CConstaterende datHarderwijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 - 2030

Commissie Mens & Maatschappij 5 november 2026, gemeente HarderwijkBij agendapunt: Begroting 2027-203081.289 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 10

• Inzet voor 2027: Het streven is om onbenut arbeidspotentieel beter te benutten door middel van gerichte uitstroom- en leertrajecten, zodat de sterke werkgelegenheid in gemeente Harderwijk ook ten goede komt aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt.

108 Netto arbeidsparticipatie Bron: CBS Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers: De netto arbeidsparticipatie in gemeente Harderwijk is de afgelopen jaren sterk gestegen naar 75%. De CBS-cijfers laten zien dat Harderwijk en Hierden deze hoge positie vasthoudt met een stabiele lijn aan de bovenkant van de markt. • Duiding en vergelijking: Met 75% scoort gemeente Harderwijk aanzienlijk hoger dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten (73,5%) en grotere gemeenten (73,2%). • Achtergrond: De aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt heeft ertoe geleid dat meer inwoners — waaronder jongeren en herintreders — de stap naar betaald werk hebben gemaakt. Onze lokale economie toont zich veerkrachtig en weet ook inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt op te nemen. Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) Bij een eventueel afkoelende economie ligt de opgave voor de komende periode in het behouden van dit hoge participatieniveau. • Focus op de niet-werkenden: Met de inzet van het programma Participatiewet in Balans richten we ons specifiek op het ondersteunen van de groep inwoners die momenteel nog aan de zijlijn staat. • Duurzame plaatsingen: We benutten de extra rijksmiddelen voor gerichte en duurzame plaatsingen, zodat inwoners ook bij veranderende economische omstandigheden aan het werk blijven.

• Inzet voor 2027: Het doel is borgen dat de behaalde winst op de arbeidsmarkt behouden blijft en dat inwoners met een kwetsbare positie duurzaam ondersteund worden richting werk.

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners Bron: CBS Duiding cijfers • | Ontwikkeling cijfers (2021–2025): o | Na een flinke daling tussen 2021 en 2022 (van circa 263 naar 225 personen per 10.000 inwoners) is het aantal bijstandsgerechtigden in gemeente Harderwijk gestabiliseerd. o | In de periode 2023–2025 blijft dit aantal nagenoeg gelijk, schommelend rond de 221 tot 224 personen per 10.000 inwoners (224 in 2025). • | Duiding en vergelijking: Harderwijk en Hierden nemen regionaal en landelijk een middenpositie in. We scoren structureel gunstiger dan de groep grotere gemeenten (50.000 – 100.000 inwoners), die gemiddeld op 244 personen per 10.000 inwoners zitten. Wel liggen we boven het gemiddelde van de kleinere gemeenten (25.000 – 50.000 inwoners), die rond de 189 personen zitten. Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) Nu het volume is gestabiliseerd, richten we onze inzet op het ondersteunen van de groep bijstandsgerechtigden die een langdurige of grotere afstand tot de arbeidsmarkt ervaart. • | Kwaliteit en Maatwerk via Participatiewet in Balans: Op basis van de uitgangspunten van Participatiewet in Balans zetten we in op een menselijkere benadering en maatwerk in de ondersteuning.

• | Persoonlijke ondersteuning: We kijken samen met de inwoner naar belemmeringen en mogelijkheden, om zo ook inwoners voor wie werk niet direct haalbaar is te begeleiden naar passende maatschappelijke participatie. • | Inzet voor 2027: Het streven is om de stabiele groep inwoners vanuit hun eigen kracht en mogelijkheden stappen te laten zetten richting participatie of (deels) betaald werk, om zo de langdurige afhankelijkheid van een uitkering te verminderen. 109 110 Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 - 64 jaar Bron: CBS. Voor 2021 zijn geen gegevens bekend bij het CBS. Beleidsindicator: Omschrijving en duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers: Na een dieptepunt en een forse daling vanaf 2022 (van ruim 240 naar circa 145 per 10.000 inwoners in 2024), laten de cijfers een stabilisatie zien op dit lagere niveau van ongeveer 145 voorzieningen. • Duiding en CBS-vergelijking: Uit landelijke CBS-data (Waarstaatjegemeente) blijkt dat gemeente Harderwijk met circa 145 voorzieningen per 10.000 inwoners aanzienlijk lager scoort dan het landelijk gemiddelde (dat ruim boven de 200 ligt). • Oorzaak van het lagere aantal: Deze lage score is het resultaat van een bewuste sturingskeuze: o We zetten vaker in op korte, intensieve trajecten in plaats van langlopende formele voorzieningen.

o Via een gecombineerde intake worden inwoners die direct inzetbaar zijn sneller en rechtstreeks naar werk bemiddeld, zonder dat daar een formeel re-integratietraject voor hoeft te worden ingeregeld. o De krappe arbeidsmarkt zorgde er bovendien voor dat inwoners sneller op eigen kracht of met minimale ondersteuning aan de slag gingen. Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) Omdat inwoners die relatief makkelijk bemiddelbaar zijn al snel uitstromen, richt de gemeentelijke ondersteuning zich primair op inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. • Kwaliteit boven kwantiteit: In plaats van het instellen van hoge aantallen standaardtrajecten, zetten we de extra middelen uit de Participatiewet in Balans in voor meer maatwerk. • Persoonlijke begeleiding: We ondersteunen inwoners met meervoudige en complexe vraagstukken via gerichte, individuele stappen. • Inzet voor 2027: Het doel voor 2027 is niet het verhogen van het aantal trajecten, maar het bieden van effectieve ondersteuning op maat, zodat ook inwoners met een grotere afstand duurzaam kunnen participeren of uitstromen naar werk.

111 Facultatieve beleidsindicatoren 6.2 Participatie Percentage huishoudens en onderverdeling per soort huishouden met een bijstandsuitkering Bron: waarstaatjegemeente.nl Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers (2022–2026): o Alleenstaanden: Dit is met afstand de grootste groep binnen de bijstand. Na een jarenlange stabiliteit rond de 64%, laat 2026 een lichte stijging zien naar circa 66%. o Gehuwd / samenwonend: Dit aandeel blijft al jaren op een constant en stabiel niveau van ongeveer 21%. o Alleenstaande ouders: Vertoont een gestage, lichte daling naar circa 13% in 2026 (van 15% in 2022–2025). • Duiding: De cijfers in gemeente Harderwijk sluiten aan bij het landelijke beeld, waarin alleenstaanden de omvangrijkste groep vormen in het sociaal domein. De aanhoudende daling bij het aandeel alleenstaande ouders is een positieve ontwikkeling. Deze groep heeft vaak te maken met een ingewikkelde combinatie van zorgtaken en werk; ondersteuning op maat helpt deze groep succesvol stappen te zetten. Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) We stemmen de gemeentelijke dienstverlening af op de specifieke behoeften van de verschillende huishoudtypen. • Maatwerk voor alleenstaanden: Voor de omvangrijke groep alleenstaanden zetten we de uitgangspunten van Participatiewet in Balans in om belemmeringen weg te nemen en perspectief te bieden op maatschappelijke participatie of werk.

• Ondersteuning van alleenstaande ouders: We blijven gerichte begeleiding bieden aan alleenstaande ouders, waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met de balans tussen zorgtaken en de stap naar de arbeidsmarkt. • Inzet voor 2027: Het bieden van passende en flexibele ondersteuning per gezinssituatie, zodat inwoners op een haalbare manier kunnen blijven meedoen of uitstromen naar (deels) betaald werk.

112 Aantal participatiewet per voorziening Bron: Jaarverslag Meerinzicht Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers bijstand: Het aantal algemene bijstandsuitkeringen in gemeente Harderwijk stabiliseert rond de 830 uitkeringen (circa 278 per 10.000 inwoners). Bij de bijzondere bijstand is het effect van de incidentele energietoeslagen voorbij en is er sprake van een terugkeer naar een stabiel, structureel niveau van circa 1.350 voorzieningen. • Duiding en vergelijking: De stabilisatie van het aantal bijstandsgerechtigden sluit aan bij het landelijke beeld (CBS), waarin uitstroom naar werk minder vanzelfsprekend is door een afkoelende arbeidsmarkt en een doelgroep die vaker te maken heeft met complexe uitdagingen. Met 278 uitkeringen per 10.000 inwoners scoren Harderwijk en Hierden nog steeds gunstiger dan het gemiddelde van grotere gemeenten (circa 300). Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) We richten ons op de kwalitatieve versterking van de bestaanszekerheid van inwoners door het bieden van meer maatwerk in de ondersteuning. • Participatiewet in Balans: De ontvangen rijksmiddelen (€ 81.000) worden benut om de uitvoering menselijker en flexibeler in te richten. Denk hierbij aan het beter benutten van de beleidsruimte bij giften en het toepassen van maatwerk rondom de zoektermijn voor jongeren.

• Inzet voor 2027: We zetten in op passende begeleiding voor inwoners die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. Hiermee streven we ernaar inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen bij het zetten van haalbare stappen richting maatschappelijk meedoen of (deels) betaald werk.

113 Aantal inwoners met WW-uitkering Bron: WW Uitkeringen per 31-12 via arbeidsmarktincijfers Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers: Na een dieptepunt in 2022 (362) en een lichte stijging eind 2025 (449 uitkeringen), laat de eerste helft van 2026 weer een daling zien. In juli 2026 telde gemeente Harderwijk 422 WW-uitkeringen. Dit komt overeen met 1,5% van de beroepsbevolking (tegenover 436 en 1,6% in juli 2025). • Duiding en vergelijking: Met 1,5% blijft het WW-percentage in Harderwijk en Hierden zeer laag. Onze gemeente beweegt hiermee tegen de stijgende landelijke en regionale trend in: landelijk stegen de WW-uitkeringen het afgelopen jaar met 7,3% en in de regio Veluwe Stedendriehoek met 4,5%, terwijl gemeente Harderwijk een daling van 3,2% laat zien. We presteren hiermee structureel beter dan het landelijke (1,9%) en het provinciale gemiddelde (1,8%). Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) Hoewel de uitvoering van de Werkloosheidswet bij het UWV ligt, zet de gemeente in op preventie en het snel herplaatsen van inwoners op de arbeidsmarkt. • Preventie en werk-naar-werk: Binnen de regionale samenwerking in het Werkcentrum Veluwe Stedendriehoek bieden we vroegtijdige werk-naar-werkbegeleiding aan inwoners die hun werk dreigen te verliezen.

• Doel voor 2027: Door inwoners die risico lopen snel in beeld te hebben, voorkomen we dat zij langdurig werkloos raken of doorstromen naar een bijstandsuitkering. Zo houden we de druk op het sociaal domein laag en benutten we de kansen op de krappe lokale arbeidsmarkt.

Percentage inwoners met WW-uitkering Bron: WW uitkeringen in laatste maand van het jaar via arbeidsmarktincijfers Duiding cijfers • | Ontwikkeling cijfers (2021–2025): o | Het percentage schommelt over de afgelopen jaren stabiel rond de 0,9%. o | Na een dip in 2022 (0,74%) steeg het aandeel in 2024 naar 0,92%. o | In 2025 laat het percentage een lichte daling zien naar circa 0,90%, waarmee het niveau nagenoeg gelijk blijft aan voorgaande jaren. • | Duiding: Dit percentage meet het aantal WW-uitkeringen ten opzichte van de totale bevolking. Wanneer we kijken naar de beroepsbevolking (de inwoners die kunnen en willen werken), bedraagt het WW-percentage 1,6%. Met dit lage percentage blijft gemeente Harderwijk gunstig presteren ten opzichte van het landelijke en provinciale gemiddelde. De krappe regionale arbeidsmarkt helpt om de instroom in de WW te dempen. Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027)? Hoewel de uitvoering van de WW via het UWV verloopt, zetten we lokaal in op preventie en snelle herplaatsing op de arbeidsmarkt. • | Preventieve werk-naar-werkbegeleiding: In samenwerking met het Werkcentrum Veluwe Stedendriehoek bieden we vroegtijdige ondersteuning aan inwoners die hun werk dreigen te verliezen.

• | Voorkomen van instroom: Door inwoners in een vroeg stadium te helpen bij het vinden van nieuw werk, proberen we langdurige werkloosheid en mogelijke instroom in de bijstand te voorkomen. • | Inzet voor 2027: Het streven is om de lage WW-percentages vast te houden en de kansen op de regionale arbeidsmarkt zo goed mogelijk te benutten voor inwoners die tussen banen in zitten. 114 115 Onderverdeling bestaanszekerheid Bron: Factsheets sociaal domein Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers (2021–2025): o Maatschappelijke bijdrageregeling: Vormt de omvangrijkste regeling; na een daling in 2024 laat 2025 weer een stijging zien naar circa 900 voorzieningen. o Individuele inkomenstoeslag: Vertoont al jaren een constant en stabiel verloop rond de 850 voorzieningen per jaar. o Regeling chronisch zieken & Bijzondere bijstand financiële dienstverlening: Laten een stabiel beeld zien met beide circa 400 voorzieningen per jaar. o PC-regeling: Blijft met een omvang van onder de 100 voorzieningen het kleinste onderdeel binnen de minimaregelingen. • Duiding: Over de afgelopen jaren zien we een constant gebruik van de inkomensondersteunende maatregelen. De maatschappelijke bijdrageregeling en de individuele inkomenstoeslag bereiken de grootste groep inwoners die een steun in de rug nodig hebben.

Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) Om de bestaanszekerheid van inwoners verder te versterken, richten we ons op het drempelloos beschikbaar maken van de ondersteuning en het tegengaan van onderbenutting. • Proactieve en ambtshalve toekenning: We gaan gerichte minimaregelingen — waaronder de individuele inkomenstoeslag, de maatschappelijke bijdrageregeling en de PC-regeling — waar mogelijk ambtshalve en proactief toekennen. • Tegengaan van onderbenutting: Met deze werkwijze verminderen we de administratieve drempels voor de inwoner en borgen we dat huishoudens automatisch ontvangen waar zij wettelijk of gemeentelijk recht op hebben. • Inzet voor 2027: Het streven is dat meer financieel kwetsbare huishoudens bereikt worden en dat de administratieve lasten voor inwoners zo laag mogelijk blijven, om zo armoede en schulden effectiever te voorkomen.

116 6.3 WMO Portefeuillehouder(s): D. Pool - Smit Domein: Mens & Maatschappij Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden: 6.60 Hulpmiddelen en diensten 6.711 Huishoudelijke hulp 6.712 Begeleiding 6.713 Dagbesteding 6.714 Overige maatwerkarrangementen Wmo 6.791 PGB Wmo 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatsch. en vrouwenopv. (Wmo) 6.91 Coördinatie en beleid Wmo. Strategische doelen uit de nota Sociaal Domein: 1. Gezonde en veilige woonomgeving voor iedereen met passend woningaanbod voor alle inwoners. 2. Inwoners wonen naar tevredenheid langer zelfstandig thuis. 3. Inwoners hebben regie over hun eigen leven en kunnen op een gezonde manier oud worden. 4. Inwoners met een ondersteuningsvraag worden tijdig, passend en nabij ondersteund om (zo lang mogelijk) zelfredzaam te zijn. Wat willen we bereiken? Bieden van passende ondersteuning Inwoners worden snel en goed geholpen met hun ondersteuningsvraag. Lichte hulpverlening wordt ook in 2027 meer voorliggend aangeboden en vindt meer collectief in plaats van individueel plaats. Dit gebeurt voornamelijk vanuit de sociale basis. Zowel individuele begeleiding als dagbesteding is deels als algemene voorziening beschikbaar, zodat niet altijd een indicatie nodig is. Denk hierbij aan het GEM groepenhuis, De Aanleg (pilot en Odensehuis) en Welzijn op Recept +.

Wat gaan we ervoor doen? Een maatschappelijk vangnet bieden Het bieden van een maatschappelijk vangnet, waarbij bestaanszekerheid van inwoners in kwetsbare situatie versterkt wordt: • Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. • Dak- en thuislozenopvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen; • Het ontwikkelen van een regionale visie en kaders voor middelengebruik en verslaving binnen de maatschappelijke zorg, middels het veranderatelier middelengebruik en verslaving; • Het doorontwikkelen van Tijdelijk Wonen en Respijthuis Anne; • Het doorontwikkelen van ervaringsdeskundigheid in de maatschappelijk zorg; • Het oorontwikkelen van passende woonplekken en beschermd thuis; • Het realiseren van maatwerkwoningen in de regio. Regulier beleid 117 Monitoren effect maatwerkvoorzieningen Er zal meer gemonitord gaan worden op het effect van de ingezette maatwerkvoorziening, met name bij individuele begeleiding en dagbesteding. Door deze werkwijze ontstaat er meer grip op kwaliteit en op termijn zal dit ook kunnen leiden tot afname in de kosten. Regulier beleid Beperken groei gebruik Wmo-voorzieningen De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruikmaakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt.

Door verschillende interventies proberen we de groei minder explosief te laten zijn ten opzichte van het Wmo prognosemodel VNG. Afschaffing abonnementstarief Wmo De invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo staat op zijn vroegst gepland voor 2028. Hoe de inkomensafhankelijke eigen bijdrage er precies uit komt te zien, wordt nog verder uitgewerkt. Onzeker is nog of de invoering hiervan in 2028 realistisch is. De landelijke ontwikkelingen worden kritisch gevolgd. Wanneer er voldoende duidelijkheid is omtrent de uitwerking zal er een projectgroep opgericht worden om de invoering tijdig voor te bereiden. Belangrijke aspecten hierin zijn onder andere duidelijke communicatie naar de inwoners en het CAK. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Een passende en veilige woonomgeving Gezonde en veilige woonomgeving voor iedereen met passend woningaanbod voor alle inwoners. Dit doen we door vergroting van de diversiteit aan woonvormen. Bevordering van zorgtechnologie (domotica): We maken inwoners bewuster van de mogelijkheden van domotica, zodat iedereen langer thuis kan wonen. Doorbreking van het taboe op huiselijk geweld: Door te werken aan bewustwording en het laagdrempelig maken van hulp en ondersteuning.

Wat gaan we ervoor doen? Versterken maatschappelijk middenveld Bevorderen van de sociale samenhang, het versterken van mantelzorg en vrijwilligerswerk(servicepunten), laagdrempelige en toegankelijke (inloop)voorzieningen in het voorveld, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld. Regulier beleid Volgen van de ontwikkelingen aangaande Beschermd Wonen De doordecentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld naar in ieder geval 1 januari 2027, in afwachting van verdere wetswijzigingen. We volgen de ontwikkelingen hierin op de voet. Specifiek beleid Wat willen we bereiken? Inwoners hebben regie over hun eigen leven Inwoners hebben regie over hun eigen leven en kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen . We stimuleren inwoners om de regie over hun eigen leven te behouden en gezond oud te worden in hun eigen vertrouwde omgeving. We zetten in op preventie, actieve deelname aan de samenleving en het wegnemen van belemmeringen. We bevorderen de deelname aan activiteiten in de wijk die gericht zijn op bewegen en een gezonde levensstijl, waardoor sociale contacten worden gestimuleerd en een gezonde leefwijze wordt ondersteund.

118 Wat gaan we ervoor doen? Inzetten op een herstelgerichte GGZ We zetten samen met de regio stappen om de beweging van een behandelgerichte GGZ naar een herstelgerichte GGZ te realiseren. Hierbij wordt ingezet op de GEM-beweging (Ecosysteem Mentale Gezondheid). Het GEM Groepenhuis Noord-Veluwe in De Roef is inmiddels operationeel en biedt diverse groepsactiviteiten aan rondom mentale gezondheid. Daarnaast zijn de verkennende gesprekken gestart om inwoners met een ondersteuningsvraag passende begeleiding en ondersteuning te bieden. Met de goedkeuring van het transformatieplan en de rijksfinanciering kan de regionale versnellings- /voorbereidingsfase worden gerealiseerd. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Zelfstandig thuis wonen Inwoners wonen naar tevredenheid (langer) zelfstandig thuis. Er is een netwerk van informele zorg in de wijk . Er is samengewerkt vanuit de opgave "Op weg naar Samenredzaamheid". Inwoners kunnen waar nodig met hulp, langer thuis blijven wonen. Wat gaan we ervoor doen? Ondersteuningsmaatregelen op maat leveren Individuele ondersteuningsvoorzieningen op maat, zoals aanpassingen aan de woning, vervoervoorzieningen, hulpmiddelen, hulp bij het huishouden, individuele begeleiding en begeleiding groep.

Deze voorzieningen zijn afgestemd op de behoeften en mogelijkheden van de betreffende persoon, met als doel het bevorderen van diens zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. Regulier beleid Verplichte beleidsindicatoren 6.3 WMO Cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 10.000 inwoners Bron: CBS MSD WMO In 2025 waren er 740 cliënten met een Wmo-maatwerkarrangement per 10.000 inwoners. Over de jaren heen is in deze verhouding voor Harderwijk en Hierden een vergelijkbare trend te zien als bij andere gemeenten in Nederland.

119 Facultatieve beleidsindicatoren 6.3 WMO Aantal cliënten WMO Bron: Monitor Sociaal Domein Het aantal cliënten binnen de Wmo lijkt te stabiliseren ten opzichte van de voorgaande jaren. Percentage cliënten WMO ten opzichte van het aantal inwoners Bron: CBS/Monitor Sociaal Domein Het percentage cliënten binnen de Wmo, ten opzichte van het aantal inwoners in Harderwijk en Hierden, was in 2025 6,01%, en lijkt daarmee licht te dalen ten opzichte van 2024. Door de betere aansluiting op voorzieningen vanuit de sociale basis wordt in toenemende mate passende ondersteuning gevonden, waardoor het minder vaak nodig is om een individuele maatwerkvoorziening in te zetten.

120 Unieke cliënten WMO per voorziening Bron: Monitor Sociaal Domein Het aantal cliënten binnen de Wmo lijkt zich, ook per voorziening, te stabiliseren. 6.4 Jeugdhulp Portefeuillehouder(s): D. Pool - Smit Domein: Mens & Maatschappij Onder dit taakveld vallen de voorgeschreven taakvelden: 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.762 Jeugdhulp m verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp m verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd. Strategische doelen uit de nota Sociaal Domein: 1. Alle jeugdigen kunnen gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving 2. Het gezin en de omgeving van jeugdigen zijn voldoende toegerust om alledaagse problemen op te vangen (goed is goed genoeg/normaliseren) 3. Jeugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen 4. We streven ernaar dat jeugdigen opgroeien met gelijke kansen en hun talenten ontwikkelen op een manier die bij hen past (onderwijs, sport, cultuur)

121 Wat willen we bereiken? Alle jeugdigen kunnen gezond en veilig opgroeien in een kansrijke omgeving Onze ambitie is dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. Onze visie is dat dit mogelijk is binnen de beperkter wordende middelen, op een manier die recht doet aan ouder en jongeren. Uitgangspunten hierbij zijn: • kinderen horen thuis • we gaan uit van mogelijkheden • we zetten niet alleen in op eigen kracht, maar ook op eigen verantwoordelijkheid en samenredzaamheid • opvoeden doen we allemaal • we werken samen, niet alleen met ouders, maar ook met elkaar • we werken systeemgericht Wat gaan we ervoor doen? Monitoren en sturen Monitoren en sturen zijn beiden noodzakelijk om grip te krijgen op de uitgaven jeugdhulp, inzicht te krijgen in de werking van onze lokale teams en de kwaliteit van de geboden (niet vrij toegankelijke) jeugdhulp te garanderen. In de nieuwe inkoop zijn afspraken gemaakt, waardoor kan worden gestuurd op verschillende kwaliteitseisen van aanbieders en op outcome criteria en KPI’s. Daarnaast vindt de monitoring en sturing plaats tijdens de 6 wekelijkse duidingssessies. Contractmanagement werkt hierin nauw samen met (lokaal) beleid en de lokale toegangen voor jeugdhulp. Regulier beleid Taakstelling Sociaal Domein In het vastgestelde ombuigingsplan is een taakstelling opgenomen voor het Sociaal Domein.

De taakstelling is vanaf 2024 structureel € 350.000,-. Het is een taakstelling voor het hele sociale domein, maar is opgenomen onder taakveld Jeugdhulp, omdat dit taakveld een groot deel van de taakstelling in zal vullen. Tegelijkertijd worden gerichte interventies ingezet om de transformatie en de taakstelling te realiseren. Regulier beleid Versterken van toezicht op WMO en Jeugdhulp Door de inzet van toezicht wordt gewerkt aan het voorkomen van onrechtmatigheden, het verminderen van fouten en het vergroten van de rechtmatigheid van uitgaven binnen de Wmo en Jeugd. In 2027 wordt de inzet van toezicht voortgezet met als doel risico’s te beperken, de kwaliteit van ondersteuning te versterken en publieke middelen rechtmatig en zorgvuldig in te zetten. Regulier beleid Actieve regie op stapeling indicaties Elke 6 weken zijn er duidingssessies waarbij de ontwikkelingen op de uitgaven van Jeugd in kaart worden gebracht. Onderdeel hiervan is inzicht in de stapeling van indicaties. Waar nodig worden er vervolg acties uitgezet samen met de uitvoerende partners. Regulier beleid Positieve gezondheid als uitgangspunt stellen Partners betrokken bij het sociaal domein hebben positieve gezondheid als uitgangspunt. Dit gebeurt in samenwerking met de andere opgaven. Positieve gezondheid wordt meegenomen in de opdrachten en gesprekken met partners.

122 Regulier beleid Wat willen we bereiken? Gelijke kansen voor jeugdigen Jeugdigen kunnen opgroeien met gelijke kansen en hun talenten ontwikkelen op een manier die bij hen past (onderwijs, sport, cultuur). Wat gaan we ervoor doen? Thuiszittersaanpak ontwikkelen Samen met het onderwijs een werkwijze ontwikkelen om thuiszittende leerlingen op maat te kunnen ondersteunen en thuiszitten te voorkomen. Regulier beleid Sluitende aanpak jongeren ontwikkelen Sluitende aanpak jongeren (< 27 jaar). Vooruitlopend op de Wet van school naar duurzaam werk zijn afspraken met het onderwijs en het Doorstroompunt, ontwikkelen we arrangementen, alternatieve trajecten en begeleidingsmogelijkheden voor jongeren die herhaaldelijk uitvallen. Passende oplossingen voor jongeren in kwetsbare situaties bij de overgang van 18- naar 18+. Regulier beleid Kinderen met een beperking mee laten doen Kinderen met beperking doen mee met reguliere activiteiten. Een inclusieve werkwijze faciliteren voor uitvoerende partners. Kansrijke opleiding mogelijk maken We maken een startnotitie voor het ontwikkelen van beleid waarmee de gemeente bijdraagt aan de behoefte aan een kansrijke opleiding (werk in de regio, persoonlijke ontwikkeling etc.) van alle jonge inwoners (een onderwerp van de strategische raadsagenda).

Door de inwerkingtreding van de Wet van school naar duurzaam werk krijgen we meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk bij (dreigende) werkloosheid. De uitwerking is verwoord in het regionaal programma. Door dit regionale programma is de noodzaak van een lokaal programma, te beginnen met een startnotitie, overbodig geworden. Regulier beleid Inzet in kinderopvang en scholen integraal opzetten Samen met ouders en partners doelen bepalen voor kinderen/jongeren in de kinderopvang/schoolsetting en samenwerking versterken. Eén van de opgaven binnen de Nota Sociaal Domein is kansrijk opgroeien. Met de uitdaging dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. In de kinderopvang worden de jongste kinderen uit onze gemeente opgevangen in een veilige en stimulerende omgeving, waar opgegroeid wordt binnen een sterke pedagogische en sociale basis, en waar ouders met een gerust hart op kunnen vertrouwen. Kinderopvang Een wettelijke taak van de gemeente is uitvoering van inspecteren en het handhaven bij misstanden volgens de Wet Kinderopvang. Daarnaast is het de taak om het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) actueel te houden. 123 Jaarlijks worden alle Kindercentra (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouderbureaus) en min.

50% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang door de GGD bezocht voor een inspectie. Per 2026 zijn er diverse veranderingen in het toezicht en de handhaving van de kinderopvang gepland. De belangrijkste wijzigingen betreffen de gastouderopvang en de meldplicht voor ernstige incidenten. In 2026 zijn er een aantal kwaliteitsveranderingen waar een gastouder aan moet voldoen en wat in het toezicht wordt meegenomen. Dit zijn: • verduidelijking en versterking van kwaliteitseisen • permanente educatie gastouders • gastouders zijn verplicht een eigen pedagogisch werkplan op te stellen • de achterwachtregeling wordt verplicht voor alle gastouders • er komen nieuwe opleidingseisen voor gastouders. Gastouderbureaus moeten minimaal twee keer per jaar op bezoek gaan bij de gastouder en de pedagogische coaching vastleggen. Ook moet er een pedagogisch beleidsmedewerker in dienst zijn. Verder komt er vanaf 2026 een verplichte melding voor ernstige incidenten. De meldplicht is bedoeld om de toezichthouder en de overheid beter inzicht te geven in de oorzaken van ernstige incidenten, waardoor de veiligheid en kwaliteit van de kinderopvang kan worden verbeterd.

Flexibele inspectieactiviteit In 2023 zijn we in gemeente Harderwijk gestart met de flexibele inspectieactiviteit voor de jaarlijkse onderzoeken bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en, gastouderopvang en gastouderbureaus. We kunnen hierdoor meer maatwerk voor de gemeente Harderwijk leveren in het toezicht en meer verschillende onderwerpen toetsen, waardoor de voorspelbaarheid van het toezicht wordt verminderd. Ook zijn er in 2026 nieuwe speerpunten met de GGD afgesproken. De speerpunten zijn: vervoer en spelen buiten de locatie en gebruik van de commode. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Het gezin en de omgeving van jeugdigen zijn voldoende toegerust. Het gezin en de omgeving van jeugdigen zijn voldoende toegerust om alledaagse problemen op te vangen (goed is goed genoeg/normaliseren). Wat gaan we ervoor doen? Ouders voeren de ondersteuning van hun kind zelf uit Vanuit de nota sociaal domein zetten we in op lerende gemeenschappen rond het kind te faciliteren en stimuleren. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van centering parenting en centering pregnancy. Regulier beleid Lichte hulpverlening voorliggend aanbieden Jeugd- en opvoedhulp zonder specialistische ondersteuning kunnen aangeboden worden door het CJG, inclusief basis -ggz of collectieve/ algemene voorziening.

Door tijdig lichte vormen van jeugdhulp beschikbaar te stellen, voorkomen we dat problemen verergeren en zwaardere of duurdere hulp nodig wordt. Voorliggende ondersteuning – dicht bij het gezin en vaak in samenwerking met het onderwijs, jeugdgezondheidszorg en CJG – zorgt ervoor dat gezinnen snel passende hulp ontvangen. Dit draagt bij aan het versterken van eigen kracht en het benutten van het sociale netwerk. Het vroeg inzetten van lichte hulp vergroot de kans op duurzame oplossingen, vermindert de druk op gespecialiseerde jeugdhulp en draagt bij aan de kwaliteit en effectiviteit van de totale jeugdhulp. 124 Wat willen we bereiken? Jeugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen. Jeugdigen en/of hun ouders met een ondersteuningsvraag worden goed en snel geholpen, zodat ze gezond en veilig kunnen opgroeien in een kansrijke omgeving. Waar mogelijk in de sociale basis en waar nodig met de inzet van geïndiceerde hulp. Wat gaan we ervoor doen? Samenwerken met het Centrum voor Jeugd en Gezin Als gemeente werken we samen met het lokale team van het Centrum voor Jeugd en Gezin, organisaties die zich richten op de sociale basis, zorgaanbieders, en Meerinzicht. Vanuit verschillende rollen dragen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor een effectieve en efficiënte aanpak binnen dit taakveld en de uitvoering van de Jeugdwet.

Ons gemeenschappelijke doel is om de jeugdigen en hun leefwereld centraal te stellen. Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Dit is een netwerkorganisatie die uitvoering geeft aan de jeugdwet in mandaat van het college en waar inwoners terecht kunnen voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. Binnen het CJG werken Jeugd- en gezinswerkers, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen met een brede expertise om de ondersteuning op maat te arrangeren. Sinds 2022 is het CJG versterkt met GGZ-expertise (JGGZ). Hiermee worden kinderen/gezinnen eerder ondersteund, waarmee duurdere jeugdhulp voorkomen kan worden. Het CJG zet vrij toegankelijke hulp en ondersteuning in en verzorgt de toeleiding naar niet vrij toegankelijke zorg indien nodig. Daarnaast zoekt het CJG verbinding met onder meer het onderwijs, welzijnspartners, sportverenigingen, huisartsen en de uitvoerders van Wmo, inburgeringswet en de Participatiewet binnen de gemeenten. De gemeente werkt samen met aanbieders en CJG partners aan de transformatie van de niet vrij toegankelijke zorg. Bij de meeste huisartsenpraktijken is een Jeugd- en gezinswerker vanuit het CJG actief om vragen over opvoeden en opgroeien op te pakken.

Regulier beleid Leveren van specialistische jeugdhulp In de regio en voor de essentiële functies op bovenregionaal niveau van de G7 (de zeven Gelderse jeugdhulpregio’s) werken we samen aan de inkoop van specialistische jeugdhulp. Het gaat hierbij onder meer om dagbesteding, dagbehandeling, kort verblijf, jeugd-ggz (ambulant en klinisch), pleegzorg, residentiële jeugdhulp, jeugdzorgPlus en crisishulp. Dankzij de bestaande inkoopafspraken kunnen we sturen op samenwerking en op de inzet van passende zorg. In de contractafspraken zijn doelstellingen vastgelegd waaraan zorgaanbieders zich committeren; samen met aanbieders, toezicht en contractmanagement bewaken we dat deze afspraken ook worden nageleefd. Daarnaast werkt de jeugdhulpregio Noord-Veluwe bovenregionaal samen binnen de Gelderse Verbeteragenda, onder andere voor Veilig Thuis en de jeugdbescherming en -reclassering. Ook de landelijke afbouw van jeugdzorgPlus en de drie milieuvoorzieningen wordt op bovenregionaal niveau georganiseerd. Regulier beleid Volgen van het Landelijk Transitie Arrangement (LTA) Namens gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een specialistische functie. Regulier beleid Kwaliteit van verleningsbesluiten CJG verhogen Het CJG heeft een kwaliteitsmedewerker in dienst.

Hiermee wordt beoogd de kwaliteit van de verleningsbesluiten te verhogen met minder buiten gecontracteerd aanbod, inzetten op afschalen en verwijzen naar sociale basis. 125 Regulier beleid Aanbod in beeld brengen Het aanbod aan individuele en collectieve ondersteuning voor jeugdigen en opvoeders in beeld brengen en meer voorliggend aanbieden en organiseren. Dit pakken we op met het opgaveteam EHZM Kansrijk Opgroeien ter voorbereiding op de nieuwe inkoop jeugd. Regulier beleid CJG'er bij de huisarts Huisartsen zijn een belangrijke door verwijzer naar jeugdhulp Bijna 40% van de verwijzingen naar jeugdhulp komt via huisartsen. Uit onderzoek blijkt dat dit relatief hoog is, met name naar de jeugd-ggz. Door een CJG’er direct te positioneren bij de huisarts, kunnen verwijzingen worden teruggebracht en wordt vaak lichtere en minder intensieve hulp ingezet. We blijven inzetten op de samenwerking tussen het CJG en de huisartsen met het beoogde effect dat jongeren en het gezin passende ondersteuning ontvangen waarbij er breder gekeken kan worden naar het systeem en waar mogelijk een afname in zwaardere jeugdhulp te bewerkstelligen.

126 Verplichte beleidsindicatoren 6.4 Jeugdhulp Jongeren met een delict voor de rechter Bron: CBS Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin Bron: CBS Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers: Het percentage kinderen in een uitkeringsgezin in gemeente Harderwijk is gedaald van 5% naar een stabiel niveau van 4%. • Duiding en vergelijking: Met 4% scoort gemeente Harderwijk gunstiger dan het gemiddelde van grotere gemeenten en presteren we in lijn met vergelijkbare gemeenten in de regio. Landelijk signaleert Divosa dat gezinnen die in de bijstand achterblijven vaak te maken hebben met meervoudige en complexe uitdagingen. Het doorbreken van armoede die van generatie op generatie overgaat, blijft een belangrijk aandachtspunt.

127 Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) We zetten erop in om de impact van armoede op de ontwikkeling en toekomstkansen van kinderen zo veel mogelijk te beperken. • Ambtshalve toekenning minimaregelingen: Om onderbenutting zo veel mogelijk tegen te gaan, gaan we gerichte minimaregelingen — zoals de individuele inkomenstoeslag, de maatschappelijke bijdrageregeling en de computerregeling — waar mogelijk ambtshalve toekennen. • Rechten optimaal benutten: Met deze proactieve werkwijze borgen we dat gezinnen, en daarmee ook de kinderen, zo eenvoudig mogelijk ontvangen waar zij recht op hebben. • Inzet voor 2027: Het streven is dat elk kind in Harderwijk en Hierden onbelemmerd kan meedoen aan sportieve, culturele en educatieve activiteiten. Hiermee ondersteunen we een kansrijke ontwikkeling en helpen we sociaal-maatschappelijke achterstanden te voorkomen. Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren Bron: CBS Duiding cijfers • Ontwikkeling cijfers: Het percentage werkloze jongeren in gemeente Harderwijk is al langere tijd stabiel op 1%. • Duiding en vergelijking: Met deze score van 1% presteert gemeente Harderwijk aanzienlijk beter dan vergelijkbare en grotere gemeenten, waar het gemiddelde percentage op 2% ligt. • Preventieve aanpak: De lage cijfers laten zien dat de nauwe samenwerking binnen het Werkcentrum Veluwe Stedendriehoek en de ketenpartners vruchten afwerpt.

Door jongeren die dreigen uit te vallen vroegtijdig te ondersteunen, voorkomen we in veel gevallen instroom in de bijstand. Landelijk blijft de groep jongeren zonder startkwalificatie bij een afkoelende arbeidsmarkt wel een kwetsbare categorie. Maatregel: Wat gaan we hiervoor doen (inzet 2027) We blijven inzetten op het voorkomen van jeugdwerkloosheid en het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor jongeren met een kwetsbare positie. • Aanpak Vroegtijdig Schoolverlaten (VSV): Samen met het onderwijs en het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC) zetten we in op het terugdringen van vroegtijdig schoolverlaten. We ondersteunen jongeren intensief om alsnog een startkwalificatie te behalen of de overstap naar werk te maken.

128 • Begeleiding naar kansrijke sectoren: We richten de begeleiding van jongeren specifiek op sectoren in onze regio waar vraag is naar personeel (zoals de zorg, techniek, zakelijke dienstverlening en logistiek), om zo de kans op duurzaam werk te vergroten. • Inzet voor 2027: Met de ruimte uit de Participatiewet in Balans bieden we waar nodig versoepeld maatwerk (zoals een passende invulling van de zoektermijn) om te zorgen dat jongeren niet aan de zijlijn komen te staan. Jongeren met jeugdhulp in % van alle jongeren tot 18 jaar Bron: CBS Deze tabel geeft weer hoeveel procent van de jongeren tot 18 jaar een vorm van jeugdhulp ontvangt. Dit maakt zichtbaar dat over de jaren 2020-2023 het aandeel jongeren dat jeugdhulp ontvangt is gestegen, zowel in Harderwijk en Hierden als in gemeenten met 25.000-50.000 inwoners en gemeenten met 50.000-100.000 inwoners. In 2024 is het aandeel jongeren met jeugdhulp in Harderwijk en Hierden licht gedaald, terwijl dit in de overige twee categorieën gelijk is gebleven. Deze daling heeft zich doorgezet in 2025.

129 Jongeren met jeugdbescherming Bron: CBS Deze tabel geeft het percentage jongeren met jeugdbescherming weer in Harderwijk en Hierden, afgezet tegen het percentage in gemeenten met 25.000-50.000 inwoners en gemeenten met 50.000-100.000 inwoners. Dit maakt zichtbaar dat het percentage jongeren met jeugdbescherming in Harderwijk en Hierden in 2020 hoger was dan in gemeenten van vergelijkbare grootte, maar dat deze verschillen in 2024 kleiner zijn geworden. Gemeente Harderwijk heeft nu een vergelijkbaar percentage met gemeenten met 25.000-50.000 inwoners. Jongeren met jeugdreclassering Bron: CBS Deze tabel geeft aan welk percentage van de jongeren in Harderwijk en Hierden jeugdreclassering ontvangt. Waar in 2024 een sterke stijging te zien is bij gemeenten met 50.000-100.000 inwoners, is het percentage in Harderwijk en Hierden en gemeenten met 25.000-50.000 inwoners gelijk gebleven. Het jaar 2025 laat een vergelijkbaar beeld zien als het jaar ervoor.

130 Facultatieve beleidsindicatoren 6.4 Jeugdhulp Aantal cliënten per segment Bron: Jaarverslag Meerinzicht. Als gevolg van de nieuwe inkoop per 2022 is vanaf 2022 de indeling naar segmenten. Deze tabel geeft het aantal cliënten per segment weer binnen de jeugdhulp. De cijfers zijn de afgelopen drie jaar stabiel gebleven. Sinds 2025 zijn de esentiële functies toegevoegd als segment, waardoor hier een kleine groei te zien is. Deze groei gaat samen met een lichte daling op segment 4 specialistisch.

131 Percentage verwijzingen Bron: Jaarstukken Meerinzicht 2024; Dashboard Jeugd Deze tabel geeft weer waar de verwijzingen naar jeugdhulp vandaan komen. Dit laat een vrij stabiel beeld zien. De afgelopen jaren is het aantal verwijzingen vanuit jeugdartsen of medisch specialisten licht toegenomen. Er is een lichte afname te zien bij de verwijzingen vanuit het CJG. Vanaf 2021 laat het aantal verwijzingen vanuit huisartsen een lichte daling zien, dat is overeenkomstig met het beleidsdoel dat verwijzingen in principe zoveel mogelijk via het CJG verlopen.

Totaaloverzicht Programma 6 Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Primitieve | Primitieve | Primitieve | Primitieve begroting 2027 | begroting 2028 | begroting 2029 | begroting 2030 Baten TV61 | TV61 Samenkracht en | 4.160 | 3.870 | 1.784 | 1.677 | 1.677 | 1.677 burgerparticipatie TV62 | TV62 Toegang en | 179 | 112 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen TV63 | TV63 | 16.796 | 17.465 | 17.940 | 18.040 | 18.040 | 18.040 Inkomensregelingen TV671 | TV671 WMO | 1.533 | 1.521 | 329 | 329 | 329 | 329 TV681 | TV681 Beschermd | 23.845 | 31.641 | 32.775 | 32.775 | 32.775 | 32.775 wonen en Maatschappelijke opvang Totaal Baten | 46.513 | 54.610 | 52.828 | 52.821 | 52.821 | 52.821 Lasten TV61 | TV61 Samenkracht en | -10.625 | -11.522 | -9.176 | -8.569 | -8.577 | -8.573 burgerparticipatie TV62 | TV62 Toegang en | -5.622 | -6.549 | -6.620 | -6.250 | -6.250 | -6.250 eerstelijnsvoorzieningen TV63 | TV63 | -20.833 | -22.003 | -23.392 | -23.217 | -23.217 | -23.217 Inkomensregelingen TV64 | TV64 Begeleide | -5.608 | -5.168 | -4.909 | -4.680 | -4.407 | -4.375 participatie TV65 | TV65 Arbeidsparticipatie | -1.426 | -1.453 | -2.806 | -2.814 | -2.813 | -2.813 TV671 | TV671 WMO | -11.987 | -13.200 | -13.483 | -13.481 | -13.481 | -13.481 TV672 | TV672 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Maatwerkdienstverlening 18- TV675 | TV675 Jeugdhulp | -13.021 | -12.119 | -12.872 | -12.822 |

-12.822 | -12.822 ambulant TV676 | TV676 Jeugdhulp met | -6.289 | -6.050 | -6.598 | -6.598 | -6.598 | -6.598 verblijf TV679 | TV679 PGB | -2.143 | -2.244 | -2.115 | -2.115 | -2.115 | -2.115 TV681 | TV681 Beschermd | -23.398 | -30.736 | -31.869 | -31.867 | -31.867 | -31.867 wonen en Maatschappelijke opvang TV682 | TV682 | -1.260 | -1.461 | -1.235 | -1.235 | -1.235 | -1.235 Jeugdbescherming en jeugdreclassering TV69 | TV69 Coördinatie en | -6.308 | -6.614 | -4.231 | -4.312 | -4.310 | -4.310 beleid Totaal Lasten | -108.521 | -119.120 | -119.307 | -117.961 | -117.693 | -117.657 Onttrekkingen TV61 | TV61 Samenkracht en | 524 | 0 | 0 | 28 | 28 | 28 burgerparticipatie TV62 | TV62 Toegang en | 274 | 174 | 58 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen Totaal Onttrekkingen | 798 | 174 | 58 | 28 | 28 | 28 Stortingen TV61 | TV61 Samenkracht en | 0 | -1.200 | 0 | 0 | 0 | 0 burgerparticipatie TV62 | TV62 Toegang en | -2.366 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen Totaal Stortingen | -2.366 | -1.200 | 0 | 0 | 0 | 0 Gerealiseerd resultaat | -63.576 | -65.536 | -66.421 | -65.112 | -64.844 | -64.808 132 Financiële analyse begroting 2027 ten opzichte van begroting 2026 Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2026 | Primitieve begroting 2027 | Primitief 2027 - Totaal 2026 Baten | 54.610 | 52.828 | -1.782 Lasten | -119.120 | -119.307 | -187 Onttrekkingen | 174 | 58 | -116 Stortingen | -1.200 | 0

| 1.200 Verschil | -65.536 | -66.421 | -885 Het resultaat van programma 6 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000) | Onderwerp | Bedrag afwijking | Verwijzing toelichting Onderhanden werken | 180 | 1 Kapitaallasten | -109 | 2 Doorberekende salariskosten | 101 | 3 Overige doorbelastingen | 151 | 4 Incidentele budgetten 2026 | -164 | 5 6.1 | Huuropbrengst MFC De Roef | 394 | 6 6.4 | Lagere bijdrage WsW | 259 | 7 Zorgkosten sociaal domein | -1.500 | 8 Diversen | -197 | 9 Totaal | -885 Toelichting op de financiële analyse 1. Onderhanden | Bepaalde budgetten die in 2025 niet (volledig) zijn benut, zijn vanuit de werken | jaarrekening 2025 meegenomen naar de begroting 2026. In de begroting 2027 komen deze budgetten te vervallen en ontstaat een voordelig effect. Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de 2. Kapitaallasten | nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s en hebben voor dit programma een voordelig effect. 3. Doorberekende | Jaarlijks wordt de verwachte urenbesteding per taakveld opgevraagd. De salariskosten | geraamde salariskosten worden op basis van deze urenbesteding doorberekend. Voor 2027 leidt dit ten opzichte van 2026 tot een voordelig effect. 4.

Overige | Jaarlijks wordt doorbelasting van de bijdrage aan MIZ domein sociaal doorbelastingen | geactualiseerd. Dit leidt voor 2027 tot een voordelig effect. 5. Incidentele | In de begroting 2026 zitten een aantal incidentele budgetten, die niet meer budgetten 2026 | voorkomen in 2027. Het gaat met name om een lagere begrote onttrekking aan de reserve sociaal domein. De begroting van de huurinkomsten vanuit MFC de Roef is verschoven van 6. Huuropbrengst | taakveld 7.1 naar taakveld 6.1. Hiermee staat de gehele exploitatie van het pand MFC De Roef | nu geraamd op het correcte taakveld. Dit levert een nadelig effect op programma 7 en een voordelig effect op programma 6 (per saldo neutraal). 133 134 7. Lagere bijdrage WsW De bijdrage voor de Inclusief Groep voor de uitvoering van de WsW is bekendgemaakt in de meicirculaire Gemeentefonds 2026 en is lager dan in 2026 in verband met de afname van het aantal WsW-ers. De dekking van deze uitgaven is verantwoord in programma 0 bij het taakveld Algemene Uitkering. 7.

Zorgkosten sociaal domein Onderwerp Bedrag Zorgkosten Jeugd -1.381 Zorgkosten Wmo -120 Kosten Participatie -449 Hogere rijksbijdrage BUIG 450 Totaal hogere lasten -1.500 Dekking vanuit circulaires Gemeentefonds: compensatie stelpost volumeontwikkeling Wmo, hogere rijksbijdrage voor loon- en prijsbijstelling beschut werk, verbetering loonkostensubsidie, re- integratiedienstverlening jongeren 369 Totaal effect -1.131 Jeugd De kostenstijging binnen de jeugdhulp wordt grotendeels veroorzaakt door loon- en prijsstijgingen. Voor loon- en prijsstijgingen is met het voorlopig OVA percentage 2027 van 3,96% gerekend en met een volumegroei van 2,5%. Dit is lager dan de landelijke stijging van de afgelopen jaren van 8% (bron: Improven). Ook lokaal blijft de druk op het jeugdbudget hoog. Het aantal cliënten stabiliseert, maar de kosten per traject nemen toe door intensievere zorg en hogere tarieven. Met de ingezette ombuigingsmaatregelen, zoals investeren in voorliggende ondersteuning via het CJG, regie op huishoudens met veel voorzieningen en het sturen op doelmatige inzet verwachten we dat de kosten minder sterk oplopen dan de autonome groei. Een deel van de jeugdhulpkosten is voor de gemeente slechts beperkt direct beïnvloedbaar.

We zien een stijging van complexe en intensieve zorgvragen, waarbij de verwijzing niet via de gemeentelijke toegang verloopt en de gemeente bovendien gebonden is aan wettelijke en regionale afspraken over de beschikbaarheid van zorg. Dit betreft onder andere de segmenten Jeugdbescherming en Jeugdreclassering (JB/JR), Crisis en Essentiële Functies. Met deze onderdelen is het realiseren van ombuigingen daardoor beperkter. Wmo 135 Voor de budgetten binnen de Wmo is uitgegaan van de landelijke trend zoals door de VNG in het prognosemodel Wmo wordt aangegeven. Door de betere aansluiting op voorzieningen vanuit de sociale basis (bijv. Odensehuis en Groepenhuis) wordt in toenemende mate passende ondersteuning gevonden waarbij het niet nodig is om een individuele maatwerkvoorziening in te zetten. Dit leidt tot een mindere stijging van de uitgaven dan in voorgaande jaren en maakt het mogelijk om ombuigingen in te vullen (zie ombuigingsparagraaf). Participatie en rijksbijdrage BUIG De bijstandsnormen zijn gekoppeld aan het minimumloon. Jaarlijks worden de minimumlonen geïndexeerd op 1 januari en 1 juli. De percentages voor 2027 zijn nog niet bekend. Er is gerekend met een stijging van 3,5%. De rijksbijdrage BUIG is om dezelfde reden naar boven bijgesteld. Ook binnen Participatie stijgt de begroting minder hard.

Het aantal werknemers met een loonkostensubsidie (LKS) stijgt en daarmee de beweging richting werk. Daarnaast is ook een daling in het aantal uitkeringen zichtbaar. Dit maakt het mogelijk om ombuigingen in te vullen (zie ombuigingsparagraaf). Dekking vanuit september- en meicirculaire De dekking zoals aangegeven in bovenstaande tabel is onderdeel van de uitkering Gemeentefonds en verantwoord op programma 0. De begroting 2027 van de centrumgemeentelijke middelen Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang is bijgesteld op basis van de laatste trends en ontwikkelingen en opgenomen in deze begroting. Deze wordt op regionaal niveau, zowel ambtelijk als bestuurlijk, afgestemd. Deze begroting is budgettair neutraal opgenomen onder taakveld 681 Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang. 136 Programma 7 Volksgezondheid en milieu Algemeen Programma 7 Volksgezondheid Volksgezondheid vormt de basis voor welzijn, participatie en brede welvaart. De vergrijzing, de ongelijke kansen op gezondheid en de veranderingen in leefstijl maken dat gezondheid blijvende aandacht vraagt. Een integrale aanpak en samenwerking tussen de verschillende partijen is nodig, met een verschuiving in focus van zorg en ziekte naar gezondheid en welzijn. Positieve Gezondheid en gezondheid in al het beleid is daarbij het uitgangspunt.

Een gezonde samenleving stelt mensen in staat regie te nemen en veerkrachtig te zijn. Wij stimuleren en activeren onze inwoners om te kiezen voor gezonde leefgewoonten die bijdragen aan gezond opgroeien en vitaal ouder worden. We zetten in op preventie, het creëren van een gezonde fysieke én sociale leefomgeving en verkleinen gezondheidsverschillen tussen bevolkingsgroepen, zodat iedereen de kans krijgt om in goede gezondheid te leven. Wij werken aan een gezonde en duurzame leefomgeving. Waarbij duurzaamheid prioriteit heeft en integraal wordt meegenomen in alle opgaven en werkzaamheden. Aangezien duurzaamheid iedereen aan gaat werken wij met inwoners en ondernemers samen om de duurzaamheidsdoelen te realiseren. Uitvoeringsagenda ‘Duurzaamheid’ Om uitvoering te geven aan de vastgestelde duurzaamheidsvisie, worden projecten uitgevoerd zoals opgenomen in de uitvoeringsagenda duurzaamheid 2027-2028. Deze projecten dragen minimaal bij aan de doelstellingen van één van de volgende vier pijlers: circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en energietransitie. Werken aan een gezonde leefomgeving Rijkswaterstaat (RWS) werkt aan de vervanging van oude geluidsschermen langs de A28. De nieuwe schermen dragen bij aan lagere geluidbelasting op de omgeving en de woningen.

Met een financiële bijdrage van de gemeenten kan een deel van de schermen hoger worden uitgevoerd dan wettelijk is vereist. Inhoud Dit programma omvat activiteiten die gericht zijn op een gezonde leefstijl, gezondheidszorg, milieu, duurzaamheid, integrale handhaving en vergunningverlening, afvalverzameling en reiniging, riolering en waterzorg, alsmede de gemeentelijke begraafplaats. Ontwikkelingen Volksgezondheid Nieuw regionaal gezondheidsbeleid In navolging van de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid (december 2025) vernieuwen we ons regionaal gezondheidsbeleid. In 2026 zijn we gestart met het proces om het huidige beleid te evalueren en de voorbereidingen te treffen voor een nieuwe nota, samen met de gemeenten in de regio Noord-Veluwe, Zeewolde en de GGD NOG. In 2027 krijgt het een vervolg met als resultaat nieuw regionaal gezondheidsbeleid. Het beleid wordt opgesteld in lijn met de Nota Sociaal Domein, de omgevingsvisie en de doelstellingen vanuit het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijn Akkoord). Aanvullend Zorg- en Welzijns Akkoord (AZWA) Om onze gezondheidsdoelen te halen en aanspraak te maken op overheidsgeld, werken we steeds intensiever samen in de regio. Het AZWA is de directe opvolger en versneller van het IZA (Integraal Zorgakkoord) en het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord).

Samen met de regio Noord-Veluwe en Zeewolde is in 2026 een regionale werkagenda AZWA opgesteld, waarin we de verplichte minimale afspraken (de zogenoemde basisfunctionaliteiten) voor zorg en welzijn hebben vastgelegd. Vanaf 2027 geeft onze gemeente lokaal én regionaal uitvoering aan de doelstellingen en acties vanuit de werkagenda, waaronder het realiseren van de basisfunctionaliteiten uit het akkoord. 137 Toekomstbestendige en integrale jeugdgezondheidszorg (0-18 jaar) Om de continuïteit van zorg voor kinderen en gezinnen te verbeteren, vormen we de huidige opgesplitste jeugdgezondheidszorg om naar één integrale organisatie voor 0 tot 18 jaar. Na regionale besluitvorming eind 2026 over de definitieve uitvoerder (de GGD of een private aanbieder), staat 2027 in het teken van een zorgvuldige voorbereiding en transitie. Hiermee borgen we een soepele start van de vernieuwde, doorlopende jeugdgezondheidszorg per 1 januari 2028. Borgen van suïcidepreventie binnen onze gemeentelijke taken Vanaf 2026 is het voorkomen van zelfdoding (suïcidepreventie) voor ons een nieuwe wettelijke taak, vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. In 2027 gaan we hier in regionaal verband en lokaal verder invulling aan geven. De nadruk ligt daarbij op het voorkomen van problemen, het regisseren van het netwerk en het verbeteren van de samenwerking met alle betrokken partijen.

Milieu Kaderrichtlijn Water (KRW) Er is landelijk veel te doen over de kwaliteit van oppervlaktewater en grondwater. Net als elders in Nederland is op de Veluwe sprake van een toenemende onbalans in de zoetwaterverdeling (periodiek te nat, te droog of te vies). Met name de chemische- en ecologische kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland voldoet niet aan de landelijke doelstellingen vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (2000). De tijd dringt, want in 2027 moeten alle EU-lidstaten voldoen aan de doelen die in deze richtlijn zijn gesteld. Dat geldt ook voor de Oostelijke Randmeren waar het gezuiverde afvalwater van de gemeenten Harderwijk, Ermelo en Putten op wordt geloosd (via rioolwaterzuiveringsinstallatie Harderwijk). Het halen van de doelen vanuit de KRW werd vooral gezien als een opgave voor de waterschappen en Rijkswaterstaat (waterbeheerders) en Provincies (strategisch beheer grondwater). Maar ook gemeenten hebben een verantwoordelijkheid. Door allerlei activiteiten van inwoners en bedrijven worden milieubelastende stoffen rechtstreeks in het milieu gebracht en via omwegen in het oppervlaktewater of grondwater terecht kunnen komen. Maar ook via afvalwater worden stoffen op de gemeentelijke riolering geloosd. Veel van deze stoffen worden niet door een rioolwaterzuivering verwijderd, waardoor ze alsnog in het milieu terecht komen.

De laatste paar jaar wordt er steeds meer aangedrongen op een bronaanpak waarbij ook gemeenten in beeld komen als bevoegd gezag voor lozingen door huishoudens en bedrijven op het gemeentelijk riool (de zogenaamde indirecte lozingen). Bovendien heeft Waterschap Vallei en Veluwe een aantal jaren terug het signaal afgegeven dat rioolwaterzuiveringsinstallatie Harderwijk aan de grens van de capaciteit zit. Ook rekening houdend met de verwachte toename van huishoudelijk afvalwater door de woningbouwopgave. Dit betekent dat er geen vergunningruimte meer is voor nieuwe/uitbreiding van grote bedrijfsmatige lozingen. Verbonden partijen • Afvalsturing Friesland N.V. • N.V.

Friesland Miljeu • GGD Noord- en Oost Gelderland (GGD NOG) • Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe • Omgevingsdienst Veluwe (ODV) • Warmtenetwerk Harderwijk • Zonnepark Harderwijk Beleidskaders • Omgevingsvisie Harderwijk 2040 • Grondstoffenplan "Van Afval naar Grondstof tot nadenken 2025-2030" • Duurzaamheidsvisie “De Duurzame Stad” 138 • Circulaire economie beleid “De Circulaire Stad” • Natuur- en Groenvisie “Harderwijk Natuurlijk Groen!” • Energietransitiebeleid “De Energieke Stad” • Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Riool, Water en Klimaatadaptatie (BURWKa) • Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Natuur en Groen (BUNG) • Beleid inpassing zonnepanelen • Beleidsnotitie begraven en cremeren Harderwijk • Zuiveringskring Afvalwaterketenplan WHEP 2015-2023 • Nota Volksgezondheid “Samen verder voor een Gezond Noord-Veluwe 2022-2025” • Nota Sociaal Domein ‘Samen doen wat nodig is’ • Regioplan Noord-Veluwe en Zeewolde (Integraal Zorg Akkoord) • Werkagenda AZWA regio Noord-Veluwe en Zeewolde (Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord) • Preventie- en Handhavingsplan NIX18 Taakvelden Programma 7 7.1 Volksgezondheid Portefeuillehouder(s): D.

Pool-Smit Domein: Mens & Maatschappij Wat willen we bereiken? Stimuleren van een gezonde leefstijl en bijdragen aan een gezonde leefomgeving We stimuleren alle inwoners om een actieve en gezonde leefstijl te hanteren door in te zetten op kansrijk/gezond opgroeien, vitaal ouder worden, een gezonde leefomgeving, terugdringen van gezondheidsachterstanden en het bevorderen van mentale gezondheid. Dit doen we onder andere door het stimuleren van gezonde keuzes (leefstijl) , het zo inrichten van de fysieke en sociale omgeving dat deze uitnodigt tot een gezonde en actieve leefstijl en deze ruimte biedt voor ontmoeten. We faciliteren de verschuiving van de focus op zorg en ziekte, naar het proactief bevorderen van gezondheid, preventie en welzijn. Dit doen wij door te kiezen voor een integrale benadering van gezondheid en te stimuleren dat gezondheid een plek krijgt in alle beleidsdomeinen. 139 Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren werkagenda AZWA regio Noord-Veluwe en Zeewolde Eind 2025 is het landelijke Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) vastgesteld om de zorg toekomstbestendig te houden. De focus verschuift hierbij van het behandelen van ziektes naar het proactief bevorderen van gezondheid, welzijn en zelfredzaamheid. Dit vraagt om een sterke samenwerking tussen het medische en sociaal domein, zodat we problemen zo vroeg mogelijk aan de voorkant voorkomen.

De basis van deze aanpak is het regionaal opbouwen van de 'basisfunctionaliteiten': een vast pakket aan ondersteuning dat in 2030 overal beschikbaar moet zijn. Om deze doelen te realiseren en aanspraak te maken op financiering, stelden we in 2026 met onze regiopartners een gezamenlijke werkagenda AZWA op. Hierin maakten we heldere afspraken over doelen, prioriteiten, financiën en verantwoordelijkheden. Vanaf 2027 geven we lokaal en regionaal actief uitvoering aan deze werkagenda. Specifiek beleid Uitvoeren Preventie- en Handhavingsplan NIX18 Met dit plan zetten we in op een combinatie van preventie en handhaving om te voorkomen dat jongeren onder de 18 jaar alcohol drinken en om alcoholverstrekking aan minderjarigen te voorkomen. Dit doen wij door het inzetten van handhavingsacties en preventieacties, zoals het nalevingsonderzoek NIX18 en het geven voorlichting aan ouders en jongeren over de effecten en risico's van alcohol. Regulier beleid Uitvoeren lokaal en regionaal gezondheidsbeleid We zetten in op de volgende thema’s en voeren diverse preventieprogramma’s en aanpakken uit. Kansrijk/gezond opgroeien: we stimuleren een gezonde en actieve leefstijl onder kinderen en jongeren en voeren de JOGG-aanpak uit. We stimuleren voor ieder kind een Kansrijke Start en geven uitvoering aan Nu Niet Zwanger en de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht (KnGG).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://harderwijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f115c406-82d9-4e03-95c3-b739a9065b2e?agendaItemId=b5ccc8dc-38d2-4c62-a48d-177b79008da1