Bijlage 1. Begroting 2026 - 2029
Tekst van het document
Door de formatie structureel aan te passen verwacht Meerinzicht aan haar verplichtingen te kunnen voldoen en krijgen de inwoners/belastingplichtige tijdig een beslissing op hun verzoek. Nieuw beleid Optimalisatie uitvoering wet WOZ Om verschillende redenen waaronder met name een toename van het aantal inwoners (circa 10.000) en het aantal woningen/niet-woningen (circa 4.000) ten opzichte van de start van Meerinzicht is de druk op de capaciteit en de beschikbare middelen van het team Belastingen de laatste jaren verder toegenomen. Daarnaast worden er steeds meer eisen gesteld aan de volledigheid, tijdigheid en juistheid van de verschillende (basis)registraties waaronder die van de uitvoering van de Wet WOZ. In 2024 heeft deze situatie mede toe geleid dat het oordeel van toezichthouder de Waarderingskamer neerwaarts is bijgesteld van goed naar voldoende. Uiteraard willen wij de kwaliteit minimaal terugbrengen op het eerdere niveau dat als goed werd bestempeld. Om te voorkomen dat wij onze wettelijke verplichtingen voor een tijdige, volledige en juiste uitvoering van de Wet WOZ niet kunnen nakomen en dit ten koste gaat van de kwaliteit van onze dienstverlening met o.a. als gevolg extra bezwaren, beroepen, kostenvergoedingen e.d. is er een noodzaak tot uitbreiding van de formatie.
Met extra middelen voor structurele inzet van formatie kunnen we voldoen aan de wettelijke verplichtingen en is er ruimte om de kwaliteit verder te optimaliseren met de verwachting dat we verder oplopende kosten voor inhuur voor bezwaar- en beroepschriftenafhandeling en/of kostenvergoeding als gevolg van niet tijdigheid, juistheid of volledigheid van onze data van onze kant zo veel als mogelijk reduceren. Nieuw beleid Personele verzekeringen Binnen Meerinzicht is een budget 'verzekering personeel' aanwezig. Hieruit wordt o.a. de aansprakelijkheidsverzekering, en goed werkgeverschapverzekering. We zien dat de afgelopen jaren de premie harder gestegen is dan het beschikbaar gestelde budget. De premie is mede afhankelijk van het aantal medewerkers. Doordat er steeds meer medewerkers parttime werken zien we het medewerkersbestand toenemen waardoor de premie ook stijgt. Daarnaast heeft er enkele jaren geleden een aanbesteding plaatsgevonden waardoor de premie destijds fors is gestegen. Door het budget in lijn te brengen met de te betalen premie, is er voldoende dekking voor het bestaande contract. Nieuw beleid Kosten arbeidsmarktcommunicatie
22
Een sterk werkgeversmerk / arbeidsmarktpropositie is het fundament waarop recruitment bouwt. Dit vraagt om een doorlopende investering. Het tijdig vervullen van vacatures draagt onder andere bij aan de continuïteit van de dienstverlening van EHZM aan de inwoners van de gemeenten en de continuïteit van de bedrijfsvoering (in brede zin) van EHZM. Nieuw beleid
Verplichte beleidsindicatoren 0.4 Overhead Formatie, fte per 1.000 inwoners
Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting Tot 2025 is er een lichte stijging te zien. Steeds meer taken worden decentraal bij gemeenten belegd, wat om extra inzet vraagt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Oekraïne opvang, klimaatakkoordgelden en decentralisatie vraagstuk Jeugdzorg. In 2026 zien we een lichte daling aangezien daar de ombuigingen op de bedrijfsvoering zijn doorgevoerd. De bezetting van deze formatieplekken is te zien in de onderstaande grafiek. Bezetting, fte per 1.000 inwoners
23
Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting Apparaatskosten per inwoner
Bron: eigen gemeente. Incl. de PIOFACH taken die ondergebracht zijn bij Meerinzicht. De stijging die te zien is, is inclusief index. Dit betekent dat een gedeelte van de stijgende lijn te verklaren is door indexatie van budgetten en cao-ontwikkelingen. Daarnaast zijn er de laatste jaren meer dan gemiddeld Kadernota aanmeldingen geweest voor bedrijfsvoering, bijvoorbeeld op het gebied van informatiebeveiliging. Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur
24
Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting Overhead, % van de totale lasten
Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting
0.5 Treasury Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
25
Tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasuryfunctie. Dit houdt o.a. de periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met het mogelijk aantrekken of uitzetten van gelden tot gevolg. De risico's hierbij, zoals omschreven in het Treasurystatuut, moeten aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Binnen dit taakveld wordt ook dividend en rente geraamd. In de Paragraaf Financiering wordt ingegaan op o.a. de liquiditeitspositie, renteschema, financieringspositie en de kaders van de wet Fido (kasgeldlimiet en renterisiconorm).
0.61 en 0.62 OZB woningen en niet-woningen Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat willen we bereiken? Vaststellen juiste WOZ-waarden De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB-belasting geheven.
Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren wettelijke taken In taakveld 0.61 zijn de lasten opgenomen die horen bij de uitvoering van de Wet WOZ. De uitvoering hiervan is overgedragen aan Meerinzicht. Het gaat hierbij om zaken als de waardering, de heffing en het uitvoering geven aan bezwaar en beroep. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering en het Kadaster beheert het landelijke register van de door gemeenten vastgestelde WOZwaarden, als onderdeel van de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken. In taakveld 0.61 zijn tevens de baten opgenomen vanuit de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen. In paragraaf 3.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de ozb. Regulier
0.63 Parkeerbelasting Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Stad & Omgeving
Wat willen we bereiken? Mobiliteit bevorderen volgens het STOMP principe en, ter bevordering van de gezondheid, toewerken naar autoluwe, liefst autovrije wijken en buurten Een marktconform parkeertarief waarbij vanuit de ombuigingsopgave en het STOMP-principe, het gratis parkeren gefaseerd wordt teruggebracht.
26
Wat gaan we ervoor doen? Reguleren parkeeropbrengsten In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is. Regulier
0.64 Belastingen overig Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Stad & Omgeving
Wat willen we bereiken? Ook de overige belastingen heffen Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool.
Wat gaan we ervoor doen? Zorg dragen voor de inning gemeentelijke belastingen Binnen de wettelijke kaders zorgdragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerinzicht. Regulier Gemeentelijke woonlasten, éénpersoonshuishouden
27
Bron: COELO. Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar. Gemeentelijke woonlasten, meerpersoonshuishouden
Bron: COELO. Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar.
Facultatieve beleidsindicatoren 0.64 Belastingen overig
28
Woonlasten woning met gemiddelde WOZwaarde
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
WOZ-waarde
296.000
331.000
366.500
374.500
405.000
Rekentarief OZB
0,10050
0,09181
0,09173
0,09960
0,09150
OZB
297,48
303,89
335,20
373,00
370,58
Afvalstoffenheffing (bruto)
230,00
277,00
281,00
288,00
305,00
Riool- en waterzorgheffing
144,75
147,25
155,50
177,00
198,00
Totaal
672,23
728,14
771,70
838,00
873,58
-
-12,00
-
-
-
672,23
716,14
771,70
838,00
873,58
Korting door demping Totaal
Overzicht COELO Lokale lastendruk 2025 provincie Gelderland: De gepresenteerd gemiddelde woonlasten in de COELO wijken af van de berekening van de 'facultatieve beleidsindicator woonlasten met gemiddelde WOZ-waarde'. Dit wordt onder meer veroorzaakt door andere uitgangspunten te nemen. Denk hierbij aan de gemiddelde WOZ-waarde, maar ook de gemiddelde aantal ledigingen per huishouden. In de facultatieve beleidsindicator wordt gebruik gemaakt van actuele lokale gegevens i.p.v. landelijke gemiddelden.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
29
De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt. Jaarlijks worden binnen de algemene uitkering ook middelen ontvangen voor de uitvoering van specifieke taakmutaties. In lijn met het huidig beleid worden deze middelen in afwachting van nadere advisering voor een periode van maximaal 1 jaar geparkeerd op de ‘stelpost taakmutaties Gemeentefonds’.
0.8 Overige baten en lasten Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat alle baten en lasten die niet toe te rekenen zijn aan de overige specifieke taakvelden in de gemeentebegroting. Stelposten zijn reserveringen die in een later stadium worden doorvertaald naar de overige taakvelden, in afwachting van nadere informatie. Taakstellingen zijn nog te concretiseren bezuinigingen, die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden en om die reden centraal worden geadministreerd. Onvoorzien Voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten, die ten tijde van het opstellen van de begroting nog niet waren voorzien is er een incidenteel budget beschikbaar zoals toegekend in de Kadernota. Deze dekking kan alleen worden ingezet op basis van een collegebesluit
0.9 Vennootschapsbelasting Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten belastingplichtig voor de heffing van vennootschapsbelasting (VPB). Gemeente Harderwijk is voor een deel van haar activiteiten VPB-plichtig. Volgens de Belastingdienst is gemeente Harderwijk belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame. Naar onze is mening is gemeente Harderwijk niet belastingplichtig voor de inkomsten uit reclame. In de aangiften vennootschapsbelasting zijn de inkomsten opgenomen conform het standpunt van de Belastingdienst. Na het opleggen van de aanslagen vennootschapsbelasting is tegen het aanmerken van de inkomsten uit reclame als belastingplichtige activiteit bezwaar gemaakt. Indien de bezwaren gehonoreerd worden, volgt er een belastingteruggave aangezien de vennootschapsbelasting reeds voldaan is conform het standpunt van de Belastingdienst. In verband met elders in het land lopende procedures bij de rechtbank en het gerechtshof zijn deze bezwaren aangehouden door de Belastingdienst. De winst welke voortvloeit uit de verwerking van papier, kleding, glas en wit- en bruingoed is onderworpen aan de heffing van vennootschapsbelasting. De winst uit de verwerking van afval wordt berekend conform een landelijke, vastgestelde forfaitaire methode. Tot op heden heeft gemeente Harderwijk geen VPB-plichtige grondexploitatie omdat er geen sprake is van fiscale winst.
De verschuldigde vennootschapsbelasting bedraagt op dit moment ongeveer € 7.200,- per jaar. 30
0.10 Mutaties reserves Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Op dit taakveld worden toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves begroot- en vervolgens geboekt, op basis van genomen raadsbesluiten. Het betreft hier de technische verwerking van de reservemutaties binnen andere taakvelden.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Op dit taakveld wordt het begrotingssaldo van alle andere taakvelden begroot- en geboekt, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het betreft hier de technische verwerking van het begrote resultaat over de gehele gemeentebegroting.
Totaaloverzicht Programma 0
31
Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024 Begroting 2025 Begroting 2026
Primitieve Primitieve Primitieve begroting 2027 begroting 2028 begroting 2029
Baten TV01
TV01 Bestuur
496
340
312
312
312
TV02
TV02 Burgerzaken
1.160
1.272
1.385
1.396
1.307
859
TV03
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
1.973
1.280
971
982
982
1.372
TV04
TV04 Overhead
932
1.158
1.117
1.089
1.061
1.061
TV05
TV05 Treasury
2.496
2.315
2.356
2.168
2.182
2.246
TV061 TV061 OZB woningen
7.795
8.820
9.261
9.371
9.525
9.603
TV062 TV062 OZB niet-woningen
5.355
6.255
6.560
6.560
6.560
6.560
TV063 TV063 Parkeerbelasting
2.583
2.905
3.912
3.912
4.019
4.019
TV064 TV064 Belastingen overig
591
678
696
696
696
696
107.533
108.656
115.583
116.190
115.235
117.515
35
0
0
0
0
0
130.949
133.678
142.153
142.677
141.879
144.243
-4.434
-3.374
-3.408
-3.084
-3.018
-3.018
0
-957
-4.358
-3.011
-930
-712
TV07
TV07 Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds
TV08
TV08 Overige baten en lasten
Totaal Baten
312
Lasten TV01
TV01 Bestuur
TV011 TV011 Resultaat van de rek. baten en lasten TV02
TV02 Burgerzaken
-3.062
-3.220
-3.471
-3.344
-3.337
-2.906
TV03
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
-2.290
-2.365
-2.329
-2.330
-2.349
-2.349
TV04
TV04 Overhead
-16.858
-19.929
-20.016
-19.378
-19.027
-19.013
TV05
TV05 Treasury
-1.424
-1.492
-1.456
-1.812
-1.722
-1.605
-948
-792
-917
-917
-917
-917
0
-530
-1.253
-2.979
-5.398
-7.987
TV064 TV064 Belastingen overig TV07
TV07 Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds
TV08
TV08 Overige baten en lasten
-97
206
-150
-133
-248
-451
TV09
TV09 Vennootschasbelastingen (VpB)
-5
0
0
0
0
0
-29.117
-32.452
-37.358
-36.989
-36.946
-38.958 0
Totaal Lasten Onttrekkingen TV01
TV01 Bestuur
14
14
14
14
0
TV02
TV02 Burgerzaken
66
0
0
0
0
0
TV03
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
20
20
20
20
20
20
TV04
TV04 Overhead
TV08
TV08 Overige baten en lasten
Totaal Onttrekkingen
277
0
0
0
0
0
7.494
9.654
3.910
1.566
156
122
7.871
9.688
3.944
1.600
175
141
-23.030
0
0
0
0
0
Stortingen TV011 TV011 Resultaat van de rek. baten en lasten TV03
TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
-728
0
0
0
0
0
TV08
TV08 Overige baten en lasten
-2.583
-2.382
-12
-12
-12
-12
Totaal Stortingen
-26.342
-2.382
-12
-12
-12
-12
Gerealiseerd resultaat
83.362
108.532
108.728
107.276
105.097
105.415
32
Financiële analyse begroting 2026 ten opzichte van begroting 2025 Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025
Begroting 2026
Primitief 2026 - Totaal 2025
Baten
133.678
142.153
8.475
Lasten
-31.496
-33.000
-1.504
Onttrekkingen
9.688
3.944
-5.744
Stortingen
-2.382
-12
2.370
Verschil
109.488
113.086
3.597
Het resultaat van programma 0 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000)
Ondewerp
Bedrag afwijking
Verwijzing toelichting
Nieuw beleid
-580
1
Ombuigingen
914
2
Onderhanden werken (regulier en budget neutraal)
458
3
Kapitaallasten
18
4
Doorberekende salariskosten
-166
5
Overige doorbelastingen
112
6
0.2
Reisdocumentenpiek
64
7
0.3
Incidentele verkoop bouwkavel
-315
8
0.4
Meerinzicht
-578
9
0.6
OZB woningen en niet-woningen
747
10
0.63
Parkeeropbrengsten
108
11
0.7
Algemene uitkering en taakmutaties
6.290
12
0.8
Mutaties reserves
-3.480
13
7
14
Diversen Totaal
3.597
Toelichting op de financiële analyse Taakveld (Bedragen x 1.000)
Naam aanmelding
I / S 2026 2027 2028 2029
0.1 Bestuur
Uitvoeringskosten Regioarrangement EHPZ
S
-17
-15
-95
0.1 Bestuur
Adviseur Participatie
S
-97
-97
-97
-97
0.2 Burgerzaken
Strategisch adviseur dienstverlening en contentbeheerder
S
-59
-59
-115
-115
0.2 Burgerzaken
Budget verkiezingen
S
-31
-46
-31
-31
0.4 Overhead
Versnelde afschrijving applicatie Unit4
S
-
8
6
2
0.4 Overhead
Versnelde afschrijving applicatie Unit4
I
-33
-91
-
-
0.4 Overhead
Formatie applicatiebeheer Centric LeefOmgeving (CLO)
S
-19
-19
-19
-19
0.4 Overhead
SROI-Coördinator
S
-
-20
-20
-20
0.4 Overhead
Aanbesteding Wmo 2026
I
-34
-
-
-
0.4 Overhead
Accountmanager werkgeversdienstverlening
S
-61
-61
-61
-61
0.4 Overhead
Arbeidsdeskundigen
S
-
-50
-50
-50
0.4 Overhead
Budget advies, bezwaar beroep Belastingen
S
-41
-41
-41
-41
0.4 Overhead
CyberBeveiligingsWet
I
-79
-
-
-
0.4 Overhead
Kwijtschelding Belastingen
S
-27
-27
-27
-27
0.4 Overhead
Optimalisatie uitvoering wet WOZ
S
-33
-33
-33
-33
0.4 Overhead
Personele verzekeringen
S
-11
-11
-11
-11
0.4 Overhead
Incidentele kosten arbeidsmarktcommunicatie
I
-8
-
-
-
0.4 Overhead
Structurele kosten arbeidsmarktcommunicatie
S
-30
-30
-30
-30
-580
-592
-624
-628
Totaal programma 0
33
-95
1. Nieuw beleid
In bovenstaande tabel zijn de posten opgenomen die gerelateerd zijn aan nieuw beleid in 2026. Ten opzichte van 2025 geeft dit een nadelig effect. * Met de Kadernota 2026-2029 is een ophoging aangevraagd van het budget voor de uitvoering van het regioarrangement. Deze aanmelding is oorspronkelijk opgenomen geweest onder programma 0 omdat dit veelal formatie betreft. Echter heeft technische uitwerking in de begroting plaatsgevonden binnen programma 0 en programma 8. Binnen programma 8 is de bijstelling €12.725,- ten opzichte van de begroting 2025. De bijstelling binnen programma 0 is € 4.275,-. Per saldo is dit gelijk aan de Kadernota aanmelding voor 2026 van € 17.000,-.
2. Ombuigingen
Met de behandeling van de begroting 2025-2028 is door de raad besloten om de ombuigingen categorie B te effectueren. In 2026 levert dit ten opzichte van 2025 een begroot voordeel op.
3. Onderhanden werken (regulier en budget neutraal)
Bepaalde budgetten die in 2024 niet (volledig) zijn benut, zijn vanuit de Jaarrekening 2024 meegenomen naar de Begroting 2025. In de Begroting 2026 komen deze budgetten te vervallen en ontstaat een voordelig effect.
4. Kapitaallasten
Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden/programma's en hebben voor dit programma een voordelig effect.
5. Doorberekende salariskosten
jaarlijks wordt de verwachte urenbesteding per taakveld opgevraagd. De geraamde salariskosten worden op basis van deze urenbesteding doorberekend. Voor 2026 leidt dit ten opzichte van 2025 tot een nadelig effect.
6. Overige doorbelastingen
Naast salariskosten zijn er ook overige kostenposten die aan verschillende taakvelden worden doorberekend. Voor 2026 leidt dit ten opzichte van 2025 tot een voordelig effect.
7. Reisdocumentenpiek
Als gevolg van de reisdocumentenpiek is met de 1e tussentijdse rapportage 2025 de begroting bijgesteld. In 2026 levert dit ten opzichte van de begroting 2025 een voordeel op van afgerond € 64.000,-.
8. Incidentele verkoop bouwkavel
De begroting 2025 was de incidentele verkoop geraamd van de bouwkavel Tubadreef. Deze incidentele inkomst zit niet meer in de begroting 2026, waardoor er een nadeel ontstaat bij het vergelijken van de begroting 2026 ten opzicht van de begroting 2025 op taakveld 0.3 beheer overige gebouwen en gronden.
9. Meerinzicht
De begroting 2026-2029 van Meerinzicht wordt uitgewerkt over een groot deel van de gemeentelijke begroting. Binnen met name taakveld 0.4 leidt dit tot een nadeel van afgerond € 578.000,- ten opzichte van de primitieve begroting 2025. De raad heeft op 8 mei 2025 ingestemd met de concept meerjarenbegroting 2026-2029 van Meerinzicht en besloten de gevraagde bijdrage voor 2026 op te nemen in de gemeentelijke begroting. De verhoging van de bijdrage is het gevolg van loon- en prijsbijstelling.
34
10. OZB woningen en niet-woningen
Dit zijn de geraamde meeropbrengsten in 2026 t.o.v. de begroting 2025. Hierin zit alleen areaaluitbreiding en standaard indexatie. In de paragraaf lokale heffingen wordt nader ingegaan op de ontwikkelingen rondom OZB.
11. Parkeeropbrengsten
In de Kadernota 2024-2027 is besloten om de parkeertarieven elke 2 jaar met 5% te indexeren. In 2026 zijn de tarieven met dit percentage geïndexeerd wat ten opzichte van de Begroting 2025 leidt tot een voordeel van € 107.500,-.
12. Algemene uitkering en taakmutaties
De ontwikkelingen op taakveld 0.7 algemene uitkeringen hebben vooral te maken met de circulaires die zijn uitgekomen. In de separate advisering over de meicirculaire 2025 wordt uiteengezet waar de accresontwikkelingen en taakmutaties uit bestaan.
13. Mutaties reserves
Dit is het resultaat van de incidentele toevoegingen en onttrekkingen binnen de reserves. Er vinden in 2025 voornamelijk meer onttrekkingen plaats waardoor er verschillen ontstaan ten opzichte van de begroting 2026 waarin deze onttrekkingen minder plaats vinden. Dit gaat met name om de begrote onttrekkingen voor incidentele middelen aan de algemene reserve. Doordat er minder onttrekkingen begroot zijn in 2026 ten opzichte van 2025 geeft dit een nadelig effect.
14. Diversen
Diverse kleine budgetwijzigingen hebben geleid tot een klein voordelig effect.
35
Programma 1 Veiligheid Algemeen Programma 1 Samen met inwoners, ondernemers en onze partners zetten we in op veiligheid, participatie én veerkracht. Onze aanpak is preventief en repressief op maat van complexe vraagstukken. We bestrijden (ondermijnende) criminaliteit, dragen zorg voor de openbare orde, zetten ons in voor een veilig AZC, aanpak jeugdoverlast, veilige evenementen, veilig uitgaan en voorkomen escalatie bij zogenaamde multiproblem casuïstiek. Zo houden we Harderwijk en Hierden veilig en leefbaar.
Inhoud Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) staat centraal bij het Programma Veiligheid. Het IVP is opgesteld in goede samenwerking met de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeenten Putten en Ermelo. In 2026 wordt er een nieuw IVP opgesteld, tot die tijd is het bestaande plan de basis voor bijna alle projecten en activiteiten. Het IVP is veelomvattend en is gericht op het waarborgen van de openbare orde en veiligheid. Hierbij gaat het onder andere om het voorkomen en bestrijden van ordeverstoringen, crisissen en rampen, het bestrijden van criminaliteit en overlast, voorkomen van slachtofferschap en het aanpakken van daders.
Ontwikkelingen We zien meerdere ontwikkelingen binnen het domein van openbare orde en veiligheid. Polarisatie en maatschappelijke neemt toe. Onder andere door spanningen op diverse maatschappelijke vraagstukken als asiel maar ook ontwikkelingen omtrent een militaire dreiging waarbij weerbaarheid een belangrijk thema is geworden. Steeds vaker zien we de ontwrichtende gevolgen van ondermijnende criminaliteit. Criminele netwerken maken steeds geraffineerder gebruik van legale structuren zoals vastgoed, horeca en transport om illegale activiteiten te verhullen. De casuïstiek rond personen met meervoudige problematiek wordt complexer. Het gaat vaak om situaties waarin zorg, veiligheid en strafrecht elkaar raken, en waar reguliere interventies onvoldoende effectief blijken. Tegelijkertijd groeit het beroep op de bestuurlijke bevoegdheden van de burgemeester. Steeds vaker wordt van de burgemeester verwacht dat er opgetreden wordt bij verstoringen van de openbare orde, bijvoorbeeld bij ernstige woonoverlast, gebiedsverboden of bij het sluiten van panden op basis van de Opiumwet. Deze ontwikkelingen stellen hoge eisen aan het lokaal bestuur en de gemeentelijke organisatie.
Verbonden partijen
Veiligheidsregio Noord en Oost Gelderland (VNOG)
Beleidskaders De onderstaande beleidsstukken vormen het kader voor het programma Veiligheid:
Integraal veiligheidsplan (IVP)
Algemeen plaatselijke verordening (APV)
Damoclesbeleid rond het sluiten van drugspanden
Bibob-beleid en coffeeshopbeleid
Plan van aanpak ondermijning, plan van aanpak mensenhandel, plan van aanpak cybercrime / digitale veiligheid
Regionaal Beleidsplan, regionaal risicoprofiel, regionaal crisisplan (Veiligheidsregio)
Meerjarenbeleidsplan Politie
36
Taakvelden Programma 1 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Portefeuillehouder(s):
J. Joon
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat willen we bereiken? Een goed geprepareerde crisisorganisatie De gemeente zelf voert ook diverse activiteiten uit op het gebied van crisisbeheersing en heeft hierin een belangrijke rol. Er wordt ingezet op een goed geprepareerde crisisorganisatie met bekwame functionarissen. Dit voor een effectieve uitvoering van de zogenaamde bevolkingszorgtaken, maar ook het vervullen van de gemeentelijke rol en bestuurlijke bevoegdheden bij (grootschalige) crises en calamiteiten. Dit wordt lokaal en in intensieve samenwerking met andere gemeenten, VNOG en andere partners georganiseerd.
Wat gaan we ervoor doen? Prepareren op rampen- en crisisbestrijding Binnen de gemeentelijke organisatie preparen wij ons op een effectieve bestrijding van rampen en crisis door:
Het opleiden en trainen van gemeentelijke medewerkers en bestuurders voor een rol in de bevolkingszorg en/of crisisbeheersing.
Het in standhouden van diverse faciliteiten zoals het crisiscentrum, noodcommunicatie en middelen voor inzet in het veld.
Het leveren van input op het regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan en het actueel houden van diverse lokale plannen en protocollen.
Dit alles in intensieve samenwerking met gemeenten, VNOG en diverse andere partners onder regie van de Adviseur Crisisbeheersing.
Regulier Wat willen we bereiken? Een weerbare samenleving De grote veranderingen in de geopolitieke verhoudingen hebben de internationale spanningen in de afgelopen jaren en sinds begin dit jaar in het bijzonder doen toenemen. Gelijktijdig zien we risico’s die samenhangen met onder andere klimaatverandering groter worden. Dit betekent dat een grootschalige crisis die zowel een groot gebied raakt als ontwrichtende effecten heeft voor de maatschappij voorstelbaar is geworden. Deze diversiteit in dreigingen en veranderingen (en de benodigde voorbereiding hierop) maakt dat weerbaarheid en brede maatschappelijke continuïteit de komende jaren een urgent thema wordt.
Wat gaan we ervoor doen? Verkennen van het thema weerbaarheid In samenwerking met andere gemeenten, veiligheidsregio, VNG en de rijksoverheid verkennen wij het thema weerbaarheid. Hierbij onderzoeken we wat er nodig is om onze samenleving en en eigen organisatie weerbaar en veerkrachtig te maken en houden tegen diverse dreigingen. Waar nodig ondernemen we actie. 37
Wat willen we bereiken? Inzetten op calamiteitenbestrijding Dit product bevat de gehele basisbrandweerzorg en alle activiteiten gericht op het bestrijden van (grootschalige) calamiteiten en rampen onder andere vanuit de brandweerkazernes van Harderwijk en Hierden en de gemeentelijke activiteiten op dit gebied. Het product Brandweer en Rampenbestrijding is op basis van de Wet op de Veiligheidsregio’s grotendeels belegd bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG). De gemeente Harderwijk en de VNOG werken, vanuit een gemeenschappelijke regeling, samen aan een veilige en beschermde leefomgeving in Harderwijk en Hierden. VNOG blijft altijd antwoord geven op de beide vragen die de samenleving aan haar stelt: hulp bieden bij nood en (helpen bij) voorkomen van gevaar. Daarvoor voert VNOG haar wettelijke taken uit:
Brandweerzorg;
Rampenbestrijding;
Risico- en crisisbeheersing;
Bevolkingszorg;
Geneeskundige hulpverlening;
Meldkamer Oost-Nederland.
Wat gaan we ervoor doen? Samenwerken met de VNOG op het Regionaal Beleidsplan 2025-2028 Samenwerking tussen de gemeente en de VNOG is essentieel voor het waarborgen van de veiligheid in de regio, zowel in de voorbereidende fase als tijdens incidenten en crises. Deze samenwerking kenmerkt zich door afstemming, advisering, gezamenlijke uitvoering van taken en het delen van kennis en expertise. Uitvoeren opgaven VNOG De basis voor het beleidsplan - en daarmee ook voor de nu voorliggende programmabegroting 2026 - zijn de vijf opgaven van VNOG. Met deze opgaven geeft de Veiligheidsregio antwoord op de primaire vragen die de samenleving aan haar stelt, namelijk: “Ik heb hulp nodig” en “Leer mij gevaar te voorkomen en mij hierop voor te bereiden”. Het gaat om deze opgaven:
Opgave 0. Het voorkomen, beperken en bestrijden van incidenten, rampen en (langdurige) crises
Opgave 1. Zelfredzaam & risicobewust
Opgave 2. Vakbekwaam & deskundig
Opgave 3. Sterke informatiepositie
Opgave 4. Een gezonde financiële basis en betrokken medewerkers
Regulier Juiste samenvatting van de opgaven welke worden benoemd in de programmabegroting 2026-2029. Eerste deel aangepast welke meer past bij de gestelde opgaven.
1.2 Openbare orde en veiligheid Portefeuillehouder(s):
J. Joon
38
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat willen we bereiken? Beperken van criminaliteit en slachtofferschap Om criminaliteit en het aantal slachtoffers hiervan in onze gemeente te beperken, zetten we in op preventie, handhaving en samenwerking. We voeren regie en verstoren criminele netwerken met bestuursrechtelijke bevoegdheden. Ook stimuleren we bewustwording en weerbaarheid onder inwoners door middel van voorlichtingscampagnes. Dit met en naast onze partners uit de strafrechtketen als politie en OM en in nauwe samenwerking met het onderwijs, bedrijven en instellingen.
Wat gaan we ervoor doen? Aanpakken ondermijning en georganiseerde criminaliteit Wat is ondermijning? Ondermijning is het proces waarbij georganiseerde criminaliteit gebruik maakt van legale structuren, voorzieningen of personen om illegale praktijken mogelijk te maken. Gemeenten staan in de frontlinie van de aanpak van ondermijning, omdat veel ondermijnende activiteiten zich afspelen op lokaal niveau. Criminelen maken misbruik van gemeentelijke procedures, zoals vergunningverlening, om geld wit te wassen en hun illegale activiteiten te verhullen. Hierdoor worden gemeenten kwetsbaar voor beïnvloeding vanuit de onderwereld, hierbij kan gedacht worden aan:
Bestuurlijke beïnvloeding: Criminelen proberen invloed uit te oefenen op gemeentelijk beleid, vergunningverlening of handhaving, bijvoorbeeld door ambtenaren om te kopen of te intimideren.
Integriteit: Gemeenteambtenaren of bestuurders kunnen onder druk worden gezet om weg te kijken bij illegale activiteiten of actief deel te nemen.
Misbruik van voorzieningen: Criminelen kunnen subsidies, vergunningen of sociale regelingen misbruiken, bijvoorbeeld door spookbedrijven of schijnconstructies op te richten.
Sociale beïnvloeding: Bewoners durven geen meldingen meer te doen, omdat zij bang zijn voor de eventuele gevolgen.
Plan van aanpak Ondermijning Vanuit het Plan van aanpak Ondermijning hebben we een aantal speerpunten vastgesteld. Specifiek gaat het om: - De basis op orde: Weerbaar door lokale regelgeving en beleid, bewustzijn binnen de organisatie, toegerust zijn in de aanpak en voorkomen dat we onbewust ondermijnende criminaliteit faciliteren. - Veilig buitengebied: Het buitengebied is kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit. We sluiten aan bij het Project Veilig Buitengebied om de weerbaarheid te vergroten. - Casuïstiek: Casuïstiek die zich aandient moet worden geanalyseerd, verrijkt en op het juiste moment worden aangepakt en van opvolging voorzien. Als gemeente voeren we regie en werken we samen met onze partners. Rekenkamerrapport Ondermijning In 2023/ 2024 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar de gemeentelijke aanpak van ondermijning. Ook in 2026 gaan we aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek. Het Gelders Akkoord Het basisniveau waaraan een weerbare overheid moet voldoen, noemen we Het Gelders Akkoord. De inhoud van het Gelders Akkoord is samengesteld op basis van gesprekken, input tijdens ambtelijke werksessies en het breed bestuurlijk overleg (BBO) en feedback die van veel kanten is verzameld. Het Gelders Akkoord is daar een representatie van.
Het verwerken van verschillende meningen, belevingen en achtergronden maakt het een akkoord voor de hele provincie Gelderland en dus echt Gelders. In 2026 vormt dit akkoord de basis voor de samenwerking tussen alle betrokken partijen. Specifiek 39
Na de zomer, het derde kwartaal van 2025, wordt door Gelderse gemeenten en de provincie Gelderland een intentieverklaring ondertekend. Hierna gaan gemeenten zelf aan de slag met de implementatie. Dat houdt bijvoorbeeld in dat er een collegevoorstel en -besluit komt en er ondersteuning is vanuit de districtelijke programma’s, de provincie Gelderland en het RIEC Oost-Nederland. Aanpakken cybercriminaliteit Het thema cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit is in ontwikkeling en vraagt steeds meer aandacht. Hoewel de precieze omvang van gedigitaliseerde criminaliteit niet bekend is, onder meer door geringe meld- en aangiftebereidheid, staat wel vast dat het fenomeen zich verspreidt, versnelt, innoveert en steeds meer slachtoffers maakt. Als gemeente pakken we een preventieve rol om slachtofferschap te voorkomen. Specifiek Aanpakken mensenhandel Mensenhandel draait om uitbuiting. Daders gebruiken slachtoffers voor persoonlijk gewin. Dit is een ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid. Mensenhandel wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden, die misbruik maken van de legale wereld. Gemeenten hebben bij de aanpak van mensenhandel een rol op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening en dragen bij aan het opwerpen van barrières tegen mensenhandel.
In 2026 gaan we verder met de acties uit het Plan van aanpak Mensenhandel. Doel hierbij is het om zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie te halen, zorgen dat minder mensen slachtoffer worden en onze gemeente onaantrekkelijk maken voor daders door deze aan te pakken. De gemeentelijke aandachtsfunctionaris Mensenhandel voert regie op de uitvoering van het Plan van aanpak. Specifiek Wat willen we bereiken? Beperken van overlast Om overlast in onze gemeente te beperken, richten we ons op een integrale aanpak van jeugd, woonoverlast en complexe zorgcasuïstiek. Inwoners moeten zich veilig en gehoord voelen in hun eigen leefomgeving. We investeren in preventief jeugdwerk en het versterken van de samenwerking met scholen om vroegtijdig problematisch gedrag te signaleren. Voor inwoners met verward gedrag of meervoudige problematiek werken we nauw samen met zorg- en veiligheidspartners om passende ondersteuning en begeleiding te bieden. Door deze aanpak voorkomen we escalatie en bevorderen we leefbaarheid in de wijk.
Wat gaan we ervoor doen? Adviseren en regie pakken We bieden in 2026 consultatie en advies op ernstig meervoudige problematiek. Waar nodig bieden we ook procesregie op ad-hoc casuïstiek en incidenten van diverse aard. Voorbeelden hiervan zijn inwoners met een hoog risico op ernstig nadeel, maatschappelijke teloorgang. Denk aan personen die verslaafd zijn, crimineel, overlastgevend of psychische problemen hebben. Regulier Aanpakken excessieve overlast In 2026 continueren we de Persoonsgerichte aanpak (PGA) in de gemeente. In 2025 is de basis gelegd en het PGA-privacyreglement door alle partijen ondertekend. In 2026 ligt de focus op casusniveau op het creëren van oplossingen voor ernstige complexe problemen bij individuele inwoners. Daarnaast krijgt de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) nader vorm, hieronder wordt gewerkt aan inrichten en het versterken van casusregie in het sociaal domein. Regulier 40
Verder met de groepsaanpak probleemjongeren In 2026 gaan we verder met de groepsaanpak op de problematische jeugdgroepen en de Persoonsgerichte aanpak op 18-minners. En in 2026 gaan we verder met de uitvoering van de afspraken van het convenant School en veiligheid. De burgemeester van gemeente Harderwijk heeft hierin een trekkende rol voor de regio. Scholen, gemeenten, politie en het OM gaan intensiever samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen. De zorg voor jeugd houdt niet op bij school. Overlast van jeugd kan stevige impact hebben op de woonomgeving. Jongeren zijn kwetsbaar om in aanraking te komen met criminele netwerken. Kwetsbaarheid kan ook ontstaan door thuissituaties, omstandigheden op school en risico’s rond alcohol en drugs. Het thema jeugd en veiligheid is complex. We willen meer aan de voorkant komen. Regulier Wat willen we bereiken? Een effectieve aanpak op de lokale integrale veiligheid Voor een effectieve aanpak van de lokale integrale veiligheid hanteren we het Integraal Veiligheidsplan (IVP) als leidraad. Dit plan bundelt onze prioriteiten en acties op het gebied van veiligheid, preventie en handhaving. Als gemeente zijn we dé regievoerende partij als het gaat om integrale veiligheidsvraagstukken.
Hierbij werken we samen met een groot aantal veiligheidspartners en staan we in verbinding met inwoners, ondernemers en instellingen.
Wat gaan we ervoor doen? Navolgen Integraal Veiligheidsplan Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) is het beleidsplan op hoofdlijnen waarin we als gemeenten en (veiligheids-) partners prioriteiten op het gebied van veiligheid vaststellen en afspraken vastleggen. Het huidige IVP is in 2020 vastgesteld. In 2023 is besloten om het vierjarige plan te verlengen tot en met 2026. Hierdoor hebben we meer tijd om invulling te geven aan de geprioriteerde thema’s. Regulier In 2026 stellen we een nieuw IVP op, in goede afstemming met de gemeenten Ermelo, Putten en Zeewolde. We evalueren het huidige IVP en onderzoeken naar welke thema's geprioriteerd moeten worden in het nieuwe IVP. Inzetten op een veilige leefomgeving Onze gemeente kent een aantal locaties waar publieke en private partijen samenwerken aan de veiligheid. Het gaat hierbij om winkelcentra, uitgaansgebieden en bedrijventerreinen. Met een nauwe samenwerking met ondernemers en de politie streven we naar een veilige omgeving om te ondernemen en bezoeken. Deze samenwerking vindt onder andere plaats binnen KVO's (Keurmerk Veilig Ondernemen) en het KVU (Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan). Regulier Wat willen we bereiken? Handhaven van de openbare orde en veiligheid
41
Het handhaven van de openbare orde en veiligheid is een kerntaak van de gemeente. We zetten hiervoor stevig in op de inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) en toezichthouders, die zichtbaar aanwezig zijn in de wijken en actief optreden bij overlast en overtredingen. We werken samen met de politie. Cameratoezicht wordt ingezet op strategische locaties om preventief te werken en sneller te kunnen ingrijpen bij incidenten. Waar nodig treden we doortastend op wanneer grenzen worden overschreden, met maatregelen die passen bij de ernst van de situatie. Daarbij maken we gebruik van bestuursrechtelijke bevoegdheden, zoals het opleggen van dwangsommen, gebiedsverboden of het sluiten van panden bij ernstige verstoringen van de openbare orde. Door zichtbaar en consequent te handhaven, vergroten we het gevoel van veiligheid onder inwoners.
Wat gaan we ervoor doen? Inzetten van gemeentelijke bevoegdheden Deze activiteit omvat de inzet van diverse gemeentelijke bevoegdheden en ondersteuning hierbij. Het gaat hierbij om bevoegdheden ter bescherming van de openbare orde en veiligheid, zoals gebiedsverboden, sluiten van drugspanden, huisverboden en crisismaatregelen. Regulier We zien een stijging van complexe problematiek waar juridische bestuursrechtelijke handhaving nodig is. Denk aan dwangsommen voor drugsdealers, gebiedsverboden voor stelselmatige overlastgevers, huisverboden in het kader van huiselijk geweld, aanwijsbesluiten voor cameratoezicht, tijdelijke sluitingen van drugspanden en inzet van andere burgemeestersbevoegdheden. Toezicht en handhaving in de openbare ruimte Voor het waarborgen van de leefbaarheid, veiligheid en openbare orde is belangrijk om hierop toezicht te houden en in te grijpen wanneer dat nodig is. Hiervoor zetten we in met buitengewoon opsporingsambtenaren, toezichthouders en cameratoezicht. Hierbij werken we nauw samen met de politie en andere partners waar mogelijk wijkgericht.
Verplichte beleidsindicatoren programma 1 Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren
Bron: Halt Misdrijven - Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners 42
Bron: CBS Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte
Bron: CBS Misdrijven - Diefstallen uit woning per 1.000 inwoners
43
Bron: CBS Misdrijven - Winkeldiefstallen
Bron: CBS
Facultatieve beleidsindicatoren programma 1 Aangiften woninginbraak (Bron: Politieteam Veluwe West) Gemiddeld 20122016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Gemiddeld 20202024
147
72
33
84
57
37
35
42
27
40
44
Opgelegde tijdelijke huisverboden (Bron: Gemeente Harderwijk) 2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
3
8
6
3
7
3
2
Diverse indicatoren in relatie tot veiligheid (Bron: Politieteam Veluwe West) Feiten
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Totaal misdrijven
1576
1425
1861
1992
1772
1776
1908
1768
Geweld
167
177
175
178
158
157
166
150
Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen
165
80
72
79
65
50
77
49
Diefstal brom-, snor-, fietsen
129
90
182
110
142
170
216
193
Vernieling c.q. zaakbeschadiging
141
94
159
176
162
184
148
156
Totaal registraties overlast
1101
863
1007
1139
1385
1237
1330
1307
Jeugdoverlast
335
165
215
405
538
380
397
371
Drugsoverlast
81
108
116
118
119
121
159
174
Verkeersongevallen
432
419
464
327
315
335
369
Totaaloverzicht Programma 1
45
Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Primitieve begroting 2027
Primitieve begroting 2028
Primitieve begroting 2029
TV11 TV11 Crisisbeheersing en brandweer
157
144
145
145
145
145
TV12 TV12 Openbare orde en veiligheid
22
70
33
33
27
27
Totaal Baten
179
214
177
177
171
171
TV11 TV11 Crisisbeheersing en brandweer
-3.507
-4.011
-4.315
-4.468
-4.534
-4.532
TV12 TV12 Openbare orde en veiligheid
-2.184
-2.264
-2.264
-2.210
-2.128
-2.127
Totaal Lasten
-5.690
-6.275
-6.578
-6.678
-6.662
-6.659
Gerealiseerd resultaat
-5.512
-6.061
-6.401
-6.501
-6.490
-6.488
Baten
Lasten
Financiële analyse begroting 2026 ten opzichte van begroting 2025 Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2025
Begroting 2026
Primitief 2026 - Totaal 2025
Baten
214
177
-36
Lasten
-6.275
-6.578
-304
Verschil
-6.061
-6.401
-340
Het resultaat van programma 1 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000)
Ondewerp
Bedrag afwijking
Verwijzing toelichting
Nieuw beleid
-303
1
Ombuigingen
57
2
Kapitaallasten
5
3
Doorberekende salariskosten
-25
4
1.1
Begroting VNOG 2026-2029
-108
5
1.2
Deelname veiligheidsmonitor 2025
29
6
Diversen
5
7
Totaal
-340
Toelichting op de financiële analyse Taakveld (Bedragen x 1.000)
Naam aanmelding
I / S 2026 2027 2028 2029
1.1 Crisisbeheer en brandweer
Wijziging DVC Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland
S
-163 -149 -149 -149
1.2 Openbare orde en veiligheid
Handhavingsjurist
S
-111 -111 -111 -111
1.2 Openbare orde en veiligheid
Studie- opleidingskosten BOA's
S
Totaal programma 1
-30
-30
-30
-30
-303 -289 -289 -289
1. Nieuw beleid
In bovenstaande tabel zijn de posten opgenomen die gerelateerd zijn aan nieuw beleid in 2026. Ten opzichte van 2025 geeft dit een nadelig effect.
2. Ombuigingen
Met de behandeling van de begroting 2025-2028 is door de raad besloten om de ombuigingen categorie B te effectueren. In 2026 levert dit ten opzichte van 2025 een begroot voordeel op.
46
3. Kapitaallasten
Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden/programma's. Voor de begroting 2026 leidt dit tot een klein voordeel van € 5.000,-.
4. Doorberekende salariskosten
Jaarlijks wordt de verwachte urenbesteding per taakveld opgevraagd. De geraamde salariskosten worden op basis van deze urenbesteding doorberekend. Voor 2026 leidt dit ten opzichte van 2025 tot een nadelig effect.
5. Begroting VNOG 2026-2029
Dit nadeel van afgerond € 108.000,- wordt verklaard door de programmabegroting 2026-2029 van de VNOG ten opzichte van de primitieve begroting 2025. De raad heeft op 12 juni 2025 ingestemd met de concept meerjarenbegroting VNOG 2026-2029 en besloten de gevraagde bijdrage voor 2026 op te nemen in de gemeentelijke begroting. De stijging van de bijdrage is het gevolg van loon- en prijsbijstelling.
6. Deelname veiligheidsmonitor 2025
In 2025 is deelgenomen aan de landelijke veiligheidsmonitor. De resultaten hiervan volgen in 2026. In de begroting 2025 was hiervoor een incidenteel bedrag opgenomen van € 29.000,-. In 2026 levert dit een voordeel op ten opzichte van 2025.
7. Diversen
Diverse kleine budgetwijzigingen hebben geleid tot een klein voordelig effect.
47
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Algemeen Programma 2 Gemeente Harderwijk is een bereikbare stad. Wij werken aan het verbeteren van de bereikbaarheid van gemeente Harderwijk vanaf de A28/N302 en de eigen gemeentelijke infrastructuur (waaronder de ontsluiting van bedrijventerrein Lorentz). Er staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Naast een bereikbare stad is gemeente Harderwijk namelijk ook een verkeersveilige stad. Op basis van meerdere jaren is sprake van een afname van het aantal ongevallen in gemeente Harderwijk. Deze trend willen wij doorzetten door aanpak van de verkeersonveilige situaties. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik promoot en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert. De gemeente Harderwijk stimuleert het gebruik van openbaar vervoer. Hierbij is het uitgangspunt om het huidige niveau minimaal in stand te houden en waar mogelijk met maatwerk verbeteringen door te voeren.
Inhoud Het programma omvat activiteiten gericht op het beheer en onderhoud van (water-) wegen, straten, bermen, pleinen, bruggen, openbare verlichting en gladheidsbestrijding. Daarnaast het opstellen/vernieuwen van beleid en het treffen van verkeersmaatregelen ten behoeve van de verkeersafwikkeling, de verkeerscirculatie en de verkeersveiligheid.
Ontwikkelingen De groei van de landelijke en regionale economie heeft effect op de groei van de mobiliteit. De verwachting is dat de verkeersintensiteit op de A28 de komende jaren blijft toenemen. Voor het blijvend bereikbaar houden van de gemeente Harderwijk wordt in regionaal verband uitvoering gegeven aan het strategisch thema Bereikbaarheid/A28. Ook nemen de intensiteiten op de provinciale wegen toe. Dat heeft deels te maken met de (autonome) groei maar ook door grootschalige ontwikkelingen zoals op en rond het bedrijventerrein Lorentz en woningbouwontwikkelingen. Uit onderzoek blijkt dat het nodig is om op diverse locaties maatregelen te nemen om tot een verbeterde doorstroming en verkeersveiligheid te komen in relatie tot het bedrijventerrein en de omliggende ontwikkelingen, die zich de komende jaren voordoen. Naast de voorbereiding van infrastructurele maatregelen wordt regionaal ook volop ingezet op minder woon-werkverkeer met de auto, verkeersveiligheid, werkgeversbenadering, fietscampagnes, aanleg snelle fietsroutes, sneller en frequenter openbaar vervoer naar omliggende plaatsen als Amersfoort, Apeldoorn, Lelystad en Zwolle. Via de OV- en Spoortafel Oost is de ambitie voor een verbeterd spoorproduct voor gemeente Harderwijk op de landelijke agenda gezet, resulterend in de opname van gemeente Harderwijk in het Toekomstbeeld OV 2040.
In 2025 zijn enkele paragrafen in het Programma Bouw & Infrastructuur onderdeel mobiliteit gevuld, waaronder de paragraaf verkeersveiligheid. De komende jaren werken we gericht aan het verbeteren van verkeersveiligheid aan de hand van het gestelde beleid en bijbehorende uitvoeringsprogramma.
Verbonden partijen
Coöperatie Gastvrije Randmeren
Beleidskaders
Omgevingsvisie Harderwijk
Parkeerverordening (1998)
Programma Bouw & Infrastructuur onderdeel Parkeren (2025)
Integraal Fietsbeleid (2019)
Verkeersveiligheidsplan (2016) met update uitvoeringsprogramma (2021)
Parkeernormennota (2013) met annex 48
Programma Noord-Veluwe Bereikbaar (2020)
Taakvelden Programma 2 2.1 Verkeer en vervoer Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Stad & Omgeving
Wat willen we bereiken? Bewustwording creëren betreffende verkeersveiligheid We willen dat weggebruikers zich meer bewust worden hoe ze zich veilig moeten gedragen in het verkeer.
Wat gaan we ervoor doen? Ondersteunen activiteiten Veilig Verkeer Nederland Het bevorderen, stimuleren en ondersteunen van activiteiten van Veilig Verkeer Nederland, waaronder gedragsbeïnvloeding, voorlichting, educatie en communicatie. Regulier Wat willen we bereiken? Een goed bereikbare gemeente blijven Gemeente Harderwijk groeit. En wordt steeds aantrekkelijker om te werken en te bezoeken. Dit leidt er toe dat er steeds meer weggebruikers bij komen. We willen dat Harderwijk een prettige gemeente blijft om te wonen, werken en bezoeken. Randvoorwaarde is dat de gemeente goed bereikbaar is. Bij een goede bereikbaarheid spelen meerdere modaliteiten een rol. Ons doel is de fietsbereikbaarheid te verbeteren en aantrekkelijker te maken. Zowel voor mensen die zich binnen de gemeente verplaatsen als mensen die van circa 15 km buiten gemeente Harderwijk komen. Ook de bereikbaarheid per openbaar vervoer is van belang. Zie hiervoor een aparte paragraaf. Door de bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer te verbeteren, groeit de druk op het autoverkeerssysteem minder hard. Tegelijkertijd willen we dat de autobereikbaarheid ook toekomstbestendig is. Hierbij denken we aan het hoofdwegennet (A28, N302), maar ook aan de ringweg om Harderwijk (Groene Zoomweg - Ceintuurbaan Knardijk).
Binnen de bebouwde kom moeten de ontsluitingswegen op orde zijn, om te voorkomen dat er teveel druk op de routes in woonwijken komt te liggen.
Wat gaan we ervoor doen? Kwaliteit voorzieningen in stand houden Er is sprake van planmatig jaarlijks onderhoud, meerjarig onderhoud (vervanging van op basis van technische en economische levensduur), correctief onderhoud (herstellen van schade) en meer projectmatige werkzaamheden (grootschalige vervanging, renovatie en reconstructie). Regulier
49
Wij onderhouden ons areaal op beeldkwaliteit B volgens de landelijk toegepaste Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Hierin staan de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte beschreven. Deze is opgesteld de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) . Civiele kunstwerken onderhouden Het preventief en correctief onderhouden van bruggen, tunnels, duikers, kademuren, een viaduct en hellingbaan. Inspecteren van 1/3 van het areaal om onderhoudsstatus te monitoren. Areaal bijhouden in beheer management systeem iASSET Regulier Wij onderhouden dit areaal op beeldkwaliteit B volgens de landelijk toegepaste Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Hierin staan de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte beschreven. Deze is opgesteld de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) .
Wegverhardingen onderhouden Wegverhardingen onderhouden die zijn opgenomen in de planning vanuit het assetmanagement programma GISIB Inspecteren van het areaal conform de landelijke gebruikte CROW normen. Areaal bijhouden in beheer management systeem GISIB Regulier Wij onderhouden dit areaal op beeldkwaliteit C volgens de landelijk toegepaste Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Hierin staan de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte beschreven. Deze is opgesteld de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) . Reiniging wegen Het machinaal vegen, handmatig opruimen van zwerfvuil en bestrijden van onkruid op verhardingen. Regulier Wij onderhouden dit areaal op beeldkwaliteit B volgens de landelijk toegepaste Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Hierin staan de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte beschreven. Deze is opgesteld de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) . Gladheidbestrijding Preventief en curatief strooien en/of schuiven van wegen en fietspaden die zijn opgenomen in het strooibeleid. Regulier Openbare verlichting Preventief en correctief onderhoud aan lichtmasten, muurarmen, armaturen, grondspots en andere decoratieve verlichting.
Inspectie (4 keer per jaar) van het areaal op functioneren. Areaal bijhouden in beheer management systeem GISIB
50
Regulier Wij onderhouden dit areaal op beeldkwaliteit B volgens de landelijk toegepaste Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Hierin staan de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte beschreven. Deze is opgesteld de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) . Bewegwijzering en straatmeubilair Preventief en correctief onderhoud aan verkeersregelinstallaties, verkeersborden, verkeerstekens en markeringen op het wegdek, bewegwijzering, straatnaamborden, fietsenrekken, zitbanken e.d. Inspecteren van het areaal. Areaal bijhouden in beheer management systeem GISIB Regulier Wij onderhouden dit areaal op beeldkwaliteit B volgens de landelijk toegepaste Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2023 (KOR). Hierin staan de beeldkwaliteitsniveaus voor het onderhoud van de openbare ruimte beschreven. Deze is opgesteld de CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) .
Wat willen we bereiken? Een veiliger verkeerssituatie Het verbeteren van de verkeersveiligheid in algemene zin, zowel subjectief als objectief, en het terugdringen van het aantal ongevallen maar ook het inspelen op mogelijke risico's. Binnen het taakveld verkeer en vervoer staan twee principes voorop. Ten eerste richten we onze wegen zoveel mogelijk Duurzaam Veilig in. Ten tweede is het STOMP-principe leidend. Dat wil zeggen dat de gemeente het wandel- en fietsgebruik promoot en wandel- en fietsvoorzieningen daar waar mogelijk verbetert.
Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren verkeersveiligheidsplan In 2025 is een nieuw uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid gereed. Aan de hand daarvan gaan we door met het verbeteren van de verkeersveiligheid. Noemenswaardige projecten zijn o.a. het veiliger maken van de Ceintuurbaan, het aanpassen van de rotondes Groene Zoomweg/Kolbaanweg en Groene Zoomweg/Meeboerserf. Ook werken we samen met de provincie aan de Leuvenumseweg (N302). Specifiek Op regionaal niveau samenwerken Het verbeteren van de regionale samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid met omliggende gemeenten, provincie Gelderland, politie, VVN, etc Regulier
Verplichte beleidsindicatoren 2.1 Verkeer en vervoer Aantal verkeersongevallen per 1.000 inwoners
51
Bron: waarstaatjegemeente.nl
2.2 Parkeren Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Stad & Omgeving
Wat willen we bereiken? Een goede bereikbare en leefbare stad op het gebied van parkeren Het versterken van de stad door de bereikbaarheid en leefbaarheid te vergroten op het onderdeel parkeren door:
Op basis van het STOMP-principe (Stappen, trappen, openbaar vervoer, mobility as a service en prive-auto) in te zetten op het stimuleren van duurzame mobiliteit waaronder bijvoorbeeld deelauto's en deelfietsen.
Het in stand houden en realiseren van extra (fiets)parkeercapaciteit;
Effectieve verdeling van de beschikbare parkeercapaciteit onder de verschillende doelgroepen in de verschillende reguleringsgebieden;
Inzet op intensivering van handhaving van de parkeerregulerende maatregelen;
Inzet op verkeersgeleiding/ -informatie van verkeersstromen van en naar de parkeerlocaties door het Parkeer Route Informatiesysteem (PRIS);
Het borgen van voldoende parkeercapaciteit bij ruimtelijke ontwikkelingen (nieuwbouw of functiewijziging). Hierbij rekening houdend met het uitgangspunt dat het parkeren zo veel als mogelijk uit het zicht moet plaatsvinden.
I.s.m. programma Duurzaamheid en Economie onderzoeken we de mogelijkheden voor duurzame stadslogistiek in de Binnenstad van de gemeente van Harderwijk.
Het bevorderen van de toegankelijkheid door voldoende speciaal gereserveerde en afgestemde parkeerplaatsen voor de doelgroep gehandicapten.
52
Wat willen we bereiken? Mobiliteit bevorderen Mobiliteit bevorderen volgens het STOMP principe en, ter bevordering van de gezondheid, op termijn toewerken naar autoluwe, liefst autovrije wijken en buurten.
Wat gaan we ervoor doen? Actualiseren parkeerregelgeving In 2025 hebben we de regelgeving voor parkeren parkeren geactualiseerd (binnen de VFLo) en nadere regels vastgesteld voor de uitgifte van parkeervergunningen . Met de actualisatie zijn duidelijke regels en criteria gesteld voor de uitgifte van de verschillende parkeervergunningen. Deze regeling treedt vanaf 2026 in werking. Regulier Heb hem iets gewijzigd. Is in 2025 al wel afgerond maar treedt vanaf 1 jan 2026 in werking. Afschaffen 2 uur gratis parkeren In het kader van de ombuigingen wordt het twee uur gratis parkeren gefaseerd afgeschaft. Vanaf 2026 is het gratis parkeren volledig opgeheven. Regulier Uitvoeren haalbaarheidsonderzoek wijkhubs We onderzoeken de haalbaarheid en doen locatie-onderzoek naar wijk-hubs en transferia die wij bij voorkeur aan de rand(en) van de wijken organiseren. Hiervoor is het belangrijk eerst de juiste locaties en (financiële) haalbaarheid van deze wijkhubs te onderzoeken en op welke manier we de verschillende doelgroepen parkeerders kunnen verleiden om hier gebruik van te maken. Regulier Intensiveren van de handhaving We intensiveren de handhaving. Met de toekomstige uitbreiding van de blauwe zones in de Zeebuurt en het vergunninggebied in het Waterfront wordt het reguleringsgebied groter en is mede om die reden intensivering nodig.
Regulier Inzetten deelmobiliteit We vergroten de inzet van deelmobiliteit op basis van het STOMP-principe. Dit kan in meerdere vormen. Het plaatsen van bijvoorbeeld elektrische deelfietsen en deelauto’s in woonwijken is een alternatief voor de tweede auto. Regulier
2.3 Recreatieve havens Portefeuillehouder(s):
M. Pijnenburg
53
Domein:
Stad & Omgeving
Wat willen we bereiken? Bevordering van het watertoerisme Watertoerisme draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de stad. Nederlandse en buitenlandse toeristen en watersporters komen graag naar gemeente Harderwijk en verblijven één of meerdere nachten in de haven. De havens versterken het toeristisch en recreatieve aanbod van de historische binnenstad van Harderwijk, de Veluwe en de regio. De havens van gemeente Harderwijk hebben behalve een toeristisch-recreatieve waarde ook een economische waarde. Ze voegen meer aanbod aan het product gemeente Harderwijk toe en verhogen de beleving voor inwoners en recreanten.
Wat gaan we ervoor doen? Beheer Harderwijker havens Het beheer van de havens richt zich op een aantal aspecten. Een belangrijk onderdeel is het gastheerschap voor alle gebruikers van de havens waaronder de passanten in het zomerseizoen en de bewoners van Waterfront. De havenmeesters zorgen er voor dat havens en havenvoorzieningen op de juiste manier worden gebruikt. Havengeld, dat nodig is om het beheer te bekostigen, wordt door de havenmeesters geïnd. Om de kwaliteit van de havens en de havenvoorzieningen op peil te houden, is regelmatig onderhoud nodig. Onderhoud bestaat onder andere uit gepland jaarlijks onderhoud en meerjarig onderhoud. Meerjarig onderhoud bestaat uit vervanging van op basis van technische en economische levensduur van de havenvoorzieningen. Ook herstel van schade (curatief onderhoud) is onderdeel van het beheer. Tot slot ontkomen wij ook niet aan toezicht en zo nodig handhaving. Toezicht is een belangrijke schakel in het bewaken openbare orde en veiligheid in de openbare ruimte, dus ook in en rondom de havens. Regulier Uitvoeren locatiestudie watersportactiviteiten Na de ingebruikname van de nieuwe havens is de vraag naar locaties voor watersportactiviteiten toegenomen. Specifieke locaties voor commerciële watersportactiviteiten zijn geen onderdeel van de gerealiseerde en nog te realiseren plannen van Waterfront (m.u.v. de kleine watersport).
Vanwege de vraag hebben wij een quick-scan uitgevoerd. Het doel van de quick-scan is locaties in gemeente Harderwijk aanwijzen die mogelijk geschikt zijn voor (commerciële) watersportbedrijven. Een haalbaarheidsonderzoek is voor de verdere ontwikkeling van de locaties die op basis van de quick-scan geschikt lijken de vervolgstap. De verwachting is dat het haalbaarheidsonderzoek in 2026 wordt uitgevoerd. Specifiek Historische schepen De Havenregeling Harderwijk is op 10 april 2025 inwerking getreden dus afgerond. Geen noodzaak om dit in de begroting 2026-2029 op te nemen. Specifiek Actualiseren VFLo m.b.t. historische schepen Dit onderwerp heeft geen gevolgen voor de begroting van 2026-2029 (de actualisatie van de Vflo m.b.t. historische schepen heeft plaatsgevonden) en hoeft daarom niet opgenomen te worden in de begroting. Een andere aanleiding om over dit onderwerp iets op te nemen in de begroting is er niet.