CConstaterende datHarderwijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2027 - 2030

Commissie Mens & Maatschappij 5 november 2026, gemeente HarderwijkBij agendapunt: Begroting 2027-203081.289 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 10

• Uitvoering geven aan de economische onderdelen in de omgevingsprogramma’s en het regionaal programma bedrijventerreinen (RPW) • Uitvoeren winkeltijdenverordening (Verordening fysieke leefomgeving) • Uitvoeren en actualiseren marktverordening (Verordening fysieke leefomgeving) • Werken aan een toekomstbestendige binnenstad door uitvoering te geven aan de Binnenstadsvisie 2031 inclusief bijbehorend uitvoeringsprogramma • Ondersteunen van de samenwerking tussen de winkel- en horecaondernemers, het culturele aanbod, de evenementenorganisaties, Heerlijk Harderwijk en gemeente met als resultaat een professionele samenwerking in de binnenstad. Economische promotie van Harderwijk en Hierden en het gastheerschap in de gemeente door het continueren van de promotie en positionering van Harderwijk als een toeristische bestemming in binnen- en buitenland. • De merkidentiteit van de gemeente Harderwijk via Heerlijk Harderwijk blijven versterken om meer aandacht van ondernemers en investeerders te trekken, en de economische activiteit in de gemeente te vergroten. • Samen met de evenementenorganisatoren de gemeente Harderwijk evenementen verduurzamen, faciliteren en professionaliseren.

• Het versterken van het thema Hanze in gemeente Harderwijk door de samenwerking met de Hanzesteden en de activiteiten die ontstaan zijn in het Hanzejaar te continueren • De balans brengen in natuur en recreatie in het buitengebied van gemeente Harderwijk/op de Veluwe en in de binnenstad door spreiding en bezoekersmanagement. • Voorbereidingen treffen voor het jubileumjaar 2031, waarin gemeente Harderwijk 800 jaar stadsrechten viert en gaststad is voor de internationale Hanzedagen. We stellen een plan op voor de organisatie van dit bijzondere jaar, waarin historie, verbinding en internationale profilering samenkomen. Dit biedt kansen om de stad (inter)nationaal op de kaart te zetten, economische en culturele waarde te creëren en inwoners actief te betrekken. Werken aan het verbeteren van het vestigingsklimaat en aan toekomstbestendige bedrijventerreinen 56 • Uitvoeren van het Regionaal Programma Werklocaties • Dienstverlening richting ondernemers door actief accountmanagement • Uitgifte van bedrijfskavels • Samenwerking met ondernemers om het vestigingsklimaat te verbeteren, o.a. op het gebied van energietransitie, netcongestie, biodiversiteit, betekenisvol ondernemen en circulaire economie. Inhoud Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op behoud, ondersteuning, en uitbouw van het bestaande economisch potentieel. Hieronder vallen o.a.

bedrijventerreinen, binnenstad, winkelcentra, toerisme, werkgelegenheid, warenmarkten, exploitatie van gemeentelijke eigendommen, maar ook evenementen. Ontwikkelingen Het gaat goed met de economie van de gemeente Harderwijk. De gemeente Harderwijk heeft een aantrekkelijk vestigingsklimaat, onder andere door de ligging. Het aantal bedrijven en het aantal arbeidsplaatsen in gemeente Harderwijk is ook het afgelopen jaar gegroeid en we hebben een grote werkzame beroepsbevolking., Het vinden van personeel blijft een grote uitdaging. Er zijn zorgen over voldoende en geschikte ruimte om te ondernemen op de bedrijventerreinen. Er is meer vraag dan aanbod en er is nog maar een beperkt aantal nieuwe kavels uit te geven. Ondernemers kunnen in Harderwijk en Hierden in de toekomst moeilijker uitbreiden. Daarnaast gaat de circulaire economie ook meer ruimte vragen. Op de bedrijventerreinen speelt daarnaast het probleem van netcongestie. Het blijven versterken en faciliteren van de economie in de gemeente is daarom van belang. Belangrijke aandachtspunten zijn de werklocaties, de vrijetijdseconomie en de binnenstad. Gezamenlijk met ondernemers, regio, provincie en landelijke overheid, onderzoeken wij waar lokale en regionale maatregelen getroffen kunnen worden zodat wij een concrete bijdrage kunnen leveren aan de economie.

Verder richten we ons op het versterken van de toeristische infrastructuur, het bevorderen van spreiding van bezoekers, het stimuleren van meerdaags verblijf, en het ondersteunen van kwalitatieve, duurzame en lokaal verankerde evenementen. Hiermee leggen we een stevige basis voor een toekomstbestendige en gastvrije gemeente. Verbonden partijen n.v.t. Beleidskaders • Omgevingsvisie Harderwijk • Visie op een andere Binnenstad • Regionaal Programma Werklocaties • Programma Bouw & Infrastructuur onderdelen Economie (2026) en Detailhandel (2026) Taakvelden Programma 3 3.1 Economische ontwikkeling Portefeuillehouder(s): J. van Egmond 57 Domein: Stad & Omgeving Wat willen we bereiken? Het stimuleren van gezamenlijke initiatieven Dit taakveld is gericht op het creëren van een gunstig economisch klimaat voor de gemeente als geheel, door middel van strategische keuzes, samenwerking en door het stimuleren van projecten en initiatieven tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Wat gaan we ervoor doen? Samenwerken in de binnenstad Versterken samenwerking in de binnenstad i.s.m. de Binnenstadondernemers Harderwijk (BOH) en invulling geven aan accountmanagement voor ondernemers in de binnenstad.

Regulier beleid Wat willen we bereiken? Steviger dienstverlening aan ondernemers Versterken van de dienstverlening aan ondernemers Wat gaan we ervoor doen? Een verbindende rol spelen De inzet van accountmanagement. Wij onderhouden contact met ondernemers, stimuleren de onderlinge samenwerking tussen ondernemers en tussen gemeente en ondernemers . Dit doen we samen met de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, Binnenstadsondernemers Harderwijk (BIZ-BOH) en de vertegenwoordigers van de wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en). Regulier beleid Wat willen we bereiken? Stimuleren van innovatieve en duurzame ontwikkelingen Stimuleren van innovatieve en duurzame ontwikkelingen Wat gaan we ervoor doen? Werken aan de ambities van de Veluwe agenda De Veluwe Agenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. Wij werken gezamenlijk aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De projecten waar we aan mee blijven werken zijn de uniforme Bebording, Belevingsgebieden, Routebureau, Marketing en de Regiodeal voor de Veluwe Regulier beleid Wat willen we bereiken? Versterken economische bedrijvigheid Ontwikkelen van beleid ter versterking van de (sociaal) economische bedrijvigheid.

58 Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren binnenstadsvisie Uitvoering geven aan de Binnenstadsvisie 2031 op basis van het uitvoeringsprogramma en jaarlijkse evaluatie. Regulier beleid Programmaonderdeel Economie • Uitvoering geven aan Impact beweging Harderwijk • Aanpassen uitgifteprotocol naar betekenisvol ondernemen • Uitvoering geven aan Regionaal Programma Werklocaties • Onderzoek naar economische potentie Lorentz Haven Regulier beleid Uitvoeren jaarplan binnenstadsvisie Uitvoering van het jaarplan Binnenstadsvisie 2031 o.a. de gebiedsvisie Donkerstraat-Kloosterplein en leegstandsaanpak, versterken van de samenwerking en de vergroening in de binnenstad. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Versterken van regionale samenwerkingsverbanden Versterken van lokale, regionale en nationale samenwerkingsverbanden en structuren. 59 Verplichte beleidsindicatoren 3.1 Economische ontwikkeling Functiemenging: weerspiegelt verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Bron: CBS BAG/LISA De balans wonen - werken is al jaren stabiel. Gemeente Harderwijk heeft t.o.v. andere gemeenten meer banen. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Portefeuillehouder(s): M.

Heldoorn Domein: Stad & Omgeving Wat willen we bereiken? Bevorderen van de economische ontwikkeling van Harderwijk Dit taakveld richt zich op het verbeteren van de fysieke randvoorwaarden voor economische bedrijvigheid in de gemeente. Door het tijdig beschikbaar hebben of krijgen van bouwrijpe grond op bedrijventerreinen willen we een bijdrage leveren aan de verdere economische ontwikkeling van gemeente Harderwijk en het creëren van voldoende werkgelegenheid. Het taakveld heeft betrekking op grondexploitaties bedrijventerreinen daar waar taakveld 8.2 betrekking heeft op grondexploitatie van niet-bedrijventerreinen (woningbouw). Wat gaan we ervoor doen? Zorg dragen voor de verwerving, het beheer en de levering van bouwrijpe grond • Verwerving, productie en levering van bouwrijpe grond; • Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; • Aankopen, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken;

60 • Het uitgeven van bouwrijpe kavels voor bedrijfsvestiging; • Het opstellen van verkoopovereenkomsten; • Het onderzoeken van de financiële haalbaarheid van stedenbouwkundige plannen. Regulier beleid Ontwikkelen Lorentz III • Woonrijp maken openbaar gebied in de directe omgeving van uitgegeven bedrijfskavels; • Uitgifte bedrijfskavels. In 2027 worden naar verwachting 3 bedrijfskavels uitgegeven. Voor de uitgifte van de kavels wordt een vernieuwd uitgifteprotocol opgesteld en vastgesteld (planning 1e kwartaal 2027. In het vernieuwde protocol worden specifieke richtlijnen opgenomen die verder kijken dan alleen de directe grondopbrengsten. Voor kavels op Lorentz-Haven en Lorentz III vindt een selectie plaats via een puntensysteem op basis van vastgestelde criteria. Er wordt kritisch gekeken naar de economische en maatschappelijke meerwaarde van een bedrijf, waarbij thema's als de innovatieve of circulaire (maak)industrie (speerpuntsectoren), inclusief werkgeverschap en klimaatadaptie bepalend zijn. Specifiek beleid Ontwikkelen Lorentzhaven Start uitgifte bedrijfskavels, planning vanaf 2028. Specifiek beleid Uitgifte bedrijfskavels Tonsel en Sypel Uitgifte van de nog beschikbare bedrijfskavels binnen het bedrijventerrein Tonsel. Specifiek beleid Aanpakken netcongestie Specifieke aandacht heeft de netcongestie in het bijzonder voor grootverbruiksaansluitingen.

Deze zijn schaars en vaak niet beschikbaar. Dit zet de verkoop van kavels onder druk. Op landelijk, provinciaal, regionaal én lokaal niveau is gemeente Harderwijk ambtelijk en bestuurlijk in gesprek en hebben wij een trekkersrol in het hoofd bieden van netcongestie. Er is onder andere een coördinator netcongestie aangesteld en wethouder Heldoorn vertegenwoordigt de EHPZ-regio in de Energy Board. Regulier beleid 61 Verplichte beleidsindicatoren 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar Bron: LISA Het aantal (vestigingen van) bedrijven stijgt. De zakelijke dienstverlening is de grootste sector met vestigingen in gemeente Harderwijk, gevolgd door detailhandel/autohandel en gezondheidszorg. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Portefeuillehouder(s): J. van Egmond Domein: Stad & Omgeving Wat willen we bereiken? Ondersteunen van bedrijven en ondernemers Dit taakveld betreft de ondersteuning en dienstverlening door de gemeente aan bedrijven en ondernemers. Het betreft o.a. het faciliteren bedrijfsinvesteringszones en initiatieven vanuit de markt. Deze dienstverlening vanuit de gemeente is geen wettelijke taak, maar draagt bij aan de ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het volgende taakveld '3.4 Economische promotie', en met ‘3.1 Economische ontwikkeling’.

Wat gaan we ervoor doen? Een verbindende rol spelen Contact onderhouden met ondernemers en ondernemers onderling verbinden. Dit doen we samen met de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, Binnenstadsondernemers Harderwijk (BOH) en vertegenwoordigers van de wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en).

62 Regulier beleid Stimuleren en ondersteunen van de samenwerking in de binnenstad Stimuleren en ondersteunen van de samenwerking in de binnenstad o.a. door uitvoering van de BIZ Verordening en uitvoeringsovereenkomst. Het organiseren van structureel overleg met inhoudelijke thema's. Deelnemen aan gezamenlijk projecten ter versterking van de binnenstad. Specifiek beleid Organiseren weekmarkt(en) Stimuleren en ondersteunen van het behoud van de weekmarkt(en) in gemeente Harderwijk. Regulier beleid Een aanspreekpunt zijn Inzet van accountmanagers bedrijven als centraal aanspreekpunt voor initiatieven en vragen van ondernemers + procesbegeleiding rondom de verkoop en uitgifte van bedrijfskavels. Regulier beleid Samenwerken met andere partijen Samenwerking Meerinzicht en externe partijen onder andere t.b.v. het stimuleren arbeidsmarktparticipatie. Uitvoering geven aan het Regionaal Programma Werklocaties in samenwerking met de EHPZ-gemeenten Samenwerking met externe partners als Endura, Impact Harderwijk en Starterscollectief om ondernemers vooruit te helpen. Regulier beleid Organiseren van bijeenkomsten • Organiseren bijeenkomst voor (nieuwe) ondernemers • Organiseren bijeenkomsten voor ondernemers met als thema: impactvol ondernemen • Organiseren van de Bedrijvenontmoetingsdag i.s.m. BKH Specifiek beleid 3.4 Economische promotie Portefeuillehouder(s): W.

Mazier Domein: Stad & Omgeving 63 Wat willen we bereiken? Harderwijk op de kaart zetten Activiteiten die gericht zijn op het 'op de kaart zetten' van de gemeente zijn geen wettelijke taak, maar dragen wel bij aan de (verdere) ontwikkeling van de stad. Het versterken van gemeente Harderwijk als toeristische bestemming is geen doel op zich, maar een middel om bredere maatschappelijke en economische doelen te realiseren, waaronder economische vitaliteit, leefbaarheid, brede welvaart, duurzaamheid en regionale samenwerking. Wat gaan we ervoor doen? Versterken van de aantrekkelijkheid van de gemeente Harderwijk voor toeristen en recreanten • Versterken en positioneren van het toeristisch-recreatieve profiel van gemeente Harderwijk • Uitbouwen van het thema Hanze • Ondernemers betrekken bij marketingactiviteiten • Versterken van de stadsmarketing/stichting Heerlijk Harderwijk en de VVV • Continueren van de samenwerking met Hanzesteden Marketing en Visit Veluwe en versterken van het waterprofiel van gemeente Harderwijk door invulling te geven aan belevingsgebied Veluwe Kust Regulier beleid Uitvoeren bestemmingsmanagement op de Veluwe Door realisatie van fase 2 Ontvangstlocatie Veluwe in gemeente Harderwijk wordt optimaal uitvoering gegeven aan de doelstelling bestemmingsmanagement.

Waar in Fase 1 is ingezet op een optimaal gastheerschap voor fietsers, MTB’ers en auto’s, wordt in Fase 2 de focus gelegd op de wandelaars. Er komt een goede, herkenbare en iconische wandelverbinding in de vorm van een boomkronenpad, waardoor op een optimale manier de aansluiting op de routestructuur op de Veluwe wordt gerealiseerd. Even zo belangrijk is de versterking van de verbinding met de stad en de Veluwse kust. Aan de hand van diverse belevingsroutes, zoals Veluwse Kust en Veluws Verleden, is het doel om de bezoeker richting het water en de stad te brengen. Op deze manier gaat de ontvangstlocatie functioneren als een schakel tussen de Veluwe en de stad en het water. In 2027 werken we door aan fase 2 Ontvangstlocatie in Harderwijk, Er is een nieuwe projectleider aangesteld die het ontwerp voor het boomkroonpad zal brengen richting een definitief ontwerp. Het versterken van de verbinding tussen de ontvangstlokatie en de binnenstad is een apart project dat in 2027 ook een uitwerking gaat vinden. Specifiek beleid Professioneel beheren en onderhouden van de routenetwerken Beheer en onderhoud aantrekkelijke routenetwerken: we laten het beheer en onderhoud van de netwerken op een professionele manier door Routebureau Veluwe uitvoeren. De revisie van het fietsknooppunten netwerk is gestart en zal in 2027 afgerond worden.

Ook in 2027 blijven we werken aan aantrekkelijke routenetwerken. Regulier beleid 64 Opstellen nieuw beleid voor toerisme In het begin van 2027 stellen we het nieuwe toeristisch beleid vast als onderdeel van het programma Bouw en Infrastructuur. Hiermee maken we toekomstbestendige keuzes en bepalen we een duidelijke koers voor de toekomst. Met dit beleid positioneren we de gemeente Harderwijk stevig op de toeristische kaart, met een gezond evenwicht tussen leefbaarheid en levendigheid voor inwoners en bezoekers, faciliteren we initiatieven voor uitbreiding van de verblijfscapaciteit in de gemeente. Nieuw beleid Opstellen nieuw beleid voor evenementen Het programmaonderdeel Evenementen is afgerond in 2027. We gaan aan de slag met de uitvoeringsagenda (maatregelentabel), zodra die is vastgesteld. Nieuw beleid Versterken Hanze in Harderwijk Het versterken van het thema Hanze in gemeente Harderwijk door de samenwerking met de Hanzesteden en de activiteiten die ontstaan zijn in het Hanzejaar te continueren. Uitvoering geven aan het Perspectief Hanzesteden 2025-2030. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Viering Harderwijk 800 jaar Het plan met randvoorwaarden en kaders is opgesteld en vastgesteld door de raad. Er is een bedrag van 60 000 euro beschikbaar gesteld om een kwartiermaker aan te stellen. In 2027 zetten we de volgende stappen in de voorbereiding op de viering in 2031.

Onder leiding van de kwartiermaker wordt een participatietraject gestart om de betrokken partijen en inwoners bij de viering te betrekken. Daarnaast wordt een conceptprogramma opgesteld en wordt de organisatie voor 2031 verder vormgegeven. In de loop van 2027 worden de concept en vervolgens de uitgewerkte plannen, inclusief de bijbehorende begroting, ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. Wat gaan we ervoor doen? Proces opstarten Het proces rond de viering van 800 jaar Harderwijk betreft de volgende stappen: ambities en kaders bepalen, stakeholdersverkenning en participatie, verkenning thematiek, organisatievorm en governance bepalen, financiering en fondsenwerving, tijdspad bepalen. Proces is opgestart en loopt door in 2027.

Nieuw beleid Totaaloverzicht Programma 3 Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Primitieve | Primitieve | Primitieve | Primitieve begroting 2027 | begroting 2028 | begroting 2029 | begroting 2030 Baten TV31 | TV31 Economische | 116 | 240 | 208 | 208 | 208 | 208 ontwikkeling TV32 | TV32 Fysieke | 2.376 | 1.266 | 766 | 565 | 1.374 | 1.888 bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 | TV33 Bedrijvenloket | 50 | 45 | 46 | 46 | 46 | 46 en bedrijfsregelingen TV34 | TV34 Economische | 432 | 406 | 416 | 416 | 416 | 416 promotie Totaal Baten | 2.973 | 1.957 | 1.435 | 1.234 | 2.043 | 2.557 Lasten TV31 | TV31 Economische | -415 | -711 | -325 | -325 | -325 | -325 ontwikkeling TV32 | TV32 Fysieke | -563 | -1.266 | -766 | -565 | -1.374 | -1.888 bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 | TV33 Bedrijvenloket | -351 | -431 | -396 | -391 | -390 | -390 en bedrijfsregelingen TV34 | TV34 Economische | -648 | -857 | -740 | -676 | -676 | -675 promotie Totaal Lasten | -1.977 | -3.264 | -2.226 | -1.956 | -2.764 | -3.278 Onttrekkingen TV31 | TV31 Economische | 196 | 784 | 0 | 0 | 0 | 0 ontwikkeling TV34 | TV34 Economische | 0 | 60 | 60 | 0 | 0 | 0 promotie Totaal Onttrekkingen | 196 | 844 | 60 | 0 | 0 | 0 Stortingen TV31 | TV31 Economische | -200 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ontwikkeling TV34 | TV34 Economische | 0 | -500 | 0 | 0 | 0 | 0 promotie Totaal Stortingen | -200 | -500 | 0 | 0 | 0 | 0

Gerealiseerd resultaat | 992 | -964 | -731 | -722 | -721 | -721 Financiële analyse begroting 2027 ten opzichte van begroting 2026 Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2026 | Primitieve begroting 2027 | Primitief 2027 - Totaal 2026 Baten | 1.957 | 1.435 | -522 Lasten | -3.264 | -2.226 | 1.038 Onttrekkingen | 844 | 60 | -784 Stortingen | -500 | 0 | 500 Verschil | -964 | -731 | 233 65 Het resultaat van programma 3 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000) | Onderwerp | Bedrag afwijking | Verwijzing toelichting Onderhanden werken (regulier en budget neutraal) | 52 | 1 Doorberekende salariskosten | 122 | 2 Overige doorbelastingen | -13 | 3 Incidentele budgetten 2026 | 75 | 4 Diversen | -3 | 5 Totaal | 233 Toelichting op de financiële analyse 1. Onderhanden | Bepaalde budgetten die in 2025 niet (volledig) zijn benut, zijn vanuit de werken | Jaarrekening 2025 meegenomen naar de Begroting 2026. In de Begroting 2027 komen deze budgetten te vervallen en ontstaat een voordelig effect. 2. Doorberekende | Jaarlijks wordt de verwachte urenbesteding per taakveld opgevraagd. De salariskosten | geraamde salariskosten worden op basis van deze urenbesteding doorberekend. Voor 2027 leidt dit ten opzichte van 2026 tot een voordelig effect. 3. Overige | Naast salariskosten zijn er ook overige kostenposten die aan verschillende doorbelastingen | taakvelden worden doorberekend.

Voor 2027 leidt dit ten opzichte van 2026 tot een klein nadelig effect. 4. Incidentele | Dit betreft twee incidentele budgetten van in totaal € 75.000,- opgenomen in budgetten 2026 | 2026. Aangezien dit incidenteel was zorgt dit voor een voordeel in de begroting 2027 ten opzichte van de begroting 2026. 5. Diversen | Diverse kleine budgetwijzigingen hebben geleid tot een klein nadelig effect. 66 67 Programma 4 Onderwijs Algemeen Programma 4 Dit programma bevat de activiteiten op het gebied van onderwijs en volwasseneneducatie. In Harderwijk en Hierden werken gemeente en onderwijs nauw samen met alle partners op onder andere de beleidsterreinen jeugd, welzijn, veiligheid, gezondheid en sport om ontwikkelingen op elkaar aan te sluiten en de jeugd en volwassenen optimaal te ondersteunen. Een goed en breed aanbod van onderwijs vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de stad als woon- en werkgemeente. Inhoud Visie Onderwijs vormt. Het biedt alle Harderwijkers en Hierdenaren kansen om hun talenten zo goed mogelijk te ontwikkelen en te benutten. We richten ons samen met onze partners vooral op inwoners die meer aandacht nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen. We streven voor iedereen naar een passende deelname aan de maatschappij. Jeugd en Jongeren: een kansrijke start Gelijke kansen voor ieder kind vinden we belangrijk.

Samen met onderwijs en ketenpartners zetten we daarom in op een doorlopend ontwikkelingstraject binnen het (passend) onderwijs. Samen met de ketenparters werken we aan: • Het wegwerken van onderwijs- en (taal)achterstanden • Een naschools aanbod in de wijken, • Het tegengaan van verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten. De Stap naar de Toekomst: onderwijs en arbeidsmarkt Voor elke jongere streven we naar een passende afsluiting van de schooltijd: een startkwalificatie, een leer- werktraject naar de arbeidsmarkt of een zinvolle dagbesteding. We versterken hierbij de regionale functie van het beroepsgerichte onderwijs, zodat dit aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. Volwassenen: een leven lang ontwikkelen Ook na de schooltijd blijven inwoners leren. Ons streven is dat volwassenen hun basisvaardigheden, zoals taal- en rekenvaardigheden, kunnen blijven ontwikkelen. Ook richten we ons op bewustwording van het belang van toegankelijke informatie voor iedereen, zodat ook minder hoogopgeleide inwoners alle informatie tot hun beschikking hebben. De Basis: huisvesting Om deze ambities waar te maken, is een stevig fundament nodig. Wij hebben de wettelijke plicht en de ambitie om te zorgen voor voldoende, gezonde en adequate onderwijshuisvesting die de ontwikkeling van onze inwoners optimaal ondersteunt.

Ontwikkelingen Rijke schooldag (Brede School) Een veilige en ontwikkelrijke omgeving is belangrijk voor kinderen. Het vraagt meer dan alleen het onderwijs kan bieden om burgers van de toekomst op te leiden. Het leren van taal, rekenen e.d. moet gecombineerd worden met een aanbod gericht op techniek, natuur, sport, cultuur en gezondheid. Al jarenlang worden hier stappen in gezet met als doel gelijke ontwikkelkansen. Vanuit het Rijk groeit de aandacht voor het organiseren van een Rijke schooldag: een lokaal programma met activiteiten buiten de normale onderwijstijd. Hierbij is samenwerking in een lokale coalitie essentieel: school, gemeente en (maatschappelijke) organisaties. In de gemeente Harderwijk is al jaren aandacht voor een rijke schooldag met het naschools aanbod binnen het brede schoolbeleid. Sinds 2023 is er in heel gemeente Harderwijk een brede school aanbod. Kinderopvang als basisvoorziening De stelselherziening kinderopvang (bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders) treedt vanaf 2029 in werking. Vooruitlopend op deze herziening is dit onderwerp onderdeel van de verschillende overleggen die wij als gemeente hebben met de houders van de kinderopvang. De komende jaren zal dit onderwerp van gesprek blijven om ook in de toekomst voldoende opvangplekken in Harderwijk en Hierden te kunnen waarborgen.

68 Toezicht kinderopvang Voor de invulling van de wettelijke taak Toezicht en Handhaving Kinderopvang wordt voor 2027 in gesprek met de GGD toezichthouders kinderopvang op het toezicht in 2026 teruggeblikt en wordt het geëvalueerd. Knelpunten uit het toezicht worden als extra speerpunt in het toezicht opgenomen om hier in alle inspectieonderzoeken extra aandacht aan te schenken. Ook worden landelijke ontwikkelingen en nieuwe wetgeving in het nieuwe toezichtjaar opgenomen. Onderwijshuisvesting Integraal Huisvestingsplan In april 2023 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld. Deze bevat een uitvoeringsagenda voor nieuw te bouwen of te verbouwen schoolgebouwen vanaf 2024. Het IHP is in 2025 geüpdatet om een aantal (financiële) uitdagingen het hoofd te bieden. Inmiddels zijn de middelen voor de eerste projecten in het IHP beschikbaar gesteld. In 2027 hopen we voortgang te hebben geboekt in verschillende projecten die nu lopen. Dit doen wij door de planning van het IHP scherp na te leven. Wat is de stand van zaken in 2027? - De tijdelijke uitbreiding van de Veste met 1 unit is gerealiseerd. - De nieuwbouw van openbare Montessorischool Het Koraal wordt eind 2027 afgerond en wordt vanaf het nieuwe jaar in gebruik genomen. - Er is een duidelijk idee over de toekomst en huisvesting van nieuwkomersschool De Vlieger (i.r.t. de sluiting van het AZC in 2026).

- De bouw van een extra bouwlaag op Dok 19 is in volle gang. Geplande oplevering zomer 2028. - De renovatie van de gymzaal en de scholen aan het Vliepad is in volle gang. Geplande oplevering najaar 2028. - De uitbreiding van gezamenlijke schoolgebouw van Dominicus Savio en De Schakel aan de Vondellaan bevindt zich in de aanbestedings- en vervolgens ontwerpfase. - De nieuwbouw van de Alfons Ariëns en sporthal Stadsweiden bevindt zich in de aanbestedings- en vervolgens ontwerpfase. Hetzelfde geldt voor de renovatie van de naastgelegen Olijfboom. - De bouw van het Integraal Kind - en ExpertiseCentrum (IKEC) waar de Springplank en de Verschoorschool zich gaan vestigen, bevindt zich in de aanbestedings- en vervolgens ontwerpfase. Evaluatie doordecentralisatie De doordecentralisatie is in 2021 geëvalueerd. Het voorstel voor een extra bijdrage vanuit de gemeente voor eventuele (ver)nieuwbouw van de V(S)O-scholen, in verband met achterblijvende bekostiging vanuit het Rijk, is in november 2022 afgewezen. De volgende evaluatie staat gepland voor 2027. Juridische regeling In plaats van een extra bijdragen van de gemeente aan alle V(S)O-scholen voor eventuele (ver)nieuwbouw zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de nieuwbouw van het Morgen College en is in 2023 een regeling voorbereid waarvan alle doorgedecentraliseerde schoolbesturen gebruik kunnen maken in vergelijkbare situaties.

Landstede heeft in 2023 aangegeven geen gebruik meer te hoeven maken van deze regeling vanwege een verticale fusie van VMBO-MBO en daarmee is deze regeling niet meer van toepassing voor hen. De regeling staat nog wel open voor de andere schoolbesturen. Met de schoolbesturen vinden nog wel gesprekken plaats over de wijze van indexering. Een eventuele aanpassing hiervan zal uiterlijk in 2027 ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten Het is van belang dat de aanpak schoolverzuim een vervolg krijgt. Dat kan (zwaardere) problemen en uitval voorkomen. Leerlingzaken werkt daarom intensief samen met onderwijs, sociaal domein en diverse ketenpartners. Leerlingzaken draagt daarnaast bij aan doelen van flankerend beleid (zoals sociaal domein en veiligheid). Als een leerling voortijdig uitvalt, ondersteunt Leerlingzaken hen bij het maken van een vervolgstap. Dit geldt ook voor jongeren die (nog) geen startkwalificatie kunnen halen. Het beleid voor Leerlingzaken wordt regionaal geactualiseerd. Doorstroompunt / regionaal programma De eindleeftijd van de doelgroep waar het Doorstroompunt zich op richt is vanaf 1 januari 2026 uitgebreid tot 27 jaar (was 23 jaar). In het regionaal programma 2026-2029 worden doelen gekoppeld die de jeugdwerkloosheid tegengaan. Daarvoor zal het Doorstroompunt nog meer gaan samenwerken met het domein arbeid.

Basisvaardigheden en volwasseneducatie Vanaf 2025 werken we aan het uitvoeringsprogramma Aanpak Basisvaardigheden Harderwijk 2025-2028. Ook in 2027 ligt de nadruk op een wijkgerichte aanpak, volgens de koers van de Nota Sociaal Domein. Sinds 2021 is er meer aandacht voor ondersteuning van basisvaardigheden binnen gezinnen. Dit zien we terug in de programma´s de Bibliotheek op School, Thuis in Taal, de Peuterbieb en meer nadruk op het gezin binnen de Voorleesexpres. Eind 2026 eindigt het programma Thuis in Taal. Er is vanaf half 2026 extra budget beschikbaar gesteld aan de bibliotheek NW Veluwe. De wens ligt om meer nadruk te leggen op ondersteuning van basisvaardigheden binnen de gebieden van onderwijs, welzijnswerk, arbeidsmarkt en gezondheid. In september 2025 is het convenant Basisvaardigheden ondertekend door de gemeenten Harderwijk, Ermelo, Nunspeet en Putten, Landstede, Toptaal en de welzijnsorganisaties. Hiermee werken we de komende jaren aan een gezamenlijke, stevige keten ter ondersteuning van basisvaardigheden. Verbonden partijen n.v.t.

Beleidskaders • | Wet op het primair onderwijs • | Wet op het voortgezet onderwijs 2020 • | Wet educatie en beroepsonderwijs • | Wet op de expertisecentra • | Wet Kinderopvang • | Wet van school naar duurzaam werk • | Leerplichtwet, ambtsinstructie • | Beleidsplan Leerlingzaken 2016-2020 • | Beleids- en afsprakenkader RMC 2017-2020 • | Regionaal programma 2026-2029 • | Notitie OAB beleid 2019-2022 • | Brede schoolbeleid Harderwijk 2022-2029 • | Regioplan Basisvaardigheden 2024-2027 • | Uitvoeringsprogramma aanpak Basisvaardigheden 2025-2028 • | Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Harderwijk 2022 Taakvelden Programma 4 4.1 Openbaar basisonderwijs Portefeuillehouder(s): | J. van Egmond Domein: | Mens & Maatschappij 69 70 Wat willen we bereiken? Waarborgen van de continuïteit van het openbaar primair en voortgezet onderwijs Zorgen dat er voldoende openbaar onderwijs aanwezig en toegankelijk blijft in gemeente Harderwijk en dat de huisvesting op orde is. Wat gaan we ervoor doen? Toezicht openbaar onderwijs • Beoordeling op de begroting, jaarrekening, accountantsverklaring en het jaarverslag. • Toezicht houden op het openbare karakter van het door stichting Aurora Onderwijsgroep te verzorgen onderwijs. • Benoeming van leden van de Raad van Toezicht. • Instemmen met voorstellen tot wijziging van de statuten.

• In regionaal verband wordt er toezicht uitgeoefend op de stichting Aurora Onderwijsgroep. Hiervoor vindt twee keer per jaar in regionaal verband overleg plaats met de onderwijsbesturen, dit wordt het Coördinatiepunt genoemd. Regulier beleid 4.2 Onderwijshuisvesting Portefeuillehouder(s): J. van Egmond Domein: Mens & Maatschappij Wat willen we bereiken? Verduurzamen onderwijshuisvesting Verbeteren van het binnenklimaat van de bestaande schoolgebouwen in het (speciaal) basisonderwijs. De subsidieregeling binnenklimaat is per 1 januari 2026 opengesteld. Specifiek, bepaalde scholen komen hiervoor in aanmerking. Hierbij is aandacht voor het realiseren van een gezond binnenklimaat voor het welbevinden van de kinderen, leerkrachten en personeel. Wat gaan we ervoor doen? Uitvoering geven aan de routekaart Duurzaamheid Met de ombuigingen heeft de raad besloten om terug te gaan naar kwaliteitsniveau 1, wat nog altijd een gedegen kwaliteitsniveau is. Dit zal impact hebben op duurzaamheid. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Verzorgen van adequate huisvesting voor het onderwijs Zorgdragen voor adequate, duurzame, gezonde huisvesting van het (speciaal) basisonderwijs, waarbij de komende jaren de uitvoering van de projecten uit het IHP plaatsvindt.

71 Wat gaan we ervoor doen? Toezicht en grip houden op de ontwikkelingen rondom onderwijshuisvesting Dit betreft de volgende werkzaamheden : • Uitvoeren projecten IHP • Actueel houden IHP • Tweejaarlijks leerling-prognoses verwerken; • Jaarlijks ruimteverdeling maken met toestemmingen verhuur; • Beoordelen jaarlijkse aanvragen huisvestingsprogramma; • Periodiek schouwen van de gebouwen; • Doordecentralisatie voortgezet (speciaal)onderwijs: beoordelen verantwoordingen en meerjareninvesteringsplannen en vijfjaarlijks evalueren; • Kennis nemen van bouwplannen in relatie tot adequate huisvesting / kwaliteitsverbetering. Regulier beleid Jaarlijks de doorcentralisatiegelden verhogen Voortgezet (speciaal) onderwijs: De doordecentralisatiegelden worden sinds 2023 jaarlijks met 1,75% verhoogd in plaats van 1% op basis van de bepalingen in de doordecentralisatieovereenkomst. Specifiek beleid Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan (IHP) Met de vaststelling van het IHP is de uitvoeringsagenda vast komen te staan. De eerste middelen zijn beschikbaar gesteld en jaarlijks wordt een nieuw project gestart. Naast deze start van de voorbereidingen voor nieuwbouw van enkele scholen, wordt ook uitvoering gegeven aan een subsidieregeling voor het binnenklimaat voor de wat oudere gebouwen. In maart 2025 heeft de gemeenteraad een herijking van het IHP vastgesteld.

De genoemde projecten in dit herijkte IHP zijn breed gedragen door de schoolbesturen en de gemeente. De regeling voor aanvullende financiering voor doorgedecentraliseerde schoolbesturen heeft op de korte termijn nog geen financiële gevolgen. Eventuele aanvragen in 2026 leiden tot een begrotingsafweging die gevolgen kan hebben vanaf 2027. Nieuw beleid 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken Portefeuillehouder(s): J. van Egmond Domein: Mens & Maatschappij Wat willen we bereiken? Deelname aan peuterspeelwerk bevorderen Samen met onze partners in de opvang en zorg stimuleren we dat zo veel mogelijk peuters naar de peuteropvang gaan, zodat alle kinderen de mogelijkheid krijgen om een goede en kansrijke start te maken op de basisschool. 72 Wat gaan we ervoor doen? Zorgen voor aanbod voorschoolse educatie voor peuters Zorgen voor voldoende en gespreid aanbod voorschoolse educatie aan peuters tussen 2 en 4 jaar wonende in gemeente Harderwijk. Voorschoolse educatie is van groot belang, omdat het een effectieve manier is om de ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren en kansenongelijkheid te verkleinen. Het bereidt kinderen met een risico op een (taal)achterstand beter voor op de basisschool, vergroot hun taal- en rekenvaardigheden en zorgt voor een soepelere overgang naar het basisonderwijs.

Regulier beleid Zorg dragen voor adequate kinderopvang Dit betreft de volgende werkzaamheden: • Uitvoeren en monitoren Subsidieregeling Peuteropvang en voorschoolse educatie; • Inspecteren en handhaven van de Wet Kinderopvang; • Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang Regulier beleid Bevorderen toeleiding peuters voorschoolse educatie • Via Icare • Via welzijnsorganisatie Zorgdat • Via de bibliotheek Regulier beleid Wat willen we bereiken? Kwetsbare jongeren begeleiden Jongeren in een kwetsbare positie worden doorgeleid naar zorg, arbeidsmarkt of dagbesteding. Wat gaan we ervoor doen? Stimuleren vroegsignalering Stimuleren van vroegsignalering en samenwerking in het kader van passend onderwijs ten behoeve van o.a. onderwijs-jeugdzorg arrangementen. Het is belangrijk om zo vroeg mogelijk te herkennen wanneer een kind extra ondersteuning nodig heeft. Dit kan zijn op het gebied van leren, gedrag of sociaal-emotionele ontwikkeling. Het vroegtijdig signaleren van deze behoeften is de eerste stap. Hierover zijn we in gesprek met de samenwerkingspartners, volgen hierbij de regionale ontwikkeling op onderwijs jeugd arrangementen en dit nemen we mee in het preventieve aanbod in de sociale basis. De tweede stap is om vervolgens intensief samen te werken.

Deze samenwerking vindt plaats tussen verschillende partijen, zoals scholen (passend onderwijs), ouders, partners in de sociale basis en de jeugdhulp. Het doel hiervan is om gezamenlijk passende ondersteuning te bieden die aansluit bij de behoeften van het kind en positief bijdraagt aan de ontwikkelingen van het kind. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Laaggeletterdheid verminderen Ondersteuning bieden op het gebied van taalontwikkeling en basisvaardigheden, o.a. gefinancierd vanuit de Wet educatie beroepsonderwijs. Dit door het inzetten van taaltrajecten bij taalschool Toptaal. Tevens het uitvoeren van laagdrempelige projecten, o.a. door het Taalhuis, vaak in samenwerking met onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties. 73 Wat gaan we ervoor doen? Implementeren programma en aanpak laaggeletterdheid Dit betreft het volgende: • De implementatie van het uitvoeringsprogramma aanpak Basisvaardigheden gemeente Harderwijk 2025-2028. • In 2027 ligt de focus op het versterken van het maatschappelijke netwerk op het onderwerp basisvaardigheden. Vanuit het Taalhuis worden partners ondersteund om meer aandacht te hebben voor basisvaardigheden binnen hun bestaande dienstverlening.

Specifiek beleid Wat willen we bereiken? Passend onderwijs bieden Ervoor zorgen dat kinderen een zo normaal mogelijke ontwikkeling doormaken die past bij hun intellectuele capaciteiten en dat zij eventuele achterstanden in (taal)onderwijs zo snel mogelijk wegwerken. Wat gaan we ervoor doen? Indicaties stellen en voorlichting geven over taalachterstanden • Het zo vroeg mogelijk laten indiceren van een kind met een risico op een taalachterstand; • Ouders uitleggen waarom een goede taalontwikkeling zo belangrijk is, en laten zien welke ondersteuning er is voor hun kind en het gezin (zoals de peuteropvang of de Voorleesexpress). Regulier beleid Organiseren groepen voor taalstimulering en de VoorleesExpress Groepen taalstimulering voor (groot)ouder en kind, voor kinderen in de leeftijd van 6 maanden tot 2 jaar. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van de VoorleesExpress voor taalstimulering van kinderen in de leeftijd van 2 tot 8 jaar. Regulier beleid Aanbieden van extra taalonderwijs Het laten geven van extra (taal)onderwijs aan leerlingen van het basisonderwijs in de zogenaamde schakelklassen. Regulier beleid Stimuleren van betrokkenheid van de ouders Het op verschillende manieren stimuleren van ouders om betrokken te raken en te blijven bij de (school)ontwikkeling van hun kinderen.

Regulier beleid Stimuleren van de samenwerking tussen verschillende kindvoorzieningen Stimuleren van de samenwerking tussen de kinderopvang, peuteropvang, basisscholen en voortgezet onderwijs ter ondersteuning van een goede doorgaande ontwikkellijn van het kind. Een doorgaande leerlijn versterkt de kwaliteit van het onderwijs, waarin de brede ontwikkeling van elk kind — cognitief, sociaal en emotioneel — centraal staat. Een warme overdracht van informatie bij de overgangen is hierbij van groot belang, zodat belangrijke informatie over de ontwikkeling van het kind en gezin niet verloren gaat. 74 Regulier beleid Uitvoeren leerlingenvervoer Het uitvoeren en doorontwikkelen van het leerlingenvervoer. Door de regionale samenwerking hebben we de afgelopen twee jaren verbeteringen doorgevoerd in het uitvoeringsproces en we blijven regionaal bouwen aan een steeds betere uitvoering. In 2027 actualiseren we de Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Harderwijk 2022. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Vroegtijdig schoolverlaters vooruit helpen Zoveel mogelijk voortijdig uitgevallen jongeren keren terug naar onderwijs of gaan werken.

Wat gaan we ervoor doen? Registreren, monitoren, doorgeleiden en activeren van jongeren zonder diploma Het registreren, monitoren, doorgeleiden en activeren van jongeren zonder startkwalificatie en jongeren afkomstig van het Praktijk-, Voortgezet speciaal- en Entree onderwijs tot 27 jaar richting onderwijs, arbeidsmarkt en/of gemeentelijke voorzieningen, trajecten (sluitend vangnet) bij Meerinzicht Domein Sociaal. Regulier beleid Uitvoeren taken als gastgemeente van het Doorstroompunt Het uitvoeren van taken als gastheergemeente leerplicht/Doorstroompunt, Doorstroompunt contactgemeente en het regionaal programma, deels uitgevoerd door Meerinzicht Domein Sociaal. Regulier beleid Wat willen we bereiken? Zoveel mogelijk leerlingen behalen hun diploma Zoveel mogelijk leerlingen verlaten het onderwijs met tenminste een startkwalificatie (havo, vwo of mbo niveau 2). Wat gaan we ervoor doen? Handhaven van de leer- en kwalificatieplicht Het controleren en handhaven van de leerplicht (van 5 tot en met 15 jaar) en de kwalificatieplicht (16- en 17 jarigen) door Meerinzicht Domein Sociaal.

Regulier beleid Activiteiten organiseren voor (potentiële) schoolverlaters Het voorkomen en tegengaan van voortijdig schoolverlaten door middel van diverse activiteiten gericht op groepen jongeren en op individuele (potentieel) voortijdig schoolverlaters door Meerinzicht Domein Sociaal en welzijns- en sportorganisaties. Specifiek beleid Streven naar versterking koppeling tussen onderwijs en arbeidsmarkt Versterking van het onderwijs en een doorlopende leerlijn onderwijs-arbeidsmarkt. 75 Regulier beleid Invoeren nieuwe werkwijze vrijstellingen leerplicht Invoeren nieuwe werkwijze vrijstellingen leerplicht (psychische/medische gronden). Specifiek beleid Verplichte beleidsindicatoren 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken Absoluut verzuim per 1.000 inwoners Bron: DUO/Ingrado Het aantal absoluut verzuimers is iets aan het stijgen maar ligt nog steeds ver onder het landelijk gemiddelde.

76 Relatief verzuim per 1.000 inwoners Bron: DUO/Ingrado Het relatief verzuim in gemeente Harderwijk is de afgelopen jaren gestegen maar ligt nog onder het landelijk gemiddelde en is vergelijkbaar met gemeenten van dezelfde omvang. Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie Bron: DUO/Ingrado Het percentage VSV in Harderwijk en Hierden ligt iets boven het landelijk gemiddelde. Een groot deel van deze jongeren gaat aan het werk. Dit is een trend die we al enkele jaren zien in Harderwijk. Het percentage werkeloze jongeren ligt onder het landelijk gemiddelde (zie grafiek percentage werkloze jongeren) .

Facultatieve beleidsindicatoren 4.3 Onderwijsbeleid en leerling zaken Percentage werkloze jongeren in de leeftijd van 16-22 jaar Bron: CBS Het percentage werkeloze jongeren in gemeente Harderwijk blijft sinds 2021 stabiel en ligt onder het landelijk gemiddelde. Totaaloverzicht Programma 4 Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Primitieve | Primitieve | Primitieve | Primitieve begroting 2027 | begroting 2028 | begroting 2029 | begroting 2030 Baten TV42 | TV42 | 317 | 509 | 299 | 312 | 336 | 368 Onderwijshuisvesting TV43 | TV43 Onderwijsbeleid | 2.955 | 3.566 | 3.042 | 3.042 | 3.042 | 3.042 en leerlingzaken Totaal Baten | 3.272 | 4.075 | 3.341 | 3.354 | 3.378 | 3.409 Lasten TV41 | TV41 Openbaar | -191 | -208 | -217 | -214 | -213 | -213 basisonderwijs TV42 | TV42 | -3.780 | -4.044 | -3.722 | -3.914 | -4.225 | -4.337 Onderwijshuisvesting TV43 | TV43 Onderwijsbeleid | -4.547 | -5.139 | -4.717 | -4.694 | -4.690 | -4.693 en leerlingzaken Totaal Lasten | -8.518 | -9.391 | -8.656 | -8.822 | -9.129 | -9.243 Onttrekkingen TV42 | TV42 | 10 | 134 | 36 | 139 | 445 | 26 Onderwijshuisvesting Totaal Onttrekkingen | 10 | 134 | 36 | 139 | 445 | 26 Stortingen TV42 | TV42 | -57 | -54 | -15 | -12 | -12 | -12 Onderwijshuisvesting Totaal Stortingen | -57 | -54 | -15 | -12 | -12 | -12 Gerealiseerd resultaat | -5.293 | -5.236 | -5.295 | -5.342 | -5.318 | -5.820 77 Financiële

analyse begroting 2027 ten opzichte van begroting 2026 Bedragen x €1.000 Exploitatie | Begroting 2026 | Primitieve begroting 2027 | Primitief 2027 - Totaal 2026 Baten | 4.075 | 3.341 | -733 Lasten | -9.391 | -8.656 | 735 Onttrekkingen | 134 | 36 | -98 Stortingen | -54 | -15 | 38 Verschil | -5.236 | -5.295 | -59 Het resultaat van programma 4 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000) | Onderwerp | Bedrag afwijking | Verwijzing toelichting Onderhanden werken | 3 | 1 Kapitaallasten | 169 | 2 Doorberekende salariskosten | -45 | 3 4.2 | Verzekering schoolgebouwen | 44 | 4 4.2 | Huisvestingskosten voortgezet onderwijs | -48 | 5 4.2 | Huisvestingskosten basisonderwijs | -58 | 6 4.3 | Vervoer schoolzwemmen | -74 | 7 4.3 | Leerlingenvervoer | -18 | 8 Diversen | -32 | 9 Totaal | -59 Toelichting op de finaniële analyse Bepaalde budgetten die in 2025 niet (volledig) zijn benut, zijn vanuit de 1. Onderhanden werken | Jaarrekening 2025 meegenomen naar de Begroting 2026. In de Begroting 2027 komen deze budgetten te vervallen en ontstaat een voordelig effect. .Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa 2. Kapitaallasten | en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden/programma's en hebben voor dit programma een voordelig effect. Jaarlijks wordt de verwachte urenbesteding per taakveld opgevraagd.

De 3. Doorberekende | geraamde salariskosten worden op basis van deze urenbesteding salariskosten | doorberekend. Voor 2027 leidt dit ten opzichte van 2026 tot een nadelig effect. 4. Verzekering | Vanwege vernieuwde polisvoorwaarden dalen de kosten in 2027. schoolgebouwen De doordecentralisatiegelden (DDC-gelden) worden berekend op basis van 5. Huisvestingskosten | het aantal leerlingen. Vanwege de verwachte stijging van het aantal voortgezet onderwijs | leerlingen in 2027, stijgen de bijdragen aan de scholen voor voortgezet onderwijs. Voor dekking van het IHP is de OHBA-reserve beschikbaar. De start van de 6. Huisvestingskosten | bouw van enkele scholen zal later zijn dan in het IHP 2025 is voorzien. basisonderwijs | Hierdoor is dekking vanuit de reserve voor een lager bedrag nodig dan voorzien. 78 79 7. Vervoer schoolzwemmen Vanuit de ombuigingen is de interne doorbelasting voor schoolzwemmen bijgesteld, met als gevolg hogere kosten voor schoolzwemmen. 8. Leerlingenvervoer Het budget voor leerlingenvervoer via Viavé is geïndexeerd op basis van de prognose vanuit de gemeente Elburg. 9. Diversen Diverse kleine budgetwijzigingen hebben geleid tot een klein voordelig effect.

80 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Algemeen Programma 5 Harderwijk en Hierden zijn een sportieve en creatieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is om te sporten, te bewegen en te genieten van kunst en cultuur. Door inwoners de mogelijkheid te bieden mee te doen aan sportieve en culturele activiteiten willen wij de gezondheid, verbondenheid, betrokkenheid en participatie in de Harderwijkse samenleving vergroten. Wij activeren alle inwoners voor een actieve en gezonde leefstijl, iedereen doet mee We willen blijvend sport- en beweeggedrag van alle inwoners stimuleren en waar mogelijk intensiveren. Motivaties voor inwoners kunnen zijn: ontspanning, presteren, maar ook ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. Inwoners moeten zich veilig voelen en ongeacht hun achtergrond kunnen sporten en bewegen. We zetten in op bewustwording, zodat iedereen met plezier kan sporten en bewegen op zijn of haar eigen niveau. Wij ondersteunen vitale en sterke sport- en beweegclubs Wij streven er naar om een breed netwerk van zowel sportverenigingen als -aanbieders te faciliteren en te onderhouden. Daarnaast is er specifiek voor sportverenigingen het streven om deze op organisatiekracht te versterken. En worden verenigingen gestimuleerd om (indien mogelijk en gewenst) zich te ontwikkelen tot een vitale sportvereniging.

Wij faciliteren passende en voldoende sportvoorzieningen In de gemeente Harderwijk willen we voldoende uitnodigende sport- en beweegvoorzieningen beschikbaar stellen. Hiermee wordt een breed aanbod van sport en bewegen mogelijk gemaakt, zowel binnen, buiten, als in de openbare ruimte. Wij nodigen inwoners uit om mee te doen aan kunst- en cultuuruitingen Kunst en cultuur verbinden mensen met elkaar. Door cultuur kunnen mensen elkaar ontmoeten, samenwerken aan een gemeenschappelijk doel en nieuwe dingen ontdekken. Dat geldt voor iedereen: jong en oud, met of zonder beperking, met iedere achtergrond. Kunst en cultuur maken de openbare ruimte afwisselend en geven gemeente Harderwijk een eigen gezicht. Daarmee maken ze de stad aantrekkelijk voor bezoekers van buiten, voor bedrijven en nieuwe inwoners en dragen ze bij aan de plaatselijke economie. Wij ondersteunen en stimuleren culturele instellingen en initiatieven Met subsidies en het bevorderen van samenwerking ondersteunen we de culturele instellingen, zodat zij hun aanbod goed kunnen afstemmen op inwoners en bezoekers van de gemeente Harderwijk. Met Stad als Podium bieden we een unieke manier om inwoners van podiumkunsten te laten genieten. De culturele instellingen richten zich ook op de doelstellingen uit de Nota Sociaal Domein door die mensen te bereiken die niet zo snel meedoen aan kunst en cultuur.

Zij verzorgen cultuureducatie, op school en daarbuiten. De bibliotheek vervult daarnaast een belangrijke taak bij het terugdringen van laaggeletterdheid en het vergroten van leesvaardigheid en digitale zelfredzaamheid. Inhoud Het programma omvat de ontwikkelingen op het gebied van cultuur, recreatie en sport. Ontwikkelingen De indexatie van de subsidies loopt de afgelopen jaren achter bij de stijgende kosten waarmee organisaties te maken hebben. In de afgelopen jaren hebben organisaties te kampen gehad met extreme loon- en prijsstijgingen. Hierdoor is een disbalans ontstaan tussen de compensatie voor lonen en prijzen vanuit de gemeente en de werkelijke lastenstijgingen als gevolg van CAO ontwikkelingen en prijsstijgingen bij de organisaties. Ook een eventuele wens tot Fair pay kan hierbij een rol spelen. Het voorstel zal gedaan worden om de indexatie systematiek te wijzigen naar 75% loon en 25% prijs, dit geeft een reëler indexatiepercentage. Hierover zal een besluit moeten worden genomen en dit zal jaarlijks moeten worden beoordeeld. Voor de gesubsidieerde instellingen is het namelijk niet of nauwelijks mogelijk om te bezuinigen op loon- of overige kosten. De relatieve teruggang in subsidie zal leiden tot een vermindering in het programma van deze instellingen.

81 Ontwikkelingen sportaccommodaties Bij een aantal wijken loopt de renovatie of nieuwbouw van de sportaccommodatie mee met het IHP Onderwijs. Dit betekent dat de gymzaal Vliepad gerenoveerd wordt en er nieuwbouw van een sporthal gaat plaatsvinden in Stadsweiden. Het is wenselijk in te zetten op een Integraal Huisvestingsplan voor Sport en Bewegen, om zo ook toekomstgericht te beoordelen wat de benodigde capaciteit is voor de sportaccommodaties. Hierdoor kan er gerichter een afweging gemaakt worden in relatie tot het Meerjaren Onderhouds Plan voor de sportaccommodaties in samenspraak met het IHP Onderwijs. Nieuw sportbeleid In 2026 loopt de huidige sportbeleidsnota 2023-2026 'bewegen doen we samen' af en inmiddels is een start gemaakt met de evaluatie, zodat er vooruit gekeken kan worden naar de ambities voor een nieuwe nota vanaf 2027. Hierin zullen we samen optrekken met de Nota Sociaal Domein, de omgevingsvisie, de regio en de doelstellingen vanuit het AZWA (Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord). Inzet van buurtsportcoaches (Brede Regeling Combinatiefuncties) De samenwerking met GA! Harderwijk wordt verder voortgezet en doorontwikkeld. Jaarlijks worden afspraken gemaakt en verantwoord volgens de bestaande subsidiestructuur.

Vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen Cultuurkust, Zorgdat, Educare en Landstede subsidie voor inzet op het gebied van cultuur, buurtsportwerk, (speciaal) onderwijs in combinatie met sport. Door de samenwerking met Landstede worden er veel studenten ingezet. Regiovisie op het gebied van sporten en bewegen In de regio Noord-Veluwe wordt samengewerkt op een aantal onderwerpen. Er is in 2026 een regionale sportagenda opgesteld, die de komende jaren verder uitgewerkt wordt. Deze agenda bestaat uit; - de regionale positionering van sport en bewegen in het sociaal domein (samenwerking o.a. vanuit het AZWA), - regionale coördinatie op aangepast sporten, - Regionaal Platform voor verenigingsadvisering - Duurzaam (regionaal) gebruik van sportaccommodaties. Beweegvriendelijke en gezonde openbare ruimte In samenwerking met Athlos zijn er een aantal beweegroutes uitgezet in de stad voor wandelen of hardlopen. De komende jaren wordt meer aandacht besteed aan activatie van de beweegroutes en andere bestaande sport- en beweegvoorzieningen. Ook wordt er steeds meer aan de voorkant meegedacht bij ruimtelijke plannen voor een gezonde en beweegvriendelijke omgeving. Faciliteren podiumkunsten Na kaderstelling door de raad heeft de gemeente gekozen om met Bouw & Infrapark te onderhandelen over het verbeteren van theater het Garnizoen.

Als deze onderhandelingen succesvol zijn, kan in 2027 begonnen worden met de realisatie van de verbeteringen die Stad als Podium in staat stellen om professionele theatervoorstellingen en andere podiumkunsten nog beter en voor een breder publiek aan te kunnen bieden. Kunst- en Cultuurbeleid 2022-2025 In 2026 is begonnen met het evalueren van de beleidsperiode 2022-2025. De uitkomsten worden gebruikt om vooruit te kijken naar de ambities voor een nieuwe cultuurnota vanaf 2027. Landelijke ontwikkelingen, afspraken met de regio, de Nota Sociaal Domein en de Omgevingsvisie worden betrokken bij het tot stand komen van nieuw beleid. Tot slot blijft de samenwerking tussen de culturele instellingen een speerpunt. Cultuureducatie De activiteiten op het gebied van cultuureducatie richten zich op een gevarieerd aanbod, verspreid over een groot aantal disciplines, en een doorgaande leerlijn voor cultuureducatie in het primair onderwijs. Cultuursubsidies inzetten voor sociale beleidsdoelen Met ingang van 2019 ontvangt een aantal culturele instellingen een beperkte subsidie met als doel dit in te zetten voor het bereiken van beleidsdoelen die samenhangen met het sociaal domein.

Bibliotheek Noordwest Veluwe Door middel van een aanpassing in de Bibliotheekwet is de huidige bevorderingstaak van provincies en gemeenten vanaf 2025 omgezet in een verplichting om ervoor te zorgen dat de toegang tot de openbare bibliotheek wordt gewaarborgd. De gevolgen hiervan zijn in 2026 in kaart gebracht en vormen de basis voor de ambities voor 2027. Samenwerking Binnen de regio Noord-Veluwe wordt samengewerkt op het gebied van cultuur en erfgoed binnen het Cultuur- en Erfgoedpact. De basis hiervoor is een subsidieregeling van de Provincie Gelderland. Dit heeft geresulteerd in afspraken over gezamenlijk cultuuraanbod voor de periode 2025-2028. Daarnaast wordt vanuit deze regio een eenmalige subsidie van de Provincie Gelderland ingezet ter versterking van de culturele en erfgoed-infrastructuur. Erfgoed In 2026 is een erfgoedvisie opgesteld, waar onroerend erfgoed (monumenten, archeologie), roerend erfgoed (collecties, varend erfgoed) en immaterieel erfgoed in samenkomen. Dit vormt de basis voor nieuwe erfgoedambities vanaf 2027. Verbonden partijen • | Noord-Veluws Archief Beleidskaders • | Beleidsnota sport en bewegen “Bewegen doen we samen” 2023-2026. • | Lokaal sportakkoord gemeente Harderwijk 2023-2026. • | Beleidsnota kunst en cultuur 2022-2025 ”Voortbouwen op een stevig fundament”. Taakvelden Programma 5 5.1 Sportbeleid en activering Portefeuillehouder(s): | J.

van Egmond Domein: | Mens & Maatschappij Wat willen we bereiken? Stimuleren sporten en bewegen Harderwijk en Hierden zijn een sportieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is en iedereen zich welkom voelt om te sporten en te bewegen. Wij stimuleren alle inwoners om met plezier een leven lang te sporten en te bewegen. Sportclubs spelen hier een belangrijke rol in. Sport levert een belangrijke bijdrage aan een gezonde leefstijl. Daarnaast is sporten en bewegen een belangrijk middel om sociale doelstellingen te verwezenlijken op het gebied van participatie, leefbaarheid en gezondheid. Wat gaan we ervoor doen? Stimuleren van sporten en bewegen Zowel via de vele sportaanbieders en sportverenigingen in gemeente Harderwijk als via GA! Harderwijk, willen wij inwoners inspireren in beweging te komen om zo een gezonde leefstijl te bevorderen. Hierbij gaat het om: ontspanning, presteren, ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. • | We werken aan het verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen. • | We bevorderen een gezonde en actieve leefstijl, specifiek voor jongeren en senioren. • | We zetten in op voldoende sport- en beweegmogelijkheden in de wijk. • | We versterken de verbinding met zorg. 82 83 • We stimuleren talentontwikkeling.

Regulier beleid Sporten beschikbaar stellen voor iedereen De meeste inwoners zijn prima in staat om uit eigen beweging te sporten of te bewegen. Maar meedoen aan sport en bewegen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Er moet voor iedereen ruimte zijn om te sporten en te bewegen, ongeacht iemands leeftijd, fysieke of mentale gezondheid, etnische achtergrond, geloof, seksuele geaardheid of sociale positie. • We zetten in op kennisdeling en deskundigheidsbevordering. • We stimuleren het aangepast sporten. • We stimuleren inwoners in kwetsbare situaties om in beweging te komen Om alle kinderen te kunnen laten meedoen, nemen wij deel aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Hierbij bieden wij ook de mogelijkheden voor het zwemdiploma A via het Zwemfonds. De gemeente biedt ook schoolzwemmen aan, waarin leerlingen uit groep 5 en 6 leren Reddend Zwemmen en Survivalzwemmen. Regulier beleid Inzetten op vitaliteit van sportverenigingen In de gemeente Harderwijk zijn zowel sportverenigingen als sportaanbieders actief. Voor de uitvoering van het sportbeleid, en omdat verenigd sporten op zich al waardevol is, zijn beiden van belang en zijn we met beide groepen in contact. Voor de sportverenigingen bieden we extra ondersteuning en advies, vanwege het belang van de sociale context van de vereniging, de inzet van vrijwilligers en de specifieke vragen die zij hebben.

• We adviseren en ondersteunen sport- en beweegclubs. • We helpen sportverenigingen met het vrijwilligersbeleid. • We helpen sportverenigingen met het professionaliseren. Regulier beleid Uitvoeringsprogramma voor de sportbeleidsnota uitvoeren Het uitvoeringsprogramma van de (nieuwe) beleidsnota sport en bewegen is leidend voor de inzet in 2027. Regulier beleid Opstellen nieuw sportbeleid 2027-2030 In 2027 wordt nieuw sportbeleid opgesteld, in samenwerking met de diverse partners in de gemeente Harderwijk. 84 Verplichte beleidsindicatoren 5.1 Sportbeleid en activering Niet-sporters Bron: Meerdere bronnen Het aantal niet-sporters is na de corona jaren weer gedaald en ligt in Harderwijk en Hierden op vergelijkbaar niveau met het landelijke percentage. 5.2 Sportaccommodaties Portefeuillehouder(s): J. van Egmond Domein: Mens & Maatschappij Wat willen we bereiken? Voldoende en kwalitatief goede sport- en beweegvoorzieningen Voldoende en goede sportaccommodaties, zowel binnen als buiten, die afgestemd zijn op de wensen van de gebruiker en zo bijdragen aan de ambities van gemeente Harderwijk. Voldoende en gevarieerd sport- en beweegaanbod in de openbare ruimte om zo sport en bewegen toegankelijk te houden voor alle inwoners van gemeente Harderwijk.

Wat gaan we ervoor doen? Onderhouden van sportfaciliteiten • Het onderhouden van de buitensportaccommodaties op de diverse in Harderwijk en Hierden gelegen sportparken. Hiermee voldoen we aan de eisen van de sportbonden (o.a. KNAU, KNVB, KNHB) zodat de velden geschikt zijn om wedstrijden te spelen en te trainen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://harderwijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f115c406-82d9-4e03-95c3-b739a9065b2e?agendaItemId=b5ccc8dc-38d2-4c62-a48d-177b79008da1