlijk doel; het versterken van de economische kracht van de gemeente Harderwijk, haar ondernemers en haar inwoners. De economische kracht van de gemeente Harderwijk uit zich in de mate waarin de inwoners in staat zijn passend werk te vinden en de mate waarin ondernemers en bedrijven in staat worden gesteld zich te ontwikkelen. Vanwege de economische verwevenheid in de regio zoekt de gemeente Harderwijk bij het versterken van de economische kracht afhankelijk van het thema de samenwerking met de regiogemeenten. Wij werken aan het versterken van de economie in de gemeente Harderwijk door het verbeteren van de voorwaarden voor economische ontwikkeling, door concreet invulling te geven aan stadspromotie en door te blijven werken aan het verbeteren van ons vestigingsklimaat. Het verbeteren van de voorwaarden voor economische ontwikkeling ● Het stimuleren van de circulaire (duurzame) economische ontwikkeling op werklocaties en in de binnenstad.

● Uitvoeren van de detailhandels- en kantorenvisie en het regionaal programma bedrijventerreinen (RPW) ● Uitvoeren winkeltijdenverordening ● Uitvoeren en actualiseren marktverordening ● Werken aan een toekomstbestendige binnenstad door het opstellen van een integrale binnenstadsvisie ● In de volle breedte benutten van de samenwerking tussen de winkel- en horecaondernemers, het culturele aanbod (SAP), de evenementenorganisaties, Heerlijk Harderwijk en gemeente met als resultaat een professionele samenwerking in de binnenstad. ● I.s.m. programma Duurzaamheid en Mobiliteit onderzoeken we de mogelijkheden voor duurzame stadslogistiek in de Binnenstad van Harderwijk. Economische promotie van de gemeente Harderwijk door het continueren van de promotie en positionering van de gemeente Harderwijk als een toeristische bestemming in binnen- en buitenland ● Samen met de evenementenorganisatoren de Harderwijker en Hierdens evenementen verduurzamen. ● Het versterken van het thema Hanze in Harderwijk door invulling te geven aan het Hanzejaar in 2023 ook i.s.m alle Hanzesteden. ● De balans brengen in natuur en recreatie in het buitengebied van Harderwijk of Hierden/op de Veluwe en in de binnenstad door spreiding en bezoekersmanagement.

Wij werken aan het verbeteren van het vestigingsklimaat en aan de kwaliteit van bedrijventerreinen ● Uitvoeren, evalueren en actualiseren van het Regionaal Programma Bedrijventerreinen. Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op ondersteuning en uitbouw van het bestaande economisch potentieel. Hieronder vallen o.a. bedrijventerreinen, binnenstad, winkelcentra, toerisme, werkgelegenheid, warenmarkten, exploitatie van gemeentelijke eigendommen, maar ook evenementen. Ontwikkelingen De Coronacrisis heeft ook de gemeente Harderwijk en de Harderwijker economie geraakt. De Harderwijker economie lijkt zich weer te herstellen maar het is op dit moment niet duidelijk welke (permanente) effecten de Coronacrisis heeft. Het aantal bedrijven en het aantal arbeidsplaatsen is gegroeid. De ondernemers in de gemeente hebben net als landelijk te maken met krapte op de arbeidsmarkt en de gevolgen van gestegen grondstof- en energieprijzen. Het blijven versterken en faciliteren van de Harderwijkse economie is daarom van belang. Gezamenlijk met ondernemers, regio, provincie en landelijke overheid, moeten we onderzoeken waar wij lokale en regionale maatregelen kunnen treffen zodat wij een concrete bijdrage kunnen leveren aan de economie.

In 2023 gaan we ons richten op het behouden en versterken van bedrijvigheid In Harderwijk en Hierden en is specifieke aandacht voor een toekomstbestendige binnenstad, de vrijetijdseconomie en het regionaal programma werklocaties. In 2023 werken wij vanuit programma economie mee aan de voorbereiding van het economische beleid in EHZ verband. Verbonden partijen N.v.t. - 48 -

Beleidskaders ● Regionaal Programma Werklocaties (RPW) ● Visie op een andere Binnenstad. ● Detailhandelsvisie. ● Kantorennota. ● Economische positionering de gemeente Harderwijk.

B TAAKVELDEN 3.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Economische ontwikkeling M. Pijnenburg - W. Mazier Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Ontwikkelen van beleid ter versterking van de (sociaal) economische bedrijvigheid. Stimuleren van projecten en initiatieven tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Versterken van lokale, regionale en nationale samenwerkingsverbanden en structuren. Stimuleren van innovatieve en duurzame ontwikkelingen. Verstevigen dienstverlening aan ondernemers. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Samenwerken met de regio op het gebied van diverse economische thema’s o.a RPW, oriëntatie gebiedsagenda, toerisme ● Contact onderhouden met ondernemers en ondernemers onderling verbinden. Dit doen we samen met de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, binnenstad, wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en) ● Uitvoeren Economische Positionering van de gemeente Harderwijk ● Versterken samenwerking in de binnenstad i.s.m. Heerlijk Harderwijk Nieuw beleid

● Opstellen integrale binnenstadsvisie en uitvoeringsagenda ● Detailhandelsvisie ● I.s.m. programma Duurzaamheid Pilot Impact Makelaarsteam (tbv startup vestigingsklimaat) Wat hebben wij er voor gedaan? Regulier ● We onderhouden actief contact en werken samen met de ondernemerscollectieven zoals BKH, BOH, wijkwinkelcentra en de marktcommissie van de warenmarkt. ● Diverse bedrijfsbezoeken op de bedrijventerreinen, samen met ondernemerscollectieven organiseren van buren ontmoeten buren en de jaarlijkse bedrijvenontmoetingsdag. ● Nieuwe ondernemers in de binnenstad worden persoonlijk welkom geheten. Dit zorgt voor verbinding en zichtbaarheid van de gemeente. Deze persoonlijke aandacht wordt zeer gewaardeerd. ● Samen met Heerlijk Harderwijk hebben we tijdens corona de pilot versterking van de samenwerking en organisatie van de binnenstadsondernemers (BOH) ingezet. Dit heeft ertoe geleid dat de stuurgroep van de BOH de gemeente heeft gevraagd dit traject verder te ondersteunen met de inzet van een kwartiermaker. De uitvraag naar een kwartiermaker is eind 2023 uitgezet. ● We werken met de regio samen op het gebied van RPW, gebiedsagenda, toerisme (o.a. Hanze, Visit Veluwe) en werken samen voor de aanvraag van de regio deal Veluwe. Nieuw beleid

● De binnenstadsvisie gemeente Harderwijk 2031 - Een eigentijdse Hanzestad is in oktober 2023 vastgesteld Deze is tot stand gekomen door samenwerking met de verschillende binnenstadspartners. Tevens is de basis gelegd voor het bijbehorende uitvoeringsprogramma dat in Q1 2024 ter vaststelling naar het College gaat. ● Detailhandelsvisie stond in 2023 op de planning maar hiervoor was geen budget en capaciteit beschikbaar. De detailhandelsvisie staat daardoor in 2024 op de planning. ● De pijler circulaire economie stond in 2023 in het teken van uitvoering van projecten zoals, het tegengaan van voedselverspilling in horeca en bedrijfskantines, en duurzame inspiratiesessies met het bedrijfsleven (impactseminars). Daarnaast zijn er circulaire bedrijfsscans uitgevoerd. In 2023 heeft het College opdracht

- 49 -

gegeven voor een haalbaarheidsonderzoek voor een broedplaats voor startups met een accent op circulaire economie. ● In maart 2023 hebben we voor het eerst een ontbijtbijeenkomst voor nieuwe ondernemers georganiseerd. Dit werd zeer positief ontvangen en staat ook in 2024 op de planning. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging: weerspiegelt verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen (Bron: CBS BAG/LISA)

58 56 54 52 50 48 46

Harderwijk

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners 2017

2018

2019

2020

3.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

2021

2022

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

Taakveld Fysieke bedrijfsinfrastructuur E. Enklaar Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Dit taakveld heeft betrekking op grondexploitaties bedrijventerreinen daar waar taakveld 8.2 betrekking heeft op grondexploitatie van niet-bedrijventerreinen (woningbouw). Door het tijdig beschikbaar hebben of krijgen van bouwrijpe grond willen we een bijdrage leveren aan de verdere economische ontwikkeling van de gemeente Harderwijk en het creëren van voldoende werkgelegenheid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Verwerving, productie en levering van bouwrijpe grond; ● Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; ● Aankopen, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken; ● Het uitgeven van bouwrijpe kavels voor bedrijfsvestiging; ● Het opstellen van koop-, ontwikkel- en/of exploitatieovereenkomsten; ● Het onderzoeken van de financiële haalbaarheid van stedenbouwkundige plannen. ● Evalueren en actualiseren van het Regionaal Programma Werklocaties Specifiek Lorentz III ● Afronden bouwrijp maken fase 2; ● Uitgifte bedrijfskavels. Lorentzhaven ● Voortzetting woonrijp maken oostzijde Lorentzhaven; ● Uitgifte bedrijfskavels. Overig Uitgifte van restkavels binnen de bedrijventerreinen Tonsel en Sypel Wat hebben wij er voor gedaan? Regulier ● Productie en levering van bouwrijpe grond; - 50 -

● ● ● ● ●

Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; Bouw- en woonrijp maken; Het uitgeven van bouwrijpe kavels voor bedrijfsvestiging; Het opstellen van koop-, ontwikkel- en/of exploitatieovereenkomsten; Zoeken naar (creatieve) oplossingen i.v.m. netwerkcongestie.

Specifiek Lorentz III ● Kleine aanpassingen als openbaar gebied gevolg van uitgifte bedrijfskavels; ● Afronden woonrijp maken rondom recent opgeleverde bedrijven inclusief beplanting; ● Voorbereiding waterkundige werken, om bij extreme weersituaties, wateroverlast te voorkomen en/of te beperken; ● Uitgifte bedrijfskavels met een totale oppervlakte van ruim 3,3 ha. aan 5 bedrijven. Lorentzhaven ● Voortzetting woonrijp maken oostzijde Lorentzhaven; ● Er loopt een procedure tegen de realisatie van 2 windtribunes. In afwachting van de uitspraak bij de Raad van State loopt de realisatie van deze windturbines vertraging op. Deze uitspraak kan gevolgen kunnen hebben op de hoogte van de kavelprijzen. Overig ● In Tonsel is 1 bedrijfskavel uitgegeven van ruim 0,2 ha. ● In de Sypel zijn in 2023 geen bedrijfskavels uitgegeven. De herinrichting van de Prins Mauritslaan heeft grotendeels plaatsgevonden; Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar (Bron: LISA)

180 170 160 150 140 130 120 110 100

Harderwijk

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2017 2018 2019 2020 2021 2022

3.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

Taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen M. Pijnenburg - W. Mazier Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? De op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening vanuit de gemeente is geen wettelijke taak, maar draagt bij aan de ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het volgende taakveld '3.4 Economische promotie', en met ‘3.1 Economische ontwikkeling’. Dit taakveld betreft de facilitering van de markt en centrummanagement en/of bedrijfsinvesteringzones en het ondersteunen van initiatieven vanuit de markt. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier - 51 -

● ● ● ●

Versterken van de koopfunctie van de stad Versterken van de horecafunctie van de stad. Uitvoering van werkzaamheden voor het houden van een weekmarkt(en). Contacten onderhouden met ondernemers en de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, binnenstad, wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en) ● Stimuleren samenwerking in de binnenstad door inzet binnenstad coördinator. ● Inzet bedrijfscontactfunctionaris als centraal aanspreekpunt voor initiatieven en vragen van ondernemers ● Samenwerking Meerinzicht en externe partijen onder andere tbv stimuleren arbeidsmarktparticipatie. Nieuw beleid ● Actualisatie Marktverordening en Marktreglement Wat hebben wij er voor gedaan? Regulier ● De binnenstadsvisie Harderwijk 2031 - Een eigentijdse Hanzestad is vastgesteld en de basis is gelegd voor het bijbehorende uitvoeringsprogramma en actielijst voor het nieuwe jaar. ● Samenwerking met de marktcommissie, marktmeester en marktondernemers heeft ervoor gezorgd dat de markt optimaal kan functioneren. Tijdens corona is een deel van de markt naar de Vitringasingel verplaatst. In samenspraak wordt er nu gewerkt aan een nieuwe opstelling om de markt weer zo goed mogelijk op het Klooster te plaatsen. ● We onderhouden actief contact met de ondernemers en ondernemerscollectieven.

Daarnaast is dit jaar gestart met de alternatieve opzet van het Economisch Platform. ● Diverse bedrijfsbezoeken door college, wethouder en bedrijfscontactfunctionaris en accountgesprekken door de bedrijfscontactfunctionaris en horeca coördinator. ● We stimuleren de samenwerking tussen de binnenstadsondernemers o.a. door de gezamenlijke uitvraag voor een Kwartiermaker die de samenwerking probeert te versterken en onderzoek doet naar draagvlak voor een centrumfonds. ● Ondersteunen van activiteiten van de Binnenstadsondernemers (coproductie en cofinanciering) o.a. feestverlichting in de binnenstad. Nieuw beleid ● Naar aanleiding van een motie over de koopzondag is de Verordening Fysieke Leefomgeving op het onderdeel winkeltijden aangepast met als voorstel het loslaten van het aantal koopzondagen. Dit voorstel is in jan. 2024 vastgesteld. ● Traject tot aanpassing van de Verordening Fysieke Leefomgeving op het onderdeel warenmarkt is opgestart. 3.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Economische promotie W. Mazier Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Activiteiten die gericht zijn op het 'op de kaart zetten' van de gemeente zijn geen wettelijke taak, maar dragen wel bij aan de (verdere) ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het vorige taakveld '3.2 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen' en bevat de activiteiten die gericht zijn op promotie en acquisitie. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Versterken evenementen door verstrekken van evenementensubsidie en faciliteren van samenwerking ● Uitvoeren evenementenbeleid ● Uitbouwen van het thema Hanze ● Ondernemers betrekken bij marketingactiviteiten ● Versterken van de stadsmarketing/stichting Heerlijk Harderwijk en het Toeristisch Informatie Punt ● Versterken en positioneren van het aanbod voor de zakelijke markt ● Continueren van de samenwerking met Hanzesteden Marketing en Visit Veluwe Specifiek ● Ontvangstlocatie Boekhorstlaan – bevordert het bezoekersmanagement en de balans tussen natuur en recreatie op de Veluwe. ● Uitvoeren maatregelen Recreatiezoneringsplan - 52 -

● Voorbereiden voor Hanzejaar 2023 Wat hebben wij er voor gedaan? Regulier ● Op gebied van evenementen is een bruisend jaar geweest waar we via de subsidies bijdrage hebben geleverd aan veel evenementen. ● Via de evenementen is in de stad verder ingezet op de Hanze thema o.a. door een Hanze carrousel op Blije Bietjes en de inzet van Hanz (de grote opblaas Hanzepaard) bij meerdere evenementen. ● Op gebied van verduurzamen van evenementen zijn stappen gezet zoals inventarisatie van de stroombehoefte bij diverse evenemententerreinen. Doel is: zo min mogelijk dieselaggregaten te gebruiken. Ook is samen met organisatoren gekozen voor het aanschaffen van hard cups die ingezet worden bij evenementen om het plastic afval te verminderen. ● Heerlijk Harderwijk heeft de reguliere marketingactiviteiten uitgevoerd en nog meer bezoekers in de VVV ontvangen (groei van 60%). In het kader van Hanzejaar 2023 is er een nauwe samenwerking met ondernemers en culturele organisaties in de stad ontstaan. Dit heeft geresulteerd in nieuwe activiteiten. ● De samenwerking tussen de Hanzesteden is in het Hanzejaar nog verder gegroeid. Door gezamenlijk aan dit thema te werken is meer bewustwording bij de eigen inwoners ontstaan en is verder geïnvesteerd in de imago van de Hanzesteden. ● Samen met Visit Veluwe zijn meerdere Hanzeroutes ontwikkeld (fiets en wandel). Specifiek

● Ontvangstlocatie Boekhorstlaan - ambitie en plan (voorlopig ontwerp fase 1 en 2) is vastgesteld door het college en subsidie is toegekend door provincie Gelderland. ● Het recreatiezoneringsplan met de bijbehorende uitvoeringsmaatregelen zijn vastgesteld door GS van provincie Gelderland. De subsidie voor de uitvoering is toegekend. De realisatie volgt in 2023.

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 3 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Functie

Totaal Programma's PROG3 Economie Resultaat bepaling

Baten

TV31 - Economische ontwikkeling TV32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen TV34 - Economische promotie

Baten - Totaal Lasten

TV31 - Economische ontwikkeling TV32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen TV34 - Economische promotie

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie Dotatie - Totaal Ontrekking Ontrekking - Totaal

TV31 - Economische ontwikkeling TV34 - Economische promotie TV31 - Economische ontwikkeling

Resultaat bestemming - Totaal PROG3 Economie - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2022

Prim. begroting 2023

-103 -1.594 -36 -323 -2.055 202 1.448 312 970 2.932 877 0 500 500 0 0 500 1.377 1.377

-93 -1.694 -41 -494 -2.322 212 1.694 302 487 2.695 373 0 0 0 0 0 0 373 373

Totale begroting 2023

Rekening 2023

-118 -2.260 -271 -474 -3.124 307 2.260 1.054 985 4.607 1.483 200 0 200 0 0 200 1.683 1.683

-111 -8.630 -218 -361 -9.321 194 4.733 500 804 6.231 -3.090 200 0 200 0 0 200 -2.890 -2.890

Resultaat 2023

7 -6.370 53 113 -6.197 -113 2.473 -554 -181 1.624 -4.573 0 0 0 0 0 0 -4.573 -4.573

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 Begroting 2023 Verschil

-2.889 1.683 -4.572

Het resultaat van programma 3 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp Onderhanden werken

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting

-23

1

3.1

Budgetten economische ontwikkeling

-99

2

3.2

Resultaatneming Grex bedrijventerrein

-3.897

3

3.3

Inzet vrijval tegemoetkoming energielasten

-500

4

3.4

Toeristenbelasting

-28

5

Diversen

-25

Totaal

-4.572

-4.572

- 53 -

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt weergegeven in hoofdstuk 4.6. 2. Er is sprake van een voordeel van € 99.200,- door minder werkelijke uitgaven op budgetten omtrent economische ontwikkeling en daarnaast valt het restant van het incidentele budget Kracht van Oost (positionering EHZ) vrij. 3. Dit voordeel betreft de tussentijdse resultaatnemingen van de grondexploitaties t.b.v. bedrijventerreinen. Dit zijn Lorentz II (€ 328.000,- voordelig), Lorentz III (€ 3.216.000,- voordelig), Tonsel (€ 214.000,- voordelig) en Sypel (€ 139.000,- voordelig). Zie ook de paragraaf Grondbeleid en de toelichting op de balanspost Voorraden/Bouwgrond in exploitatie. 4. Bij de Kadernota 2024 is besloten tot inzet van de vrijval van de bestemmingsreserve voor tegemoetkoming energielasten. Dit vindt plaats in 2024, waardoor in 2023 de raming van het budget van € 500.000,- als voordeel vrijvalt op programma 3 en de raming van de onttrekking aan de reserve op programma 0 vrijvalt als nadeel van € 500.000,-. Per saldo is dit budgettair neutraal. 5. Er is sprake van een voordeel van € 28.777,- wat betreft de opbrengsten toeristenbelasting. De toeristische sector is weer aangetrokken en dit zorgt voor hogere opbrengsten toeristenbelasting.

- 54 -

2.4 Programma 4 Onderwijs A ALGEMEEN Doelstelling Voor elk kind een ononderbroken ontwikkelingstraject in het (passend) onderwijs en een startkwalificatie, een leer-werktraject naar de arbeidsmarkt of zinvolle dagbesteding voor alle jongeren. Wij hebben de wettelijke plicht om voor adequate onderwijshuisvesting te zorgen. Volwassenen kunnen hun basisvaardigheden ontwikkelen. Onderwijs vormt. Het biedt alle Harderwijkers en Hierdenaren kansen om hun talenten zo goed mogelijk te ontwikkelen en te benutten. We richten ons samen met onze partners vooral op kwetsbare groepen die meer aandacht nodig hebben om het hoogst haalbare uit zichzelf te kunnen halen. We streven voor iedereen naar een passende deelname aan de maatschappij. Gelijke kansen voor ieder kind vinden we belangrijk. Samen met onderwijs en ketenpartners zetten we daarom in op het wegwerken van onderwijs (taal)achterstanden, naschools aanbod in de wijken, het tegengaan van verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten. Ons streven is dat volwassenen in de gemeente Harderwijk hun basisvaardigheden zoals taal- en rekenvaardigheden kunnen blijven ontwikkelen. Ook richten we ons op bewustwording van het belang van toegankelijke informatie voor iedereen, zodat ook minder hoogopgeleide inwoners alle informatie tot hun beschikking hebben.

We vinden het belangrijk dat het onderwijs beschikt over voldoende en adequate huisvesting. We hebben aandacht voor versterking van de regionale functie van het beroepsgerichte onderwijs in de gemeente Harderwijk, dat goed aansluit op de lokale- en regionale arbeidsmarkt. Het techniekonderwijs is van belang voor innovaties in bijna iedere beroepsgroep. Inhoud Dit programma bevat de activiteiten op het gebied van onderwijs en volwasseneneducatie. In de gemeente Harderwijk werken gemeente en onderwijs nauw samen met alle partners op o.a. het beleidsterrein jeugd, welzijn, veiligheid, gezondheid en sport om ontwikkelingen op elkaar aan te sluiten en de jeugd en volwassenen optimaal te ondersteunen. Een goed en een breed aanbod van onderwijs vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de stad als woon- en werkgemeente.

Ontwikkelingen Rijke schooldag Een veilige en ontwikkelrijke omgeving is belangrijk voor kinderen. Het vraagt meer dan alleen het onderwijs kan bieden om burgers van de toekomst op te leiden. Het leren van taal, rekenen e.d. moet gecombineerd worden met een aanbod gericht op techniek, natuur, sport, cultuur en gezondheid. Al jarenlang worden hier stappen in gezet. Al jaren staat de kwaliteit van het onderwijs onder druk, hebben kinderen door corona achterstanden opgelopen en groeit de kansenongelijkheid. Vanuit het rijk groeit de aandacht voor het organiseren van een rijke schooldag: een lokaal programma met activiteiten buiten de normale onderwijstijd. Hierbij is samenwerking in een lokale coalitie essentieel: school, gemeente en (maatschappelijke) organisaties. In de gemeente Harderwijk is al jaren aandacht voor een rijke schooldag met het naschools aanbod binnen het brede schoolbeleid. Kinderopvang als basisvoorziening In het regeerakkoord is opgenomen dat per 1 januari 2025 werkende ouders 95% van de kinderopvang vergoed krijgen. Vanuit allerlei organisaties komt de roep om deze stap ook te maken voor niet-werkende ouders. Het Rijk gaat dit mogelijk vanaf 2028 financieren. Op die manier krijgen alle kinderen toegang tot de kinderopvang en daarmee gelijke ontwikkelkansen. Toezicht Kinderopvang Er is een nieuwe toezichtnorm voor gastouderopvang.

Vanaf 2023 dient jaarlijks 50% van de formele gastouderopvang geïnspecteerd te worden. De verplichte norm was 5%, maar de gemeente Harderwijk inspecteerde jaarlijks al 30%. Met ingang van 2023 starten we met de flexibele inspectieactiviteit. Hierdoor krijgen we meer inzicht in de totale kwaliteit van een kindercentrum of gastouderbureau en de naleving door de houder. Vanaf 2024 wordt deze manier van inspecteren verplicht. Onderwijshuisvesting - 55 -

Integraal Huisvestingsplan De raad heeft in april 2020 de Onderwijsvisie vastgesteld. In een plan van aanpak wordt aangegeven hoe en wanneer de verschillende uitgangspunten geclusterd worden opgepakt. Een volgende stap is de totstandkoming van een Integraal (onderwijs)Huisvestingsplan. Deze is in 2023 vastgesteld. Hieruit volgt een planning van nieuw te bouwen of te verbouwen schoolgebouwen, waar inmiddels ook in de voorbereiding mee gestart is. Evaluatie doordecentralisatie De doordecentralisatie is in 2021 geëvalueerd. Er vinden vervolg besprekingen plaats over het vervolg. Verwacht wordt dat een extra bijdrage vanuit de gemeente nodig is voor eventuele (ver)nieuwbouw van de V(S)O-scholen in verband met achterblijvende bekostiging vanuit het Rijk.

Verbonden partijen N.v.t. Beleidskaders • Wet op het primair onderwijs, Wet op het voortgezet onderwijs, • Wet educatie en beroepsonderwijs, Wet op de expertisecentra • Wet Kinderopvang • Leerplichtwet, ambtsinstructie • Beleidsplan Leerlingzaken 2016-2020 • Beleids- en afsprakenkader RMC 2017-2020 • VSV programma 2021-2024 • Notitie OAB beleid 2019 - 2022 • Notitie Brede school 2010 - 2014 • Regioplan Basisvaardigheden 2024 – 2027 • Uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024

B TAAKVELDEN 4.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Openbaar basisonderwijs M. Companjen Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Waarborgen van de continuïteit van het openbaar primair en openbaar voortgezet onderwijs in de gemeente Harderwijk. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Beoordeling op de begroting, jaarrekening, accountantsverklaring en het jaarverslag ● Toezicht houden op het openbare karakter van het door stichting Proo te verzorgen onderwijs. ● Benoeming van leden van de Raad van Toezicht. ● Instemmen met voorstellen tot wijzigen van de statuten. In regionaal verband wordt er toezicht uitgeoefend op de stichtingen die het openbaar onderwijs verzorgen: stichting Proo en stichting RSG Slingerbos | Levant. Hiervoor vindt 2x per jaar in regionaal verband overleg plaats met de onderwijsbesturen, dit wordt het Coördinatiepunt genoemd. Wat hebben wij er voor gedaan? Het reguliere beleid is conform uitgevoerd.

- 56 -

4.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Onderwijshuisvesting M. Companjen Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Zorgdragen voor adequate huisvesting van het openbaar en bijzonder onderwijs, waarbij de komende jaren extra aandacht is voor verduurzaming omdat dit volgt uit het Klimaatakkoord, routekaart duurzaamheid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Tweejaarlijks leerling-prognoses verwerken; ● Jaarlijks ruimteverdeling maken met toestemmingen verhuur; ● Beoordelen jaarlijkse aanvragen huisvestingsprogramma; ● Periodiek schouwen van de gebouwen; ● Doordecentralisatie voortgezet (speciaal)onderwijs: beoordelen verantwoordingen en meerjareninvesteringsplannen en vijfjaarlijks evalueren; ● Kennis nemen van bouwplannen in relatie tot adequate huisvesting / kwaliteitsverbetering; ● In samenwerking met Domein Ruimte uitvoering geven aan routekaart Duurzaamheid Specifiek Uitvoering geven aan ventilatieregeling SUVIS. Dat is een subsidieregeling voor scholen die via de gemeente verloopt. Omdat de gemeente Harderwijk ervoor heeft gekozen geen bijdrage te leveren in de financiering, o.a. omdat gekozen wordt voor financiering van de bredere opgave via het IHP (zie nieuw beleid), is de uitvoering beperkt tot administratieve taken. Nieuw beleid Kadernota Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 2022 – 2026. Proces is gestart in 2020. De eenmalige kosten bedragen € 48.500 (gedekt in Kadernota).

De jaarlijkse structurele kosten zijn nog niet bekend, maar zullen significant zijn. Dit is afhankelijk van het aantal nieuw te bouwen of te verbouwen scholen per jaar. Doordecentralisatie Er loopt een proces tot verhoging van de ddc-vergoeding vanaf 2023 Hiermee wordt geanticipeerd op verwachte extra middelen van het Rijk. Over deze verhoging zijn bestuurlijk toezeggingen gedaan en als zodanig verwerkt in de Kadernota. Er loopt daarnaast een proces om nieuwbouw CMVBO mogelijk te maken. Wat hebben wij er voor gedaan? Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs Het IHP is vastgesteld in 2023. Hierbij zijn financiële middelen gereserveerd voor de projecten in de uitvoeringsagenda. De eerste projecten van de uitvoeringsagenda zijn eind 2023 van start gegaan. Het betreft nieuwbouw Koraal in Drielanden (voorheen Bogen), renovatie/nieuwbouw Leonardo onderwijs locatie Wijde Blik en nieuwbouw Springplank locatie Vliepad. Doordecentralisatie Eind 2022 is besloten om de ddc-middelen niet te verhogen omdat de inkomsten voor onderwijshuisvesting ook niet zijn gestegen. Om ddc-schoolbesturen in staat te stellen om toch nieuwbouw te realiseren is in 2023 een juridisch kader vastgesteld waar de ddc-schoolbesturen een beroep op kunnen doen. In geval van nieuwbouw kan de gemeente aanvullende middelen beschikbaar stellen. 4.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Onderwijsbeleid en leerling zaken M. Companjen Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Binnen dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die samenhangen met het lokale onderwijsbeleid en leerlingzaken. Het gaat hier o.a. om: voor- en vroegschoolse educatie, peuteropvang, leerlingenvervoer, - 57 -

handhaven leer- en kwalificatieplicht, tegengaan voortijdig schoolverlaten en volwasseneneducatie. Op de diverse onderwerpen willen we het volgende bereiken: 1. Ervoor zorgen dat kinderen een zo normaal mogelijke ontwikkeling doormaken die past bij hun intellectuele capaciteiten en dat zij eventuele achterstanden in (taal)onderwijs zo snel mogelijk wegwerken. 2. Zoveel mogelijk leerlingen verlaten het onderwijs met tenminste een startkwalificatie (einddiploma MBO minimaal niveau 2, HAVO, VWO of vervolgonderwijs). 3. Het doorgeleiden van jongeren in een kwetsbare positie naar arbeidsmarkt of dagbesteding 4. Het bevorderen van een zo hoog mogelijke deelname van peuters aan het peuterspeelwerk ter voorbereiding op de basisschool. 5. Volwassenen die het nodig hebben te stimuleren om aan hun basisvaardigheden(taal, reken en digitale vaardigheden) te werken. Bevorderen bewustwording van laaggeletterdheid en het belang van toegankelijke, beschikbare informatie voor iedereen. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier 1.

Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid ● Het zo vroeg mogelijk laten stellen van juiste indicaties (dreigende) taalachterstanden; ● Het geven van voorlichting over (dreigende) taalachterstanden, de gevolgen daarvan en de mogelijke interventies aan ouders van betrokken kinderen; ● Groepen taalstimulering voor ouder en kind, voor kinderen in de leeftijd 6 maanden - 2 jaar. ● Zorgen voor voldoende aanbod voorschoolse educatie aan peuters tussen 2 en 4 jaar; ● Het laten geven van vroegschoolse educatie aan leerlingen in groepen 1 en 2 van het basisonderwijs; ● Uit laten voeren van de VoorleesExpress. ● Het laten geven van extra (taal)onderwijs aan leerlingen van het basisonderwijs in zgn. schakelklassen; ● Het op verschillende manieren stimuleren van ouders om betrokken te raken en te blijven bij de (school)ontwikkeling van hun kinderen, om samen met de kinderen ook thuis te lezen en te zingen en met taal bezig te zijn en om naar ouderavonden en dergelijke te komen. 2.

Leerplicht en RMC ● Het controleren en handhaven van de leerplicht (van 5 tot en met 15 jaar) en de kwalificatieplicht (16- en 17 jarigen) door Meerinzicht Sociaal; ● Het voorkomen en tegengaan van voortijdig schoolverlaten door middel van diverse activiteiten gericht op groepen jongeren en op individuele (potentieel) voortijdig schoolverlaters door Meerinzicht Sociaal en welzijn- en sportorganisaties; ● Het registreren, monitoren, doorgeleiden en activeren van jongeren zonder startkwalificatie en jongeren afkomstig van het Praktijk-, Voortgezet speciaal- en Entree onderwijs tot 23 jaar richting onderwijs, arbeidsmarkt en/of gemeentelijke voorzieningen, trajecten (sluitend vangnet) bij Meerinzicht Sociaal; ● Het uitvoeren van taken als gastheergemeente leerplicht/RMC, RMC contactgemeente en het regionaal VSV programma, deels uitgevoerd door Meerinzicht Sociaal; ● Stimuleren van vroeg signalering en samenwerking in het kader van passend onderwijs ten behoeve van o.a. onderwijs-jeugdzorg arrangementen; ● Uitvoeren van verordening Leerlingenvervoer, o.a. ter ondersteuning passend onderwijs. 3. Kinderopvang en peuterspeelwerk ● Uitvoeren en monitoren Subsidieregeling Peuteropvang en voorschoolse educatie ● Inspecteren en handhaven van de Wet Kinderopvang (opgenomen in taakveld 6.1); ● Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang (opgenomen in taakveld 6.1); 4.

Volwasseneneducatie ● Ondersteuning bieden op het gebied van taalontwikkeling en basisvaardigheden o.a. gefinancierd vanuit de Wet educatie beroepsonderwijs. ● Dit door het inzetten van taaltrajecten bij taalschool Toptaal. En het uitvoeren van laagdrempelige projecten o.a. door het Taalhuis, vaak in samenwerking met onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties. ● Bewustwording creëren over laaggeletterdheid bij werkgevers, onderwijsinstellingen,welzijnsinstellingen en de gezondheidszorg 5. Overig ● Brede school: In drie (mogelijk zes in 2023) wijken is er een brede school: een combinatie van bewegingsonderwijs door een vakleerkracht en het bieden van naschools aanbod. De brede school is gericht op ontwikkelingskansen voor elk kind tussen 4 en 12 jaar in de betreffende wijk. ● Stimuleren van de samenwerking tussen verschillende kind voorzieningen ter ondersteuning van een goede doorgaande ontwikkellijn; - 58 -

● Streven naar versterking van het onderwijs in de gemeente Harderwijk. Specifiek ● Invoeren nieuwe werkwijze vrijstellingen leerplicht (psychische/medische gronden) ● Uitvoeren verbeterplan passend onderwijs Gemeente en primair onderwijs hebben samen een aantal actiepunten benoemd waaraan gewerkt wordt. ● Implementatie van het uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024. ● Implementeren van de gezinsaanpak laaggeletterdheid binnen de gemeente en externe organisaties binnen de ketenaanpak. ● Implementatie van het brede school beleid 2022. ● Een nieuw regionaal beleid opgesteld voor basisvaardigheden 2024-2027. Een nieuwe aanbestedingsronde is dit jaar begonnen met Toptaal voor formeel taalonderwijs voor volwassenen (gefinancierd vanuit de WEB). Wat hebben wij er voor gedaan? De nieuwe werkwijze vrijstellingen leerplicht is voorbereid, maar nog niet ingevoerd. Zodra er voor deze taak een onafhankelijk deskundige gecontracteerd is, kan dit starten. De herijking van het regionale beleid voor Leerplicht en Doorstroompunt (nieuwe naam voor RMC) is gestart. Het proces wordt dit jaar voortgezet en afgerond. In 2023 is het “Paspoort voor succes”, in het kader van het regionale VSV programma, gedigitaliseerd en voor meer doelgroepen doorontwikkeld. Dit is een instrument dat de overstap van school naar school en van school naar werk ondersteunt.

Jongeren kunnen hun talenten, wensen en ondersteuningsbehoeften hierin kwijt en houden zelf regie over hun eigen gegevens. Vanuit de extra gelden van de raad voor laaggeletterdheid is er een derde Taalcafé gestart door het Taalhuis. Vanuit WEB-gelden is er een Taal-Gezondheid groep gestart voor anderstalige, analfabeten vrouwen. Dit traject bleek zo succesvol dat er in 2024 een vervolg aan is gegeven. In samenwerking met de gemeente Ermelo is er een eerste verkenning geweest onder ondernemers over laaggeletterdheid en basisvaardigheden. Meerdere organisaties hebben de training ´Gespreksvoering rondom laaggeletterdheid´ gevolgd. Er is gestart met de aanpak Thuis in Taal in de wijk Tweelingstad door één school en de inpandige peuteropvanglocatie. Ook zijn de eerste gesprekken gevoerd met drie andere scholen om de aanpak te gaan uitvoeren. Er is afstemming geweest met de bibliotheek over de rol en inhoud van coördinator gezinsaanpak. In 2023 zijn we van drie naar zes wijken gegaan waarin een brede school aanbod is. Ook zijn de inhoud van en werkwijze van elke brede school herijkt. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen (Bron: DUO/Ingrado)

5 Harderwijk

4 3

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

2

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

1

Landelijk

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022 - 59 -

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen (Bron: DUO/Ingrado)

40

Harderwijk

35 30

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

25 20 15

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

10 5

Landelijk

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (Bron: DUO/Ingrado) )

3,00% Harderwijk 2,50% 2,00%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

1,50% 1,00%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0,50%

Landelijk

0,00% 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Facultatieve beleidsindicatoren Percentage werkloze jongeren in de leeftijd van 16-22 jaar (Bron: CBS)

2,50% 2,00%

Harderwijk

1,50%

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

1,00%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0,50%

Landelijk

0,00% 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 60 -

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 4 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Functie

Totaal Programma's PROG4 Onderwijs Resultaat bepaling

Baten

TV42 - Onderwijshuisvesting TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Baten - Totaal Lasten

TV41 - Openbaar basisonderwijs TV42 - Onderwijshuisvesting TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie Dotatie - Totaal Ontrekking Ontrekking - Totaal

TV42 - Onderwijshuisvesting TV42 - Onderwijshuisvesting

Resultaat bestemming - Totaal PROG4 Onderwijs - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2022

Prim. begroting 2023

-263 -3.298 -3.562 333 3.478 4.616 8.428 4.866 892 892 -1.152 -1.152 -260 4.606 4.606

Totale begroting 2023

-193 -2.677 -2.869 423 4.360 4.140 8.923 6.054 892 892 -1.153 -1.153 -261 5.793 5.793

Rekening 2023

-730 -3.545 -4.275 423 3.778 4.980 9.182 4.907 2.421 2.421 -1.153 -1.153 1.268 6.175 6.175

Resultaat 2023

-758 -3.043 -3.801 251 3.628 4.596 8.476 4.675 2.421 2.421 -1.111 -1.111 1.309 5.984 5.984

-28 502 474 -172 -150 -384 -706 -232 0 0 41 41 41 -191 -191

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 Begroting 2023 Verschil

5.984 6.175 -191

Het resultaat van programma 3 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp 4.1 & 4.3 Verschuiving schoolzwemmen 4.1/4.3 4.2

Nieuwbouw morgen college

Voordeel

Verwijzing toelichting

Nadeel 0

1

-200

9

-200

9

Diversen Totaal

-191

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. In taakveld 4.1 is een voordeel van ca. € 173.000,- te zien terwijl in taakveld 4.3 dit nadeel zit. Dit komt door een verschuiving in de administratieve verwerking van schoolzwemmen. Per saldo budgettair neutraal. 2. Oorspronkelijk was het voorstel om de nieuwbouw binnen het juridisch kader van het Morgen College te realiseren. Na een lange periode van overleg, afstemming, besluitvormingen in diverse gremia heeft voor de bekostiging voor de vervangende nieuwbouw van het VMBO (in combinatie met het MBO) via de DDC (doordecentralisatie) nog geen concreet bekostigingsbesluit opgeleverd.

- 61 -

2.5 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk is een sportieve en creatieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is om te sporten, te bewegen en te genieten van kunst en cultuur. Door inwoners de mogelijkheid te bieden mee te doen aan sportieve en culturele activiteiten willen wij de gezondheid, verbondenheid, betrokkenheid en participatie in de Harderwijkse samenleving vergroten. Het activeren van alle inwoners voor een actieve en gezonde leefstijl Sporten en bewegen voor iedereen betekent dat er aandacht is voor alle leeftijdsgroepen. Binnen deze doelgroepen is er regulier aanbod voor iedereen, maar er is ook zorg voor inwoners in kwetsbare situaties om ze te betrekken in het sportaanbod. Wij ondersteunen sportverenigingen om vitaal te blijven De sportverenigingen in Harderwijk en Hierden hebben een belangrijke rol in het sportaanbod, niet alleen voor het aanbieden van hun sport, maar zij hebben ook een belangrijke maatschappelijke functie. Sporten verbindt mensen en bevordert een gezonde leefstijl. Vitale sportaanbieders zijn hiervoor van belang. Wij faciliteren een breed aanbod van sportvoorzieningen Sportvoorzieningen vormen een basisvoorwaarde om te kunnen sporten en bewegen. Naast voldoende binnen- en buitensportaccommodaties, is ook de openbare ruimte een belangrijke sportvoorziening.

Wij vinden het belangrijk dat zowel georganiseerd als ongeorganiseerd de omgeving mensen uitnodigt om te bewegen en te sporten. Wij nodigen inwoners uit om mee te doen aan kunst- en cultuuruitingen Kunst en cultuur verbinden mensen met elkaar. Door cultuur kunnen mensen elkaar ontmoeten, samenwerken aan een gemeenschappelijk doel en nieuwe dingen ontdekken. Dat geldt voor iedereen: jong en oud, met of zonder beperking, met iedere achtergrond. Kunst en cultuur maken de openbare ruimte afwisselend en geven de gemeente Harderwijk een eigen gezicht. Daarmee maken ze de stad aantrekkelijk voor bedrijven en nieuwe inwoners en dragen ze bij aan de plaatselijke economie. Wij ondersteunen en stimuleren culturele instellingen en initiatieven Met subsidies en het bevorderen van samenwerking ondersteunen we de grotere culturele instellingen, zodat zij hun aanbod goed kunnen afstemmen op wat de inwoners van Harderwijk en Hierden en andere belangstellenden willen. Met Stad als Podium ontwikkelen we een unieke manier om de podiumkunsten in te vullen. De culturele instellingen richten zich ook op de doelstellingen van het Sociaal Domein door die mensen te bereiken die niet zo snel meedoen aan kunst en cultuur. Zij verzorgen cultuureducatie, op school en daarbuiten. De bibliotheek vervult daarnaast een belangrijke taak bij het terugdringen van laaggeletterdheid en het vergroten van en.

Inhoud Het programma omvat de ontwikkelingen op het gebied van cultuur, recreatie en sport.

Ontwikkelingen 2023 Ontwikkeling nieuwbouw Sypel Naar verwachting is de nieuwbouw van het binnenzwembad gereed begin 2023. Er worden ook maatregelen voor verduurzaming van het bestaande complex toegepast. Na de opening van het zwembad wordt in 2023 het tweede deel van het oude zwembad gesloopt en wordt de sporthal Sypel III toegevoegd aan het complex. Bij de nieuwe sporthal worden ook lokalen voor Landstede en kantoorruimte gebouwd. Nieuwe beleidsnota sport en bewegen 2023-2026 / lokaal sportakkoord Er wordt gewerkt aan een nieuwe nota sport en bewegen. De huidige nota loopt tot eind 2022. In de nieuwe nota wordt het sportakkoord geïntegreerd. Het sportakkoord wordt landelijk voortgezet voor de periode 20232026. Inzet van buurtsportcoaches (Brede Regeling Combinatiefuncties) In 2023 wordt de samenwerking met GA! Harderwijk verder voortgezet. Jaarlijks worden afspraken gemaakt en verantwoord volgens de bestaande subsidiestructuur. Er volgt een uitbreiding van de inzet van coaches m.b.t. het sportparkmanagement. In najaar 2022 wordt een raadsvoorstel gedaan voor herijking van het brede schoolbeleid. Er wordt samengewerkt om inzet op het AZC te realiseren. - 62 -