Bijlage 1. Jaarrekening 2023 def

Dit resulteerde in wachtlijsten, waardoor inburgeraars die de B1-route volgden langer moesten wachten op taalonderwijs. Als reactie hierop werd besloten om in 2023 af te wijken van het reguliere inkoop- en aanbestedingsbeleid, door middel van een enkelvoudige onderhandse aanbesteding aan een alternatieve taalaanbieder. Dit heeft de wachtlijsten effectief opgelost. Door Vluchtelingenwerk zijn de maatschappelijke begeleidingsuren en trainingen aangeboden om schulden te voorkomen. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Banen per 1.000 inwoners van 15-75 jaar (Bron: meerdere bronnen)

750 Harderwijk

700 650

Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

600 550 500 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

- 80 -

Netto arbeidsparticipatie (Bron: CBS)

75,0% Harderwijk 73,0% Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

71,0% 69,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

67,0% 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners (Bron: CBS)

650 600 550 500 450 400 350 300 250 200

Harderwijk

Gemeenten 25.000-50.000 inwoners Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners 2018 2019 2020 2021 2022 2023

t.o.v. voorgaande jaren is 2020 aangepast vanwege een nu gebleken foutieve weergave. Doordat we 2020niet meer kunnen wijzigen in het CBS, geeft het CBS een ander cijfer.

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar (Bron: CBS)

350 Harderwijk

300 250 200

Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

150 100

50 0

2018 2019 2020 2021 2022 2023

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

- 81 -

Facultatieve beleidsindicatoren Percentage huishoudens en onderverdeling per soort huishouden met een bijstandsuitkering (Bron: waarstaatjegemente.nl)

70% 60%

Alleenstaande

50% 40%

Alleenstaande ouder

30% 20%

Gehuwd/samen wonend

10% 0%

2018 2019 2020 2021 2022 2023

Aantal participatiewet per voorziening (Bron: Jaarverslag Meerinzicht)

1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0

Bijzondere bijstand Bijstandsuitkering

2018 2019 2020 2021 2022 2023

Aantal inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers)

950 850 750 650 Aantal

550 450 350 250 2018

2019

2020

2021

2022

2023

- 82 -

Percentage inwoners met WW-uitkering (Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers)

2,50% 2,00% 1,50% % van totaal aantal inwoners

1,00% 0,50% 0,00% 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Onderverdeling bestaanszekerheid (Bron: factsheets sociaal domein)

1400

Individuele Inkomenstoeslag

1200

600

Bijzondere bijstand voor financiële dienstverlening Regeling chronisch zieken

400

PC regeling

1000 800

200 Maatschappelijke bijdrageregeling

0 2018

2019

2020

2021

2022

2023

6.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld WMO M. Reckman Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Het bevorderen van zelfredzaamheid en het bieden van hulp en ondersteuning aan inwoners die dat écht nodig hebben en voor wie meedoen is de samenleving niet vanzelfsprekend is. We hebben daarvoor een sterke basisinfrastructuur met algemene en voorliggende voorzieningen. Maatwerkvoorzieningen worden verstrekt als algemene en voorliggende voorzieningen niet passend zijn. Strategische doelen uit de nota Sociaal Domein: 1. Gezonde en veilige woonomgeving voor iedereen met passend woningaanbod voor alle inwoners. 2. Inwoners wonen naar tevredenheid langer zelfstandig thuis. 3. Inwoners hebben regie over hun eigen leven en kunnen op een gezonde manier oud worden. 4. Inwoners met een ondersteuningsvraag worden tijdig, passend en nabij ondersteund zodat zij (zo lang mogelijk) zelfredzaam zijn. Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO), 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ en 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ Regulier - 83 -

● Individuele ondersteuningsvoorzieningen op maat, zoals aanpassingen aan de woning, vervoervoorzieningen, hulpmiddelen, hulp bij het huishouden, individuele begeleiding en begeleiding groep. Deze voorzieningen zijn afgestemd op de behoeften en mogelijkheden van de betreffende persoon, met als doel het bevorderen van diens zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. ● Bevorderen van de sociale samenhang, de mantelzorg en vrijwilligerswerk, laagdrempelige en toegankelijke voorzieningen in het voorveld, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld; ● Het bieden van een maatschappelijk vangnet waarbij bestaanszekerheid van inwoners in kwetsbare situatie versterkt wordt: - Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang/tijdelijk verblijf in diverse vormen. - Dak- en thuislozenopvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen; Begin 2025 wordt het Woonpark Hierden opgeleverd. In 2024 vindt besluitvorming voor de maatwerkwoningen plaats. Specifiek De doordecentralisatie van Beschermd Wonen is uitgesteld naar in ieder geval 1 januari 2025, in afwachting van verdere wetswijzigingen. We volgen de ontwikkelingen op de voet. Wat hebben wij er voor gedaan? Herziening en optimalisatie van Regiovervoer In 2023 is een nieuwe vervoerder van het regiovervoer gestart.

Een deel van onze inwoners die recht hadden op Regioververvoer hadden gedurende lange tijd geen gebruik had gemaakt van de regiotaxipas, deze passen zijn daarom stopgezet en het klantenbestand is opgeschoond. Prijspeil tarieven Op de maatwerkvoorzieningen van de Wmo is een technische wijziging doorgevoerd: de budgetten zijn conform geldende indices geactualiseerd naar het prijspeil 2023. Toename complexiteit De zorgvragen van inwoners worden steeds complexer. De vragen strekken zich uit over verschillende levensgebieden. Met name in situaties waarin sprake is van een samengestelde zorgvraag – specifiek bij langdurige, complexe en/of domeinoverstijgende ondersteunings- en zorgvragen – worden problemen gesignaleerd. Daarom is bij Meerinzicht in 2023 een expertiseteam van klantmanagers Wmo voor complexe woningaanpassingen van start gegaan om kennis en expertise te delen, uit te wisselen en een beter antwoord op ingewikkelde ondersteuningsvragen te kunnen geven. Toename gebruik voorzieningen De verstrekking van reguliere woonvoorzieningen zoals trapliften en elektrische deuropeners is toegenomen. De totale uitgaven van de woonvoorzieningen zijn grillig door incidentele grote woningaanpassingen (aanbouwen) en geven van jaar tot jaar een sterk fluctuerend beeld per gemeente.

Dit is toe te schrijven aan de vraaggerichtheid en het gevolg van de ontwikkelingen van de krapte op de woningmarkt, de vergrijzing en het langer thuiswonen. Nieuwe visie op toezicht Er is in 2023 een nieuwe visie op toezicht in het sociaal domein opgesteld. Deze visie biedt structuur en integratie, zowel binnen Meerinzicht als binnen de afzonderlijke gemeenten en voorziet in een juridische basis voor een gestructureerde en effectieve uitvoering van toezicht conform de geldende wet- en regelgeving en landelijke ontwikkelingen. Werkwijze regresrecht Het afgelopen jaar is er een werkwijze geïmplementeerd voor het regresrecht binnen de Wmo. Regresrecht is het recht om kosten terug te vorderen die de gemeente moet maken door toedoen van een derde partij. Een voorbeeld hiervan is een aanrijding waarbij het slachtoffer in een rolstoel belandt en zijn huis moet worden aangepast. Onafhankelijke cliëntondersteuning In 2023 hebben we ingezet op de versterking en positionering van onafhankelijke cliëntondersteuning (wettelijke verplichting vanuit Wmo). Gemeente Harderwijk en Meerinzicht werken hierin nauw samen met samenwerkingspartijen. Het project loopt in 2024 af. Met elkaar formuleren we concrete doelstellingen waar we de komende jaren mee aan de slag gaan.

- 84 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners (Bron: CBS MSD WMO)

800 Harderwijk

750 700

Gemeenten 25.000-50.000 inwoners

650 600 550 500 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

Facultatieve beleidsindicatoren Aantal cliënten WMO (Bron: Jaarverslag Zorgkosten 2023)

3.400

2.800 Aantal

2.200

1.600 2018 2019 2020 2021 2022 2023

8,00%

Percentage cliënten WMO (Bron: Jaarverslag Zorgkosten 2023)

% van totaal aantal inwoners

6,00% 4,00% 2,00% 2018 2019 2020 2021 2022 2023

- 85 -

2500

Unieke cliënten WMO per voorziening (Bron: Jaarverslag Zorgkosten 2023)

2000

Begeleiding

1500 1000

Hulp bij het huishouden

500

Voorzieningen

0

2018 2019 2020 2021 2022 2023

6.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Jeugdzorg M. Companjen Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Onze ambitie is dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. Onze visie is dat dit mogelijk is binnen de beperkter wordende middelen, op een manier die recht doet aan ouder en jongeren. Uitgangspunten hierbij zijn: ● Kinderen horen thuis ● We gaan uit van mogelijkheden ● We zetten niet alleen in op eigen kracht, maar ook op eigen verantwoordelijkheid en samenredzaamheid ● Opvoeden doen we allemaal ● We werken samen, niet alleen met ouders, maar ook met elkaar ● We werken systeemgericht Kansrijk Opgroeien Strategische doelen uit de nota Sociaal Domein: 1. Alle jeugdigen kunnen gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving 2. Het gezin en de omgeving van jeugdigen zijn voldoende toegerust om alledaagse problemen op te vangen (goed is goed genoeg/normaliseren) 3. Jeugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen 4.

We streven ernaar dat jeugdigen opgroeien met gelijke kansen en hun talenten ontwikkelen op een manier die bij hen past (onderwijs, sport, cultuur) Wat zouden we daarvoor doen? Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- en 6.82 Geëscaleerde zorg 18Regulier We zijn als gemeente samen met het lokale team van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), zorgaanbieders en Meerinzicht vanuit verschillende rollen gezamenlijk verantwoordelijk voor een effectieve en efficiënte inrichting van dit taakveld. Daarin hebben we het gezamenlijke belang om de jeugdige en zijn leefwereld leidend te laten zijn. 1. Centrum voor Jeugd en Gezin Het CJG is een netwerkorganisatie waar inwoners terecht kunnen voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. Binnen het CJG werken jeugd- en gezinswerkers, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen met een brede expertise om de ondersteuning op maat te organiseren. Er is één aanspreekpunt voor het gezin: één gezin, één plan, één regisseur. Samen met het gezin wordt bepaald wat de ondersteuningsbehoefte is, waarbij de professionals op het juiste moment zwaardere -of juist lichtere- hulp kunnen inzetten. Voor de versterking van het CJG is in de begroting 2023 de subsidie opgehoogd, ten laste van de maatwerkvoorzieningen jeugd (zorgkosten).

Door het organiseren van de zorg van ‘de achterkant naar de voorkant’ is het de verwachting dat de uitgaven voor maatwerkvoorzieningen jeugd verminderen. Door krapte op de arbeidsmarkt lukt het nog niet alle vacatures in te vullen. De niet ingezette middelen worden teruggevorderd. - 86 -

Het CJG-team zet vrij toegankelijke hulp en ondersteuning in en verzorgt de toeleiding naar niet vrij toegankelijke zorg indien nodig. Daarnaast wordt ingezet op verbinding met onder meer het onderwijs, welzijnspartners, sportverenigingen, huisartsen en de uitvoerders van Wmo, inburgeringswet en de Participatiewet binnen de gemeenten. De gemeente werkt samen met aanbieders en CJG-partners aan de transformatie van de niet vrij toegankelijke zorg. 2. Specialistische jeugdhulp In de regio werken we samen om de inkoop van specialistische jeugdhulp te realiseren. Hieronder vallen dagbesteding, dagbehandeling, kort verblijf, jeugd GGZ, klinisch jeugd GGZ, pleegzorg, residentiële jeugdhulp, jeugdzorgplus en crisishulp. In april 2022 is de nieuwe inkoop van start gegaan. Binnen deze inkoop is een betere sturing op de samenwerking en inzet van de juiste zorg. In de contractafspraken zijn doelen vastgesteld waar zorgaanbieders zich aan committeren. In de komende tijd wordt samen met de aanbieders gekeken of deze afspraken ook worden nageleefd. Bovenregionaal werkt de regio Noord-Veluwe samen met Veilig Thuis en Jeugdbescherming en -reclassering in de Gelderse Verbeteragenda. Ook de landelijke afbouw JZ+ en driemilieuvoorzieningen wordt op bovenregionaal niveau georganiseerd. 3.

Landelijk transitiearrangement (LTA) Namens alle gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een specialistische functie. 4. Persoons Gebonden Budget (PGB) Jeugd Op het moment dat jeugdigen en ouders in aanmerking komen voor jeugdhulp op basis van een individuele voorziening, kunnen zij kiezen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget. Taakstelling Sociaal Domein In het vastgestelde ombuigingsplan is een taakstelling opgenomen voor het Sociaal Domein. De taakstelling is vanaf 2023 structureel € 750.000. Het is een taakstelling voor het hele sociale domein, maar is opgenomen onder taakveld Jeugdzorg, omdat dit taakveld een groot deel van de taakstelling in zal vullen. Tegelijkertijd worden gerichte interventies ingezet om de transformatie en de taakstelling te realiseren. In 2021 is gestart met het inzetten van de volgende interventies: 1.

Versterken van de toegang: a) Meer kinderen passende ondersteuning te bieden door versterken van kwalitatieve diagnose binnen het CJG door jeugdGGZ expertise toe te voegen; b) Versterken CJG met ambulante kwantiteit en kwaliteit; c) CJG expertise bij huisartspraktijken inzetten; d) Duidelijke afspraken met betrekking tot toekenning van gespecialiseerde ambulante jeugdhulp (nieuwe inkoopafspraken (gerealiseerd met inkoop 2022); e) Afbakening jeugdhulp f) Medicatie trajecten (JGGZ) via CJG; g) Normalisatie: voorkomen van verwijzingen door preventieve inzet 2. Grensvlak onderwijs/ jeugdhulp: a) Heldere afbakening van verantwoordelijkheden inzet Jeugdhulp op grensvlak van Jeugdwet/Onderwijs/Ouders b) Inzetten en doorontwikkeling van pilot onderwijs/jeugdarrangement 3. Zicht op zorgpaden: Actieve regie op bijzondere casuïstiek Wat hebben wij er voor gedaan? Preventie In dit jaar is de inzet vanuit de NPO (Nationaal programma Onderwijs - bestrijding effecten Covid pandemie) middelen voortgezet: Bewegen en verbondenheid door de extra inzet op peuterspeelzalen en peuteropvang en een VO coach in een samenwerking tussen Zorgdat, GA!Harderwijk, de Voortgezet Onderwijs scholen en de leerlingen. Hierbij is ook gewerkt aan het tot stand komen van een zogenaamde Menukaart.

De leerlingen kunnen daarmee hun verbeterpunten scoren zowel fysiek als mentaal en daar gericht aan werken bij sport-, cultuur en welzijnspartners. Op het RSG is extra ingezet op leerlingondersteuning om uitval te voorkomen. Ook is er extra

- 87 -

ingezet met beweeg- en gespreksaanbod op jongeren in kwetsbare situaties. Ook is versterkt ingezet op individuele ondersteuning van kwetsbare jongeren. OKO In 2023 is gestart met de implementatie van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Op 22 mei 2023 is de startbijeenkomst voor de gemeenten Harderwijk, Ermelo en Putten georganiseerd. Hier zijn belanghebbenden geïnformeerd over OKO en is er per gemeente doorgepraat over het invoeren van OKO lokaal. Onder de deelnemers was veel draagvlak voor de OKO-aanpak. CJG Om de ondersteuning van ouders en jongeren te versterken is het CJG financieel extra ondersteund. Op deze manier wordt gestreefd naar tijdige kwalitatief passende ondersteuning. Het CJG zet hiervoor de Verklarende Analyse in. Toekomsttuin jeugd- en gezinsbescherming In 2023 is besloten om als regio Noord-Veluwe mee te doen aan de toekomsttuin jeugd- en gezinsbescherming. In 2023 is het uitvoeringsplan hiervoor opgesteld en vastgesteld en er kan vanaf 2024 gestart worden met de uitvoering van de toekomsttuin. Aanpak 16-27 jaar Deze aanpak richt zich op de jongeren/jong volwassenen die dreigen een dak boven hun hoofd te verliezen. Dat zijn acute situaties die bij onvoldoende ondersteuning eindigt in een uithuisplaatsing van jongere of dakloosheid.

Beide gevolgen zijn ernstig en zullen ook veel maatschappelijke kosten met zich meebrengen en een zich verder ontwricht leven van de inwoner. Met deze werkwijze kan een goed afgewogen team met diverse specialisten direct inzetten op de inwoner om in ieder geval dakloosheid of uithuisplaatsing te voorkomen. Interventies Jeugd Om de ondersteuning aan opvoeders en kinderen te versterken en de uitgaven van de gespecialiseerde jeugdhulp terug te dringen zijn extra jeugdinterventies ingezet. Een kwaliteitsmedewerker jeugd is ingezet door Meerinzicht, waarmee meer zicht is op en toetsing van maatwerkcontracten gerealiseerd is. Taakstelling sociaal domein De taakstelling sociaal domein is in 2023 structureel verlaagd. De ingezette interventies binnen jeugd en de doorgevoerde verbeteringen binnen de Wmo maken dit mogelijk. Er wordt gedurende enkele jaren gewerkt aan 20 jeugdinterventies om de jeugdhulp efficiënter, sneller en slimmer in te zetten. Dat heeft geleid tot verminderde uitgaven jeugdhulp op onder andere het gebied van overplaatsing van casuïstiek naar de Wet Langdurige Zorg (WLZ) en tot verminderde uitgaven op Jeugd GGZ door o.a. versterking van het CJG. Deze interventies geven nog meer effect op de meer lange termijn. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Jongeren met een delict voor de rechter (Bron: CBS)

2% Harderwijk 1%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0% 2018 2019 2020 2021 2022

- 88 -

Achterstand onder jeugd – Kinderen in uitkeringsgezin (Bron: CBS)

7% 6% Harderwijk

5% 4%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

3%

2%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

1% 0% 2018 2019 2020 2021 2022

Achterstand onder jeugd – Werkloze jongeren (Bron: CBS)

3% 2%

Harderwijk

2% Gemeenten 25.00050.000 inwoners

1%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

1% 0% 2018 2019 2020 2021 2022

Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar (Bron: CBS)

20,0% 15,0%

Harderwijk

10,0%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

5,0%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0,0% 2018 2019 2020 2021 2022 2023

- 89 -

Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar (Bron: CBS)

20,0% 15,0%

Harderwijk

10,0%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

5,0%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0,0% 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Jongeren met jeugdreclassering (Bron: CBS)

0,45% 0,40% 0,35% 0,30% 0,25% 0,20% 0,15% 0,10% 0,05% 0,00%

Harderwijk

Gemeenten 25.00050.000 inwoners Gemeenten 50.000 100.000 inwoners 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Facultatieve beleidsindicatoren Aantal cliënten per segment (Bron Jaarverslag Meerinzicht)

1600 1400

Segm 1 Hoog specialistisch

1200

Segm 2 Wonen

1000

Segm 3 Dagbest/dagbehandeling

800

Segm 4 Specialistisch

600

Segm 5 Crisis

400

JB/JR

200

LTA

0 2022

2023

- 90 -

Percentage verwijzingen (Bron: Jaarverslag Meerinzicht 2023; Dashboard Jeugd)

60% 50%

CJG

40%

Huisarts

30%

Rechter/RvK/OvJ

20%

Gecertificeerde instelling

10%

Jeugdarts/medisch specialist

0%

Zelfverwijzer/geen verwijzer

2018

2019

2020

2021

2022

2023

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 6 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Functie

Totaal Programma's PROG6 Sociaal domein Resultaat bepaling

Baten

TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams TV63 - Inkomensregelingen TV65 - Arbeidsparticipatie TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ TV672 - Maatwerkdienstverlening 18TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+

Baten - Totaal Lasten

TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams TV63 - Inkomensregelingen TV64 - Begeleide participatie TV65 - Arbeidsparticipatie TV66 - Maatwerkvoorziening (WMO) TV671 - Maatwerkdienstverlening 18+ TV672 - Maatwerkdienstverlening 18TV681 - Ge-escaleerde zorg 18+ TV682 - Ge-escaleerde zorg 18-

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie Dotatie - Totaal Ontrekking

TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams TV61 - Samenkracht en burgerparticipatie TV62 - Wijkteams

Ontrekking - Totaal Resultaat bestemming - Totaal PROG6 Sociaal domein - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2022

Prim. begroting 2023

-2.056 -1.990 -12.848 -16 -0 -164 -162 -16.806 -34.042 6.938 185 20.782 4.686 1.062 1.640 9.972 18.980 18.033 3.983 86.261 52.219 1.753 3.837 5.590 -1.753 -3.516 -5.269 321 52.540 52.540

Totale begroting 2023

-570 0 -13.498 0 0 -276 0 -22.423 -36.767 5.438 3.304 19.375 4.524 1.573 2.195 11.021 18.732 23.105 1.433 90.700 53.933 0 221 221 0 -324 -324 -103 53.830 53.830

Rekening 2023

-3.348 -1.240 -14.215 0 -3 -276 0 -23.351 -42.432 9.100 4.460 21.519 4.483 1.288 2.137 9.858 18.970 24.213 1.205 97.234 54.802 250 6.742 6.992 -142 -1.123 -1.265 5.727 60.530 60.530

-3.597 -1.517 -14.594 0 -15 -171 -0 -19.093 -38.987 8.492 3.594 22.177 4.496 1.235 2.039 9.902 20.341 19.837 1.191 93.302 54.315 250 6.742 6.992 -117 -524 -640 6.352 60.666 60.666

Resultaat 2023

-249 -277 -379 0 -13 105 -0 4.257 3.445 -608 -866 657 13 -54 -98 44 1.371 -4.376 -15 -3.933 -488 0 0 0 26 599 624 624 137 137

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 Begroting 2023 Verschil

60.666 60.530 137

Het resultaat van Programma 6 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp

Voordeel

Verwijzing toelichting

Nadeel

Onderhanden werken

-76

1

Onderhanden werken neutraal

-20

1

-246

2

6.1

Asielzoekerscentrum/Faciliteitenbesluit asielopvang Opvang Oekraïne

-285

3

6.3

Bestaanszekerheid en schulddienstverlening

-95

4

6.1

Te vorderen/te verhalen debiteuren sociaal domein

588

Participatie Programmagelden Wmo

75

Programmagelden Jeugd Voorlopige terugvordering SJNV (CJG) 2023

5

18

1.308 -840

6 7

- 91 -

CJG bij huisartsenpraktijk ingebracht in specifieke uitkering IZA Diversen

Totaal

-240

8

-50

-1.852

1.989

137

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt gegeven in paragraaf 4.6. 2. Bij de eerste tussentijdse rapportage 2023 is gemeld dat voor 2023 de buffercapaciteit wordt ingezet en daarmee de opvangcapaciteit van het AZC op totaal 800 plekken uitkomt, in plaats van de oorspronkelijk 500 begrote plekken. Voor deze 800 plekken zijn de middelen vanuit het faciliteitenbesluit asielopvang ontvangen. Er was uitgegaan dat de inzet van de buffercapaciteit extra kosten met zich mee zou brengen. Dit is beperkt het geval geweest, waardoor er nu een voordeel wordt gepresenteerd. 3. Voor de opvang van Oekraïners in de gemeentelijke opvanglocatie ontvangt de gemeente een vast bedrag van € 83,- per dag per opvangplek. Uit deze vergoeding zijn de gemaakte kosten betaald zoals de huur van de accommodatie, de dagelijkse catering, het realiseren van gezamenlijke woongedeeltes en woonvoorzieningen, het aanstellen van locatiemanagers, uitbetaalde leefgelden en uitvoeringskosten. Voor de opvang bij particulieren ontvangt de gemeente een normbedrag voor uitvoeringskosten. De uitbetaalde leef- en woongelden aan Oekraïners in de particuliere opvang worden één op één door het Rijk vergoed. Per saldo resulteert deze regeling in een voordeel van afgerond € 1,3,- miljoen.

De gemeentelijke opvang vond in 2023 plaats bij Sonnevanck (Zorggroep Noordwest-Veluwe) en in de pastorie in Hierden. Sonnevanck is een bestaande opvanglocatie waar in 2022 ook al opvang van Oekraïners plaatsvond. Doordat het een accommodatie betreft met meerdere gezamenlijke woonkamers is de sociale controle groot en bleek de inzet van beveiliging niet nodig. Tevens verzorgen de bewoners zelf de schoonmaak van de gehele accommodatie (eigen kamer en gezamenlijke (verblijfs)ruimten). De pastorie in Hierden is in 2023 geopend en halverwege het jaar weer gesloten. Voor de inrichting van de pastorie is zoveel mogelijk gebruik gemaakt van tweedehands meubilair waardoor de kosten beperkt bleven. Ook in de pastorie in Hierden zorgde men zelf voor de schoonmaak en was er geen beveiliging aanwezig. Bij de tweede tussentijdse rapportage is € 1,- miljoen toegevoegd aan het begrotingssaldo. Voorgesteld wordt om van het restant voordeel van € 285.000,- een bedrag van € 250.000,- toe te voegen aan de bestemmingsreserve Oekraïne. Het totaal van de reserve bedraagt dan € 500.000,-. In 2024 is een deel van de opvang bij Sonnevanck verplaatst naar kasteel de Essenburgh. Ook zal er naar andere opvanglocaties uitgeweken moeten worden. Mogelijk brengt dit extra kosten met zich mee waar het gereserveerde bedrag voor ingezet kan worden. 4.

Op de budgetten bestaanszekerheid en schulddienstverlening is per saldo een voordeel van € 95.000,-. Het beleid dat de laatste jaren is ontwikkeld en vormgegeven bereikt veel mensen. In 2023 zijn er extra middelen van het Rijk beschikbaar gesteld voor het onderdeel bestaanszekerheid, vanwege het landelijk stijgende aantal mensen in armoede. Voor 2023 is er een voordeel van € 70.000,-. Het voordeel heeft te maken met het niet volledig benutten van de extra gelden van het Rijk. In 2024 laten we een armoedemonitor uitvoeren om de effecten van het beleid in beeld te krijgen en inwoners die niet in beeld zijn beter te kunnen bereiken. Op het onderdeel schuldhulpverlening blijft een saldo van € 25.000,- over. De verwachting was dat het aantal aanvragen voor schuldhulpverlening significant zou stijgen, in de praktijk bleek dit niet zo te zijn. 5. In 2017 hebben de gemeente Ermelo, Harderwijk en Zeewolde besloten dat het aantal openstaande debiteuren teruggebracht moest worden. De hoeveelheid openstaande debiteuren en de beschikbare capaciteit bij de SDV maakte dat dit plan van aanpak slechts gedeeltelijk is uitgevoerd en dat het openstaande saldo ‘mee is gekomen’ naar Meerinzicht. Meerinzicht heeft na de start de prioriteit bij het onderdeel Jeugdzorg gelegd vanwege de financiële risico’s op dit dossier. Eind 2019 is gestart met het project “Terugvorderingen”.

In 2020 is besloten om het project met zes maanden uit te stellen in verband met corona. Eind 2020 zijn de dossiers van voor 2018 op individuele basis bekeken en door een externe partij onderzocht. Vanaf 2022 zijn de vorderingen van na 2018 intern onderzocht. Door organisatorische oorzaken en corona is dit later gestart dan gepland. Het onderzoek heeft, zoals verwacht, geleid tot afboekingen en het bijstellen van het bedrag dat inbaar wordt geacht. Dit resulteert voor 2023 in een nadelig effect van afgerond € 590.000,-. Daar tegenover staan hogere debiteurenontvangsten dan begroot van € 175.000,- Deze opbrengsten zijn onderdeel van het effect onder het kopje ‘participatie’. Naast het terugkijken en opschonen is er een projectgroep gestart, die alle aspecten van een gedegen debiteurenadministratie onderzoekt, plus wat nodig is om dit te realiseren. Dit project wordt in 2024 afgerond. Hiermee wordt een adequate monitoring van de vorderingen voor de toekomst geborgd. 6. De jeugdhulpkosten (programmagelden) zijn in 2023 fors gestegen ten opzichte van 2022 en ten opzichte van de aangepaste begroting. Deze overschrijding is pas zichtbaar geworden in het eerste kwartaal van 2024 door een aantal oorzaken. Ten eerste worden verleningsbesluiten vanuit het CJG en Jeugdhulpbepalingen vanuit de - 92 -

Gecertificeerde Instellingen, in een aanzienlijk aantal van de toekenningen, pas na enkele maanden aangeleverd bij Meerinzicht. Daarnaast zijn er nog steeds een behoorlijk aantal jeugdzorgaanbieders die pas maanden na de geleverde ondersteuning, bij Meerinzicht factureren. De inhoudelijke redenen voor het oplopen van de jeugdzorgkosten: Indexatie De toename van de zorgkosten is voor een gedeelte te verklaren door de toepassing van de gemiddelde indexatie zorgkosten jeugd van 2022 naar 2023 met +4,7%. Hoog specialistisch De stijging van de kosten binnen dit segment valt deels te verklaren doordat er bij twee producten een intensieve zorgvraag plaatsvond waar een duurder hulpverleningstraject bij hoort. Wonen Binnen dit segment is te zien dat het aantal cliënten is afgenomen, maar de kosten zijn gestegen. Dit valt deels te verklaren doordat er bij twee producten een intensieve zorgvraag was, waar een duurder hulpverleningstraject bij hoort. Dagbesteding/-behandeling Binnen dit segment is een opvallende stijging van het aantal cliënten met een toewijzing en de kosten te zien bij het product ambulante behandeling groep specialistisch. Specialistisch Binnen dit segment is een opvallende stijging bij drie producten: (1) individuele behandeling specialistische GGZ, (2) individuele begeleiding specialistisch en (3) medicatiebegeleiding.

Crisis Bij de peiling op 5 september 2023 waren er 4 cliënten in beeld. Bij de peiling op 31 december 2023 is dit aantal toegenomen naar 24 cliënten. Deze toename verklaart de stijging van de kosten. 7. Door krapte op de arbeidsmarkt lukt het de Stichting Jeugd Noord Veluwe (SJNV) nog niet om de formatie op het gewenste niveau te brengen. De niet ingezette middelen worden teruggevorderd. De voorlopige terugvordering over 2023 bedraagt € 840.000,-. In 2024 is via separate advisering voorgesteld een deel van deze middelen (€ 580.000,-) in te zetten voor de bekostiging van de Interventies Kansrijk Opgroeien. 8. Een deel van de kosten van de SJNV kon in 2023 ondergebracht worden in de specifieke uitkering IZA (Integraal Zorgakkoord). Het betreft de kosten voor het plaatsen van een CJG medewerker bij de huisarts. Recap programmagelden sociaal domein Jeugd Wmo Participatie Te vorderen/te verhalen debiteuren SD Totaal nadeel programmagelden

1.308 75 18 588 1.989

Dekking: Voorlopige terugvordering SJNV 2023 (CJG)

-840

Voorstel inzet in 2024 voor interventies Kansrijk Opgroeien vanuit terugvordering 2023 CJG bij huisartsenpraktijk ingebracht in SPUK IZA Stelpost taakmutaties (programma 0), o.a. middelen bijzondere bijstand, zorgkosten Oekraïners) Totale dekking Totaal tekort 2023

580 -240 -158 -658 1.331

Bij de tweede tussentijdse rapportage 2023 werd een voordeel gepresenteerd van € 1,3,- miljoen en is de begroting bijgesteld. Voorgesteld wordt om het tekort te dekken uit de reserve sociaal domein.

- 93 -

Voor een uitgebreide toelichting op de programmagelden wordt verwezen naar bijgevoegd jaarverslag ‘Zorgkosten 2023 EHZ-gemeenten’. De jaarcijfers van de centrum gemeentelijke taak Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BW en MO) voor de regio Noord Veluwe maken onderdeel uit van de rekeningcijfers binnen programma 6. Deze taak heeft geen financiële effecten voor de jaarrekening van de gemeente Harderwijk, omdat dit budgettair neutraal is verwerkt. Het betreft hier regionale middelen. Er wordt, net als over voorgaande jaren, een apart jaarverslag gemaakt voor de deelnemende gemeenten. Ook zal er aan de deelnemende gemeenten een bestedingsvoorstel worden voorgelegd. Hierin is opgenomen om een deel van het overschot terug te storten naar de deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Harderwijk gaat het om een bedrag van € 1,1,- miljoen. Voorgesteld wordt om van dit bedrag € 700.000 toe te voegen aan de reserve sociaal domein. Hiermee komt de stand van de reserve, inclusief de claims voor 2024, op een bedrag van € 4,- miljoen. Voor het restant van het overschot BW/MO (€ 400.000,-) wordt voorgesteld dit toe te voegen aan de algemene reserve.

- 94 -

2.7 Programma 7 Volksgezondheid en milieu A ALGEMEEN Doelstelling Wij werken aan een gezonde en duurzame leefomgeving. Waarbij duurzaamheid prioriteit heeft en integraal wordt meegenomen in alle opgaven en werkzaamheden. Aangezien duurzaamheid iedereen aan gaat werken wij samen met inwoners en ondernemers om de duurzaamheidsdoelen te realiseren. Uitvoeringsagenda ‘Duurzaamheid’ Om uitvoering te geven aan de vastgestelde duurzaamheidsvisie, worden projecten uitgevoerd zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Deze projecten dragen minimaal bij aan de doelstelling van één van de volgende vier pijlers: circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en energietransitie. Werken aan een gezonde leefomgeving Met Rijkswaterstaat (RWS) werken we aan het vervangen van oude geluidsschermen langs de A28. Hierdoor wordt de leefomgeving verbeterd. In 2023 heeft Rijkswaterstaat zich gericht op het opstellen van de contractstukken die noodzakelijk zijn voor de aanbestedingsprocedure. Over de voortgang houdt Rijkswaterstaat ons regelmatig op de hoogte. In 2024 rondt Rijkswaterstaat de contractstukken af. Ook inhoudelijk stemt Rijkswaterstaat met ons af over bijvoorbeeld het openbaar groen langs de schermen, procedures voor de omgevingsvergunning voor de bouw van het scherm en verkeersaspecten tijdens de realisatie. Waar nodig komen deze aspecten terug in de contractstukken.

Wij stimuleren alle inwoners om een actieve en gezonde leefstijl te hanteren door in te zetten op gezond opgroeien, gezond ouder worden, een gezonde leefomgeving en proberen we gezondheidsachterstanden te verkleinen. Onder andere door het stimuleren van gezonde keuzes (leefstijl) met de lokale uitvoeringsagenda van de nota ‘Samen verder voor een gezond Noord-Veluwe'. Daarnaast willen we de fysieke en sociale omgeving zo inrichten dat deze uitnodigt tot een gezonde en actieve leefstijl en deze ruimte biedt voor ontmoeten. Dit doen we door een brede integrale benadering van gezondheid: ‘Gezondheid in al het beleid’. Inhoud Dit programma omvat activiteiten die gericht zijn op een gezonde leefstijl, gezondheidszorg, milieu, duurzaamheid, integrale handhaving en vergunningverlening, afvalverzameling en reiniging, water en riolering alsmede de gemeentelijke begraafplaats.

Verbonden partijen • Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV) (Per 01-01-2024 omgevingsdienst Veluwe * (ODVeluwe)) • Afvalsturing Friesland N.V. • GGD Noord- en Oost Gelderland (GGD NOG) • Centrumregeling Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe • Warmtenetwerk Harderwijk B.V. • Zonnepark Harderwijk B.V. Beleidskaders ● Milieubeleidsplan ● Van Afval naar Grondstof (VANG) ● Duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad” ● Energietransitiebeleid “De Energieke Stad” ● Circulaire economie beleid “De Circulaire Stad” ● Beleid inpassing zonnepanelen ● Nota Volksgezondheid “Samen verder voor een Gezond Noord-Veluwe 2022-2025” ● Nota Sociaal Domein “Samen doen wat nodig is 2024- 2029” ● Beleidsnotitie begraven en cremeren Harderwijk ● Zuiveringskring Afvalwaterketenplan WHEP 2015-2023

B TAAKVELDEN 7.1

Taakveld Volksgezondheid

- 95 -

Portefeuillehouder(s): Domein:

M. Reckman Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? De gemeente stimuleert en activeert de eigen verantwoordelijkheid bij inwoners om te kiezen voor gezonde leefgewoonten, die positief bijdragen aan gezond opgroeien en gezond ouder worden. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Bevorderen gezonde leefstijl, o.a. door preventie en voorlichting met betrekking tot middelengebruik, met name op voortgezet onderwijs; ● Vergroten van de mentale veerkracht van jongeren; ● Bevorderen gezonde en actieve leefstijl ouderen, aandacht voor de sociale/mentale gezondheid van ouderen; ● Aansluiting bij landelijke campagne NIX<18; ● JOGG gemeente waarbinnen vele activiteiten en programma’s als Move(F)it, REALfit en Kind naar Gezonder Gewicht; ● Inzet Buurtsportcoaches; ● Gezamenlijk met 22 gemeenten zijn we verantwoordelijk voor de GGD NOG, de gezondheidsdienst van de gemeenten. De GGD werkt aan het bevorderen van de gezondheid en het voorkomen van gezondheidsproblemen bij de inwoners van Noord- en Oost-Gelderland. ● Jeugdgezondheidszorg wordt uitgevoerd conform gemaakte contractafspraken met Icare JGZ en GGD NOG, onderdeel van deze afspraken is het Rijksvaccinatieprogramma (Wet publieke gezondheid); ● Inzet Kansrijke Start (1e 1000 dagen) waaronder het programma Nu Niet Zwanger; ● Extra inzet op verzuimbegeleiding in het Voortgezet Onderwijs. Nieuw beleid Implementatie OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving).

Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Wat hebben wij er voor gedaan? ● Op alle Voortgezet Onderwijs scholen zijn veerkrachtlessen gegeven door de GGDNOG; ● In 2023 zijn we gestart met de implementatie van OKO. Hiermee willen we een positieve en gezonde leefomgeving voor jongeren creëren waarin middelengebruik niet vanzelfsprekend is. ● We hebben een lokaal plan van aanpak GALA opgesteld in 2023. We doen al veel op de thema’s die in het GALA zijn opgenomen. Op een aantal onderwerpen binnen het GALA moeten we in 2024 concreter gaan uitwerken wat we gaan doen, zoals een ketenaanpak Valpreventie. Voor deze aanpak is binnen de brede SPUK-GALA geld beschikbaar. ● Op het RSG is een veerkracht-ontwikkeling ingezet samen met leerlingen, docenten, CJG en het samenwerkingsverband.

Met name het onderdeel: “kwetsbaarheid durven te laten zien” is item geweest; ● De GGDNOG/CJG heeft extra ingezet om thuiszitters vanwege mentale kwetsbaarheid te voorkomen en terugkeer naar school te bevorderen; ● Er is inschoolsjongerenwerk (VO coach) ingezet om het bewegen van leerlingen te vergroten en ook om oor en oog te zijn voor jongeren in meer kwetsbare situaties, privé en op school; ● Er is extra persoonsgericht jongerenwerk ingezet om jongeren die dreigen vast te lopen of al vastgelopen te zijn, met gesprekken en bewegen, weer op de rit te krijgen zodat ze weer mee kunnen doen op school en privéleven; ● Startbijeenkomst implementatie OKO; ● Gastlessen Op Tijd Voorbereid door Tactus op (basisonderwijs) scholen; ● Verstevigen netwerk Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG)bb We hebben daarvoor een nieuwe overeenkomst met GGD gesloten. Waarbij 2 jeugdverpleegkundigen die hiervoor extra worden opgeleid ● Borging Nu Niet Zwanger 7.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Riolering M. Pijnenburg Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? ● Het zorgdragen voor een doelmatige inzameling en transport van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater ter bescherming van de volksgezondheid en milieu; ● Het voorkomen van wateroverlast op straat; - 96 -

● Het beheren en nemen van doelmatige maatregelen ter voorkoming van structurele grondwateroverlast. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Zorgdragen voor reiniging, inspectie en onderhoud van de hoofdriolering incl. huisaansluitingen en voorzieningen zoals kolken, gemalen, schuiven en infiltratievoorzieningen; ● Curatief onderhoud (herstellen van schade); ● Het doorvoeren van verbeteringen; ● Projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie) vanuit het OMP (Operationeel Maatregelen Programma); ● Meten, beheren en verstrekken van informatie over grondwaterstanden. ● Meten, monitoren en modelleren van de afvalwaterketen. Specifiek Uitvoeren van het 2e deel van het relining project van het hoofdriool in de Oranjelaan (gedeelte tankstation Shell t/m rotonde Berekuil). Dit wordt gelijktijdig meegenomen met het gepland Groot onderhoud aan de N303 door de provincie Gelderland in 2023.

Wat hebben wij er voor gedaan? ● Het 2e deel van de Oranjelaan (Shell tot de Van Boeijenrotonde) is gerelind, waarbij ook alle inspectieputten zijn gerenoveerd ● Deel hoofdriolering rotonde Van Manen tot Hierdenseweg is gereinigd en geïnspecteerd ● Plannen gemaakt voor rioolreiniging en -inspectie op basis van risico gestuurd onderhoud ● 17.000 trottoir- en straatkolken gereinigd ● 150 rioolaansluitvergunningen verleend met 1 of meerdere nieuwe huisaansluitingen bv vuil- en regenwater (incl. Harderweide en Waterfront). ● 85 kapotte straat- en trottoirkolk aansluitingen vervangen en voorzien met een nieuwe kolk ● 90 huisaansluitleidingen vervangen ● Regulier onderhoud aan 80 grote en kleine gemalen ● Uitbreiding bediening bluswaterriool vanuit brandweerkazerne Hierden 7.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Afval E. Enklaar Stad & Omgeving

Wat wilden we bereiken? Het op een milieutechnisch verantwoorde wijze, tegen aanvaardbare en kostendekkende tarieven, en publieksvriendelijke en voor inwoners eenvoudige wijze inzamelen, overslaan, transporteren en verwerken van het huishoudelijk afval. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Het (gescheiden) inzamelen van huishoudelijk afval; ● Het exploiteren van het milieupark met kca-depot; ● De afvalstoffen zoveel mogelijk hergebruiken en recyclen, en anders zo duurzaam mogelijk verwerken; ● Het ontwikkelen, monitoren en bijstellen van het afvalstoffenbeleid; ● Het verlenen van kwijtschelding en het treffen van een financiële compensatie voor mensen met medisch afval; ● Het registreren van het aantal aanbiedingen restafval en het innen van afvalstoffenheffing; ● Het informeren van onze inwoners over het afvalbeleid; ● Het schoonhouden van de openbare ruimte en de handhaving. Nieuw beleid Ter voorbereiding op eventueel nieuw beleid wordt in 2023 (of zoveel eerder als mogelijk) een pilot ingericht voor het gescheiden inzamelen van PMD. De kosten hiervoor zijn niet meegenomen in de begroting, hierover wordt u apart geïnformeerd. Kadernota Monitoring hondenbeleid

- 97 -

Met het vaststellen van hondenbeleid door de raad, is middels het aannemen van een motie besloten dat het beleid voor een periode van twee jaar gemonitord wordt. Hiervoor is een budget van 20.000,- euro beschikbaar gesteld. Wat hebben wij er voor gedaan? ● In 2023 is gestart met de monitoring van het hondenbeleid en heeft een nulmeting plaatsgevonden die is teruggekoppeld in een raadsinformatiebrief (02430000143150 / 02430000482189). De monitoring wordt op eenzelfde wijze in 2024 en 2025 gecontinueerd, waarna in 2025 een advies over het verlagen ofwel afschaffen van de hondenbelasting wordt opgesteld. ● We hebben de PMD pilot uitgevoerd ● Er is een Innamepunt voor lachgas cilinders geïnstalleerd ● We hebben nieuwe afnemers voor ons grof tuinafval, textiel en B/C hout gecontracteerd ● Proces-aandeelhouderschap Friesland Milieu opgezet. Afgerond kwartaal 1, 2024 ● De inrichting van de huidige milieustraat is geoptimaliseerd waarbij we ook de verlichting hebben aangepakt omdat we een avondopenstelling hebben doorgevoerd. ● De reiniging en onderhoud van onze ondergrondse containers uitgevoerd Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval in kg per inwoner (Bron: CBS)

225 Harderwijk 150 Gemeenten 25.00050.000 inwoners

75

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners 0 2017 2018 2019 2020 2021 2022 * Hierbij dient opgemerkt te worden dat deze cijfers het totaal opgehaalde restafval inclusief verpakkingsmateriaal van Plastic, Metalen en Drankenkartons (PMD) is. Omdat de gemeente Harderwijk het PMD uit het restafval laat nascheiden door de afvalverwerker (Omrin), geeft dit een vertekend beeld. Vanaf eind 2021 publiceert CBS de cijfers voor 2020, exclusief PMD.

7.4

Taakveld Milieubeheer

Portefeuillehouder(s): Domein:

M. Pijnenburg Stad & omgeving

Wat wilden we bereiken? Milieukwaliteit is een belangrijk onderdeel van de beleving van de leefomgeving. Hierbij hebben we het over de milieuaspecten zoals; geluid, geur, bodem, externe veiligheid, luchtkwaliteit en milieugezondheidskwaliteit. De milieuaspecten zijn vooral van belang bij ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de effecten van de ontwikkeling acceptabel moeten zijn en tenminste voldoen aan de wettelijke eisen. Aanvullend op de wettelijke eisen zijn in het Milieubeleidsplan Harderwijk per milieuaspect stadsambities geformuleerd. Het doel van een Milieubeleidsplan is het zorgdragen voor de leefomgeving. Met duurzaamheid draait het niet alleen om het hier en nu, maar ook om het elders en later. Dit betekent dat je rekening houdt met de gevolgen van je handelen voor mensen die ergens anders leven en voor mensen die later zullen leven. In een duurzame toekomst heeft de volgende generatie dezelfde kansen als de huidige generatie!

- 98 -

Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Duurzaamheid Het uitvoeren van de projecten zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Hiermee wordt gewerkt aan de duurzaamheidsdoelen, zoals opgenomen in de duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad” Milieu Kort samengevat voert de Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV) (Per 01-01-2024 omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe)) de volgende milieutaken uit: ● adviseren over het milieudeel van de omgevingsvergunning voor vergunningsplichtige bedrijven; ● behandelen van diverse meldingen (Activiteitenbesluit, slopen, mobiel breken bouw- en sloopafval); ● behandelen van milieuklachten over bedrijfsmatige activiteiten; ● uitvoering van het milieutoezicht op deze bedrijven en op (asbest)sloopwerkzaamheden; ● adviseren over geluid, bodem, luchtkwaliteit, geur en externe veiligheid; ● bestrijding en aanpak van milieu-incidenten ● adviseren over natuur en ecologie Nieuw beleid Groen en natuurvisie Met de groen- en natuurvisie is in 2022 een nieuwe koers ingezet die de waarde van groen en natuur erkent en een volwaardige plek inneemt in de leefomgeving. Hiervan zijn we ons bij elke ontwikkeling bewust en willen we investeren, in tijd, ruimte en geld. Uiteindelijk zal iedereen hiervan profiteren in de vorm van frisse lucht, schoon water, een koelere stad, vogels en bijtjes in park en tuin, kortom de basis voor een fijne en gezonde leefomgeving.

Beleidskaders water en klimaatplan Met de beleidskaders, die in 2de helft 2022 zijn vastgesteld, wordt in 2023 de beleidsuitwerking riool, water- en klimaatadaptatie met uitvoeringsagenda en bijbehorende financiële paragraaf opgesteld. Kadernota Circulaire economie In november 2021 is het circulaire economie beleid “De Circulaire Stad” vastgesteld. Dit budget (voor 4 jaar, jaarlijks €100.000,-) wordt gebruikt voor de uitvoering van projecten om de circulaire economie te stimuleren. De middelen worden onder andere ingezet voor het stimuleren van circulair bouwen, verminderen voedselverspilling, start-ups faciliteren, voortzetten cirkelstad, stimuleren deeleconomie en informeren en betrekken inwoners. Transitievisie Warmte In november 2021 is de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. De uitvoering van de TVW vindt plaats op basis van de drie beleidslijnen. 1. Gemeentebrede aanpak, 2. Buurtgebonden aanpak en 3. onderzoeksvragen. Dit budget (voor 4 jaar, jaarlijks €150.000,- ) wordt ingezet om de projectorganisatie door te zetten, initiatieven te ondersteunen, acties om inwoners te stimuleren te verduurzamen, (buurt)bijeenkomsten te organiseren, onderzoeken uit te voeren en het opstellen van de uitvoeringsplannen voor de potentiebuurten.

Wat hebben wij er voor gedaan? Duurzaamheid algemeen In 2023 is uitvoering gegeven aan de projecten zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda duurzaamheid 20232024. In de voortgangsrapportage duurzaamheid 2024 is uitgebreider te lezen welke projecten er zijn uitgevoerd en welke resultaten er zijn behaald. Denk aan projecten zoals, het eerste duurzaamheidsevenement georganiseerd tijdens de week van duurzaamheid, de ontwikkelingen rond groene schoolpleinen, het doorzetten van de tegeltaxi en over de resultaten van het energieklusteam. Beleidsuitwerking Natuur en Groen (BuNG) In 2023 is de Natuur en Groenvisie verder uitgewerkt in een beleidsuitwerking en uitvoeringsagenda. Hierin wordt de visie uitgewerkt tot concrete acties. In 2024 vindt besluitvorming plaats over de Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Natuur en Groen. Beleidsuitwerking Riool, Water en Klimaatadaptatie (BuRWKa) In 2023 is de beleidsuitwerking Riool, Water en Klimaatadaptatie opgesteld. Onderdeel van de beleidsuitwerking zijn een uitvoeringsagenda en een financiële paragraaf. In 2024 wordt deze beleidsuitwerking ter inzage gelegd waarna deze ter besluitvorming naar de Raad gaat. Circulaire economie - 99 -

In 2023 zijn verschillende projecten uitgevoerd. Zo heeft de gemeente Harderwijk zich aangesloten bij het programma ‘Gelderland van Morgen’ van de provincie Gelderland. Hierdoor kregen deelnemende ondernemers (horeca en bedrijfsrestaurants) hulp en advies om voedselverspilling te verminderen en het verduurzamen van de voedselketen. Ook zijn er meerdere inspiratiesessies georganiseerd, onder andere over de betekeniseconomie en circulair bouwen. Het doel van de inspiratiesessies is om elkaar als ondernemers te kunnen ontmoeten, kennis te delen en elkaar te inspireren. Het organiseren van inspiratiesessies vergroot het bewustzijn van dat een economie niet alleen om geld verdienen draait. Daarnaast zijn nog andere projecten uitgevoerd zoals, Cirkelstad, het startup-klimaat verbeteren en is gestart met een nieuwe materiaalstroomanalyse. Transitievisie Warmte In 2023 is doorgegaan met de buurten Zeebuurt-Oost en -West, Hanzewaard en Stedenwaard. De onderzoeken naar de technische, financiële en organisatorische mogelijkheden lopen nog door in 2024. Deze trajecten doen we samen met buurtinitiatieven, woningcorporaties en de netbeheerder. Daarnaast is eind 2023 gestart met een eerste kleine collectieve inkoopactie voor vloerisolatie of beglazing. Deze actie loopt tot begin 2024.

Het is de bedoeling tweede helft 2024 een grotere collectieve inkoopacties voor isolatiemaatregelen te starten. Milieu In 2023 is toegewerkt naar de fusie van de Omgevingsdienst Noord-Veluwe met de Omgevingsdienst Veluwe IJssel tot de nieuwe Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe). Per 01-01-2024 is de ODVeluwe gestart. De taken van de omgevingsdienst zijn als gevolg van de fusie niet gewijzigd. Met de ODVeluwe zijn net als voorgaande jaren met de ODNV afspraken gemaakt over de uitvoering van de milieutaken. Zie voor verdere toelichting de paragraaf/het hoofdstuk verbonden partijen. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Hernieuwbare elektriciteit (Bron: Klimaatmonitor-RWS)

30,00%

25,00% Harderwijk

20,00% 15,00%

Gemeenten 25.00050.000 inwoners

10,00%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

5,00% 0,00% 2017

2018

2019

2020

2021

* In deze grafiek is het effect van de geplande windmolens nog niet zichtbaar. De vergunning ligt voor behandeling van het beroep bij de Raad van State. Facultatieve beleidsindicatoren CO2-emissie per ton excl. CO2-uitstoot auto(snel)wegen (Bron: klimaatmonitor)

250 200 150 100 50 0 2017

2018

2019

2020

2021

2022

- 100 -