Bijlage 1. Begroting 2025 - 2028

Economische promotie van Harderwijk door het continueren van de promotie en positionering van Harderwijk als een toeristische bestemming in binnen- en buitenland • De merkidentiteit van gemeente Harderwijk blijven versterken om meer aandacht van ondernemers en investeerders te trekken, en de economische activiteit in de gemeente te vergroten. • Samen met de evenementenorganisatoren de gemeente Harderwijker evenementen verduurzamen, faciliteren en professionaliseren. • Het versterken van het thema Hanze in gemeente Harderwijk door de samenwerking met de Hanzesteden en de activiteiten die ontstaan zijn in het Hanzejaar te continueren • De balans brengen in natuur en recreatie in het buitengebied van gemeente Harderwijk / op de Veluwe en in de binnenstad door spreiding en bezoekersmanagement. Wij werken aan het verbeteren van het vestigingsklimaat en aan de kwaliteit van bedrijventerreinen • Uitvoeren en monitoren van het Regionaal Programma Werklocaties. • Dienstverlening richting ondernemers door actief accountmanagement • Uitgifte van bedrijfskavels • Samenwerking met ondernemers om het vestigingsklimaat te verbeteren, o.a. op het gebied van energietransitie, biodiversiteit en netcongestie. Inhoud

Het programma omvat activiteiten die gericht zijn op behoud, ondersteuning, en uitbouw van het bestaande economisch potentieel. Hieronder vallen o.a. bedrijventerreinen, binnenstad, winkelcentra, toerisme, werkgelegenheid, warenmarkten, exploitatie van gemeentelijke eigendommen, maar ook evenementen.

- 44 -

Ontwikkelingen Het gaat goed met de economie van gemeente Harderwijks. Gemeente Harderwijk heeft een aantrekkelijk vestigingsklimaat, onder andere door de ligging. Het aantal bedrijven en het aantal arbeidsplaatsen in gemeente Harderwijk is ook het afgelopen jaar gegroeid en we hebben een grote werkzame beroepsbevolking. Ondanks deze positieve signalen zijn er ook zorgen. Er zijn nog diverse ondernemers die door de gestegen kosten en schulden als gevolg van de corona crisis in financiële problemen zitten. Daarnaast is ook het vinden van personeel een grote uitdaging. Dit heeft gevolgen voor de ondernemers van gemeente Harderwijk. Winkels en horeca bedrijven die minder dagen open zijn of bedrijven die failliet gaan of bedrijfsbeëindiging overwegen. Op de bedrijventerreinen speelt daarnaast het probleem van netcongestie. Bedrijven die willen starten of bedrijven die willen uitbreiden kunnen op korte termijn geen (grotere/verzwaarde) aansluiting krijgen. Het blijven versterken en faciliteren van de economie van gemeente Harderwijk is daarom van belang. De economische uitvoeringsagenda als onderdeel van het Programma Economie is in ontwikkeling en naar verwachting in 2025 gereed voor uitvoering. Belangrijke aandachtspunten zijn de werklocaties, de vrijetijdseconomie en de binnenstad.

Gezamenlijk met ondernemers, regio, provincie en landelijke overheid, onderzoeken wij waar lokale en regionale maatregelen getroffen kunnen worden zodat wij een concrete bijdrage kunnen leveren aan de economie. Samen met de regiogemeenten werken we aan een het Regionaal Programma Werklocaties. In 2025 gaan we onder andere: uitvoering geven aan de economische uitvoeringsagenda, samen met de binnenstadspartners uitvoering geven aan de binnenstadsvisie, en gaan we samen met belanghebbenden een nieuwe toeristische visie en evenementenbeleid opstellen. Daarnaast blijven we de stadspromotie versterken. Verbonden partijen Er zijn geen verbonden partijen gelieerd aan dit programma (waarbij de gemeente een financieel of bestuurlijk belang heeft). Wel hebben we veel samenwerkingspartners die bijdragen aan de doelen uit dit programma. Zoals bijvoorbeeld Heerlijk Harderwijk. Beleidskaders • Omgevingsvisie Harderwijk o Economie o Detailhandel o Binnenstad o Werklocaties (RPW) o Toerisme & Recreatie

B TAAKVELDEN 3.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Economische ontwikkeling W. Mazier / M. Pijnenburg Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Ontwikkelen van beleid ter versterking van de (sociaal) economische bedrijvigheid. Stimuleren van projecten en initiatieven tussen overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Versterken van lokale, regionale en nationale samenwerkingsverbanden en structuren. Stimuleren van innovatieve en duurzame ontwikkelingen. Verstevigen van de dienstverlening aan ondernemers. Wat doen we daarvoor? Regulier • Samenwerken met de regio op het gebied van diverse economische thema’s o.a. Regionaal Programma Werklocaties (RPW), toerisme en recreatie, regioarrangement. • Contact onderhouden met ondernemers en ondernemers onderling verbinden. Dit doen we samen met de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, binnenstad, wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en). • Versterken samenwerking in de binnenstad i.s.m. de BOH, Heerlijk Harderwijk en invulling geven aan accountmanagement voor ondernemers in de binnenstad. • Uitvoering geven aan de binnenstadsvisie op basis van het uitvoeringsprogramma en jaarlijkse evaluatie van het jaarplan en opstellen nieuw jaarplan. • Opstellen en uitvoeren van het programma Bouw en Infrastructuur, onderdeel Economie (voorheen Economische Visie) en de daarbij behorende uitvoeringsagenda. • Onderzoek intensivering Lorentz I (samen met de provincie Gelderland). - 45 -

Gebiedsagenda Veluwe De Veluweagenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. De komende jaren werken we gezamenlijk verder aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. De thema’s zijn: Behoud en herstel van ecologische diversiteit; Een bredere benadering van het begrip recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het aantrekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Toerisme is een middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken; Meer aandacht voor de wensen, belangen en betrokkenheid van bewoners bij ontwikkelingen op de Veluwe. Specifiek • Uitvoering van het jaarplan binnenstadsvisie o.a. de gebiedsvisie Donkerstraat-Kloosterplein, autoluwe Bruggestraat en Boulevard. Gebiedsagenda Veluwe Er is een actualisatie van de VeluweAgenda nodig en het proces loopt momenteel. Het doel is om te komen tot meer focus in de aantallen thema’s en projecten. Dit samen heeft geleid tot herijking van de 3 bovengenoemde pijlers met de volgende 4 programmadoelen: 1. Een duurzame, toekomstbestendige recreatiesector met een bredere kijk op recreatie en toerisme. 2. Oog voor het belang van bewoners. 3. Behoud en herstel van ecologische diversiteit en robuustheid en erfgoed 4. Leren en door ontwikkelen

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging: weerspiegelt verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen (Bron: CBS BAG/LISA)

58 56 54 52 50 48 46

Harderwijk

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

2019

2020

2021

3.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

2022

2023

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

Taakveld Fysieke bedrijfsinfrastructuur E. Enklaar Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Dit taakveld heeft betrekking op grondexploitaties bedrijventerreinen daar waar taakveld 8.2 betrekking heeft op grondexploitatie van niet-bedrijventerreinen (woningbouw). Door het tijdig beschikbaar hebben of krijgen van bouwrijpe grond willen we een bijdrage leveren aan de verdere economische ontwikkeling van gemeente Harderwijk en het creëren van voldoende werkgelegenheid. Wat doen we daarvoor? Regulier • Verwerving, productie en levering van bouwrijpe grond; • Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten; • Aankopen, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken; • Het uitgeven van bouwrijpe kavels voor bedrijfsvestiging; - 46 -

• Het opstellen van verkoopovereenkomsten; • Het onderzoeken van de financiële haalbaarheid van stedenbouwkundige plannen. Specifiek • Specifieke aandacht heeft de netcongestie in het bijzonder voor grootverbruiksaansluitingen. Deze zijn schaars en vaak niet beschikbaar. Dit zet de verkoop van kavels onder druk. Op landelijk, provinciaal, regionaal én lokaal niveau is gemeente Harderwijk ambtelijk en bestuurlijk in gesprek en hebben wij een trekkersrol in het hoofd bieden van netcongestie. Er is onder andere een coördinator netcongestie aangesteld en wethouder Pijnenburg vertegenwoordigt de gemeente Harderwijk in de Energy Board. Lorentz III • Woonrijp maken openbaar gebied in de direct omgeving van (recent) uitgegeven bedrijfskavels; • Uitgifte bedrijfskavels. Lorentzhaven • Start uitgifte bedrijfskavels, planning vanaf 2026. Overig • Uitgifte van bedrijfskavels binnen de bedrijventerreinen Tonsel en Sypel Nieuw beleid n.v.t. 3.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen M. Pijnenburg / W. Mazier Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? De op bedrijven en ondernemers gerichte ondersteuning en dienstverlening vanuit de gemeente is geen wettelijke taak, maar draagt bij aan de ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het volgende taakveld '3.4 Economische promotie', en met ‘3.1 Economische ontwikkeling’. Dit taakveld betreft de facilitering van de markt en centrummanagement en/of bedrijfsinvesteringszones en het ondersteunen van initiatieven vanuit de markt. Wat doen we daarvoor? Regulier • Contacten onderhouden met ondernemers en de diverse ondernemerscollectieven in Harderwijk en Hierden. Specifiek de Bedrijvenkring Harderwijk, binnenstad, wijkwinkelcentra, en warenmarkt(en) • Stimuleren en ondersteunen van de samenwerking in de binnenstad • Uitvoering van werkzaamheden voor het houden van een weekmarkt(en). • Inzet bedrijfscontactfunctionarissen als centraal aanspreekpunt voor initiatieven en vragen van ondernemers • Samenwerking Meerinzicht en externe partijen onder andere t.b.v. stimuleren arbeidsmarktparticipatie. Specifiek • Organiseren bijeenkomst voor (nieuwe) ondernemers • Organiseren bijeenkomsten voor ondernemers met als thema: impactvol ondernemen • Organiseren van de Bedrijvenontmoetingsdag 2025. Nieuw beleid n.v.t. 3.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Economische promotie W. Mazier Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? Activiteiten die gericht zijn op het 'op de kaart zetten' van de gemeente zijn geen wettelijke taak, maar dragen wel bij aan de (verdere) ontwikkeling van de stad. Dit taakveld heeft een overlap met het vorige - 47 -

taakveld '3.2 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen' en bevat de activiteiten die gericht zijn op promotie en acquisitie. Wat doen we daarvoor? Regulier • Versterken evenementen door verstrekken van evenementensubsidie en faciliteren van samenwerking • Uitvoeren evenementenbeleid • Versterken en positioneren van het toeristisch recreatieve profiel van gemeente Harderwijk • Uitbouwen van het thema Hanze • Ondernemers betrekken bij marketingactiviteiten • Versterken van de stadsmarketing/stichting Heerlijk Harderwijk en het Toeristisch Informatie Punt • Continueren van de samenwerking met Hanzesteden Marketing en Visit Veluwe en versterken van het waterprofiel van gemeente Harderwijk door invulling te geven aan belevingsgebied Veluwe Kust • De Veluwe Agenda 2030 is de basis voor de samenwerking op de Veluwe. Wij werken gezamenlijk aan de ambitie "Beleef de Beste Veluwe". Vanuit onze netwerksamenwerking in de VeluweAlliantie versterken we de Veluwe en bereiken we een betere balans tussen natuur en recreatie. Specifiek • Ontvangstlocatie Boekhorstlaan – bevordert het bestemmingsmanagement en de balans tussen natuur en recreatie op de Veluwe. • Uitvoeren maatregelen Recreatiezoneringsplan • Uitvoering van bestemmingsmanagement op de Veluwe door deelnemen aan de Regiodeal Veluwe 2de tranche.

Nieuw beleid • Beheer en onderhoud aantrekkelijke routenetwerken: we laten het beheer en onderhoud van de netwerken op een professionele manier door Routebureau Veluwe uitvoeren. • Professionaliseren van Heerlijk Harderwijk • Opstellen nieuw evenementenbeleid: gemeente Harderwijk is een populaire bestemming in de regio op gebied van evenementen en er worden steeds meer evenementen georganiseerd. Om deze ontwikkeling in goede banen te leiden zijn nieuwe kaders nodig. Om de balans op gebied van evenementen te behouden gaan we nieuw beleid opstellen. • Aanpassen van de subsidieverordening evenementen o.b.v. het nieuwe beleid • Opstellen nieuwe toeristische visie: Om de juiste koers en perspectief te bepalen, stellen we een toeristische visie/ uitwerking Omgevingsvisie op. Bij het opstellen van de visie betrekken we behalve professionals ook bewoners. Beleidsindicatoren Verplichte indicatoren Vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar (Bron: LISA)

180 170 160 150 140 130 120 110 100

Harderwijk

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

2019 2020 2021 2022 2023

- 48 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 3 Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

PROG3 Economie Lasten TV31 - Economische ontwikkeling TV32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen TV34 - Economische promotie Lasten - Totaal Baten TV31 - Economische ontwikkeling TV32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur (GREX) TV33 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen TV34 - Economische promotie Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV31 - Economische ontwikkeling Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV31 - Economische ontwikkeling Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG3 Economie - Totaal

194 4.733 500 804 6.231 -111 -8.630 -218 -361 -9.321 -3.090 200 200 0 0 200 -2.890

543 1.315 398 726 2.983 -96 -1.315 -42 -484 -1.937 1.046 200 200 -200 -200 0 1.046

406 918 354 687 2.364 -98 -917 -43 -405 -1.463 901 200 200 -200 -200 0 901

406 1.298 345 614 2.663 -98 -1.298 -43 -405 -1.844 819 0 0 -200 -200 -200 619

206 1.027 397 702 2.332 -98 -1.027 -43 -405 -1.573 759 0 0 0 0 0 759

206 1.006 386 698 2.296 -98 -1.006 -43 -405 -1.552 744 0 0 0 0 0 744

Financiële analyse begroting 2025 ten opzichte van begroting 2024: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2024 Begroting 2025 Verschil TV

Onderwerp

3.1

Bedrag 1.046.000 901.000 - 145.000 Bedrag afwijking

Verwijzing toelichting

Nieuw beleid

155.000

1

Ombuigingen

- 73.625

2

Onderhanden werken

- 22.800

3

Doorberekende salariskosten

- 66.400

4

Incidentele budgetten economische ontwikkeling

- 135.000

5

Diversen

- 2.175

6

Totaal

- 145.000

Toelichting op de financiële analyse: 1. Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen: 2025

2027 61.000

2028 61.000

17.000

17.000

235.000

235.000

235.000

155.000

235.000

313.000

313.000

Programma 3 P3-01 Budget relatie bedrijven (oa bedrijvenontmoetingsdag) P3-07 Verlagen Hanzebudget P3-12a Verhogen toeristenbelasting 25% (basis)

2025 - 5.500 - 5.000 - 63.125

2026 - 5.500 - 5.000 - 63.125

2027 - 5.500 - 5.000 - 63.125

2028 - 5.500 - 5.000 - 63.125

Totaal

- 73.625

- 73.625

- 73.625

- 73.625

Taakveld 3.3 Bedrijvenloket

Naam Aanmelding Uitbreiding formatie accountmanager bedrijven

3.4 Economische promotie

Beheer en onderhoud aantrekkelijke routenetwerken

3.4 Economische promotie 3.4 Economische promotie 3.4 Economische promotie Totaal

Opstellen nieuw evenementenbeleid

35.000

Passend budget voor Heerlijk Harderwijk

85.000

Opstellen toeristische visie

35.000

2026

2. Totaaloverzicht Ombuigingen Als ombuigingen zijn de volgende posten opgenomen:

3.

Onderhanden werken: Vanuit de jaarrekening 2023 zijn budgetten meegenomen naar 2024. Dit zijn incidentele budgetten voor 2024. In 2025 komen deze budgetten niet meer voor en leidt dit tot een voordeel.

- 49 -

4.

Doorberekende salariskosten: De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel.

5.

Incidentele budgetten economische ontwikkeling: Dit voordelig resultaat komt door incidentele budgetten die in de begroting 2024 beschikbaar zijn, echter niet meer voorkomen in 2025. Het gaat om incidentele budgetten voor detailhandelsvisie, integrale economische visie en het Regionaal Programma Werklocaties.

6.

Diversen: Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een voordelig resultaat van € 2.175,-.

- 50 -

2.4 Programma 4 Onderwijs A ALGEMEEN Doelstelling Voor elk kind een ononderbroken ontwikkelingstraject in het (passend) onderwijs en een startkwalificatie, een leer-werktraject naar de arbeidsmarkt of zinvolle dagbesteding voor alle jongeren. Wij hebben de wettelijke plicht om voor adequate onderwijshuisvesting te zorgen. Volwassenen kunnen hun basisvaardigheden ontwikkelen. Onderwijs vormt. Het biedt alle Harderwijkers en Hierdenaren kansen om hun talenten zo goed mogelijk te ontwikkelen en te benutten. We richten ons samen met onze partners vooral op inwoners die meer aandacht nodig hebben om zich goed te kunnen ontwikkelen. We streven voor iedereen naar een passende deelname aan de maatschappij. Gelijke kansen voor ieder kind vinden we belangrijk. Samen met onderwijs en ketenpartners zetten we daarom in op het wegwerken van onderwijs (taal)achterstanden, naschools aanbod in de wijken, het tegengaan van verzuim, thuiszitten en voortijdig schoolverlaten. Ons streven is dat volwassenen in gemeente Harderwijk hun basisvaardigheden zoals taal- en rekenvaardigheden kunnen blijven ontwikkelen. Ook richten we ons op bewustwording van het belang van toegankelijke informatie voor iedereen, zodat ook minder hoogopgeleide inwoners alle informatie tot hun beschikking hebben. We vinden het belangrijk dat het onderwijs beschikt over voldoende en adequate huisvesting.

We hebben aandacht voor versterking van de regionale functie van het beroepsgerichte onderwijs in gemeente Harderwijk, dat goed aansluit op de lokale- en regionale arbeidsmarkt. Inhoud Dit programma bevat de activiteiten op het gebied van onderwijs en volwasseneneducatie. In Harderwijk en Hierden werken gemeente en onderwijs nauw samen met alle partners op onder andere de beleidsterreinen jeugd, welzijn, veiligheid, gezondheid en sport om ontwikkelingen op elkaar aan te sluiten en de jeugd en volwassenen optimaal te ondersteunen. Een goed en breed aanbod van onderwijs vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de stad als woon- en werkgemeente. Ontwikkelingen Rijke schooldag Een veilige en ontwikkelrijke omgeving is belangrijk voor kinderen. Het vraagt meer dan alleen het onderwijs kan bieden om burgers van de toekomst op te leiden. Het leren van taal, rekenen e.d. moet gecombineerd worden met een aanbod gericht op techniek, natuur, sport, cultuur en gezondheid. Al jarenlang worden hier stappen in gezet met als doel gelijke ontwikkelkansen. Vanuit het rijk groeit de aandacht voor het organiseren van een rijke schooldag: een lokaal programma met activiteiten buiten de normale onderwijstijd. Hierbij is samenwerking in een lokale coalitie essentieel: school, gemeente en (maatschappelijke) organisaties.

In gemeente Harderwijk is al jaren aandacht voor een rijke schooldag met het naschools aanbod binnen het brede schoolbeleid. Sinds 2023 is er in heel gemeente Harderwijk een brede school aanbod. Kinderopvang als basisvoorziening In het hoofdlijnenakkoord schrijft het nieuwe kabinet dat stelselherziening kinderopvang, bijna gratis voor werkende ouders en overheveling naar instellingen, wordt doorgezet. Door deze wijziging is de verwachting dat er vanaf 2026 binnen gemeente Harderwijk meer kinderopvangplaatsen nodig zijn. Om de verwachte groei te kunnen opvangen gaan we in 2025 in gesprek met de houders om kinderopvang als basisvoorziening te kunnen blijven continueren. Door de herziening van het stelsel is er wegens de daardoor verwachte groei in de toekomst ook meer toezicht en handhaving in de kinderopvang noodzakelijk. In het kader van gelijke kansen voor alle kinderen, is de verwachting dat er een groter beroep gedaan zal gaan worden op de subsidieregeling peuteropvang. Toezicht kinderopvang In 2025 is het toezicht bij gastouders van 5% naar 50% volledig doorgevoerd. Het flexibel toezicht krijgt steeds beter vorm in het toezicht. Door het flexibel toezicht krijgt de gemeente ook meer mogelijkheden om mee te denken in wat wij als gemeente in het toezicht belangrijk vinden. - 51 -

Samen met de toezichthouders worden speerpunten vastgesteld en na een positieve proef in 2024 worden de speerpunten ook in 2025 met de houders besproken. Bij de gekozen speerpunten krijgt de houder de tijd om het beleid en de afspraken extra onder de aandacht te brengen en krijgt de toezichthouder meer tijd om de speerpunten uitgebreider in het toezicht mee te nemen. Onderwijshuisvesting - Integraal Huisvestingsplan De raad heeft in april 2020 de Onderwijsvisie vastgesteld. In een plan van aanpak wordt aangegeven hoe en wanneer de verschillende uitgangspunten geclusterd worden opgepakt. Vervolgens is in april 2023 het Integraal Huisvestingsplan vastgesteld. Deze bevat een uitvoeringsagenda voor nieuw te bouwen of te verbouwen schoolgebouwen vanaf 2024. Voor de eerste projecten in het IHP zijn de middelen beschikbaar gesteld. De nieuwbouw van de Harderwijkse Montessorischool Het Koraal in Drielanden is gestart en bevindt zich nu in de ontwerpfase. De overige projecten die zouden starten in 2023 en 2024 bevinden zich in de eerste verkenningsfase. Voordat we verdergaan moet er een update plaatsvinden van het IHP. Hierover vinden gesprekken plaats met de schoolbesturen. - Evaluatie doordecentralisatie De doordecentralisatie is in 2021 geëvalueerd.

Het voorstel voor een extra bijdrage vanuit de gemeente voor eventuele (ver)nieuwbouw van de V(S)O-scholen, in verband met achterblijvende bekostiging vanuit het Rijk, is in november 2022 afgewezen. - Juridische regeling In plaats daarvan zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de nieuwbouw van het Morgen College en is in 2023 een regeling voorbereid waarvan alle doorgedecentraliseerde schoolbesturen gebruik kunnen maken in vergelijkbare situaties. Landstede heeft in 2023 aangegeven geen gebruik meer te hoeven maken van deze regeling vanwege een verticale fusie van VMBO-MBO en daarmee is deze regeling niet meer van toepassing voor hen. De regeling staat nog wel open voor de andere schoolbesturen. Met de schoolbesturen vinden nog wel gesprekken plaats over de wijze van indexering. Een eventuele aanpassing hiervan zal ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad. Leerplicht en Voortijdig School Verlaten Het is van belang dat de aanpak schoolverzuim snel een vervolg krijgt. Dat kan (zwaardere) problemen en uitval voorkomen. Leerlingzaken werkt daarom intensief samen met onderwijs, sociaal domein en diverse ketenpartners. Leerlingzaken draagt daarnaast bij aan doelen van flankerend beleid (zoals sociaal domein en veiligheid). Als een leerling voortijdig uitvalt, ondersteunt Leerlingzaken hen bij het maken van een vervolgstap.

Dit geldt ook voor jongeren die (nog) geen startkwalificatie kunnen halen. Het beleid voor Leerlingzaken wordt in 2024 regionaal geactualiseerd. Doorstroompunt (RMC) Het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt heet sinds 1 mei 2023: Doorstroompunt. Deze naamsverandering is op advies van jongeren doorgevoerd. De eindleeftijd waarop het Doorstroompunt zich richt, gaat op 1 augustus 2025 van 23 jaar naar 27 jaar. Het lopende VSV programma is tot die datum verlengd. Aan het nieuwe VSV programma worden doelen gekoppeld die de jeugdwerkloosheid tegengaan. Daarvoor zal het Doorstroompunt nog meer gaan samenwerken met het domein arbeid. Basisvaardigheden en volwasseneducatie Het Regioplan Laaggeletterdheid 2020-2024 is geactualiseerd voor de periode 2024-2027. De aanleiding tot het ontwikkelen van dit herijkte regioplan was het aflopen van de aanbestedingsperiode. De aanbesteding is wederom aan Toptaal toegekend. Het landelijke programma "Tel mee met Taal" loopt na 2024 af. Er is de afgelopen jaren een verkenning gedaan naar de effectiviteit van het programma. De uitkomst is nog niet officieel, maar de uitkomsten zijn positief. Het ministerie van OCW, SZW en BZK ambiëren allemaal een doorzetting van een basisinfrastructuur en regionale aanpak. In welke vorm en hoeveel middelen daarbij horen is afhankelijk van het nieuwe kabinet.

In het najaar 2024 verwachten we een brief van het kabinet hierover. Het nieuwe uitvoeringsprogramma Basisvaardigheden Harderwijk 2025-2028 zal vanaf 2025 worden geïmplementeerd. Hiermee wordt er rekening gehouden met de nieuwe beschikbare budgetten vanuit het Rijk en lokaal. Verbonden partijen n.v.t. Beleidskaders - 52 -

• • • • • • • • • • • •

Wet op het primair onderwijs, Wet op het voortgezet onderwijs 2020, Wet educatie en beroepsonderwijs, Wet op de expertisecentra Wet Kinderopvang Leerplichtwet, ambtsinstructie Beleidsplan Leerlingzaken 2016-2020 Beleids- en afsprakenkader RMC 2017-2020 VSV programma 2021-2024 Notitie OAB beleid 2019 - 2022 Brede schoolbeleid Harderwijk 2022 Regioplan Laaggeletterheid 2020 – 2024 Uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid Harderwijk 2021-2024 Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Harderwijk 2022

B TAAKVELDEN 4.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Openbaar basisonderwijs M. Companjen Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Waarborgen van de continuïteit van het openbaar primair en openbaar voortgezet onderwijs in gemeente Harderwijk. Wat doen we daarvoor? Regulier • Beoordeling op de begroting, jaarrekening, accountantsverklaring en het jaarverslag. • Toezicht houden op het openbare karakter van het door stichting Proo te verzorgen onderwijs. • Benoeming van leden van de Raad van Toezicht. • Instemmen met voorstellen tot wijziging van de statuten. In regionaal verband wordt er toezicht uitgeoefend op de stichtingen die het openbaar onderwijs verzorgen: stichting Proo en stichting RSG Slingerbos | Levant. Hiervoor vindt 2x per jaar in regionaal verband overleg plaats met de onderwijsbesturen, dit wordt het Coördinatiepunt genoemd. Specifiek n.v.t. Nieuw beleid n.v.t. 4.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Onderwijshuisvesting M. Companjen Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Zorgdragen voor adequate huisvesting van het openbaar en bijzonder onderwijs, waarbij de komende jaren de uitvoering van de projecten uit het IHP plaatsvindt. Hierbij is extra aandacht voor de verduurzaming omdat dit volgt uit het Klimaatakkoord, routekaart duurzaamheid. Wat doen we daarvoor? Regulier • Tweejaarlijks leerling-prognoses verwerken; • Jaarlijks ruimteverdeling maken met toestemmingen verhuur; • Beoordelen jaarlijkse aanvragen huisvestingsprogramma; • Periodiek schouwen van de gebouwen; • Doordecentralisatie voortgezet (speciaal)onderwijs: beoordelen verantwoordingen en meerjareninvesteringsplannen en vijfjaarlijks evalueren; • Kennis nemen van bouwplannen in relatie tot adequate huisvesting / kwaliteitsverbetering; - 53 -

•

In samenwerking met Domein Ruimte uitvoering geven aan routekaart Duurzaamheid

Specifiek Voortgezet (speciaal) onderwijs: De doordecentralisatiegelden worden sinds 2023 jaarlijks met 1,75% verhoogd in plaats van 1% op basis van de bepalingen in de doordecentralisatieovereenkomst. Nieuw beleid Met de vaststelling van het IHP is de uitvoeringsagenda vast komen te staan. De eerste middelen zijn beschikbaar gesteld en jaarlijks wordt een nieuw project gestart. Naast deze start van de voorbereidingen voor nieuwbouw van enkele scholen wordt ook uitvoering gegeven aan een subsidieregeling voor het binnenklimaat voor de wat oudere gebouwen. Op dit moment vinden gesprekken plaats over het vastgestelde IHP en de recente ontwikkelingen inzake een aantal scholen. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat er hoogstwaarschijnlijk een aantal wijzigingen zullen moeten worden aangebracht in het IHP. Net als bij de eerdere vaststelling hechten alle schoolbesturen en de gemeente aan een breed gedragen IHP. Het IHP wordt vervolgens aan de Raad voorgelegd. De nog vast te stellen regeling voor aanvullende financiering voor doorgedecentraliseerde schoolbesturen heeft op de korte termijn nog geen financiële gevolgen. Eventuele aanvragen in 2024 leiden tot een begrotingsafweging die gevolgen kan hebben vanaf 2025. 4.3 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Onderwijsbeleid en leerlingzaken M. Companjen Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Binnen dit taakveld zijn de lasten en baten opgenomen die samenhangen met het lokale onderwijsbeleid en leerlingzaken. Het gaat hier onder andere om: voor- en vroegschoolse educatie, peuteropvang, leerlingenvervoer, handhaven leer- en kwalificatieplicht, tegengaan voortijdig schoolverlaten en volwasseneneducatie.

5.

Op de diverse onderwerpen willen we het volgende bereiken. 1. Ervoor zorgen dat kinderen een zo normaal mogelijke ontwikkeling doormaken die past bij hun intellectuele capaciteiten en dat eventuele achterstanden in (taal)onderwijs zo snel mogelijk worden weggewerkt. 2. Zoveel mogelijk leerlingen verlaten het onderwijs met tenminste een startkwalificatie (einddiploma MBO minimaal niveau 2, HAVO, VWO of vervolgonderwijs). 3. Zoveel mogelijk voortijdig uitgevallen jongeren keren terug naar onderwijs of gaan werken 4. Jongeren in een kwetsbare positie worden doorgeleid naar zorg, arbeidsmarkt of dagbesteding Het bevorderen van een zo hoog mogelijke deelname van peuters aan het peuterspeelwerk ter voorbereiding op de basisschool. 5. Het terugdringen van laaggeletterdheid bij volwassenen. Bevorderen bewustwording van laaggeletterdheid en het belang van toegankelijke, beschikbare informatie voor iedereen. Wat doen we daarvoor? Regulier 1. Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid • Het zo vroeg mogelijk laten stellen van juiste indicaties (dreigende) taalachterstanden; • Het geven van voorlichting over (dreigende) taalachterstanden, de gevolgen daarvan en de mogelijke interventies aan ouders van betrokken kinderen; • Groepen taalstimulering voor ouder en kind, voor kinderen in de leeftijd van 6 maanden - 2 jaar.

• Zorgen voor voldoende aanbod voorschoolse educatie aan peuters tussen 2 en 4 jaar; • Het laten geven van vroegschoolse educatie aan leerlingen in groepen 1 en 2 van het basisonderwijs; • Uit laten voeren van de VoorleesExpress. • Het laten geven van extra (taal)onderwijs aan leerlingen van het basisonderwijs in zgn. schakelklassen; • Het op verschillende manieren stimuleren van ouders om betrokken te raken en te blijven bij de (school)ontwikkeling van hun kinderen, om samen met de kinderen ook thuis te lezen en te zingen en met taal bezig te zijn en om naar ouderavonden en dergelijke te komen.

- 54 -

2.

• • • • • • 3.

• • • 4.

• •

5.

• • •

Leerplicht en Doorstroompunt (RMC) Het controleren en handhaven van de leerplicht (van 5 tot en met 15 jaar) en de kwalificatieplicht (16en 17 jarigen) door Meerinzicht Sociaal; Het voorkomen en tegengaan van voortijdig schoolverlaten door middel van diverse activiteiten gericht op groepen jongeren en op individuele (potentieel) voortijdig schoolverlaters door Meerinzicht Sociaal en welzijn- en sportorganisaties; Het registreren, monitoren, doorgeleiden en activeren van jongeren zonder startkwalificatie en jongeren afkomstig van het Praktijk-, Voortgezet speciaal- en Entree onderwijs tot 23 jaar richting onderwijs, arbeidsmarkt en/of gemeentelijke voorzieningen, trajecten (sluitend vangnet) bij Meerinzicht Sociaal; Het uitvoeren van taken als gastheergemeente leerplicht/Doorstroompunt (RMC), Doorstroompunt (RMC) contactgemeente en het regionaal VSV programma, deels uitgevoerd door Meerinzicht Sociaal; Stimuleren van vroeg signalering en samenwerking in het kader van passend onderwijs ten behoeve van o.a. onderwijs-jeugdzorg arrangementen; Uitvoeren van verordening Leerlingenvervoer, onder andere ter ondersteuning passend onderwijs.

Kinderopvang en peuterspeelwerk Uitvoeren en monitoren Subsidieregeling Peuteropvang en voorschoolse educatie Inspecteren en handhaven van de Wet Kinderopvang; Actueel houden van het Landelijk Register Kinderopvang; Volwasseneneducatie Ondersteuning bieden op het gebied van taalontwikkeling en basisvaardigheden o.a. gefinancierd vanuit de Wet educatie beroepsonderwijs. Dit door het inzetten van taaltrajecten bij taalschool Toptaal. En het uitvoeren van laagdrempelige projecten o.a. door het Taalhuis, vaak in samenwerking met onderwijsinstellingen en welzijnsorganisaties. Overig Brede school: In zes wijken is er een brede school: een combinatie van bewegingsonderwijs door een vakleerkracht en het bieden van naschools aanbod voor alle kinderen in gemeente Harderwijk. De brede school is gericht op ontwikkelingskansen voor elk kind tussen 4 en 12 jaar. Stimuleren van de samenwerking tussen verschillende kind voorzieningen ter ondersteuning van een goede doorgaande ontwikkellijn; Streven naar versterking van het onderwijs en een doorlopende leerlijn onderwijs-arbeidsmarkt.

Specifiek • Implementatie van het uitvoeringsprogramma laaggeletterdheid gemeente Harderwijk 2025-2028. • Implementeren van de gezinsaanpak laaggeletterdheid binnen de gemeente en externe organisaties binnen de ketenaanpak. • Actualiseren onderwijsachterstandenbeleid en subsidieregelingen • Actualiseren regionaal beleidsplan Leerlingzaken • Invoeren nieuwe werkwijze vrijstellingen leerplicht (psychische/medische gronden) Nieuw beleid n.v.t.

- 55 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim per 1.000 leerlingen (Bron: DUO/Ingrado)

7

Relatief verzuim per 1.000 leerlingen (Bron: DUO/Ingrado) Harderwijk

35

6

30 Harderwijk

5 4

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

3 2

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

1

Landelijk

0

25

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

20

15

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

10 5

Landelijk

0

2019 2020 2021 2022 2023

2019 2020 2021 2022 2023

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (Bron: DUO/Ingrado) )

3,00%

Harderwijk

2,50% 2,00%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

1,50% 1,00%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners

0,50%

Landelijk

0,00% 2019 2020 2021 2022 2023 Facultatieve beleidsindicatoren Percentage werkloze jongeren in de leeftijd van 16-22 jaar (Bron: CBS)

2,50% Harderwijk

2,00%

1,50%

Gemeenten 25.000 50.000 inwoners

1,00%

Gemeenten 50.000 100.000 inwoners

0,50%

Landelijk 0,00% 2018

2019

2020

2021

2022

- 56 -

C TOTAALOVERZICHT PROGRAMMA 4 Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

428 3.944 4.682 9.054 -236 -2.891 -3.127 5.927 12 12 -36 -36 -24 5.903

181 4.042 4.466 8.689 -347 -2.775 -3.122 5.567 12 12 -66 -66 -55 5.513

181 5.342 4.452 9.975 -347 -2.775 -3.122 6.854 12 12 -75 -75 -63 6.791

181 5.459 4.418 10.058 -352 -2.775 -3.127 6.931 12 12 -188 -188 -176 6.755

180 5.427 4.395 10.002 -344 -2.775 -3.119 6.883 12 12 -194 -194 -182 6.700

PROG4 Onderwijs Lasten TV41 - Openbaar basisonderwijs TV42 - Onderwijshuisvesting TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Lasten - Totaal Baten TV42 - Onderwijshuisvesting TV43 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Baten - Totaal Saldo voor bestemming - Totaal Dotaties aan reserves TV42 - Onderwijshuisvesting Dotaties aan reserves - Totaal Onttrekkingen uit reserves TV42 - Onderwijshuisvesting Onttrekkingen uit reserves - Totaal Saldo na bestemming - Totaal PROG4 Onderwijs - Totaal

251 3.628 4.596 8.476 -758 -3.043 -3.801 4.675 2.421 2.421 -1.111 -1.111 1.309 5.984

Financiële analyse begroting 2025 ten opzichte van begroting 2024: Ontwikkeling saldo programma Begroting 2024 Begroting 2025 Verschil TV

Onderwerp

Bedrag 5.903.000 5.513.000 - 390.000 Bedrag afwijking

Nieuw beleid Ombuigingen

Verwijzing toelichting

0 - 272.000

1 2

Kapitaallasten

181.000

3

Doorberekende salariskosten

- 260.000

4

Schoolzwemmen

- 45.000

5

4.2 4.2

Huuropbrengsten onderwijshuisvesting

- 111.000

6

Biezenplein 4

38.000

7

4.2

Gymzalen (exploitatieherziening Sypel)

31.000

8

Diversen

48.000

9

Totaal

- 390.000

4.1 / 4.3

Toelichting op de financiële analyse: 1. Totaaloverzicht Nieuw Beleid Als nieuw beleid zijn de volgende posten opgenomen: Taakveld 4.2 Onderwijshuisvesting

Naam Aanmelding Onderwijshuisvesting programma en overzicht

4.3 Onderwijs

Stimuleren samenwerking onderwijsarbeidsmarkt

Totaal

2025

2026 2.508

2027 2.508

2028 2.508

10.000

10.000

0

2.508

12.508

12.508

Programma 4 P4-01 Subsidie voor peuteropvang versoberen (basis) P4-03 Volwasseneducatie/Aanpak laaggeletterdheid versoberen (basis) P4-04 Onderwijshuisvesting juridisch kader (nieuwbouw Morgen College)

2025 - 20.000 - 50.000 - 202.000

2026 - 20.000 - 50.000 - 202.000

2027 - 50.000 - 50.000 - 202.000

2028 - 70.000 - 50.000 - 202.000

Totaal

- 272.000

- 272.000

- 302.000

- 322.000

2. Totaaloverzicht ombuigingen Als ombuigingen zijn de volgende posten opgenomen:

3.

Kapitaallasten: Jaarlijks worden de kapitaallasten bepaald op basis van de aanwezige activa en de nieuwe investeringen. Deze kapitaallasten worden toegerekend aan de betreffende taakvelden / programma’s.

4.

Doorberekende salariskosten: De hogere lasten binnen de salarisbegroting, voornamelijk als gevolg van de cao ontwikkelingen en de jaarlijks herziene toerekening van deze salariskosten naar de diverse programma’s leidt tot een nadeel.

- 57 -

5.

Schoolzwemmen: Jaarlijks vindt vanuit programma 4 er een interne doorbelasting (uitgaven) plaats voor schoolzwemmen naar programma 5 (inkomsten voor de Sypel). De uitgaven binnen programma 4 kwamen niet meer overeen met de inkomsten binnen programma 5. Het in lijn brengen van de uitgaven met de inkomsten leidt dit tot een voordeel van € 45.000,- binnen programma 4 maar tot een nadeel binnen programma 5 van € 68.500,-. Het eenmalig herstellen leidt tot een structurele bijstelling van € 23.500,- over beide programma's heen.

6.

Huuropbrengsten onderwijshuisvesting: Binnen het IHP wordt gerekend met huuropbrengsten, die vanaf 2024 apart zichtbaar worden gemaakt in de begroting.

7.

Biezenplein 4: De exploitatie van de Biezenplein 4 is in 2024 herzien. Met de tussentijdse rapportage 2023 waren structureel de inkomsten opgehoogd van de Biezenplein, terwijl de uitgaven onvoldoende in beeld waren. De uitgaven zijn in de begroting 2025-2028 in lijn gebracht met de inkomsten die ontvangen worden voor de Biezenplein 4. Per saldo leidt dit tot een nadeel van € 38.000,-.

8.

Gymzalen (exploitatieherziening Sypel): In 2024 is de exploitatie van de Sypel herzien. Deze bijstelling is verwerkt in de primitieve begroting 2025-2028 die nu voorligt. In bijlage 5.6 van deze begroting is een nadere toelichting opgenomen over deze herziening. Per saldo leidt dit tot een bijstelling van afgerond €223.000,- binnen programma 5 (exploitatie Sypel) en een bijstelling van € 30.000,- binnen programma 4 (begroting gymzalen). Het totale effect van de exploitatieherziening komt voor 2025 uit op afgerond € 253.000,-.

9.

Diversen: Bestaat uit diverse budget wijzigingen. Per saldo een nadelig resultaat van € 48.000,-.

- 58 -

2.5 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie A ALGEMEEN Doelstelling Harderwijk is een sportieve en creatieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is om te sporten, te bewegen en te genieten van kunst en cultuur. Door inwoners de mogelijkheid te bieden mee te doen aan sportieve en culturele activiteiten willen wij de gezondheid, verbondenheid, betrokkenheid en participatie in de Harderwijkse en Hierdense samenleving vergroten. Wij activeren alle inwoners voor een actieve en gezonde leefstijl, iedereen doet mee We willen blijvend sport- en beweeggedrag van alle inwoners stimuleren en waar mogelijk intensiveren. Motivaties voor inwoners kunnen zijn: ontspanning, presteren, maar ook ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. Inwoners moeten zich veilig voelen en ongeacht hun achtergrond kunnen sporten en bewegen. We zetten in op bewustwording, zodat iedereen met plezier kan sporten en bewegen op zijn of haar eigen niveau. Wij ondersteunen vitale en sterke sport- en beweegclubs Wij streven ernaar om een breed netwerk van zowel sportverenigingen als -aanbieders te faciliteren en te onderhouden. Daarnaast is er specifiek voor sportverenigingen het streven om deze op organisatiekracht te versterken. En worden verenigingen gestimuleerd om (indien mogelijk en gewenst) zich te ontwikkelen tot een vitale sportvereniging.

Wij faciliteren passende en voldoende sportvoorzieningen In de gemeente Harderwijk willen we voldoende uitnodigende sport- en beweegvoorzieningen beschikbaar stellen. Hiermee wordt een breed aanbod van sport en bewegen mogelijk gemaakt, zowel binnen, buiten, als in de openbare ruimte. Wij nodigen inwoners uit om mee te doen aan kunst- en cultuuruitingen Kunst en cultuur verbinden mensen met elkaar. Door cultuur kunnen mensen elkaar ontmoeten, samenwerken aan een gemeenschappelijk doel en nieuwe dingen ontdekken. Dat geldt voor iedereen: jong en oud, met of zonder beperking, met iedere achtergrond. Kunst en cultuur maken de openbare ruimte afwisselend en geven gemeente Harderwijk een eigen gezicht. Daarmee maken ze de stad aantrekkelijk voor bedrijven en nieuwe inwoners en dragen ze bij aan de plaatselijke economie. Wij ondersteunen en stimuleren culturele instellingen en initiatieven Met subsidies en het bevorderen van samenwerking ondersteunen we de grotere culturele instellingen, zodat er een goede afstemming plaats vind op wat de inwoners van gemeente Harderwijk en andere belangstellenden willen. Met Stad als Podium ontwikkelen we een unieke manier om de podiumkunsten in te vullen. De culturele instellingen richten zich ook op de doelstellingen van het Sociaal Domein door die mensen te bereiken die niet zo snel meedoen aan kunst en cultuur.

Er wordt cultuureducatie verzorgd, op school en daarbuiten. De openbare bibliotheek vervult daarnaast een belangrijke taak bij het terugdringen van laaggeletterdheid en het vergroten van en. Inhoud Het programma omvat de ontwikkelingen op het gebied van cultuur, recreatie en sport.

Ontwikkelingen 2025 Exploitatieherziening Sypel Het zwembad is in maart 2023 geopend en de nieuwe sporthal is per september 2024 in gebruik genomen. Daarom is de herziening van de exploitatie opgesteld om in kaart te brengen wat er nodig is aan budget. De herziening omvat het bijstellen van een aantal werkbudgetten zoals schoonmaak en onderhoud. Alle uitgaven en inkomsten van de sporthallen, gymzalen en het zwembad zijn in kaart gebracht. Tot slot zijn ook de effecten van de vervanging van het automatiseringssysteem en de exploitatie van de kiosk meegenomen in deze herziening. De uitkomsten van de exploitatie herziening zijn meegenomen in deze meerjarenbegroting. Zie ook bijlage 5.6 voor een uitgebreide toelichting. Ontwikkeling nieuwbouw Sypel Inmiddels is het volledige sportcomplex de Sypel opgeleverd en in gebruik genomen. Naast het nieuwe binnenzwembad dat al in 2023 geopend is, is nu ook de sporthal Sypel III gereed. Vanaf het sportseizoen 2024-2025 wordt deze in gebruik genomen. Landstede zal dan ook gebruikmaken van de nieuwe leslokalen. GA! Harderwijk is inmiddels gevestigd in het nieuwe kantoorgebouw. De energie neutraliteit van het nieuwe binnenbad is nog niet gerealiseerd als gevolg van de netcongestie. Hiervoor is een nieuw project gestart. - 59 -

Inzet van buurtsportcoaches (Brede Regeling Combinatiefuncties) In 2025 wordt de samenwerking met GA! Harderwijk verder voortgezet. Jaarlijks worden afspraken gemaakt en verantwoord volgens de bestaande subsidiestructuur. Tevens zullen we met deze instellingen gezamenlijk kijken hoe de ombuigingen kunnen worden geeffectueerd. Vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen Cultuurkust, ZorgDat, Educare, Landstede en Veld42 ook nog een subsidie voor inzet op het gebied van cultuur, buurtsportwerk, speciaal onderwijs en Maatschappelijke Zorg. Door de samenwerking met Landstede worden er veel studenten ingezet. Doorontwikkeling regionale samenwerking op het gebied van sporten, bewegen en gezondheid In de regio Noord-Veluwe wordt samengewerkt op een aantal onderwerpen. Aangepast sporten, JOGG en OKO zijn voorbeelden van onderwerpen die al gezamenlijk worden opgepakt. Met het GALA en Sportakkoord II zal de komende jaren meer aandacht zijn voor kennisdeling en samenwerking. Onder andere sociaal veilige sport en de ketenaanpakken vanuit het GALA.staan op de agenda. Gebruik openbare ruimte - beweegroutes In samenwerking met Athlos zijn er een aantal beweegroutes uitgezet in de stad voor wandelen, hardlopen of skeeleren. In 2024 is ook de Beweegroute Binnenstad gerealiseerd.

Naast de Beweegroutes in de stad is ook het bedrijventerrein Lorentz voorzien van twee beweegroutes; Beweegroute Lorentz II en Beweegroute Lorentz III (vanuit de Gezonde Werkvloer). Najaar 2024 wordt een Beweegroute+ met oefeningen gerealiseerd in het Brederopark, speciaal voor senioren. Ook wordt een Beweegroute in Hierden momenteel voorbereid en naar verwachting uiterlijk 2025 gerealiseerd. Stad als Podium Stad als Podium is de programmerende organisatie voor de jaarronde podiumkunstprogrammering. De Stichting Stad als Podium en Stichting Podia Harderwijk, zijn in 2024 gefuseerd en zullen de activiteiten van Stad als Podium voortzetten. Kunst- en Cultuurbeleid 2022-2025 In 2025 wordt de uitvoering van het kunst- en cultuurbeleid voortgezet, al zal hier in verband met ombuigingen minder geld voor beschikbaar zijn. Speciale aandacht zal er zijn voor de intentie om met de structureel gesubsidieerde instellingen over de subsidie afspraken te maken die meerdere jaren bestrijken. Ook de samenwerking tussen de culturele instellingen blijft belangrijk. Sport- & Cultuurwijzer De Sport- & Cultuurwijzer is geïntegreerd in de GA! Harderwijk-website, afgestemd op het Brede Schoolprogramma. De Sport- & Cultuurwijzer richt zich op alle leeftijdsgroepen, met uitzondering van de 0-6-jarigen. Voor de groep komt er een aanbod vanuit de Brede School, van GA! Harderwijk en van Cultuurkust.

Cultuureducatie De activiteiten op het gebied van cultuureducatie richten zich op een gevarieerd aanbod, verspreid over een groot aantal disciplines, en een doorgaande leerlijn voor cultuureducatie in het primair en primair speciaal onderwijs. Cultuursubsidies inzetten voor sociale beleidsdoelen Vanaf 2019 ontvangt een aantal culturele instellingen subsidie met als doel dit in te zetten voor het bereiken van beleidsdoelen die samenhangen met het sociaal domein. Intussen richten de meeste structureel gesubsidieerde instellingen zich ook op het sociaal domein. Bibliotheek Noordwest Veluwe Door middel van een herziening van de Bibliotheekwet wordt de huidige bevorderingstaak van provincies en gemeenten vanaf de ingangsdatum van die wet (verwacht in 2025 of 2026) omgezet in een verplichting om ervoor te zorgen dat de toegang tot de openbare bibliotheek wordt gewaarborgd. Hierop bereiden we ons samen met de Bibliotheek Noordwest Veluwe voor. Samenwerking Binnen de regio Noord-Veluwe wordt samengewerkt op het gebied van Cultuur en Erfgoed in het Cultuuren Erfgoedpact, een subsidieregeling van de Provincie Gelderland. Daarnaast wordt vanuit deze regio een eenmalige subsidie van de Provincie Gelderland ingezet ter versterking van de culturele en erfgoedinfrastructuur. De huidige subsidies lopen in 2025 af.

Het is nog niet bekend of en zo ja, in welke vorm, de Provincie deze regelingen verlengt. Erfgoed

- 60 -

In 2024 vindt de uitvoering plaats van de visie religieus erfgoed. Zoals in het collegeprogramma al is opgenomen wordt in 2025 een erfgoedbeleid opgesteld, waar onroerend erfgoed (monumenten, archeologie), roerend erfgoed (collecties, varend erfgoed) en immaterieel erfgoed in samenkomen. Verbonden partijen • Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe • Ontwikkelmaatschappij Vitale Vakantieparken Beleidskaders • Beleidsnota sport en bewegen “Bewegen doen we samen” 2023-2026. • Lokaal Sportakkoord gemeente Harderwijk 2023-2026 • Beleidsnota kunst en cultuur 2022-2025 ”Voortbouwen op een stevig fundament”.

B TAAKVELDEN 5.1 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Sportbeleid en activering M. Companjen Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Harderwijk is een sportieve gemeente, waarin voor iedereen ruimte is en iedereen zich welkom voelt om te sporten en te bewegen. Wij stimuleren alle inwoners om met plezier een leven lang te sporten en te bewegen. Sport levert een belangrijke bijdrage aan een gezonde leefstijl. Daarnaast is sporten en bewegen een belangrijk middel om sociale doelstellingen te verwezenlijken op het gebied van participatie, leefbaarheid en gezondheid. Wat doen we daarvoor? Regulier Stimuleren van sporten en bewegen voor een actieve en gezonde leefstijl, Zowel via de vele sportaanbieders en sportverenigingen als via GA! Harderwijk, willen wij inwoners inspireren in beweging te komen om zo een gezonde leefstijl te bevorderen. Hierbij gaat het om: ontspanning, presteren, ontmoeten, gezelligheid, verbinding en gezondheid. • We werken aan het verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen. • We bevorderen een gezonde en actieve leefstijl, specifiek voor jongeren en senioren. • We zetten in op voldoende sport- en beweegmogelijkheden in de wijk. • We versterken de verbinding met zorg. • We stimuleren talentontwikkeling. Iedereen doet mee De meeste inwoners zijn prima in staat om uit eigen beweging te sporten of te bewegen. Maar meedoen aan sport en bewegen is niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Er moet voor iedereen ruimte zijn om te sporten en te bewegen, ongeacht iemands leeftijd, fysieke of mentale gezondheid, etnische achtergrond, geloof, seksuele geaardheid of sociale positie. • We zetten in op kennisdeling en deskundigheidsbevordering. • We stimuleren het aangepast sporten. • We stimuleren inwoners in kwetsbare situaties om in beweging te komen Om alle kinderen de kans te bieden om mee te kunnen doen, nemen wij als gemeente deel aan het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Hierbij bieden wij ook de mogelijkheid om het zwemdiploma A te behalen, via het Zwemfonds. Ook bieden we schoolzwemmen aan voor leerlingen uit groep 5 en 6, waaronder Reddend Zwemmen en Survivalzwemmen Inzet op vitale en sterke sport- en beweegclubs. In de gemeente Harderwijk zijn zowel sportverenigingen als sportaanbieders actief. Voor de uitvoering van het sportbeleid, en omdat verenigd sporten op zich al waardevol is, zijn beide van belang en zijn we met beide groepen in contact. Voor de sportverenigingen bieden we extra ondersteuning en advies vanwege het belang van de sociale context van de vereniging, de inzet van vrijwilligers en de specifieke vragen die worden gesteld. • We adviseren en ondersteunen sport- en beweegclubs. • We helpen sportverenigingen met het vrijwilligersbeleid. • We helpen sportverenigingen met het professionaliseren - 61 -

Specifiek Het uitvoeringsprogramma van de nieuwe sportbeleidsnota is opgesteld en is leidend voor de inzet in 2025. Waar mogelijk, dragen we bij aan de doelstellingen van de Nota Sociaal Domein. In 2024 is weer een verenigingsmonitor afgenomen. De verenigingsadviseur zal de uitkomsten hiervan meenemen in het plan van aanpak voor de komende jaren. Extra aandacht is er in ieder geval voor de Sociaal Veilige Sport (mede vanuit het sportakkoord). Onder categorie A van de ombuigingen valt het afschaffen van de sporthuldigingen vanaf 2025. De sporthuldigingen voor het sportjaar 2024 worden nog eenmaal georganiseerd. Nieuw beleid n.v.t. 5.2 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Sportaccommodaties M. Companjen Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Voldoende en goede sportaccommodaties, die afgestemd zijn op de wensen van de gebruiker en zo bijdragen aan de ambities van de gemeente Harderwijk. Zo maken we sport en bewegen toegankelijk voor alle inwoners van de gemeente Harderwijk. Daarnaast is er aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte die uitnodigt tot sporten en bewegen. Wat doen we daarvoor? Regulier Faciliteren van een breed, uitdagend en toegankelijk aanbod van sportvoorzieningen • Het onderhouden en beheren/exploiteren van binnensportaccommodaties van gemeente Harderwijk, inclusief het zwembad, waardoor deze aansluiten bij de ambities van gemeente Harderwijk, zoals beschreven in de beleidsnota sport. De accommodaties dienen te voldoen aan de eisen van het bewegingsonderwijs en zijn geschikt voor de verenigingen om wedstrijden te spelen en te trainen. • Het onderhouden van de buitensportaccommodaties op de diverse sportparken, gelegen in Harderwijk en Hierden. Hiermee voldoen we aan de eisen van de sportbonden (o.a. KNAU, KNVB, KNHB), zodat de velden geschikt zijn om wedstrijden te spelen en te trainen. • Het uitzetten van Beweegroutes in de stad, om zo het wandelen, hardlopen of skeeleren te bevorderen op een laagdrempelige manier. Specifiek • Onder categorie A van de ombuigingen valt het stoppen met lijnen zetten op de sportvelden vanaf 2025.

Met VVOG en VV Hierden moet gekeken worden hoe deze werkzaamheden zelf opgepakt kunnen worden. • Het uitzetten van een Beweegroute Plus met oefeningen in het Brederopark, speciaal voor senioren. Ook wordt een Beweegroute in Hierden momenteel voorbereid en naar verwachting uiterlijk 2025 gerealiseerd. • Nieuwbouw sporthal Sypel III is afgerond en is in Q3 2024 in gebruik genomen. • Groot onderhoud en verduurzaming van diverse gymzalen en sporthallen. • De aanbesteding voor het nieuwe automatiseringssysteem van de Sypel is afgerond. Het nieuwe systeem wordt geïmplementeerd (live gang eind augustus 2024) en zal bijdragen aan de dienstverlening en toekomstbestendige binnensportaccommodaties. Nieuw beleid • Er is een nieuwe subsidieregeling opgesteld voor eenmalige investeringen in sportaccommodaties voor de sportverenigingen en aanvullend de scoutingverenigingen.

- 62 -

Beleidsindicatoren Verplichte beleidsindicatoren Niet-sporters (Bron: meerdere bronnen) 60,0%

Harderwijk 50,0%

40,0%

Gemeenten 25.000 - 50.000 inwoners

30,0%

Gemeenten 50.000 - 100.000 inwoners 2012

5.3

2016

2020

2022

Taakveld Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Portefeuillehouder(s): Domein:

M. Pijnenburg Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Culturele infrastructuur: We zetten in op professionele culturele instellingen die een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers en Hierdenaren verzorgen en daarvoor optimaal samenwerken, zowel onderling als met amateurkunstinstellingen. Uit kostenoverwegingen zal mogelijk qua aanbod en samenwerking in de nabije toekomst een stap terug moeten worden gedaan. Cultuur en bewoners: Het goede voorzieningen- en activiteitenniveau op het gebied van kunst en cultuur stimuleert bewoners en bezoekers van gemeente Harderwijk om kennis te nemen van en deel te nemen aan een breed palet van culturele activiteiten. De inzet van vrijwilligers blijft daarbij onontbeerlijk, zeker met het oog op de noodzakelijke ombuigingen. Het is daarom ook in 2025 belangrijk om vrijwilligers te vinden en te behouden. Kunst en cultuur zijn een belangrijke manier om deelname aan de samenleving te bevorderen. Wij stimuleren talentontwikkeling van de jeugd en faciliteren de relatie tussen kunst, cultuur en het onderwijs. Met de subsidie worden via de Stichting Stad als Podium en de Stichting Podia Harderwijk (na de fusie tussen deze twee instellingen: de Stichting Stad als Podium) de podiumkunsten en het Theater Harderwijk (momenteel gevestigd in het Bouw en Infra Park) ondersteund.

Kunst in de openbare ruimte: Wij willen kunst en cultureel erfgoed benutten om de uitstraling, betekenis en kwaliteit van de openbare ruimte in gemeente Harderwijk te versterken. We willen dat kunst voor inwoners, bezoekers en bedrijven toegankelijk is. Kunst kan daarnaast ook een middel zijn voor de beleving van en een dialoog over de maatschappelijke kernwaarden. Om de kosten van het onderhoud van de beeldende kunstwerken in de openbare ruimte behapbaar te houden, zullen we daarop scherper gaan prioriteren. Cultuur en economie: We willen culturele initiatieven en creatief ondernemerschap benutten als motor voor economische spin-off op basis van de rijke historie van de gemeente Harderwijk en het historisch centrum. Wij willen de stad als podium presenteren. Wat doen we daarvoor? Regulier • Ondersteuning van de amateurkunstbeoefening; • Stimulering van cultuureducatie en talentontwikkeling; • Een kwalitatief goed, divers, samenhangend en laagdrempelig aanbod voor alle Harderwijkers en Hierdenaren. Benutting culturele initiatieven als motor voor economische spin-off en de stad als podium, op basis van de rijke historie van gemeente Harderwijk en het historisch centrum; • Aandacht voor specifieke doelgroepen en het versterken van sociale cohesie; • Onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte en benutting erfgoed om de kwaliteit van de openbare ruimte te versterken.

- 63 -

Specifiek Onder categorie A van de ombuigingen valt het terugbrengen van het budget voor multiculturele activiteiten vanaf 2025. Eveneens is onder categorie A opgenomen het verlagen van het budget voor aankoop en onderhoud van beeldende kunst (het betreft hier binnenkunst uit de gemeentelijke kunstcollectie). Nieuw beleid • In het collegeprogramma is opgenomen het voornemen van het college om in 2025 een definitief besluit aan de raad voor te leggen over de vraag of er een binnenpodium (‘middentheatervoorziening’) moet worden gerealiseerd, en zo ja, wat voor voorziening dat dan moet zijn. Bij de kadernota 2025-2028 is hiervoor geld beschikbaar gesteld en kan in 2025 het advies richting de Raad komen. • De Popschool is een succesvolle organisatie voor cultuureducatie en talentontwikkeling die ook actief de wijken bedient, en biedt tevens gerichte (maatwerk)interventies binnen het sociaal domein. Begonnen als een initiatief van enthousiaste popmusici is de Popschool een volwassen en unieke organisatie binnen een regionaal en landelijk netwerk van muziekeducatie geworden. Professionalisering is noodzakelijk voor het voortbestaan van de instelling maar kan niet uit eigen middelen worden bekostigd. Daarnaast streeft de Popschool naar een cao-conforme beloning van de (ingehuurde) docenten, om deze te behouden voor de organisatie en uit overwegingen van Fair Pay.

In de beleidsnota Kunst en Cultuur Harderwijk 2022-2025 is dit als volgt omschreven: "We gaan de Popschool ondersteunen in het versterken van haar organisatie ten behoeve van de continuïteit van de activiteiten, zowel binnen het onderwijs als binnen het sociaal domein”. In de kadernota 2025-2028 is de structurele subsidie voor de Popschool opgenomen, zodat bovenstaande ontwikkeling kan worden voortgezet en worden uitgebouwd. 5.4 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Musea M. Pijnenburg Mens en Maatschappij

Wat willen we bereiken? Tot dit taakveld behoren de lasten en baten die te maken hebben met musea, exposities, archeologie, heemkunde en historische archieven. Met de subsidies en andere bijdragen wordt de geschiedenis van Harderwijk en Hierden en de omliggende regio onderzocht, gepresenteerd en bewaard voor toekomstige generaties. Wat doen we daarvoor? Regulier Door middel van subsidies en andere bijdragen wordt voorzien in de toegankelijkheid van de geschiedenis van gemeente Harderwijk door middel van een permanente tentoonstelling hierover in het Stadsmuseum, in de toegankelijkheid van tijdelijke tentoonstellingen over geschiedenis en (moderne) kunst in het Stadsmuseum. Tevens wordt het Streekarchivariaat in stand gehouden. Het SNWV beheert o.a. de overgebrachte archieven van de gemeente en voert de dienstverlening uit t.a.v. deze archieven. Veelvuldig geraadpleegde archieven kunnen worden gedigitaliseerd voor raadpleging. Daarnaast voert het SWNV ook toezicht uit op het informatie- en archiefbeheer van de gemeente. Specifiek Nieuw beleid n.v.t.

5.5 Portefeuillehouder(s): Domein:

Taakveld Cultureel erfgoed M. Pijnenburg Stad en Omgeving

Wat willen we bereiken? De geschiedenis van gemeente Harderwijk (monumenten, archeologie en Cultuurlandschappen) op een verantwoorde manier bewaren, onderzoeken, versterken en deze zichtbaar te maken voor Harderwijkers, Hierdenaren en bezoekers. Wat doen we daarvoor? - 64 -

Regulier • Beoordelen aanvraag omgevingsvergunningen voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten; • Toezicht houden op de uitvoering van de verleende omgevingsvergunning voor het wijzigen van gemeentelijke en rijksmonumenten en op onderhoud en restauratie van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten; • Subsidies voor onderhoud en restauratie van gemeentelijke- en rijksmonumenten; • Archeologie en cultuurhistorie verwerken in ruimtelijke plannen; • Begeleiden en beoordelen van archeologische onderzoeken en ondersteuning van vrijwilligers door de regioarcheoloog; • Ondersteuning van de monumentencommissie/ Commissie Ruimtelijke Kwaliteit; • (laten) inventariseren, waarderen en selecteren van cultuurhistorische waarden van gebouwen, archeologische vindplaatsen en andere cultuurhistorische waarden; • Aanwijzen van gemeentelijke monumenten; • Onderhouden/restaureren van beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten in gemeentelijk eigendom: • Informatie/voorlichting over monumenten en archeologie; • Publieksgerichte activiteiten om cultuurhistorie onder de aandacht te brengen, waaronder subsidiëren van de open monumentendag.