Bijlage 1. Jaarrekening 2023 def

- 22 -

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

900

Harderwijk

850 800

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

750 700 650

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

600 550 2018 2019 2020 2021 2022 2023

*Voor de jaren 2021 en 2022 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar, voor 2023 zijn de woonlasten 867 euro. Voor het jaar 2018 hebben we bij het segment Gemeenten 50.000 – 100.000 geen data beschikbaar.

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in euro’s (Bron: COELO)

950

Harderwijk

900 850

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

800 750 700 650 600 2018 2019 2020 2021 2022 2023

*Voor de jaren 2021 en 2022 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar, voor 2023 zijn de woonlasten 949 euro. Voor het jaar 2018 hebben we bij het segment Gemeenten 50.000 – 100.000 geen data beschikbaar.

Facultatieve beleidsindicatoren Lokale woonlasten (Bron: Begrotingen gemeente Harderwijk)

- 23 -

0.7 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds W. Mazier Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt. Jaarlijks worden binnen de algemene uitkering ook middelen ontvangen voor de uitvoering van specifieke taakmutaties. In lijn met het huidig beleid worden deze middelen in afwachting van nadere advisering voor een periode van maximaal 1 jaar geparkeerd op de ‘stelpost taakmutaties Gemeentefonds’. Wat hebben wij bereikt? Binnen dit taakveld zijn de baten verantwoord die de gemeente ontvangt vanuit de verschillende uitkeringen uit het gemeentefonds. Het gaat hierbij om de algemene uitkering en diverse integratie- en decentralisatie uitkeringen. De middelen die overkomen vanuit het gemeentefonds zijn in principe vrij besteedbaar. Rijksmiddelen die gekoppeld zijn aan een specifiek beleidsterrein zijn daar ook voor ingezet. Wat zouden wij daarvoor doen? Regulier ● Analyseren van de circulaires op financiële gevolgen en verwerken in de begroting en de jaarrekening; ● Uitkeringsspecificaties (maandelijks) controleren en mutaties verwerken in de administratie; ● Vaststellingsbesluiten (jaarlijks) controleren en de gevolgen verwerken in de jaarrekening. Specifiek De ontwikkelingen op het gebied van de circulaires, herverdeling en accresontwikkeling staan momenteel onder constante druk en verandering.

In 2022 is binnen Meerinzicht een team uit bestaande financials gevormd van vakexperts die op (o.a.) dit onderwerp kunnen acteren. Op deze wijze komen de gemeenten zoveel mogelijk in control en kunnen ze de gemeenten voorbereiden op de ontwikkelingen die t/m 2026 op ons af komen. Wat hebben wij er voor gedaan? Over de meicirculaire, septembercirculaire en decembercirculaire is separate advisering geweest. De ontwikkelingen over (het ontbreken van) nieuwe financieringssystematiek worden nauwlettend gevolgd. In de septembercirculaire werden hier de eerste contouren al van zichtbaar waarbij het volumedeel voor de komende jaren o.b.v. historische bbp werd geïntroduceerd. In de decembercirculaire zat een onaangekondigde aanpassing van één maatstaf (huishoudens met laag inkomen met drempel). Voor de gemeente Harderwijk wordt verwacht dat dit nog een structureel nadelig effect met zich meebrengt bij de meicirculaire 2024. Taakmutaties vanuit de decembercirculaire die nog niet ingezet waren door de korte termijn zullen zoals ieder jaar voorgesteld worden om over te hevelen via de onderhanden werken van deze jaarrekening. 0.8 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Overige baten en lasten W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. Stelposten zijn reserveringen die in een later stadium worden doorvertaald naar de overige taakvelden, in afwachting van nadere informatie. Taakstellingen zijn nog te concretiseren bezuinigingen, die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden en om die reden centraal worden geadministreerd. Stelpost onvoorzien: Voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien is er een structureel budget beschikbaar. Deze dekking kan alleen worden ingezet op basis van een collegebesluit 0.9

Taakveld Vennootschapsbelasting

- 24 -

Portefeuillehouder(s): Domein:

W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Met ingang van 1 januari 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor wat betreft de vennootschapsbelasting (VpB). De gemeente Harderwijk is VpB-plichtig voor de inkomsten uit reclame en de winst uit de verwerking van papier, kleding, glas en wit- en bruingoed. Voor het onderdeel reclame is een bezwaarprocedure ingesteld in verband met elders in het land lopende procedures voor de rechtbank en (in hoger beroep) het gerechtshof. Voor het onderdeel winst uit afvalverwerking wordt aangesloten bij een landelijk vastgestelde forfaitaire winstberekening. Tot op heden is de grondexploitatie niet VpB-plichtig omdat er geen sprake is van fiscale winst. De verschuldigde belasting bedraagt tot op heden € 2.500 á € 3.000 per jaar. * Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

0.10

Taakveld Mutaties reserves

Portefeuillehouder(s): Domein:

W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Op dit taakveld worden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves begroot- en vervolgens geboekt, op basis van genomen raadsbesluiten. Het betreft hier de technische verwerking van de reservemutaties binnen alle andere taakvelden, met uitzondering van taakveld '0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten'. * Omdat de lasten en baten van dit taakveld in alle jaren < € 1.000 is, is deze tabel niet opgenomen in het boekwerk

0.11

Taakveld Resultaat van de rekening van baten en lasten

Portefeuillehouder(s): Domein:

W. Mazier Mens & Maatschappij

Inhoud Op dit taakveld wordt het begrotingssaldo van alle andere taakvelden begroot- en geboekt, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het betreft hier de technische verwerking van het begrote resultaat over de gehele gemeentebegroting.

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 0 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Totaal Programma's PROG0 Bestuur en ondersteuning Resultaat bepaling Baten

Baten - Totaal Lasten

Functie

TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV061 - OZB woningen TV062 - OZB niet-woningen TV063 - Parkeerbelasting TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV05 - Treasury TV064 - Belastingen overig TV07 - Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds TV08 - Overige baten en lasten TV09 - Vennootschasbelastingen (VpB)

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal Resultaat bestemming

Dotatie Dotatie - Totaal Ontrekking

Ontrekking - Totaal Resultaat bestemming - Totaal PROG0 Bestuur en ondersteuning - Totaal Totaal Programma's - Totaal

TV02 - Burgerzaken TV08 - Overige baten en lasten TV01 - Bestuur TV02 - Burgerzaken TV03 - Beheer overige gebouwen en gronden TV04 - Overhead TV08 - Overige baten en lasten TV010 - Mutaties reserves

Rekening 2022

-1.141 -747 -928 -797 -693 -6.775 -4.654 -2.127 -541 -99.114 -212 -117.728 2.745 2.520 1.717 17.671 185 743 0 43 5 25.629 -92.099 0 3.563 3.563 0 0 -20 -343 -8.910 -74 -9.347 -5.783 -97.883 -97.883

Prim. begroting 2023

-321 -892 -979 -774 -688 -7.051 -4.828 -2.142 -601 -95.036 -18 -113.328 3.143 2.420 1.740 16.696 163 716 433 -519 0 24.793 -88.535 0 30 30 -86 0 -20 0 -953 0 -1.059 -1.028 -89.564 -89.564

Totale begroting 2023

-577 -816 -786 -746 -1.504 -7.451 -5.078 -2.317 -566 -97.067 0 -116.907 3.501 2.693 1.880 18.811 1.059 716 350 174 0 29.184 -87.723 210 6.587 6.797 -86 -103 -20 -273 -29.377 0 -29.859 -23.062 -110.785 -110.785

Rekening 2023

-618 -721 -1.052 -870 -1.803 -7.479 -5.097 -2.406 -574 -98.866 1 -119.484 3.355 2.621 1.991 18.716 1.159 723 0 -1 3 28.567 -90.917 210 6.587 6.797 -14 -107 -20 -273 -28.403 0 -28.818 -22.021 -112.938 -112.938

Resultaat 2023

-41 95 -265 -124 -299 -28 -20 -89 -8 -1.799 1 -2.577 -146 -71 111 -95 100 6 -350 -175 3 -617 -3.194 0 0 0 72 -4 0 0 974 0 1.041 1.041 -2.153 -2.153

- 25 -

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 Begroting 2023 Verschil

-112.938 -110.785 -2.153

Het resultaat van Programma 0 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp Onderhanden werken

Voordeel

Nadeel

-2.293

Onderhanden werken neutraal Kapitaallasten

Verwijzing toelichting 1

73

1

41

2

0.1

Vrijval voorziening wethouders pensioen

-153

3

0.3

Voordeel beheer overige gebouwen en gronden

-109

4

0.4

Voordeel Meerinzicht bedrijfsvoering

-241

5

0.4

Voordeel Voorschot Spuk Sport

-174

6

0.4

Extra Juridische advieskosten

72

7

0.4

Nadeel huuropbrengsten Huis van de Stad

46

8

0.5

Rentevoordeel

-239

9

0.61

Voordeel Parkeeropbrengsten

-89

10

0.7

Nadeel algemene uitkering

0.8

Voordeel stelpost kapitaallasten MIP

-124

0.8

Ongebruikte ruimte stelpost onvoorzien

-66

0.8

Minder gedekt uit Algemene reserve

394

14

0.8

Inzet vrijval tegemoetkoming energielasten

500

15

Diversen

135

Totaal

74

-3.488

11 12 13

1.335

-2.153

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt weergegeven in hoofdstuk 4.6. 2. Het nadeel op kapitaallasten wordt veroorzaakt doordat dekking uit bestemmingsreserves kapitaallasten minder hoog zijn uitgevallen door het doorschuiven van de investering Herinrichting Stationslaan. Het voordeel op de kapitaallasten zit in programma 2. Per saldo is dit budgettair neutraal. 3. De rekenrente over de wethouderspensioenen is in 2023 gestegen met een 0,69% hierdoor daalt de voorziening, waardoor er een vrijval plaatsvindt ten gunste van de exploitatie. 4. Er is sprake van een voordeel van afgerond € 109.000,- m.b.t. het beheer van overige gebouwen en gronden. Dit is met name de realisatie van huurinkomsten van panden met tijdelijke huurcontracten. 5. Op de bijdrage Meerinzicht Bedrijfsvoering zit afgerond een voordeel van € 240.000,-. Dit voordeel ontstaat met name door extra rente-inkomsten à € 131.000,- vanuit Meerinzicht, daarnaast was er binnen de gemeente Harderwijk budget gereserveerd voor twee opdrachten die lager zijn uitgevallen (€ 58.000,).Tot slot ontstaat er een voordeel doordat er meer lasten zijn toegerekend aan het taakveld gebouwenbeheer en belastingen wat leidt tot een voordeel van € 37.000,- binnen taakveld 0.4. maar tot een nadeel binnen taakvelden 0.3 en 0.64. 6. Sinds 1 januari 2019 geldt de BTW - sportvrijstelling.

Hierdoor is de btw op de kosten niet verrekenbaar via de aangifte maar is deze btw kostprijsverhogend. Via de SPUK Sport wordt dit nadeel op de overhead gecompenseerd. 7. Het nadeel van de juridische kosten komt na bijstelling van de 2e tussentijdse rapportage uit op afgerond € 72.000,-. Reden hiervoor is dat er een aantal complexe juridische dossiers liepen in 2023 en in het vierde kwartaal zich een rechtszaak heeft voorgedaan.

- 26 -

8. Er zijn niet zoveel huuropbrengsten gerealiseerd als begroot. Dit komt voornamelijk doordat de taakstelling om een extra deel van het stadhuis te verhuren nog niet gerealiseerd is. 9. Door voornamelijk de hogere rente op schatkistbankieren ontstaat er een rentevoordeel. De gemeente heeft ca. € 900.000,- méér opbrengsten aan rente op de schatkist, tegelijkertijd mag er daardoor voor ca. € 723.000,minder doorbelast worden aan de Grexen. Samen met nog wat andere rentevoordelen op leningen, per saldo een voordelig resultaat. Zie ook de Paragraaf financiering. 10. Er zijn zowel méér parkeeropbrengsten vanuit de betaald parkeerterreinen/-garages als vanuit parkeervergunningen gerealiseerd. Per saldo levert dit een voordeel van € 89.000,- op. 11. Gedurende het jaar zitten er verschillen tussen begroting en realisatie op dit taakveld. Voornamelijk doordat aantallen waarop de werkelijke uitkering plaatsvindt het hele jaar door bijgesteld worden. Dit betreft een mengeling van voor- en nadelen. 12. De stelpost kapitaallasten MIP dient als dekking voor de vervangingsinvesteringen jaarlijks opgenomen in de begroting. Het incidentele voordeel is in dit geval het gevolg van doorschuiven van vervangingsinvesteringen naar latere jaren, omdat in werkelijkheid een aantal huidige kapitaalgoederen langer meegaan dan wanneer de vervanging is gepland op basis van afschrijvingstermijnen. 13.

Het college heeft jaarlijks een stelpost voor onvoorziene uitgaven tot haar beschikking. Dit is niet volledig gebruikt. Het grootste gedeelte is gebruikt voor de bijdrage aan de ramp in Syrië en Turkije. Twee kleinere uitgaven zijn gedaan voor de kiosk in het zwembad en de gemaakte kosten voor de bezuinigingsopgave. 14. Er is minder dan begroot onttrokken uit de Algemene Reserve, hierdoor ontstaat er in programma 0 een nadeel. Dit zijn onderhanden werken vanuit jaarrekening 2022, bijvoorbeeld die nog niet zijn uitgevoerd. Het voordeel van het niet uitgeven zit in de exploitatie op de inhoudelijke taakvelden van het onderwerp. 15. Bij de kadernota 2024 is besloten tot inzet van de vrijval van de bestemmingsreserve voor tegemoetkoming energielasten. Dit vindt plaats in 2024, waardoor in 2023 de raming van het budget van € 500.000,- als voordeel vrijvalt op programma 3 en de raming van de onttrekking aan de reserve op programma 0 vrijvalt als nadeel van € 500.000,-. Per saldo is dit budgettair neutraal.

- 27 -

2.1

Programma 1 Veiligheid

A ALGEMEEN

Doelstelling Wij zetten ons samen met de inwoners in voor een veilig thuis en een veilige en prettige leefomgeving. We werken er aan om een leefbare en veilige gemeente te blijven. Kernkarakteristiek van onze aanpak is integraal werken. Dat wil zeggen: preventief en repressief, samen met publieke en private partners, op maat van de complexe vraagstukken. Onze bijzondere aandacht heeft de samenwerking met burgers en ondernemers: we willen nog dichter bij de bron komen, onveiligheid zo veel mogelijk vóór zijn door de samenleving meer in positie te brengen. De echte winst, ook in termen van duurzame effecten, is immers te boeken via participatie en - in het verlengde daarvan - veerkracht en weerbaarheid. Dit geldt voor vrijwel elk veiligheidsthema, van brandveiligheid en verkeersveiligheid tot woninginbraak, huiselijk geweld en ondermijning. We zetten nadrukkelijk in op participatie en veerkracht. Op hoofdlijnen streven we de volgende veiligheidsdoelen na: ● Het waarborgen van een leefbare en veilige gemeente. ● Het aanpakken van ondermijnende criminaliteit samen met de kernpartners (RIEC; Politie, OM, Belastingdienst, Provincie) en het weerbaarder maken van ondernemers, instanties (zoals zorgpartijen, gemeente, makelaardij) en inwoners via voorlichting en deskundigheidsbevordering.

● Bestrijden van criminaliteit (harddrugs en continuering beleid hennepteelt; high-impact crime; winkeldiefstallen). Ook gedigitaliseerde criminaliteit heeft onze aandacht. ● Samen met alle partners in de strafrecht- en vreemdelingenketen de aanpak van criminele en overlastgevende AZC-ers versnellen/verbeteren. ● Doorontwikkelen en waarborgen van veiligheid op evenementen. ● Binnen het Jeugddomein bijdragen aan de veiligheid van onze jong(eren)-volwassenen én die van de samenleving (Veilige scholen; preventie en handhaving alcohol- en drugsgebruik; voorkomen jeugdoverlast en -criminaliteit; Veilig Thuis; preventie polarisatie). ● Het verder versterken van de aanpak omtrent problematische huishoudens en zorg- en veiligheid casuïstiek. De domeinen zorg en veiligheid intensiveren de samenwerking om meer maatwerk te kunnen leveren en samen naar een passende oplossing te zoeken voor de problematiek die speelt op dit snijvlak. ● Toezicht en handhavingsprogramma voortzetten en verder versterken in de samenwerking politie en BOA’ s. ● Realisatie van fysieke veiligheid door samenwerking en preparatie op het gebied van crisisbeheersing. Inzetten op betere bewustwording brandrisico’s bij bevolking en preventie en weerbaarheid versterken. ● Het inrichten van een veilige natuurlijke omgeving voor beheersbare natuurbranden met de Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing.

● Het verder op sterkte brengen van het duikteam van brandweerpost Harderwijk. Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op integrale veiligheid, het waarborgen van veiligheid, het voeren van regie op evenementen(beleid), het voorkomen van rampen, en de voorbereiding hierop en daarnaast de coördinatie bij crisisbeheersing. Ontwikkelingen Op dit moment loopt het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2020-2024. Dit integrale plan wordt opgesteld voor de gemeenten Harderwijk, Ermelo en Putten en komt tot stand in nauwe samenwerking met onder meer het Politieteam Veluwe West, het Openbaar Ministerie en andere partijen. In het IVP worden bovenlokale thema’s en lokale prioriteiten onderscheiden. De bovenlokale thema’s gelden voor alle gemeenten in Oost Nederland, dus deze thema’s zijn dus voor Ermelo, Harderwijk en Putten gelijk. Voor de periode 2020- 2024 gelden de navolgende prioriteiten: Bovenlokaal (E-H-P samen): ● Kwetsbare personen, w.o. met verward gedrag die de openbare orde en/of de veiligheid bedreigen. ● Aanpak van ondermijning: uitvoeren van het plan van aanpak o.b.v. het RIEC-ondermijningsbeeld. ● Informatievoorziening, het verder ontwikkelen van informatiegestuurd werken voor een betere regievoering op het veiligheidsterrein. ● Aanpak cybercrime/ gedigitaliseerde criminaliteit en de bewustwording omtrent dit thema.

● Veilige en vitale vakantieparken met speciale aandacht voor ondermijnende criminaliteit, illegale bewoning, overlast in relatie tot drank en/ of drugs en brandveiligheid.

- 28 -

Lokale prioriteiten: ● Jeugd en Veiligheid als overkoepelend thema: daarbinnen de Veilige School; toewerken naar een lokaal convenant; preventie polarisatie; preventie en aanpak jeugdoverlast en –criminaliteit; aandacht voor Huiselijk geweld/kindermishandeling; preventie en handhaving alcohol en drugs. ● Actieve veiligheidszorg in en rond het AZC. De integrale aanpak zoals die zich in afgelopen jaren heeft gevormd, is effectief gebleken en zetten we voort. ● Veilig thuis: We blijven met prioriteit werken aan het bespreekbaar maken en het terugdringen van huiselijk geweld – elk geval is er één te veel. ● Verkeersveiligheid: We zetten ons in voor de verdere ontwikkeling van de verkeersveiligheid door voorlichting, handhaving en infrastructurele maatregelen. Dit wordt verder uitgewerkt in het Vekeersveiligheidsplan Uitvoeringsprogramma 2021-2025. Ontwikkelthema’s Er zijn onderwerpen die vragen om doorontwikkeling. Zo is het m.b.t. evenement veiligheid onze ambitie om een goede balans te vinden in proceduresnelheid, verantwoordelijkheidstoedeling, risicobeheersing. Bestaand beleid Er zijn diverse veiligheidsthema’s die beleidsmatig aandacht hebben - vanuit het vorige IVP of doorlopend beleid en/of bevoegdheid burgemeester – en worden voortgezet.

(Capaciteits)Aandacht en intensiteit verschilt: ● Aanpak vermogenscriminaliteit ● Veilig winkelgebied en bedrijventerreinen ● Veilig uitgaan ● Brandveiligheid ● Externe veiligheid ● Crisisbeheersing en bevolkingszorg ● Radicalisering en polarisatie ● Ambtelijke en bestuurlijke integriteit ● Veilige publieke taak ● Uitvoeren cameratoezicht o.b.v. OOV ● Aanpak jeugdoverlast ● Adres- en identiteitsfraude (taakveld Burgerzaken) ● Dierenwelzijn Samenwerkingspartners Kernpartners van de gemeente zijn politie, Openbaar Ministerie en Veiligheidsregio. Maar ook de Veiligheidskamer (van het Zorg- en Veiligheidshuis), RIEC Oost-Nederland, zorg- en welzijnsinstellingen, de omgevingsdienst, onderwijsinstellingen, woningcorporaties. En natuurlijk de maatschappelijke partijen, in het bijzonder burgers en ondernemers: zij zijn keyplayers in dit beleid want kunnen veiligheid de noodzakelijke maatschappelijke borging geven. Verbonden partijen Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) Beleidskaders De basis vormen beleidsstukken als het meerjarig Integraal Veiligheidsplan (IVP), de Algemeen plaatselijke verordening (APV), het Damoclesbeleid, het Bibob-beleid, de Nota Integraal Toezicht en Handhaving en het Uitvoeringsprogramma Integraal Toezicht.

- 29 -

B TAAKVELDEN 1.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Crisisbeheersing en brandweer J. Joon Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? Dit product bevat de gehele basisbrandweerzorg en alle activiteiten gericht op het bestrijden van (grootschalige) calamiteiten en rampen onder andere vanuit de brandweerkazernes van Harderwijk en Hierden en de gemeentelijke activiteiten op dit gebied. Het product Brandweer en Rampenbestrijding is op basis van de Wet op de Veiligheidsregio’s grotendeels belegd bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG. De gemeente Harderwijk en de VNOG werken, vanuit een gemeenschappelijke regeling, samen aan een veilige en beschermde leefomgeving in Harderwijk en Hierden. In 2020 is met de toekomstvisie de koers voor de toekomst bepaald. De VNOG werkt vanuit een aantal programma’s: 1. Risico- en crisisbeheersing; risicogericht adviseren, informatie gestuurd werken, vergroten van het zelf organiserend vermogen en doorontwikkeling van risicobeheersing en daarnaast voorbereiden op crisissituaties; 2. Brandweerzorg; 3. Brandweerondersteuning; trainen van vakbekwaamheid, materieel en logistiek, regionaal brandmeldsysteem; 4. GHOR; geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, bevordering van zelfredzaamheid en burgerparticipatie; 5. Meldkamer Oost-Nederland; ontvangen en begeleiden van meldingen. De gemeente zelf voert ook diverse activiteiten uit op het gebied van crisisbeheersing en heeft hierin een essentiële rol.

Er wordt ingezet op een goed geprepareerde crisisorganisatie met bekwame functionarissen. Dit voor een effectieve uitvoering van de zogenaamde bevolkingszorgtaken, maar ook het vervullen van de gemeentelijke rol en bestuurlijke bevoegdheden bij (grootschalige) verstoring van de openbare orde en veiligheid. Dit wordt lokaal en in intensieve samenwerking met andere gemeenten, veiligheidsregio en andere partners georganiseerd. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier In dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die verband houden met de wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De uitvoering hiervan is deels belegd bij de Veiligheidsregio Noord en Oost-Gelderland (VNOG), die jaarlijks een bijdrage van de deelnemende gemeenten ontvangt. Het AB van de VNOG heeft de volgende Strategische agenda door middel van de Toekomstvisie vastgesteld voor 2022-2025. Bij het uitvoeren van de taken en het inrichten van de organisatie hanteert de VNOG de leidende principes, die in het kader van de Toekomstvisie zijn geformuleerd: ● Zelf- en samenredzaamheid & preventie (o.a.

impuls op risicocommunicatie, risicoanalyse); ● Compacte en slagvaardige posten met goed getrainde medewerkers (mutaties in voertuigenbestand, impuls op vakbekwaamheid); ● Versterkte informatiepositie (impuls op informatievoorziening, business intelligence); ● Een goede transitie naar de Omgevingswet (o.a. bijscholing); ● Innovatie; ● Efficiencyslagen en besparingen (o.a. automatisering bepaalde administratieve processen, doorvoeren overige besparingen); ● Cultuuromslag en ontwikkeling personeel (o.a. versterking leiderschap, vakvolwassen medewerkers, strategische personeelsplanning, duurzame inzetbaarheid); ● Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers, zodat er een solide veiligheidsregio is voor de lange termijn. Binnen de gemeentelijke organisatie zetten we ons in voor een goed geprepareerde crisisorganisatie. Hiermee bereiden we ons voor op de gemeentelijke en bestuurlijke taken op gebied van crisisbeheersing en de wettelijke bevolkingszorgtaken: crisiscommunicatie, opvang en verzorging, nazorg en registreren van slachtoffers en schade. We preparen ons op een effectieve bestrijding van rampen en crisis door: ● Het opleiden en trainen van gemeentelijke medewerkers en bestuurders voor een rol in de bevolkingszorg en/ of crisisbeheersing. - 30 -

● Het in stand houden van diverse faciliteiten zoals het crisiscentrum, noodcommunicatie en middelen voor inzet in het veld. ● Het leveren van input op het regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan en het actueel houden van diverse lokale plannen en protocollen. Dit alles in intensieve samenwerking met gemeenten, veiligheidsregio en diverse andere partners onder regie van de Adviseur Crisisbeheersing. Specifiek Voor het vergroten van de veiligheid en te komen tot een nog effectievere bestrijding van incidenten zetten we ons in samenwerking met de VNOG in op de volgende projecten: ● Project natuurbrandbestrijding; ● Project waterongevallen en duiken; ● Project kwaliteitscriteria en expertteams bevolkingszorg; ● Project demarcatie. Verder zal in 2023 de brandweerkazerne in Harderwijk van de VNOG in eigendom worden overgedragen aan de gemeente Harderwijk zoals tien jaar geleden is overeengekomen. Wat hebben wij er voor gedaan? De bovengenoemde reguliere en specifieke activiteiten zijn opgepakt en worden uitgevoerd. Hieronder een korte update van de specifieke taken. Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbestrijding Op 22 juni 2023 heeft het AB van de VNOG ingestemd met de 2-sporenaanpak Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing.

Binnen deze aanpak is afgesproken dat de regie om te komen tot natuurbrandveilig natuurbeheer en beheer infratracés ligt bij de provincie Gelderland en voor de risicovolle locaties/objecten bij de gemeenten. De versnelde aanpak kent een projectfase van twee jaar. In de aanpak, waarvoor de regieverantwoordelijkheid ligt bij de gemeente, zal de VNOG samen met de gemeente een plan van aanpak opstellen. Dit gemeentelijk plan van aanpak bevat de planning met betrekking tot de advisering en afspraken rond risicovolle locaties en objecten in 2024 en 2025. De gemeente Harderwijk is samen met de VNOG bezig geweest om de risicovolle locaties en objecten in beeld te brengen. Daarnaast zijn een aantal partijen al geadviseerd over hoe het risico op natuurbrand kan worden verkleind, waaronder Sonnevanck en YMCA. Daarnaast zijn er bij het Cyriasische Veld maatregelen genomen om het risico op het overslaan van een natuurbrand te verkleinen. In die zin loopt de gemeente Harderwijk dus volgens ons voor op andere gemeenten, maar ligt er nog wel een verdere opgave. Het college is zich bewust van het natuurbrandrisico, heeft hierop al actie ondernomen vooruitlopend op de gebiedsgerichte aanpak in samenwerking met de VNOG en zal ook voor het vervolg samen optrekken met de VNOG. Daarnaast komt er ook een paragraaf natuurbrandbeheersing.

Deze paragraaf is in 2023 zo goed als afgerond en afgestemd met alle betrokken partijen waaronder de provincie. De uitvoeringsagenda is in 2023 nog niet klaar, maar in basis sluiten we aan bij het reguliere beheerschema. Dat betekent dat wanneer een bosvak aan de beurt is, we dat bosvak waar nodig omvormen naar loofhout (uiteraard niet in een keer alle naaldbomen weg). Op welke plekken dat gebeurt komt in de paragraaf natuurbrandbeheersing te staan. Dit doen we in onze rol als terreinbeherende organisatie. Duikteam Het werven van duikers is een punt van aandacht voor de VNOG en de post in Harderwijk. Op dit moment zijn er zeven duikers en twee in opleiding. Een volwaardig duikteam bestaat uit 12 personen; dan heb je genoeg duikers om altijd paraat te staan. In de meeste gevallen kunnen de duikers nu wel uitrukken (er zijn 2 duikers per uitruk nodig), maar het is wel belangrijk dat het aantal duikers toeneemt. Crisisbeheersing Regionaal zetten we in op het professionaliseren van de crisisbeheersingsorganisatie. In samenwerking met 22 gemeenten en de Veiligheidsregio hebben we ingezet op een efficiënte organisatie Bevolkingszorg. Ook in 2023 is het project expertteams en kwaliteitscriteria voortgezet. Op dit moment wordt de tweede fase afgerond en gestart met de derde en laatste fase van dit project.

Project demarcatie Op 12 juli 2023 heeft de gemeente per mail een ondertekend exemplaar van de ‘Regeling Demarcatie huisvesting’ (hierna: de Regeling) ontvangen. Deze regeling is opgesteld ten aanzien van het gebruik/beheer van de kazernes waarmee de taakverdeling tussen de gemeenten en VNOG wederzijds is vastgelegd, alsook - 31 -

werkwijzen en toekomstige inspanningen. In het voortraject van deze Regeling zijn de gemeentelijke gebouwbeheerders en financieel adviseurs nauw betrokken geweest. Het AB van VNOG heeft de Regeling op 9 december 2021 vastgesteld, met de insteek dat de werkwijze zou ingaan per 2023. Op 20 december 2021 is per brief aan de colleges verzocht om in te stemmen met de Regeling en deze te ondertekenen en naar VNOG te retourneren. VNOG zou ondertekenen, nadat alle 22 colleges hadden ondertekend. Het heeft enige tijd gekost voordat alle 22 colleges de Regeling hadden ondertekend, maar begin juli 2023 waren alle ondertekende regelingen binnen. Op 6 juli heeft VNOG ook alle regelingen getekend en op 12 juli is per mail aan elke gemeente een volledig getekend exemplaar retour gestuurd. In 2023 is de nieuwe werkwijze dan ook, conform planning, bij alle 22 gemeenten gestart. Overdracht brandweerkazerne Harderwijk In 2023 zijn ook alle voorbereidingen getroffen om de brandweerkazerne in eigendom aan de gemeente over te dragen. Dit is gelukt. Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Aangezien de Wet op de gemeenschappelijke regelingen is veranderd, is in 2023 de gemeenschappelijke regeling van de VNOG aangepast. De gemeenteraden hebben zienswijzen kunnen indienen. De wijziging zal in 2024 worden vastgesteld. 1.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Openbare orde en veiligheid J. Joon Mens & Maatschappij

Wat wilden we bereiken? ● Bewaren van de Openbare Orde en Veiligheid in de gemeente; ● Tegengaan van criminaliteit en overlast; ● Regie voeren op de lokale integrale veiligheid. Wat zouden we daarvoor doen? Regulier Het taakveld openbare orde en veiligheid is veelomvattend. Wat we doen binnen dit taakveld is met name afhankelijk van wat er speelt in onze gemeente en van externe ontwikkelingen (intergemeentelijk, regionaal, landelijk en internationaal). De onderstaande lijst aan reguliere werkzaamheden is dan ook zeker niet compleet maar geeft enkel een indruk van dit beleidsterrein: ● Inzet op een groot aantal ad-hoc casussen en incidenten van diverse aard; ● Het voeren van diverse overleggen op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau met veiligheidspartners zoals politie, openbaar ministerie, gemeenten en velen andere partners om te komen tot een effectieve aanpak van openbare orde en veiligheid; ● Vierjaarlijkse uitvoering van de Integrale Veiligheidsmonitor. Via deze landelijk gestandaardiseerde enquête wordt de bevolking geënquêteerd op het gebied van veiligheid en leefbaarheid.

Dit geeft ons inzicht in de subjectieve beleving van veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente; ● Het opstellen van een vierjaarlijks Integraal Veiligheidsplan in samenwerking met de gemeenten Ermelo en Putten; ● Nazorg ex-gedetineerden, aanpak veelplegers en het regisseren van complexe probleemcasussen waarbij veiligheid een factor is. Een en ander in nauwe samenwerking met de Veiligheidskamer Noordwest Veluwe; ● Aanpak van ondermijnende criminaliteit en deelname aan het RIEC Oost Nederland, dat ondersteunend is bij Bibob-dossiers en ondermijningscasuïstiek. E.e.a. ter voorkoming dat in de gemeente criminele organisaties of activiteiten worden gefaciliteerd; ● Inzet van en ondersteuning bij de inzet van diverse bevoegdheden ter bescherming van de openbare orde en veiligheid; ● In samenwerking met diverse partners het aanpakken van vormen van overlast; ● Inzet op veilige winkelgebieden, uitgaansgebieden en bedrijventerreinen; ● Het uitvoeren van cameratoezicht in relatie tot openbare orde en veiligheid; ● Uitvoering beleid dierenwelzijn Specifiek Naast de inzet op reguliere taken is er komende periode specifiek aandacht voor een aantal onderwerpen. Ook hierbij spelen ontwikkelingen lokaal en bovenlokaal een grote rol. Specifiek wordt ingezet op de uitvoering van het Integraal veiligheidsplan 2020- 2024. Hierin zijn vier bovenlokale prioriteiten vastgesteld: - 32 -

● Kwetsbare personen: accent op complexe sociale casuïstiek waarbij sprake is van overlast en soms ook geweld. O.a. het versterken van de samenwerking Veiligheid & Zorg. ● Aanpak van ondermijnende criminaliteit. ● Aanpak van cybercrime/ gedigitaliseerde criminaliteit. ● Versterking van informatie-gestuurd werken als cruciaal onderdeel van regievorming op het veiligheidsterrein. ● Inzet op veilige en vitale vakantieparken: behoud van de recreatieve functie of beproeven van alternatieven, het tegengaan van misstanden. Daarnaast zijn de onderstaande lokale prioriteiten vastgesteld: ● Jeugd en veiligheid: tegengaan van overlast en criminaliteit en kwetsbaarheid van jongeren door diverse factoren. ● Actieve veiligheidszorg rond en met het AZC. ● Veilig thuis: het terugdringen van huiselijk geweld door zowel repressie als preventie. ● Verkeersveiligheid: het verbeteren van de verkeersveiligheid door voorlichting, handhaving en infrastructurele maatregelen. ● Aan dierenwelzijn wordt uitvoering gegeven via de vastgestelde beleidsnotitie 2021 Het terrein van Openbare Orde en Veiligheid kent een toenemende complexiteit. Dit door onder meer de opschaling van uitvoeringspartners, nieuwe bevoegdheden en instrumenten en nieuwe samenwerkingen.

Dit met daarbij de uitbraak van het coronavirus, snel opgevolgd door de vluchtelingencrisis en de uitval van medewerkers maakt dat er grote druk staat op dit beleidsterrein. De komende periode moet worden ingezet op het versterken van de positie en continuïteit van dit team. Dit onder andere door het op niveau brengen van de formatie en effectiever te werken door nog meer samen te werken met de gemeenten Ermelo, Putten en Zeewolde. Onze partners als politie en OM ervaren eveneens een te krappe capaciteit. In combinatie met de bestaande druk door diverse ontwikkelingen maakt dit dat er keuzes gemaakt moeten worden. Op dit moment vindt daarom het gesprek plaats over capaciteit. Dit gaat om capaciteit bij de politie, het OM en de gemeente. Dit kan invloed hebben op de uitvoering van diverse prioriteiten. Wat hebben wij er voor gedaan? Prio: Kwetsbare personen De reguliere inzet op een groot aantal ad-hoc casussen en incidenten van diverse aard, is omgezet naar een systematische, integrale inzet. In 2023 is de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) voor volwassenen, jeugd en jeugdgroepen ontwikkeld en met de partners van start gegaan. De lokale PGA richt zich op inwoners die door hun afwijkende gedrag herhaaldelijk voor overlast zorgen, dan wel de openbare orde verstoren en/of anderen bedreigen.

De PGA is een integrale aanpak, die gericht is op een inwoner binnen zijn systeem, waarbij een combinatie van bestuurlijke, strafrechtelijke, zorg- en overige interventies wordt ingezet. Geprobeerd wordt om hardnekkige patronen van criminaliteit en overlast te doorbreken, te verminderen en/of herhaling te voorkomen. Dit ter bescherming van de openbare orde en van de veiligheid. In 2023 is ook het plan van aanpak Mensenhandel tot stand gekomen. Mensenhandel is ‘het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van dwang en met het doel die persoon uit te buiten’. Doel van het plan is om zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie halen, zorgen dat minder mensen slachtoffer worden en onze gemeente onaantrekkelijk maken voor daders door deze aan te pakken. Prio: Ondermijnende aanpak van criminaliteit In het voorjaar 2023 heeft het college het plan van aanpak ondermijning vastgesteld. Het plan van aanpak bevat drie hoofdlijnen van beleid in de strijd tegen ondermijning: de basis op orde, een veilig buitengebied en de aanpak van criminaliteit door inzet op casuïstiek. Verder is in 2023 het onderzoek naar Ondermijning gestart vanuit de Rekenkamercommissie. De uitkomsten verwachten we begin 2024. Ook in het Meerjarenbeleidsplan van de politie komt Ondermijning nadrukkelijk terug.

Dit beleidsplan is besproken in de raadscommissie in december 2023. Tenslotte hebben we het Bibob-beleid aangescherpt. Daardoor zijn er meer mogelijkheden om te voorkomen dat de gemeente ongewild criminele activiteiten faciliteert. Op deze wijze werpt de Wet Bibob een barrière op tegen criminele organisaties om voor hun criminele activiteiten gebruik te maken van legale structuren. Prio: Aanpak Cybercrime Het Plan van aanpak is opgesteld en in december vastgesteld. Dit plan van aanpak cybercrime en digitale criminaliteit biedt handvatten om inwoners en ondernemers weerbaar te maken tegen cybercrime en digitale criminaliteit. In het plan wordt onderscheid gemaakt in drie kwetsbare groepen: ouderen, jongeren en ondernemers. Ouderen worden mogelijk slachtoffer omdat ze minder bekend zijn in de digitale wereld. - 33 -

Jongeren zijn vaak slachtoffer omdat ze veel op internet zitten. Voor ondernemers bestaat de mogelijkheid dat ze slachtoffer worden omdat ze vaak onvoldoende beschermd zijn tegen aanvallen. Prio: Jeugd en veiligheid In 2023 is het convenant school en veiligheid tot stand gekomen. Scholen, gemeenten, politie en het OM gaan intensiever samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen. IVP Tenslotte heeft de raad het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2020-2024 verlengd met een periode van twee jaar tot en met 2026. De extra twee jaar kunnen helpen alsnog de doelstellingen te halen voor de toetsing van de Veiligheidsmonitor in 2025.

- 34 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren (bron: Halt)

30

Harderwijk

25 20

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

15

10 5 0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners (Bron: CBS)

10 Harderwijk 8 6

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

4 2

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (Bron: CBS)

10 Harderwijk 8 6

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

4 2

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

- 35 -

Misdrijven – Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners (Bron: CBS)

4 Harderwijk 3 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2 1

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Misdrijven – Winkeldiefstallen (Bron: CBS)

4 Harderwijk 3 Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2 1

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Facultatieve beleidsindicatoren

- 36 -

TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 1 Resultaat (best.bep.)

Lasten / Baten

Functie

Totaal Programma's PROG1 Veiligheid Resultaat bepaling

Baten

TV11 - Crisisbeheersing en brandweer TV12 - Openbare orde en veiligheid

Baten - Totaal Lasten

TV11 - Crisisbeheersing en brandweer TV12 - Openbare orde en veiligheid

Lasten - Totaal Resultaat bepaling - Totaal PROG1 Veiligheid - Totaal Totaal Programma's - Totaal

Rekening 2022

Prim. begroting 2023

0 -119 -119 3.028 1.508 4.536 4.417 4.417 4.417

Totale begroting 2023

0 -28 -28 3.176 1.543 4.719 4.691 4.691 4.691

Rekening 2023

0 -34 -34 3.164 1.802 4.966 4.932 4.932 4.932

-772 -28 -800 3.930 1.728 5.658 4.859 4.859 4.859

Resultaat 2023

-772 6 -766 766 -73 693 -73 -73 -73

Financiële analyse jaarrekening 2023 ten opzichte van begroting 2023: Jaarrekening 2023 4.859 Begroting 2023 4.932 Verschil -73

Het resultaat van Programma 1 is als volgt te verklaren: Taakveld Onderwerp

1.2

Voordeel

Nadeel

Verwijzing toelichting

Onderhanden werken

-10

1

Kapitaallasten

-11

2

Voordeel op taakveld openbare orde en veiligheid

-47

3

Diversen

-5

Totaal

-73

-73

De verklaring van de afwijking is als volgt: 1. Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt weergegeven in hoofdstuk 4.6. 2. Het voordeel op de kapitaallasten wordt veroorzaakt doordat het krediet voor vervanging opslagsysteem bewaking met een efficiëntieslag op een andere manier gerealiseerd kon worden. 3. Binnen het taakveld openbare orde en veiligheid is een voordeel van afgerond € 47.000,-. De reden hiervoor is dat een aantal kosten ondergebracht konden worden onder SiSa regelingen die in de eerste instantie waren bekostigd vanuit de reguliere budgetten, ca. € 25.000,-. Daarnaast houdt het IVP budget over in 2023, ca. € 20.000,-. Tot slot is het budget Nota Dierenwelzijn niet volledig benut omdat de kosten voor vogelgriep lager uitvielen en de kosten voor de organisatie van de Dierenwelzijndag pas in 2024 landen waardoor er in 2023 voordeel ontstaat.

- 37 -

2.2 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat A ALGEMEEN Doelstelling De gemeente Harderwijk is een bereikbare stad. Wij werken aan het verbeteren van de bereikbaarheid van Harderwijk en Hierden vanaf de A28/N302 en de eigen gemeentelijke infrastructuur (waaronder de ontsluiting van bedrijventerrein Lorentz). Er staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Naast een bereikbare stad is de gemeente Harderwijk namelijk ook een verkeersveilige stad. Op basis van meerdere jaren is sprake van een afname van het aantal ongevallen in de gemeente Harderwijk. Deze trend willen wij doorzetten door aanpak van de verkeersonveilige situaties. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik promoot en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Hierbij is het uitgangspunt om het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk verbeteringen door te voeren. Inhoud Het programma omvat activiteiten gericht op het beheer en onderhoud van (water-) wegen, straten, bermen, pleinen, bruggen, openbare verlichting en gladheidsbestrijding.

Daarnaast het opstellen/ vernieuwen van beleid en het treffen van verkeersmaatregelen ten behoeve van de verkeersafwikkeling, de verkeerscirculatie en de verkeersveiligheid.

Ontwikkelingen De groei van de landelijke en regionale economie heeft effect op de groei van de mobiliteit. De verwachting is dat de verkeersintensiteit op de A28 (ook na Covid-19) de komende jaren verder toeneemt. Voor het blijvend bereikbaar houden van de gemeente Harderwijk wordt in regionaal verband uitvoering gegeven aan het strategisch thema Bereikbaarheid/A28 (Programma Noord-Veluwe Bereikbaar). Ook nemen de intensiteiten op de provinciale wegen toe (N302 en N303). Dat heeft deels te maken met de (autonome) groei maar ook door grootschalige ontwikkelingen zoals op en rond het bedrijventerrein Lorentz. Hiervoor is een grootschalig onderzoek met de provincie opgestart om gezamenlijk de mogelijkheden voor een verbeterde doorstroming en verkeersveiligheid te onderzoeken in relatie tot het bedrijventerrein en de omliggende ontwikkelingen die zich de komende jaren voordoen. Naast de voorbereiding van infrastructurele maatregelen wordt regionaal ook volop ingezet op minder woonwerk verkeer met de auto, verkeersveiligheid, werkgeversbenadering, fietscampagnes, aanleg snelle fietsroutes, sneller en frequenter openbaar vervoer naar omliggende steden als Amersfoort, Lelystad en Zwolle.

Via de OV- en Spoortafel Oost is de ambitie voor een verbeterd spoorproduct voor de gemeente Harderwijk op de landelijke agenda gezet, resulterend in de opname van de gemeente Harderwijk in het Toekomstbeeld OV 2040. Het huidige Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) stamt uit 2010. De achterliggende jaren zijn specifieke onderdelen uit het GVVP uitgediept en al geüpdatet, zoals het Integraal Fietsbeleid (2019) en het Verkeersveiligheidsplan (2016 en 2021). In 2022 zijn de resterende onderdelen in het GVVP (zoals wegenstructuur, wegencategorisering, openbaar vervoer en bereikbaarheid) geüpdatet. Het onderzoek naar de centrumroute staat gepland voor 2024 Het huidige parkeerbeleid staat omschreven in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2010 – 2015 en de herziening parkeernota binnenstad en Waterfront 2016. Gelet op alle nieuwe mobiliteitsontwikkeling-en, de steeds toenemende woningbehoefte en de sterke relatie hiervan op het parkeervraagstuk willen we hier sturing op houden en faciliteren waar dat kan. Denk hierbij onder andere aan de projecten Waterfront (fase 3) en Nieuw Weiburg. Aan de hand van dit gedachtegoed is een uiteindelijke aanpassing van de nota parkeernormen een logische vervolgstap en wordt ook de parkeerverordening uit 1998 herzien. Een ontwikkeling binnen de mobiliteit is de transitie van de fossiele brandstof voor voertuigen naar duurzame energie.

De vraag naar elektrische laadpunten op parkeerplaatsen en in woonstraten neemt de komende jaren toe. De ambitie van de gemeente Harderwijk op het gebied van laadinfrastructuur voor de komende jaren is uitgewerkt in 2019. Na vaststelling is gestart met het uitrollen van extra laadpunten op de parkeerterreinen rondom de binnenstad. Bij de aanleg van nieuwe parkeerlocaties wordt rekening gehouden met de verder toegenomen vraag naar laadinfrastructuur. Verder wordt in het kader van duurzaamheid samen met ondernemers uit de binnenstad uitvoering gegeven aan een verdere verkenning van duurzame stadslogistiek in het kernwinkelgebied.

- 38 -

De nieuwe havens zijn een succes, gasten weten de havens steeds beter te vinden. Ook de vraag naar locatie voor watersportactiviteiten neemt toe. In de plannen is m.u.v. de hervestiging van de kleine watersport geen rekening gehouden met vestigingsmogelijkheden voor watersportbedrijven en -verenigingen. In 2020 zijn wij gestart met een locatieonderzoek om na te gaan of en waar wij watersportbedrijven en –verenigingen kunnen faciliteren.

Verbonden partijen Coöperatie Gastvrije Randmeren Beleidskaders ● Parkeerverordening (1998) ● Integraal Fietsbeleid (2019). ● Verkeersveiligheidsplan (2016) met update uitvoeringsprogramma (2020). ● Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (2010). ● Parkeernota (2016). ● Parkeernormennota (2013) met annex. ● Programma Noord-Veluwe Bereikbaar 2020

B TAAKVELDEN 2.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Verkeer en vervoer W. Mazier Stadsbedrijf

Wat wilden we bereiken? Het stimuleren van educatie en bewustwording op verkeersveiligheidsgebied alsmede het nemen van maatregelen ter bevordering van de verkeersveiligheid. Het goed bereikbaar houden van de gemeente Harderwijk of waar mogelijk te verbeteren. Het verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente is vastgelegd in het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan, en daaruit voortkomend o.a. het verkeersstructuurplan en het verkeersveiligheidsplan. Het belangrijkste doel is het verbeteren van de verkeersveiligheid in algemene zin, zowel subjectief als objectief, en het terugdringen van het aantal ongevallen. Binnen het taakveld verkeer en vervoer staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik promoot en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Uitgangspunt is het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk nog verbeteringen door te voeren. Bij maatwerk kan onder andere gedacht worden aan een verbeterde, snellere en frequentere treinverbinding met de Randstad. Daarnaast vervult het fiets-/voetveer tussen Strand Horst en Zeewolde een zeer belangrijke functie voor met name vele duizenden scholieren.

De gemeente Harderwijk hecht er waarde aan om deze voorziening in stand te houden en waar mogelijk nog te verbeteren. Tot dit taakveld worden ook de baten en lasten van de volgende onderwerpen opgenomen: Weginfrastructuur verhardingen (inspectie, dagelijks en groot onderhoud van wegen) ● Civiele kunstwerken wegen (inspectie en beheer van bruggen, tunnels, keermuren langs rijbanen en paden) ● Openbare verlichting (inspectie, onderhoud en vervanging, elektriciteit, lichtmastreclames) ● Reiniging wegen (machinaal en handmatig reinigen van zwerfvuil en onkruid) ● Gladheidbestrijding (preventief/ curatief strooien, machinaal- en handmatig sneeuwschuiven) ● Verkeerstekens en wegmeubilair (onderhouden van verkeersregelinstallaties, verkeersborden, verkeerstekens en markeringen op het wegdek, bewegwijzering, straatnaamborden, fietsenrekken, zitbanken en dergelijke) ● Advies en onderzoek verkeer (verkeersplannen en -besluiten, tellingen, afhandeling bewonersreacties en dergelijke) Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Uitvoering geven aan het verkeersveiligheidsplan waaronder: aanpak en analyse van verkeersonveilige situaties op basis van prioritering; ● Aanleg van verkeersveiligheid bevorderende maatregelen;

- 39 -

● Het bevorderen, stimuleren en ondersteunen van activiteiten van Veilig Verkeer Nederland, waaronder gedragsbeïnvloeding, voorlichting, educatie en communicatie; ● Het verbeteren van de regionale samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid met omliggende gemeenten, provincie Gelderland, politie, VVN, etc.; ● Het bevorderen van langzaam verkeer, het verwijderen van onnodige obstakels; ● Het verlenen van subsidie ter in stand houding van de veerpont Horst – Zeewolde. ● Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur), curatief onderhoud (herstellen van schade) en van meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie); ● Wegverhardingen onderhouden, die zijn opgenomen in de planning die in het rationeel wegbeheer programma GISIB gegenereerd en weergegeven in de meerjarenplanningtekening. Daarnaast 1/3 deel van het wegverhardingen areaal inspecteren conform de CROW normen; ● Vervangen van uitgevallen lampen door gericht gemelde storingen op te lossen en door 4 keer per jaar controle te rijden en het remplaceren en schoonmaken van 1/3 van de armaturen voor de openbare verlichting; ● Civiele kunstwerken worden preventief en correctief onderhouden en zijn opgenomen in de planning die in wordt gegeneerde uit het kunstwerken beheersysteem IASSET.

Daarnaast 1/3 van het areaal inspecteren om onderhoudsstatus te monitoren. Specifiek ● In 2023 vervangen we de verkeersregelinstallatie op de kruising van de N303 met de A28 en het Engelserf. Hierin werken we samen met de provincie en Rijkswaterstaat. ● Eind 2022 ronden we het onderzoek naar het afwaarderen van de centrumroute af. In 2023 bekijken we welke vervolgstappen we moeten nemen om de conclusies en aanbevelingen door te vertalen naar de praktijk. Ook passen we naar aanleiding van het onderzoek het wegencategoriseringsplan aan. Nieuw beleid Incontinuïteit bewegwijzering De Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd) heeft een wettelijke, landelijke regietaak voor alle bewegwijzering in Nederland. De NBd heeft de gemeente Harderwijk erop gewezen dat de Harderwijkse bewegwijzering op een aantal locaties niet overal correct is. Het is nodig (en vereist) dat de betreffende wegwijzers aangepast worden. Wegmarkeringen De gemeente Harderwijk hecht veel waarde aan verkeersveiligheid. We onderschrijven het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid. Daarom richten we onze wegen zoveel mogelijk in volgens het ontwerpprincipe Duurzaam Veilig. Dit landelijke ontwerpprincipe bepaalt onder meer welke wegmarkering op wegen hoort te staan. Verschillende wegen in de gemeente Harderwijk voldoen echter nog niet aan de vereisten. Daarnaast is de gemeente Harderwijk fietsstad bij uitstek.

Op veel fietspaden ontbreekt de juiste wegmarkering. Ook is er jurisprudentie dat bijvoorbeeld fietspaaltjes voorzien moeten worden van inleidende markering. Veel locaties in de gemeente Harderwijk voldoen niet aan de landelijke wet- en regelgeving. We zijn verplicht om de markering op diverse plaatsen aan te passen. Ook autofabrikanten werken aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Steeds meer auto’s zijn uitgerust met een Lane Keeping Assist System. De wegmarkeringen zijn leidend voor dit technische systeem. In andere gemeenten zijn ongevallen gebeurd, omdat wegmarkering ontbrak op cruciale locaties. Dat willen wij voorkomen. Daarom is het belangrijk dat wegmarkering altijd van goede kwaliteit is. Op verschillende wegen ontbreekt wegmarkering. Daar brengen we markering aan. Verder is wegmarkering ook belangrijk voor politiehandhaving. Staat er geen of onjuiste wegmarkering? Dan ook geen handhaving! Vanwege de oorlog in Oekraïne hebben wegmarkeringsbedrijven inmiddels flinke prijsstijgingen doorgevoerd. Gelet op de juridische eisen om meer markering aan te brengen, het Duurzaam Veilig inrichten van wegen, de landelijke wetgeving en richtlijnen, en de prijsstijgingen, is jaarlijks een structureel extra budget nodig om onze markeringskosten te dekken.

In 2023 is eenmalig een hoger bedrag nodig, omdat dan een groot project uitgevoerd wordt waarbij honderden fietspaaltjes worden voorzien van inleidende markering. Hierbij hebben we rekening gehouden met cofinanciering (subsidie) van de provincie en/of het Rijk. WTH Toegankelijkheid In mei 2022 heeft het college de nieuwe Nota Toegankelijkheid openbare buitenruimte vastgesteld. De principes die hierin staan opgenomen worden opgepakt bij (her)inrichtingsopgaven werk-met-werk). Daarnaast - 40 -

blijven we graag in overleg met de werkgroep om zo, mede op initiatief van hen, verbeteringen in de openbare ruimte door te voeren die niet kunnen wachten op een (her)inrichtingsopgave. Om hier uitvoering aan te geven is vanaf 2023 structureel budget gereserveerd voor de komende 4 jaar. Wat hebben wij er voor gedaan? Uitvoering gegeven aan het vervangen van de VRI Engelserf x Oranjelaan en start Groot onderhoud Engelserg,Veldkamp,Nassaulaan: Het project dat onder regie van de provincie is uitgevoerd is afgerond. De VRI installatie is vervangen en de asfaltdeklaag op het kruispunt is omwille van planmatig onderhoud vervangen. Daarnaast is na een lange procedure rondom de bomenkap op traject Nassaulaan, Engelserf,Veldkamp begonnen met het project. Op dit traject verbeteren we de verkeersveiligheid (brede fietsstroken en voetpaden) verbeteren we de groenbeleving (meer ruimte voor bomen, meer aanplant dan kap) en plegen we groot onderhoud aan de verhardingen (nieuwe asfaltconstructie en verbeterde asfaltmengsels) Uitvoering gegeven aan noodzakelijk wegbeheer om areaal op niveau te onderhouden door aanpak van de volgende wegen: ● Cremerstraat: Vervangen asfaltverharding en voetpaden ● Weisteeg: Vervangen asfaltdeklaag en ombouw naar fietsstraat ● Gehele areaal: Wortelopdrukken gefreesd. Bij fietspaden en rondom bomen binnen het gehele areaal.

● Maltezerlaan: Vervangen en verleggen fietspad en veilig inrichten van uitrit appartementencomplex ● Stadsdennen midden: Groot onderhoud gepleegd aan wijk Stadsdennen midden. Asfalt en voetpaden waren in zeer slechte staat. Ook vanuit de raad is er meerdere malen aandacht gevraagd voor dit project. ● Reconstructie kruispunt Voorste Wei: Verkeersveilig ingericht, fietspaden en asfaltdeklaag vernieuwd. ● Chopindreef: Asfaltverharding vervangen voor betonverharding. Wortels van bomen drukken op deze locatie deze verhardingen kapot. Deze locatie is nu duurzamer en toekomstbestendiger gemaakt met behoud van bomen! ● Clarenbekerhout: De verharding op de fietspaden zijn vervangen om veiligheid en comfort te verbeteren. ● Wegeninspectie: Eind 2023 is begonnen met de inspectie van het wegenareaal. Noodzakelijk om inzicht te krijgen in de algehele staat van de beeldkwaliteit. ● Schaven buitenwegen: Er is meer dan gebruikelijk onderhoud gepleegd aan de halfverhardingen op buitenwegen. Dat komt door de excessieve regenval in het najaar. Dit zorgt voor een snellere degradatie van de half-verharde wegen waardoor er sneller en intensiever onderhoud nodig is. Uitvoering gegeven aan noodzakelijk beheer van civiele kunstwerken om areaal op niveau te onderhouden ● Jaarlijks onderhoud aan schilderwerken van de houten bruggen in Drielanden. Het pleksgewijs vervangen van houten onderdelen.

● Het noodzakelijke onderhoud aan de constructie van de loopbrug aan het westrak. ● Gestart met het vervangen van 1 loopbrug aan de Fokko Kortlanglaan. ● Opdracht gegeven voor het schilderwerk aan de leuningen langs het fietspad van de spoortunnel in de Groene Zoomweg. Bewegwijzering Samen met de Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd) hebben we een bewegwijzeringsplan opgesteld om onze bewegwijzering op orde te brengen. Het bewegwijzeringsplan is inmiddels door de minister vastgesteld en kan uitgevoerd worden. De bewegwijzering wordt in Q1 2024 geplaatst. Wegmarkeringen De nodige markeringen bij o.a. fietspaaltjes zijn aangebracht. WTH Toegankelijkheid In samenwerking met de werkgroep toegankelijkheid hebben we de gemeente Harderwijk een stukje toegankelijker gemaakt. Ook hebben we diverse bushaltes aangepast, zodat deze beter toegankelijk zijn voor mindervaliden. Verkeersveiligheid We hebben diverse wegen verkeersveiliger gemaakt. Bijvoorbeeld de Stadswei, de Korhoenlaan en de Boslaan. Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren

- 41 -

Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners (Bron: Bestand geRegistreerde Ongevallen in Nederland)

10 Harderwijk

8,5 7

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

5,5

4

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

2,5 1 2017 2018 2019 2020 2021 2022

2.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Parkeren W. Mazier Stadsbedrijf

Wat wilden we bereiken? Zorgdragen voor adequate verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit en het bepalen van de parkeerbehoefte (normen) bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het versterken van de stad door de bereikbaarheid/leefbaarheid te vergroten/waarborgen op het onderdeel parkeren door: ● Het in stand houden en realiseren van voldoende parkeercapaciteit; ● Effectieve verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit onder de verschillende doelgroepen; ● Het monitoren van de parkeerontwikkelingen; ● Tenminste een marktconform parkeerbeleid/- beheer; ● Inzet op handhaving van de parkeer regulerende maatregelen; ● Inzet op verkeersgeleiding/ -informatie van verkeersstromen van en naar de parkeerlocaties (PRIS); ● Het borgen van voldoende parkeercapaciteit bij ruimtelijke ontwikkelingen (nieuwbouw of functiewijziging) en voor bedrijven geldt: parkeren op eigen terrein; ● Duurzame initiatieven worden ondersteund waaronder bijvoorbeeld deelauto’s en auto’s op alternatieve brandstof (elektrisch of gas); ● I.s.m. programma Duurzaamheid en Economie onderzoeken we de mogelijkheden voor duurzame stadslogistiek in de Binnenstad van Harderwijk. ● Het bevorderen van de toegankelijkheid door voldoende speciaal geserveerde en afgestemde parkeerplaatsen voor de doelgroep gehandicapten.

Wat zouden we daarvoor doen? Regulier ● Uitvoering geven aan het vastgestelde beleid waaronder het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoers Plan (GVVP) op basis van de mobiliteitsvisie, nota parkeren en de parkeernormen nota; ● Uitvoering geven aan vastgesteld beleid m.b.t. parkeren grote voertuigen en parkeren elektrische auto’s; ● Uitvoering geven aan uitgifte ontheffingen en vergunningen parkeerreguleringsgebied op basis van de vastgestelde parkeerverordening. ● Evaluatie van het voor- en natransport van Dolfinariumbezoekers vanaf P8 en in samenspraak met de stakeholders in 2023 voorzien in een nieuw voorstel. ● Invulling geven aan parkeren binnen ruimtelijke plannen waaronder Waterfront, Nieuw Weiburg en Harderweide; ● Het uitvoeren van gericht toezicht en handhaving. Nieuw beleid Parkeervisie Het huidige parkeerbeleid staat omschreven in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2010 – 2015 en de herziening parkeernota binnenstad en Waterfront 2016. Gelet op alle nieuwe mobiliteitsontwikkelingen, de - 42 -

steeds toenemende woningbehoefte en de sterke relatie hiervan op het parkeervraagstuk willen we hier sturing op houden en faciliteren waar dat kan. Denk hierbij onder andere aan de projecten Waterfront (fase 3) en Nieuw Weiburg. Maar ook naar de zoektocht voor eventuele capaciteitsvergroting van parkeerterrein Westeinde als onderdeel van de binnenstadsvisie.Er wordt gewerkt aan het opstellen van een parkeervisie. In 2024 wordt deze ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. Onderdeel daarvan is ook een herziening van de Nota Parkeernormen. De juridische verankering van voorgenoemde geschiedt door een herziening van de parkeerverordeningen in 2024. Laadvisie Elektrisch rijden neemt een enorme vlucht de komende jaren. Dit heeft ook zijn weerslag op de toenemende behoefte naar openbare laadpunten. In 2024 wordt de laadvisie (2019) herzien. Onderdeel hiervan is hoe we nu en in de toekomst willen omgaan met deze transitie en wat dit betekent voor de openbare ruimte. Wat hebben wij er voor gedaan? Parkeervisie Er is een uitgebreide inventarisatie geweest van alle knelpunten die er in de gemeente zijn. Ook is opgehaald welke wensen er onder de verschillende doelgroepen zijn. Zo zijn er meerdere klankbordgroepoverleggen geweest met ondernemers en bewoners, hebben we inloopbijeenkomsten georganiseerd en is een stadsbrede enquête uitgezet (ca 800 reacties).