1. Jaarrekening 2025 incl. controle verklaring
Tekst van het document
19
Volgens het zaaksysteem zijn er 485 verzoeken om informatie behandeld. Dit zijn verzoeken om persoonsgegevens die schriftelijk zijn gedaan door advocaten en notarissen en organisaties zoals de Raad voor Kinderbescherming. Maar ook verzoeken om een uittreksel uit de BRP of de burgerlijke stand die schriftelijk of via een e-dienst door inwoners zelf zijn gedaan. Reisdocumenten zijn sinds 2014 10 jaar geldig in plaats van 5 jaar*. Dit zorgde voor een daling van het aantal aanvragen tussen 2019 en 2024, maar leidt vanaf 2025 tot een grote drukte. Volgens prognoses van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties kunnen we de grootste piek in aanvragen in 2027 verwachten. Reisdocument
2021
2022
2023
2024
2025
Paspoort
1.539
2.654
2.499
5.850
6.022
Identiteitskaart
2.035
2.086
1.529
2.703
3.025
Overige reisdocumenten**
12
29
72
143
161
*De geldigheidsdatum van een reisdocument voor minderjarigen of vreemdelingen en vluchtelingen blijft 5 jaar. ** Hier valt onder: een vreemdelingenpaspoort, vluchtelingenpaspoort, Tweede Paspoort en Zakenpaspoort. Rijbewijzen waren onderdeel van de ombuigingen. Het tarief voor een rijbewijs dat 5 jaar geldig is, is gelijk getrokken met dan van een 10-jarig rijbewijs. De kosten voor het aanvragen en afgeven zijn namelijk in beide gevallen hetzelfde. Voor kwetsbare inwoners die vanwege hun gezondheid een rijbewijs krijgen dat korter dan 5 jaar geldig is. blijft het lagere tarief wel bestaan.
Rijbewijs
2021
2022
2023
2024
2025
Rijbewijs (>5 jaar)
-
-
-
3.266*
3.916*
Rijbewijs (<5 jaar)
-
-
-
713
-
Rijbewijs kwetsbare inwoner (<5 jaar)
-
-
-
-
125
Cijfers 2021, 2022 en 2023 op moment van schrijven niet beschikbaar * Persoonlijke aanvragen bij Burgerzaken in de Stadswinkel en aanvragen die online zijn gedaan Verkiezingen, referenda Het kenmerk van een democratie is een gekozen volksvertegenwoordiging. Om volksvertegenwoordigers te kunnen kiezen worden transparante, landelijke en lokale verkiezingen georganiseerd door een kernteam van een vaste groep medewerkers. Hierbij wordt de samenwerking gezocht met taakvelden die zijn ondergebracht bij Meerinzicht. De bezetting van de stembureaus is een combinatie van vrijwilligers en medewerkers van de gemeente Harderwijk en Meerinzicht.
20
Verkiezingen in gemeente Harderwijk Naast de gewone stembureaus komt er een tijdelijke stemunit geplaatst op het Stationsplein, zodat (trein)reizigers daar makkelijk kunnen stemmen. Ook is er een mobiel stembureau dat in verschillende zorgcentra wordt ingericht, om bewoners daar te kunnen laten stemmen. Over het verloop van een verkiezing en de uitslag daarvan mag geen twijfel zijn over de juistheid. Daarom zijn stembureauleden en tellers verplicht een e-learning te volgen en zijn er mogelijkheden voor klassikale (tel)trainingen. Daarnaast worden de stembureauleden op het stembureau ondersteund met een app op een iPad. De app biedt ondersteuning aan de stembureauleden en maakt het mogelijk snel met het verkiezingsteam contact op te nemen. Regulier beleid Op 29 oktober 2025 was de tussentijdse Tweede Kamerverkiezing. Deze zijn goed verlopen. We hebben op verzoek van de Kiesraad een melding van een kiezer onderzocht omdat de kiezer zijn stem niet in het proces-verbaal terug zag. Uit onderzoek (hertelling van de betreffende lijst) bleek dat er sprake was van een verschrijving. De behaalde stemmen waren een regel lager genoteerd. Vanaf deze verkiezing betalen we de verkiezingsborden per keer. Voorheen hadden we een abonnement voor vier verkiezingen tegen een lagere prijs. Omdat dit abonnement niet meer bestaat, vallen de kosten hoger uit en gaan we over het budget heen.
We hebben het budget ook overschreden door het moeten kopen van 10 stemhokken ( inclusief verlichting en draagtas). De grote verkiezingsmaterialen zijn aan vervanging toe. We hebben kapotte stemhokjes zo goed mogelijk gerepareerd maar een aantal is nu echt op. Het was de bedoelding om hiervoor budget uit 2025 te gebruiken, maar door de extra Tweede Kamerverkiezingen kon dat niet doorgaan. De hokken die het meest kapot waren zijn nu vervangen. Burgerlijke stand De burgerlijke stand regelt belangrijke persoonlijke gebeurtenissen in iemands leven. Ambtenaren van de burgerlijke stand maken authentieke akten op en houden diverse registers bij, zoals die van geboorte, huwelijk, overlijden en erkenning. Dit doen ze volgens de regels van het Burgerlijk Wetboek en de Wet op de lijkbezorging. De werkzaamheden van een ambtenaar burgerlijke stand zijn: •
Het opmaken van authentieke akten op gebied van geboorte, overlijden en huwelijk;
•
Het op grond van specifieke privacywetgeving verstrekken van informatie uit de registers van de Burgerlijke Stand en het innen van leges hiervoor;
•
Voltrekken van huwelijken en partnerschapsregistraties en het innen van leges hiervoor.
Regulier beleid In oktober 2018 is MC IJsselmeerziekenhuis in Lelystad gesloten. In maart 2019 heeft het ziekenhuis St Jansdal de zorg overgenomen. Er is echter geen mogelijkheid voor opnames, daarvoor moet men in Harderwijk zijn. Het gevolg hiervan is dat het aantal geboorten en overlijden in onze gemeente aanzienlijk is toegenomen en onverminderd hoog blijft. Ter vergelijk worden de aantallen van de laatste 2 jaar zonder locatie Lelystad en de afgelopen 2 jaar met de locatie Lelystad genoemd. 2017
2018
2024
2025
1
Geboorte
1.575
1.642
2.138
2.080
2
Overlijden
570
588
712
762
4
Huwelijk
197
182
166
171
21
5
Partnerschapsregistratie
53
72
75
77
6
Erkenning
171
173
197
208
7
Naamskeuze
3
50
4
De piek in naamkeuzes in 2024 kwam door de nieuwe wet voor dubbele achternamen ( Wet Invoering Gecombineerde Geslachtsnaam ). Ouders konden via een overgangsregeling alsnog kiezen voor een gecombineerde geslachtsnaam. Nu deze regeling voor ouders voorbij is, zijn de aantallen weer hetzelfde als daarvoor. Een van de ombuigingsvoorstellen was het verhogen van het tarief van een eenvoudig huwelijk van € 100,00 naar € 250,00. Dit tarief dekt nog steeds niet alle kosten, maar komt wel dichter in de buurt van wat een eenvoudig huwelijk ons echt kost. De verhoging had geen invloed op het aantal eenvoudige huwelijken die gesloten zijn in 2025 Huwelijk*
2021
2022
2023
2024
2025
Kosteloze huwelijk
-
-
-
79
91
Eenvoudig huwelijk (100,-)
58
Eenvoudig huwelijk (250,-)
-
-
-
65
Huwelijk Stadhuis en overige locaties
-
-
-
91
96
Omzetting balie
-
-
-
13
6
*Met huwelijk wordt ook het geregistreerde partnerschap bedoeld. Bevolkingsregister / GBA De Basisregistratie Personen (Brp) is een basisregistratie met informatie over inwoners van Nederland. Overheden en andere instanties gebruiken deze gegevens voor het uitvoeren van hun taak. De gegevens worden automatisch gedeeld met meer dan 1000 organisaties, waaronder afdelingen binnen onze eigen organisatie. Het college zorgt ervoor dat de gegevens correct en actueel zijn. Dat is belangrijk, want gebruikers vertrouwen op de juistheid van de gegevens. Zij zijn verplicht om Brp-gegevens te gebruiken, daarom is een goede inschrijving erg belangrijk. Als gegevens niet kloppen, kan een inwoner problemen krijgen: iemand verliest misschien het recht op bepaalde voorzieningen of krijgt juist voorzieningen waar diegene geen recht op heeft. Een goede inschrijving is dus belangrijk voor zowel inwoners als organisaties. Daarvoor worden de volgende werkzaamheden gedaan: •
Verwerken van mutaties zoals verhuismutaties;
•
Actualiseren en corrigeren van persoonsgegevens in de Brp, op grond van (internationale) wet- en regelgeving;
•
Uitvoeren van adresonderzoeken door meldingen van burgers of instanties:
•
Tegengaan adresgerelateerde fraude; 22
•
Opleggen bestuurlijke boete als iemand zich niet aan zijn wettelijke verplichting houdt;
•
Het behandelen van verzoeken om gegevens uit de Brp op grond van specifieke privacywetgeving;
•
Uitvoering verplichtte jaarlijks zelfevaluatie Brp en reisdocumenten.
Regulier beleid Om alle persoonsgegevens in de administratie (de BRP) kloppend te houden, hebben we hulp nodig. Dit gebeurt op twee manieren: 1.
Inwoners die zelf veranderingen doorgeven (zoals een verhuizing).
2.
Instanties of burgers die aan ons melden dat informatie niet klopt.
In het overzicht hieronder zijn de cijfers van de belangrijkste en meest opvallende taken die wij hiervoor uitvoeren.
Verhuizingen
2021
2022
2023
2024
2025
Binnen Harderwijk
1.598
1.355
1.740
1.675
1.537
Geweigerd (aangifte niet compleet)
Vanuit een andere gemeente
150
1.761
Geweigerd (aangifte niet compleet)
Vanuit het buitenland
1.638
147
278
Geweigerd (niet voldaan voorwaarden)
Geëmigreerd
202
1.997
90
433
15
109
92
1.884
107
367
7
105
105
2.064
107
344
10
117
69
90
306
8
162
8
173
De bovengenoemde aantal verhuizingen zijn het aantal aangiften die zijn gedaan. Een aangifte kan voor meerdere personen (gezin) gedaan worden.
Aanvragen briefadres
2021
2022
2023
2024
2025
Buiten behandeling gesteld
-
-
-
-
1
Geweigerd
20
22
32
21
24
23
Verwerkt
64
58
47
65
87
Nog in behandeling
1
-
-
-
2
Adresonderzoek
2021
2022
2023
2024
2025
Afgehandeld
177
293
313
282
271
Nog in behandeling
-
-
-
-
21
Bestuurlijke boete
2021
2022
2023
2024
2025
Opgelegd
-
-
-
-
1
Correctieverzoek
2021
2022
2023
2024
2025
Buiten behandeling gesteld
-
2
7
6
5
Geweigerd
-
9
16
16
17
Verwerkt (buitenlands brondocument)
255*
162
98
162
133
Verwerkt (Nederlandse akte)
-
70
72
122**
52
Nog in behandeling
-
-
0
1
3
* Geen onderscheid in soorten verwerkingen ** Door overgangsbepaling konden ouders verzoeken om een dubbele naam, dat de toename van de correcties o.b.v. Nederlandse akte verklaart. Naturalisatie Iemand die geen Nederlandse nationaliteit heeft kan onder voorwaarden Nederlander worden door naturalisatie of optie. De volgende werkzaamheden worden gedaan: •
Aanvragen om het Nederlanderschap door naturalisatie worden in behandeling genomen. De beslissing ligt bij de Immigratie en Naturalisatiedienst; 24
•
Aanvragen om het Nederlanderschap door optie worden in behandeling genomen. De beslissing ligt bij de burgemeester;
•
Voor aanvragen om het Nederlanderschap worden leges geïnd;
•
Organisatie van een naturalisatieceremonie, om het besluit tot Nederlanderschap uit te reiken waarmee iemand daadwerkelijk Nederlander wordt;
Regulier beleid Het aantal mensen dat Nederlander wil worden, hangt vaak af van de situatie in de wereld. Dat zagen we bijvoorbeeld na de Brexit: toen vroegen veel meer Britten de Nederlandse nationaliteit aan. Op dit moment zien we een toename van het aantal verzoeken van inwoners, die uit Syrië komen. Zij zijn in 2019 gevlucht voor de burgeroorlog en komen voor naturalisatie in aanmerking nu zij 5 jaar in Nederland zijn. Aanvragen Nederlanderschap
2021
2022
2023
2024
2025
Afgewezen *
27
17
23
109
106
Nog in behandeling
-
-
-
0
31
Naturalisatie
97
67
64
66
36
Optieverklaring
11
15
17
22
12
Overig Beheren van gevonden en verloren voorwerpen. Regulier beleid Voorwerpen die worden gevonden, worden aangemeld op de website verlorenofgevonden.nl. Een aantal van deze voorwerpen worden bij de gemeente ingeleverd. Een klein percentage van deze voorwerpen konden teruggegeven worden aan de eigenaar. Het overgrote deel wordt echter uiteindelijk vernietigd op de werf. Voorbereiding verkiezing gemeenteraad 2026 Start van de voorbereiding voor de gemeenteraadsverkiezingen, inclusief inzet van incidenteel geld voor formatie om achterstanden in regulier werk te voorkomen. Nieuw beleid Verkiezingen worden inmiddels jaarlijks georganiseerd. De organisatie van verkiezingen zorgt voor achterstanden in het reguliere werk en voor overuren. Incidenteel geld is beschikbaar gesteld voor uitbreiding van de formatie voor de verkiezingen waardoor taken en werkzaamheden meer verdeeld kunnen worden. De formatie is ingevuld, waarbij de achterstanden en overuren daadwerkelijk beperkt zijn gebleven. Voortzetting StembureauApp verkiezingen Gebruik van de StembureauApp op een iPad tijdens verkiezingen (structureel geld beschikbaar gesteld). 25
Nieuw beleid We maken al enige tijd gebruik van een stembureau-app op een iPad. Het papieren proces blijft leidend, maar de app ondersteunt daar waar mogelijk de stembureauleden. Daarnaast maakt de app het ook mogelijk dat het verkiezingsteam de stembureauleden kunnen ondersteunen. Daarmee hebben we een flinke kwaliteitsslag kunnen maken op de stembureaus. We zijn blij met onze stembureauleden (vrijwilligers en ambtenaren) waar we iedere keer weer een beroep op kunnen doen. Het is lastig om echt bedreven te worden in een taak die maar 1 dag per jaar voorkomt. Daarnaast wordt er steeds meer van de stembureauleden verwacht: de taken zijn complexer geworden. Het is fijn dat we vanuit de gemeente onze stembureauleden structureel kunnen ondersteunen met een stembureauapp. Applicatiebeheer Burgerzaken Structurele formatie voor applicatiebeheer om de verschuiving naar digitale aanvragen en e-diensten procesmatig en technisch te ondersteunen. Nieuw beleid Formatie ingevuld
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Stad & Omgeving
Wat wilden we bereiken? Beheren gemeentelijk vastgoed Het gemeentelijk vastgoed van de gemeente Harderwijk beheren voor de functie waar het voor bedoeld is, waarbij wordt gestreefd naar een evenwicht tussen de opbrengsten uit verhuur en verpachting enerzijds en de daaraan gekoppelde beheerlasten anderzijds. Vanuit de kaders uit het in 2024 vastgestelde vastgoeden accommodatiebeleid voor onze vastgoedportefeuille streven wij naar een strategische en doelmatige omgang met ons vastgoed.
Wat gingen we er voor doen? Opstellen en uitvoeren meerjarenonderhoudsplannen Opstellen en uitvoering geven aan meerjarenonderhoudsplannen en jaarlijkse werkplannen, waaronder ook de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed (DMJOP) Regulier beleid
26
Op basis van het door de gemeenteraad vastgestelde Meerjarenonderhoudsplan 2025-2028 en het Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan is het Werkplan 2025 opgesteld. Op basis van dit werkplan is - met inzet van het Team Gebouwenbeheer (MIZ) - uitvoering gegeven aan het dagelijks-, contract- en planmatig/groot onderhoud van gemeentelijke gebouwen. Hierbij kan in het bijzonder genoemd worden het uitvoeren van planmatig/groot onderhoud aan het pand Parkweg 3/Estrado. Ook is uitvoering gegeven aan het Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan en is onder meer de gymzaal aan de Deventerweg verduurzaamd. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart voor het verduurzamen van nog twee gymzalen. Inmiddels zijn de eerste voorbereidingen gestart voor het opstellen van het Meerjarenonderhoudsplan 2029-2032 en wordt gewerkt aan een actualisatie van het Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan. Uitvoeren beleid Het binnen de kaders van het in 2024 door de gemeenteraad vastgestelde 'Vastgoed- en accommodatiebeleid Kaders en spelregels' uitvoering geven aan het gemeentelijk vastgoed en accommodatiebeleid Regulier beleid Conform en binnen de kaders van het door de gemeenteraad vastgestelde 'Vastgoed- en accommodatiebeleid' is uitvoering gegeven aan het gemeentelijk vastgoed en accommodatiebeleid.
Conform dit beleid zijn in 2025 richtlijnen opgesteld waarin de methode en kaders voor kostprijsdekkende huur door de gemeente zijn vastgelegd. Ook zijn er exploitatietarieven vastgesteld (maatschappelijk en commercieel) voor de verhuur van ruimtes in de accommodaties door de exploitanten. In 2026 zal hieraan concreet, en in overleg met de betreffende maatschappelijke huurders, uitvoering worden gegeven. Verder is er in 2025 conform het Vastgoed- en accommodatiebeleid uitvoering gegeven aan diverse trajecten met aan- en verkoop van gronden en vastgoed. Met name in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen onder het kopje gemeentelijk vastgoed hebben we daarover gedetailleerdere informatie opgenomen. Beheren dagelijks en contractonderhoud Het (laten) uitvoeren van dagelijks-en contractonderhoud aan gemeentelijke gebouwen, conform het door de gemeenteraad vastgestelde Meerjarenonderhoudsplan en Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan en de op basis daarvan opgestelde jaarlijkse werkplannen. Regulier beleid Op basis van het door de gemeenteraad vastgestelde Meerjarenonderhoudsplan 2025-2028 en Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan is het Werkplan 2025 vastgesteld. Op basis van dit werkplan is, met inzet van het Team Gebouwenbeheer (MIZ), dagelijks en planmatig onderhoud uitgevoerd aan gemeentelijke gebouwen.
Conform de in het kader van de ombuigingen gemaakte afspraken, is voor wat de uitvoering van planmatig/groot onderhoud betreft een bezuiniging doorgevoerd van 40% op de daarvoor binnen de voorziening voor planmatig/groot onderhoud beschikbare middelen. Middels aanbestedingen van werken voor alle gemeentelijke panden wordt getracht kosten te besparen en werken meer efficiënt uit te voeren. In 2025 is in dit kader met succes de aanbesteding van onderhoud aan werktuigbouwkundige installaties afgerond en is een overeenkomst gesloten met Equans Noord Nederland te Roden. Daarnaast zijn aanbestedingen van de renovatie van kleed- en doucheruimtes in Sportcomplex De Sypel en het realiseren van een ventilatiesysteem voor Sportcomplex De Sypel met succes en binnen het daarvoor beschibare budgetten afgerond.
Wat wilden we bereiken? Zorgen voor voldoende bouwgrond Het in bezit hebben van (bouw)gronden is ingegeven vanuit strategisch oogpunt of omdat ontwikkeling pas op de langere termijn is voorzien. •
Bouwgrond: teneinde zorg te dragen voor voldoende bouwlocaties t.b.v. woningen en gebouwen voor openbare en maatschappelijke doelen afgestemd op behoeften en verkoopbaarheid;
27
•
Industrie- en bedrijventerrein: waardoor bedrijven met een lokale en regionale binding kunnen uitbreiden en/of er nieuwe bedrijven gevestigd kunnen worden ter handhaving en uitbreiding van de werkgelegenheid;
Wat gingen we er voor doen? Adviseren bij grond- en bouw gerelateerde werkzaamheden Adviseren en ondersteunen van diverse afdelingen bij de aan- en verkoop van gronden en het begeleiden van nieuwbouw, verbouw en onderhoud van gebouwen, passend binnen onze beleidskaders. Regulier beleid Waar nodig zijn afdelingen ondersteund bij de aan- en verkoop van gronden en het begeleiden van nieuwbouw, verbouw, renovatie, verbouw en onderhoud van gebouwen, één en ander passend binnen de daarvoor geldende financiële kaders en de kaders als vastgelegd in het gemeentelijk Vastgoed- en Accommodatiebeleid.
0.4 Overhead Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? Ondersteuning bieden voor primaire (beleids) processen en medewerkers De kosten voor overhead (ook wel Bedrijfsvoeringskosten) zijn de kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan de overige taakvelden binnen de gemeentebegroting. Het gaat hierbij om alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces en medewerkers. De sturing van het primaire proces vindt plaats binnen de gemeente zelf (directie en teamleiders). Het doel is om de ondersteuning te kunnen bieden tegen een zo hoog mogelijke kwaliteit en tegen zo laag mogelijke kosten waarbij voortdurend wordt gestreefd naar verbetering van de werkprocessen en routines, met daarin het belang van de inwoners als uitgangspunt.
Wat gingen we er voor doen? Uitvoeren reguliere taken Taken op het gebied van: •
managementondersteuning binnen het primair proces (directie, teamleiders).
•
financiën, administratie, beheer, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie;
•
personeel en organisatie;
•
inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement);
•
juridische zaken
•
concerncontrol
•
bestuurszaken en bestuursondersteuning;
•
informatievoorziening en automatisering (I&A);
•
facilitaire zaken en huisvesting; 28
•
documentaire informatievoorziening (DIV).
Regulier beleid Extra Fte's afhandeling aanvragen minimaregelingen Structurele inzet van 1 FTE en flexibele inzet van 1 FTE om de toename in aanvragen voor minimaregelingen (o.a. door energietoeslag en nieuwe doelgroepen) op te vangen. Regulier beleid Door de structurele inzet van 1 FTE en de flexibele inzet van 1 FTE lukt het om de toename in aanvragen voor minimaregelingen op te vangen. Mede hierdoor is 95% van de reguliere aanvragen binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Meerinzicht voert de minimaregelingen uit en rapporteert in haar jaarrekening over de uitvoering en ontwikkelingen rondom de minimaregelingen.
Verplichte beleidsindicatoren 0.4 Overhead Formatie, fte per 1.000 inwoners
Bron: 2021-2025 jaarrekening De beschikbare formatie in fte's is de afgelopen jaren gestegen. Dit is het gevolg van de toenemende taken van de gemeenten op andere het gebied van het sociaal domein, veiligheid en duurzaamheid.
29
Bezetting, fte per 1.000 inwoners
Bron: 2021-2025 jaarrekening De bezette formatie in fte's is licht gestegen dit in lijn met de beschikbare formatie. Het verschil tussen de bezetting en de beschikbare formatie is van 2024 op 2025 gelijk gebleven. De krapte op de arbeidsmarkt blijft daarmee een actueel punt voor Harderwijk. Apparaatskosten per inwoner
Bron: eigen gemeente. De apparaatskosten zijn inclusief de PIOFACH taken die ondergebracht zijn bij Meerinzicht. De apparaatskosten zijn de afgelopen jaren gestegen. Dit is het gevolg van de CAO stijgingen van de afgelopen jaren en hogere formatie, zie ook de indicator formatie.
30
Externe inhuur, kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur
Bron: 2020-2024 jaarrekening en 2025-2026 begroting We zien in 2025 een verdere daling van de externe inhuur. Deels komt dit door krapte op de arbeidsmarkt, maar zeker ook dat we als organisatie inzetten om zoveel mogelijk binnen de eigen organisatie op te lossen. Zodat binding met samenleving geborgd kan worden en zodat de kennis die wordt opgedaan ook binnen de organisatie aanwezig is en blijft behouden.
Overhead, % van de totale lasten
Bron: 2021-2025 jaarrekening Het overheadpercentage is licht gestegen, maar wel stabiel vanaf 2023. Dit betekent dat stijging van de overheadlasten door uitbreiding van formatie en de toenemende apparaatskosten in verhouding zijn met de stijging van de totale begroting.
31
0.5 Treasury Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Tot dit taakveld behoren de activiteiten van de gemeente met betrekking tot de treasuryfunctie. Dit houdt o.a. de periodieke controle van de liquiditeitsbehoefte met het mogelijk aantrekken of uitzetten van gelden tot gevolg. De risico's hierbij, zoals omschreven in het Treasurystatuut, moeten aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Binnen dit taakveld wordt ook dividend en rente geraamd. In de Paragraaf Financiering wordt ingegaan op o.a. de liquiditeitspositie, renteschema, financieringspositie en de kaders van de wet Fido (kasgeldlimiet en renterisiconorm).
0.61 en 0.62 OZB woningen en niet-woningen Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? Vaststellen juiste WOZ-waarden De gemeente draagt zorg voor het leveren van WOZ-waarden van goede kwaliteit, waarbij alle onderdelen van het WOZ-werkproces voldoen aan de door de Waarderingskamer gestelde kwaliteitseisen. Over de vastgestelde WOZ-waarden wordt overeenkomstig de verordening OZB-belasting geheven.
Wat gingen we er voor doen? Uitvoeren wettelijke taken In taakveld 0.61 zijn de lasten opgenomen die horen bij de uitvoering van de Wet WOZ. De uitvoering hiervan is overgedragen aan Meerinzicht. Het gaat hierbij om zaken als de waardering, de heffing en het uitvoering geven aan bezwaar en beroep. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt gemeenten op de uitvoering en het Kadaster beheert het landelijke register van de door gemeenten vastgestelde WOZwaarden, als onderdeel van de Basisregistratie Waardering Onroerende Zaken. In taakveld 0.61 zijn tevens de baten opgenomen vanuit de onroerendezaakbelasting (ozb) op woningen. In paragraaf 3.1 Lokale heffingen wordt uitgebreid ingegaan op de ozb. Regulier beleid
0.63 Parkeerbelasting Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Stad & Omgeving
32
Wat wilden we bereiken? Mobiliteit bevorderen volgens het STOMP principe en, ter bevordering van de gezondheid, toewerken naar autoluwe wijken en buurten. Een marktconform parkeertarief waarbij vanuit de ombuigingsopgave en het STOMP-principe, het gratis parkeren gefaseerd wordt teruggebracht.
Wat gingen we er voor doen? Reguleren parkeeropbrengsten In dit taakveld zijn de baten met betrekking tot de parkeerbelasting opgenomen. Naast de opbrengst uit de verkoop van parkeertijd in de garages, terreinen en het straat parkeren biedt de gemeente ook vergunningen aan. Daarnaast worden opbrengsten gerealiseerd vanuit opgelegde boetes (naheffingsaanslagen) op de locaties waar vooraf betaald parkeren van toepassing is. Regulier beleid Bij de tussentijdse rapportage (Turap) is de begrote opbrengst naar beneden bijgesteld. De uiteindelijke werkelijke parkeeromzet in 2025 is iets hoger dan de bijgestelde begroting (€ 2.366.800,-). Ombuiging parkeren Vanuit de ombuigingen vervalt het laatste uur gratis parkeren per 1 januari 2026. Nieuw beleid Sinds 1 januari 2025 is het gratis parkeren teruggebracht van 2 naar 1 uur. Dit heeft geresulteerd in extra parkeerinkomsten. De taakstelling is na aanpassing van de begroting in de tweede tussntijdse rapportage gehaald. De totale bezoekersaantallen in de binnenstad zijn ook gemonitord (gegevens Visit Veluwe). Deze zijn ten opzichte van 2024 met 11,6% gestegen. Hoewel deze gegevens niet 1-op-1 te vergelijken zijn en zowel de parkeeropbrengsten als de bezoekersaantallen afhangen van meerdere variabelen, lijkt het erop dat het afschaffen van het 2e uur gratis parkeren geen invloed heeft gehad op het bezoek aan de binnenstad.
0.64 Belastingen overig Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? Ook de overige belastingen heffen Naast de belastingen die in de taakvelden hierboven worden genoemd biedt de Gemeentewet de ruimte om een drietal overige belastingen te heffen. Deze belastingen zijn: hondenbelasting, reclamebelasting en precariobelasting (artikel 228). De inkomsten voor toeristenbelasting, afvalstoffenheffing en rioolrechten worden verantwoord onder respectievelijk de taakvelden economische promotie, afval en riool.
33
Wat gingen we er voor doen? Zorg dragen voor de inning gemeentelijke belastingen Binnen de wettelijke kaders zorgdragen voor een tijdige heffing en inning van de gemeentelijke belastingen. Heffing en inning van de gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door Meerinzicht. Regulier beleid
Facultatieve beleidsindicatoren 0.64 Belastingen overig Lokale woonlasten bedragen in € (Bron: Begrotingen gemeente Harderwijk
2025-2029). Onderwerp
2021
2022
2023
2024
2025
WOZ-waarde
268.000
296.000
331.000
366.500
374.500
Rekentarief OZB
0,10870
0,10050
0,09181
0,09173
0,09960
OZB
291,32
297,48
303,89
336,20
373,00
Afvalstoffenheffing
212,00
230,00
277,00
281,00
288,00
Riool- en waterzorg heffing
144,75
144,75
147,25
155,50
177,00
Totaal
648,07
672,23
728,14
772,70
838,00
*WOZ-waarde peildatum 2024
34
Gemeentelijke woonlasten, éénpersoonshuishouden
Bron: COELO. Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar. Gemeentelijke woonlasten, meerpersoonshuishouden
Bron: COELO. Voor de jaren 2021, 2022 en 2024 hebben we bij het segment Gemeenten 25.000 - 50.000 geen data beschikbaar.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
35
Wat wilden we bereiken? Beheer van de algemene uitkering (vrij besteedbare middelen) en specifieke taakmutaties vanuit het Rijk. De algemene uitkering vormt de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Het gaat om vrij besteedbare middelen die het Rijk aan de gemeenten beschikbaar stelt.
Wat gingen we er voor doen? Beheer gemeentefonds Analyseren van circulaires, controleren van uitkeringsspecificaties en verwerken van mutaties in begroting en jaarrekening. Regulier beleid In 2025 zijn de circulaires zoals gebruikelijk doorberekend. De uitkomsten van de circulaires zijn geïntegreerd in de bestaande P&C producten om de informatiestroom voor de raad zoveel mogelijk samen te voegen. In de advisering van de verschillende circulaires (mei-, september- en december) is de volledige advisering en specifieke effecten terug te zien. Uitwerken nieuwe financieringssystematiek Specifieke aandacht voor de nieuwe financieringssystematiek (ingevoerd meicirculaire 2024) en het maken van afspraken over volumetranches. Regulier beleid Bij de advisering over de meicirculaire 2025 is inzichtelijk gemaakt hoeveel de gemeente ontvangt voor loon- en prijsontwikkeling en voor volumeontwikkeling. Bij de kadernota 2026-2029 is de volumetranche voor 2026 ingezet.
0.8 Overige baten en lasten Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? Overige baten en lasten Het inzichtelijk maken en beheren van baten en lasten die niet direct toe te rekenen zijn aan specifieke taakvelden. Dit taakveld heeft een technisch karakter en bevat stelposten (reserveringen in afwachting van nadere informatie) en taakstellingen (nog te concretiseren bezuinigingen).
Wat gingen we er voor doen? Beheer stelposten en taakstellingen Het centraal administreren van reserveringen en nog te verdelen taakstellingen die niet rechtstreeks te koppelen zijn aan één of meerdere taakvelden.
36
Regulier beleid Stelpost Onvoorzien Het beheren van een budget voor het opvangen van onvoorziene, onvermijdbare en onuitstelbare lasten die ten tijde van de begroting nog niet waren voorzien. Inzet vindt plaats op basis van een collegebesluit. Met de ombuigingen uit de Kadernota 2025 is deze stelpost veranderd van een structureel naar een incidenteel karakter. Nieuw beleid De stelpost onvoorzien is, op basis van collegebesluit in april, in 2025 ingezet voor de vervanging van de vierkoloms hefbrug in de garage/de werkplaats van team Stadsbedrijf. De oude hefbrug is door de inspectie afgekeurd. Daarnaast is in december 2025 een collegebesluit genomen om de post onvoorzien in te zetten voor het budget Uitvoeringsagenda onderdelen parkeren in verband met onvoorziene advocaatkosten.
0.9 Vennootschapsbelasting Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? VPB Voldoen aan de belastingplicht voor de heffing van vennootschapsbelasting (VpB) voor zover de gemeente activiteiten verricht die hieronder vallen (o.a. inkomsten uit reclame en winst uit verwerking van diverse afvalstromen).
Wat gingen we er voor doen? Aangifte en bezwaar Vennootschapsbelasting Het doen van aangiften conform het standpunt van de Belastingdienst. Tegelijkertijd wordt bezwaar gemaakt tegen het aanmerken van reclame-inkomsten als belastingplichtige activiteit, in afwachting van lopende procedures elders in het land. Regulier beleid
0.10 Mutaties reserves Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
37
Wat wilden we bereiken? Mutatie reserves De technische verwerking van dotaties en stortingen aan de reserves op basis van genomen raadsbesluiten. Dotaties en stortingen die betrekking hebben op een specifiek programma, worden onder het desbetreffende programma verantwoord.
Wat gingen we er voor doen? Verwerken reservemutaties Het begroten en boeken van de mutaties binnen alle andere taakvelden (met uitzondering van het resultaat). Regulier beleid
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Portefeuillehouder(s):
W. Mazier
Domein:
Mens & Maatschappij
Resultaat Juiste weergave op basis van raadsbesluiten van het begrote resultaat van de gemeentebegroting.
Wat gingen we er voor doen? Verwerking begrotingssaldo Het begroten en boeken van het saldo van alle andere taakvelden, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Regulier beleid Het begrotingssaldo wat in deze jaarrekening is opgenomen bestaat uit de vastgestelde begroting 2025-2029 aangevuld met door de raad genomen besluiten die financiele effecten hebben gehad over dit zelfde begrotingsjaar
38
Totaaloverzicht Programma 0 Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2024
Primitieve begroting 2025
Begroting incl. wijzigingen 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Baten TV01 TV01 Bestuur
496
375
441
452
TV02 TV02 Burgerzaken
1.160
884
1.244
1.260
16
TV03 TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
1.973
944
1.832
1.981
149
TV04 TV04 Overhead
932
1.158
1.023
1.120
97
TV05 TV05 Treasury
2.496
2.318
2.885
1.967
-918
TV061 TV061 OZB woningen
7.794
8.820
8.905
8.908
4
TV062 TV062 OZB niet-woningen
5.355
6.255
6.255
6.290
35
TV063 TV063 Parkeerbelasting
2.583
2.855
2.645
2.782
137
TV064 TV064 Belastingen overig
591
678
685
807
122
TV07 TV07 Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds
107.533
108.183
116.201
116.796
595
35
0
0
0
0
130.949
132.470
142.115
142.363
248
TV01 TV01 Bestuur
-4.434
-3.409
-3.527
-4.658
-1.132
TV02 TV02 Burgerzaken
-3.062
-2.765
-3.210
-3.256
-46
TV03 TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
-2.290
-2.191
-2.876
-2.757
119
TV04 TV04 Overhead
-16.858
-19.594
-18.722
-17.830
891
TV05 TV05 Treasury
-1.424
-1.500
-1.508
-1.366
142
0
0
0
0
0
TV064 TV064 Belastingen overig
-948
-792
-792
-945
-153
TV07 TV07 Alg. uitk. en ov. uitk. gemeentefonds
0
-159
-973
0
973
TV08 TV08 Overige baten en lasten
-97
-970
26
-141
-167
TV09 TV09 Vennootschasbelastingen (VpB)
-5
0
0
-8
-8
-29.117
-31.380
-31.581
-30.961
620
TV01 TV01 Bestuur
14
14
14
14
0
TV02 TV02 Burgerzaken
66
0
43
43
0
TV03 TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
20
20
20
20
0
TV04 TV04 Overhead
277
0
0
0
0
TV08 TV08 Overige baten en lasten
7.494
4.665
9.745
9.101
-644
Totaal Onttrekkingen
7.871
4.699
9.821
9.177
-644
TV08 TV08 Overige baten en lasten Totaal Baten
11
Lasten
TV061 TV061 OZB woningen
Totaal Lasten Onttrekkingen
Stortingen TV02 TV02 Burgerzaken
0
0
-117
-117
0
TV03 TV03 Beheer overige gebouwen en gronden
-728
0
0
0
0
TV08 TV08 Overige baten en lasten
-2.583
-362
-3.310
-3.310
0
Totaal Stortingen Gerealiseerd resultaat
-3.311
-362
-3.427
-3.427
0
106.392
105.428
116.928
117.152
223
39
Financiële analyse jaarrekening 2025 ten opzichte van begroting 2025 Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting incl. wijzigingen 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Baten
142.115
142.363
Lasten
-31.581
-30.961
620
9.821
9.177
-644
Onttrekkingen Stortingen Gerealiseerd resultaat
248
-3.427
-3.427
0
116.928
117.152
223
Het resultaat van programma 0 is als volgt te verklaren Taakveld (Bedragen x 1.000)
Ondewerp
Bedrag afwijking
Verwijzing toelichting
Onderhanden werken (regulier en budget neutraal)
845
1
Kapitaallasten
-950
2
Doorbelastingen
183
3
0.1
Vertraging uitvoeringsagenda dienstverlening, lagere kosten accountant en lokale rekenkamer.
86
4
0.1
Bijstelling pensioenvoorziening wethouders
-1.240
5
0.3
Verkoop openbaar groen gronden
173
6
0.3
Budgetten beheer overige gebouwen en gronden
94
7
0.4
Resultaat persoonslasten en doorbelasting regioarrangement
410
8
0.4
Afrekening en doorbelastingen Meerinzicht
435
9
0.4
Doorbelastingen Grex
-195
10
0.4
Advieskosten juridische zaken
-64
11
0.5
Minder rentekosten
102
12
0.5
Renteinkomsten Alliander en SVn-leningen
94
13
0.63
Parkeeropbrengsten
137
14
0.64
Precario-opbrengsten
137
15
0.7
Algemene uitkering en overig
617
16
0.8
Ophoging voorziening dubieuze debiteuren
-142
17
0.8
Overschot stelpost onvoorzien
112
18
0.8
Taakstelling sociaal domein
-145
19
0.8
Minder onttrekking aan de algemene reserve
-500
20
Diversen
33
Totaal
223
Verklaring van de afwijkingen programma 0 1.
Een totaaloverzicht van onderhanden werken wordt weergegeven in hoofdstuk 4.6.
2.
Op de kapitaallasten zit een nadeel van afgerond € 950.000,-. Er is sprake van een werkelijk gerealiseerd rentepercentage van 0,17% ten opzichte van de begroting 0,5% wat betreft omslagrente. Op dit taakveld betekent dit dat de begrote inkomst van 0,5% niet gerealiseerd wordt en er werkelijk 0,17% aan inkomst is geboekt. De toepassing van de omslagrente is een interne verrekening, wat betekent dat eenzelfde voordeel tegenover dit nadeel staat bij de kapitaallasten over alle programma's heen. Voor een verdere uitleg wordt verwezen naar het renteschema in de paragraaf Financiering.
3.
Op dit taakveld worden alle overheaddoorbelastingen naar andere taakvelden gedaan. Wanneer er meer doorbelast kan worden dan begroot, ontstaat er hier een voordeel en op de andere taakvelden een nadeel.
4.
In 2025 zijn minder kosten gemaakt voor de lokale rekenkamer en vielen de accountantskosten lager uit. Er heeft vertraging plaatsgevonden in de uitvoeringsagenda dienstverlening, deels als gevolg van onderbezetting. Deze agenda loopt door in 2026. 40
5.
Door het aanvullen van de pensioenvoorziening van de wethouders zit in 2025 een nadeel op dit taakveld van afgerond € 1.240.000,-. Tot nu toe vallen de pensioenen voor de (voormalig) wethouders onder de Appa (Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers). In dit systeem bouwen zij pensioen op bij de gemeente zelf. De gemeente moet hiervoor een voorziening vormen. Met de komst van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) is besloten om ook politieke ambtsdragers onder te brengen bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). De streefdatum voor de collectieve overdracht van de opgebouwde pensioenaanspraken naar het ABP is 1 januari 2028. Door deze aanvulling is de voorziening op dit moment toereikend voor toekomstige verplichtingen en overdracht aan het ABP.
6.
Er is sprake van een voordelig resultaat op incidentele grondverkopen (groen). Het is moeilijk in te schatten hoeveel aanvragen voor aankopen van grond gedaan worden en daarmee hoeveel opbrengsten gerealiseerd worden in een jaar. Het resultaat kan daarom variëren ten opzichte van de structurele begroting van inkomsten. In 2025 levert dit een incidenteel voordeel op van € 173.000,-.
7.
Op de pandbudgetten van overige gebouwen en gronden (exclusief groen) is sprake van een voordeel van € 94.000,-. Er is met name incidenteel minder aan onderhoud uitgegeven dan begroot in 2025. Ook is er een voordelig resultaat wat betreft energielasten.
8.
Dit betreft voor ca. € 350.000,- het resultaat op de personeelslasten. Zie paragraaf bedrijfsvoering voor meer informatie. Tevens een voordeel uit de doorbelasting van het regio arrangement van ca. € 60.000,-. Dit wordt onder programma 8 verantwoord als een nadeel.
9.
Meerinzicht laat in 2025 een positief resultaat zien van afgerond € 398.000,-. Dit wordt onder andere veroorzaakt door het voordelige rekeningresultaat op domein bedrijfsvoering (aandeel Harderwijk) van € 361.000 en domein Sociaal van €37.000. De jaarrekening van Meerinzicht zelf laat een nadeel zien op dit domein van -/-€ 165.000. Bij de advisering 1e Berap 2025 van Meerinzicht is rekening gehouden met een nadelig geprognosticeerd resultaat van €207.000. Dit bedrag is ten laste gebracht van het begrotingssaldo. Nu bij de definitieve afrekening blijkt dit bedrag niet volledig nodig te zijn en resteert er een klein voordele van de eerder genoemde € 37.000,-. Tot slot is er nu bij het opmaken van de jaarrekening een klein rentevoordeel ontstaan van €36.000 ten opzichte van het bijgestelde budget in de 2e Turap van de gemeente Harderwijk. Het totale voordeel op de afrekening Meerinzicht komt hiermee uit op € 434.000,-
10. Er is een nadelig effect bij de doorbelasting aan de Grondexploitaties (GREX). De werkelijke bijdrage vanuit de overhead aan de Grex-projecten was lager dan begroot, wat in de administratie leidt tot een nadeel op de overhead-post (minder dekking uit projecten). 11. In 2025 hebben we noodgedwongen meer kosten moeten maken voor inhuur van advocaten vanwege privaatrechtelijke kwesties. De expertise van de eigen gemeentelijke juristen zit met name in het bestuursrecht, maar bij rechtszaken zoals rond het geschil met Andiamo ontkomen we er niet aan om externe expertise in te zetten. Dit ging over de verhuur van de voormalige bibliotheek aan de Academiestraat. Bewoners betaalden te veel huur in plaats van de afgesproken bedrag. 12. Er is sprake van minder rentekosten van € 102.000,- in 2025. Dit betekent minder rente uitgaven dan begroot. Er was meer rente voor kasgeldleningen begroot dan gerealiseerde kosten en daarnaast was er sprake van een dubbeling in de begroting van een specifieke lening. 13. Dit incidentele voordeel wordt verklaard door een positieve afwijking ten opzichte van de begroting vanuit rente-inkomsten Alliander (€ 51.000,-) en SVn leningen (€ 43.000,-). 14. Ten opzichte van de begroting na wijziging zijn er ca. € 137.000,- aan hogere parkeeropbrengsten gerealiseerd.
Bij de 2e tussentijdse rapportage was de begroting voor parkeeropbrengsten uit kaartverkoop naar beneden bijgesteld met € 260.000,-. Uiteindelijk is er t.o.v. deze bijstelling nog ca. € 27.000,- aan extra parkeeropbrengsten gerealiseerd. Daarnaast is er een aanzienlijke stijging in de parkeeropbrengsten uit parkeervergunningen (€ 63.000,- voordelig) en parkeerboetes (€ 47.000,- voordelig). 15. In de begroting 2025 is voor de precariobelasting uitgegaan van een boventrendmatige verhoging van de tarieven van 10%. De inkomsten van de precariobelasting zijn met ca 48% gestegen. Een belangrijke reden voor deze meeropbrengst is de systematische controle op het hebben van voorwerpen op de weg.
41
16. Op het taakveld van de algemene uitkering zit een voordeel van afgerond € 1,6 miljoen. Hiervan wordt voor taakmutaties via onderhanden werken een bedrag van afgerond € 1,0 miljoen meegenomen naar 2025. Het voordeel wordt met name veroorzaakt door het effect van de decembercirculaire 2025. Daarnaast is er een voordeel van € 85.000,- door voordelige verrekeningen van voorgaande jaren, omdat tot 2 jaar terug mutaties op de maatstaven door BZK worden doorgevoerd. De inkomsten voor het faciliteitenbesluit AZC zijn € 150.000,- hoger dan begroot. In de begroting is rekening gehouden met opvang voor 500 plekken, terwijl er 800 plekken ingevuld worden waardoor de uitkering hoger is. 17. De voorziening voor dubieuze debiteuren is opgehoogd met het debiteurensaldo dat binnen het risicokader valt. 18. Er is een voordeel op de stelpost onvoorzien. Het college heeft geen aanspraak hoeven maken op het volledige bedrag waardoor er een voordeel ontstaat van ca. € 112.000,-. 19. Dit betreft de taakstelling op het sociaal domein vanuit de ombuigingen 2021/2022. Bij de 2e Turap 2025 is invulling gerealiseerd voor € 205.000,- vanuit voordelen binnen basismobiliteit. Door het voordeel op de programmagelden sociaal domein (programma 6) wordt deze taakstelling als ingevuld beschouwd. 20. De onttrekking aan de algemene reserve is lager dan begroot.
Dit zorgt dus voor 'niet behaalde inkomsten' op taakveld 0.8. Alleen werkelijke lasten worden onttrokken. Door alle programma's van de begroting heen zitten verschillende incidentele budgetten die gedekt zouden worden uit de algemene reserve, het voordeel op de lastenbudgetten landt op de verschillende programma's.
42
Programma 1 Veiligheid Algemeen Programma 1 Samen met inwoners, ondernemers en onze partners zetten we in op veiligheid, participatie én veerkracht. Onze aanpak is preventief en repressief op maat van complexe vraagstukken. We bestrijden (ondermijnende) criminaliteit, dragen zorg voor de openbare orde, zetten ons in voor een veilig AZC, aanpak jeugdoverlast, veilige evenementen, veilig uitgaan en voorkomen escalatie bij zogenaamde multiproblem casuïstiek. Zo houden we Harderwijk en Hierden veilig en leefbaar.
Inhoud Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) staat centraal bij het Programma Veiligheid. Het IVP is opgesteld in goede samenwerking met de politie, het Openbaar Ministerie en de gemeenten Putten en Ermelo. In 2026 wordt er een nieuw IVP opgesteld, tot die tijd is het bestaande plan de basis voor bijna alle projecten en activiteiten. Het IVP is veelomvattend en is gericht op het waarborgen van de openbare orde en veiligheid. Hierbij gaat het onder andere om het voorkomen en bestrijden van ordeverstoringen, crisissen en rampen, het bestrijden van criminaliteit en overlast, voorkomen van slachtofferschap en het aanpakken van daders.
Ontwikkelingen We zien meerdere ontwikkelingen binnen het domein van openbare orde en veiligheid. Polarisatie en maatschappelijke complexiteit neemt toe. Onder andere door spanningen op diverse maatschappelijke vraagstukken als asiel maar ook ontwikkelingen omtrent een militaire dreiging waarbij weerbaarheid een belangrijk thema is geworden. Steeds vaker zien we de ontwrichtende gevolgen van ondermijnende criminaliteit. Criminele netwerken maken steeds geraffineerder gebruik van legale structuren zoals vastgoed, horeca en transport om illegale activiteiten te verhullen. De casuïstiek rond personen met meervoudige problematiek wordt complexer. Het gaat vaak om situaties waarin zorg, veiligheid en strafrecht elkaar raken, en waar reguliere interventies onvoldoende effectief blijken. Tegelijkertijd groeit het beroep op de bestuurlijke bevoegdheden van de burgemeester. Steeds vaker wordt van de burgemeester verwacht dat er opgetreden wordt bij verstoringen van de openbare orde, bijvoorbeeld bij ernstige woonoverlast, gebiedsverboden of bij het sluiten van panden op basis van de Opiumwet. Deze ontwikkelingen stellen hoge eisen aan het lokaal bestuur en de gemeentelijke organisatie.
Verbonden partijen •
Veiligheidsregio Noord en Oost Gelderland (VNOG)
Beleidskaders De onderstaande beleidsstukken vormen het kader voor het programma Veiligheid: •
Integraal veiligheidsplan (IVP)
•
Algemeen plaatselijke verordening (APV)
•
Damoclesbeleid rond het sluiten van drugspanden
•
Bibob-beleid en coffeeshopbeleid
•
Plan van aanpak ondermijning, plan van aanpak mensenhandel, plan van aanpak cybercrime / digitale veiligheid
•
Regionaal Beleidsplan, regionaal risicoprofiel, regionaal crisisplan (Veiligheidsregio)
•
Meerjarenbeleidsplan Politie
43
Taakvelden Programma 1 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Portefeuillehouder(s):
J. Joon
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? Een goed geprepareerde crisisorganisatie De gemeente zelf voert ook diverse activiteiten uit op het gebied van crisisbeheersing en heeft hierin een belangrijke rol. Er wordt ingezet op een goed geprepareerde crisisorganisatie met bekwame functionarissen. Dit voor een effectieve uitvoering van de zogenaamde bevolkingszorgtaken, maar ook het vervullen van de gemeentelijke rol en bestuurlijke bevoegdheden bij (grootschalige) crises en calamiteiten. Dit wordt lokaal en in intensieve samenwerking met andere gemeenten, VNOG en andere partners georganiseerd.
Wat gingen we er voor doen? Prepareren op rampen- en crisisbestrijding Binnen de gemeentelijke organisatie preparen wij ons op een effectieve bestrijding van rampen en crisis door: 1.
Het opleiden en trainen van gemeentelijke medewerkers en bestuurders voor een rol in de bevolkingszorg en/of crisisbeheersing.
2.
Het in standhouden van diverse faciliteiten zoals het crisiscentrum, noodcommunicatie en middelen voor inzet in het veld.
3.
Het leveren van input op het regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan en het actueel houden van diverse lokale plannen en protocollen.
4.
Dit alles in intensieve samenwerking met gemeenten, VNOG en diverse andere partners onder regie van de Adviseur Crisisbeheersing.
Regulier beleid In samenwerking met regiogemeenten en de veiligheidsregio is ingezet op trainingen en oefeningen voor medewerkers met een rol in de bevolkingszorg en/ of crisisbeheersing. De nodige faciliteiten zijn het afgelopen jaar gecontroleerd en waar nodig geüpdatet.
Wat wilden we bereiken? Een weerbare samenleving De grote veranderingen in de geopolitieke verhoudingen hebben de internationale spanningen in de afgelopen jaren en sinds begin dit jaar in het bijzonder doen toenemen. Gelijktijdig zien we risico’s, die samenhangen met onder andere klimaatverandering, groter worden. Dit betekent dat een grootschalige crisis, die zowel een groot gebied raakt als ontwrichtende effecten heeft voor de maatschappij, voorstelbaar is geworden. Deze diversiteit in dreigingen en veranderingen (en de benodigde voorbereiding hierop) maakt dat weerbaarheid en brede maatschappelijke continuïteit de komende jaren een urgent thema wordt.
44
Wat wilden we bereiken? Inzetten op calamiteitenbestrijding Dit product bevat de gehele basisbrandweerzorg en alle activiteiten gericht op het bestrijden van (grootschalige) calamiteiten en rampen onder andere vanuit de brandweerkazernes van Harderwijk en Hierden en de gemeentelijke activiteiten op dit gebied. Het product Brandweer en Rampenbestrijding is op basis van de Wet op de Veiligheidsregio’s grotendeels belegd bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG). De gemeente Harderwijk en de VNOG werken, vanuit een gemeenschappelijke regeling, samen aan een veilige en beschermde leefomgeving in Harderwijk en Hierden. VNOG blijft altijd antwoord geven op de beide vragen die de samenleving aan haar stelt: hulp bieden bij nood en (helpen bij) voorkomen van gevaar. Daarvoor voert VNOG haar wettelijke taken uit: •
Brandweerzorg;
•
Rampenbestrijding;
•
Risico- en crisisbeheersing;
•
Bevolkingszorg;
•
Geneeskundige hulpverlening;
•
Meldkamer Oost-Nederland.
Wat gingen we er voor doen? Samenwerken met de VNOG op het Regionaal Beleidsplan 2025-2028 Samenwerking tussen de gemeente en de VNOG is essentieel voor het waarborgen van de veiligheid in de regio, zowel in de voorbereidende fase als tijdens incidenten en crises. Deze samenwerking kenmerkt zich door afstemming, advisering, gezamenlijke uitvoering van taken en het delen van kennis en expertise. Regulier beleid Vanaf 2025 werken we aan het Regionaal Beleidsplan 2025–2028 van de Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland. In het afgelopen jaar zijn de eerste stappen gezet op de hierin vastgestelde speerpunten: crisisbeheersing, grensoverstijgende samenwerking, informatievoorziening, arbeidsmarkt, natuurbrandbeheersing en risicobewustzijn en veilig gedrag. Lokaal staan we in nauw contact met de brandweerposten Harderwijk en Hierden om de lokale brandweerzorg te optimaliseren.
1.2 Openbare orde en veiligheid Portefeuillehouder(s):
J. Joon
Domein:
Mens & Maatschappij
Wat wilden we bereiken? Beperken van criminaliteit en slachtofferschap Om criminaliteit en het aantal slachtoffers hiervan in onze gemeente te beperken, zetten we in op preventie, handhaving en samenwerking. We voeren regie en verstoren criminele netwerken met bestuursrechtelijke bevoegdheden. Ook stimuleren we bewustwording en weerbaarheid onder inwoners door middel van voorlichtingscampagnes. Dit met en naast onze partners uit de strafrechtketen als politie en OM en in nauwe samenwerking met het onderwijs, bedrijven en instellingen.
45
Wat gingen we er voor doen? Aanpakken ondermijning en georganiseerde criminaliteit Wat is ondermijning? Ondermijning is het proces waarbij georganiseerde criminaliteit gebruik maakt van legale structuren, voorzieningen of personen om illegale praktijken mogelijk te maken. Gemeenten staan in de frontlinie van de aanpak van ondermijning, omdat veel ondermijnende activiteiten zich afspelen op lokaal niveau. Criminelen maken misbruik van gemeentelijke procedures, zoals vergunningverlening, om geld wit te wassen en hun illegale activiteiten te verhullen. Hierdoor worden gemeenten kwetsbaar voor beïnvloeding vanuit de onderwereld, hierbij kan gedacht worden aan: •
Bestuurlijke beïnvloeding: Criminelen proberen invloed uit te oefenen op gemeentelijk beleid, vergunningverlening of handhaving, bijvoorbeeld door ambtenaren om te kopen of te intimideren.
•
Integriteit: Gemeenteambtenaren of bestuurders kunnen onder druk worden gezet om weg te kijken bij illegale activiteiten, (deels) te faciliteren of actief deel te nemen.
•
Misbruik van voorzieningen: Criminelen kunnen subsidies, vergunningen of sociale regelingen misbruiken, bijvoorbeeld door spookbedrijven of schijnconstructies op te richten.
•
Sociale beïnvloeding: Bewoners durven geen meldingen (meer) te doen, omdat zij bang zijn voor de eventuele gevolgen.
Plan van aanpak Ondermijning Vanuit het Plan van aanpak Ondermijning hebben we een aantal speerpunten vastgesteld. Specifiek gaat het om: •
De basis op orde: Weerbaar door lokale regelgeving en beleid, bewustzijn binnen de organisatie, toegerust zijn in de aanpak en voorkomen dat we onbewust ondermijnende criminaliteit faciliteren.
•
Veilig buitengebied: Het buitengebied is kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit. We sluiten aan bij het Project Veilig Buitengebied om de weerbaarheid te vergroten.
•
Casuïstiek: Casuïstiek die zich aandient moet worden geanalyseerd, verrijkt en op het juiste moment worden aangepakt en van opvolging voorzien. Als gemeente voeren we regie en werken we samen met onze partners.
Rekenkamerrapport Ondermijning In 2023/ 2024 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar de gemeentelijke aanpak van ondermijning. Ook in 2025 gaan we aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek. Het Gelders Akkoord Het basisniveau waaraan een weerbare overheid moet voldoen, noemen we Het Gelders Akkoord. De inhoud van het Gelders Akkoord is samengesteld op basis van gesprekken, input tijdens ambtelijke werksessies en het breed bestuurlijk overleg (BBO) en feedback die van veel kanten is verzameld. Het Gelders Akkoord is daar een representatie van. Het verwerken van verschillende meningen, belevingen en achtergronden maakt het een akkoord voor de hele provincie Gelderland en dus echt Gelders. In 2025 wordt dit akkoord gesloten en vormt het een afspraak over het te behalen weerbaarheidsniveau van de gemeenten. Specifiek beleid
46
Er is in 2025 hard gewerkt om ondermijning geen kans te bieden in Harderwijk. Ook al voelt dit soms ons een ongelijke en wellicht onmogelijke strijd, moeten we blijven doen wat we kunnen om Harderwijk zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor inmenging van criminele activiteiten. Naar aanleiding van de inzichten uit 2025 wordt ook de APV aangepast om ondermijnende criminaliteit nog beter aan te kunnen pakken. In het rekenkamerrapport van 2023/2024 waren een aantal aanbevelingen gedaan. Er is in 2025 opvolging gegeven aan deze aanbevelingen. De dubbelfunctie van lokaal en bovenlokaal is opgesplitst in twee losse functies. Er is (en wordt) onderzoek gedaan naar drugshandel. Er is onderzoek gedaan naar zorgfraude en op basis van de uitkomst is er een training ontwikkeld om de collega’s nog beter te kunnen maken in het signaleren van deze vorm van criminaliteit. De tussenevaluatie van het Integraal veiligheidsplan is in maart 2025 naar de raad gestuurd , waarbij er uitvoerig is ingegaan op de landelijke ontwikkelingen van ondermijning, de lokale ontwikkeling en welke vorm van repressie en preventie wordt ingezet. Daarnaast is er vorig jaar een Provinciale norm vastgesteld, genaamd Het Gelders Akkoord.
Met het Gelders Akkoord tegen ondermijnende criminaliteit maken Gelderse gemeenten en provincie Gelderland zich sterk voor een gezamenlijk gedragen basisniveau in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De gemeente Harderwijk heeft de vragenlijst ingevuld en aangeleverd bij het RIEC. De informatie wordt geanalyseerd en gebruikt om de (haalbare) norm vast te stellen. Aanpakken mensenhandel Mensenhandel draait om uitbuiting. Daders gebruiken slachtoffers voor persoonlijk gewin. Dit is een ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid. Mensenhandel wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden, die misbruik maken van de legale wereld. Gemeenten hebben bij de aanpak van mensenhandel een rol op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening en dragen bij aan het opwerpen van barrières tegen mensenhandel. In 2025 worden de acties uit het Plan van aanpak Mensenhandel verder uitgevoerd. Doel hierbij is het om zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie te halen, zorgen dat minder mensen slachtoffer worden en onze gemeente onaantrekkelijk maken voor daders door deze aan te pakken. De gemeentelijke aandachtsfunctionaris Mensenhandel voert regie op de uitvoering van het plan van aanpak. Specifiek beleid In 2025 is er uitvoering gegeven aan het Plan van aanpak Mensenhandel.
Er zijn 10 nieuwe slachtoffers gesignaleerd. Deze slachtoffers zijn in contact gebracht met de zorgcoördinator mensenhandel, die op haar beurt gesprekken heeft gevoerd om de (mogelijk) slachtoffers zo goed mogelijk te kunnen helpen. Ook is er aandacht besteed om het onderwerp zo breed mogelijk binnen de gemeentegrenzen te delen. Hierbij kan gedacht worden aan hulporganisatie, kerkelijk gemeenschap, etc. In 2025 hebben er twee controles plaatsgevonden, waarbij er sprake was van signalen mensenhandel. Gebiedsonderzoek en beleid coffeeshop In 2024 is het gebiedsonderzoek rond de coffeeshop bestuurlijk behandeld. Conclusie was dat een locatie in de binnenstad de beste plek is. Het zoekgebied Binnenstad en daarbinnen het voorkeursgebied uit het Coffeeshopbeleid, blijft nog altijd het meest geschikt voor de vestiging van een coffeeshop. Andere geschiktere gebieden zijn niet naar voren gekomen. Het Openbaar Ministerie, de politie en het team Stadstoezicht scharen zich achter deze conclusie. Verder moet er in 2025 worden gekeken naar de bestaande gedoogverklaring voor de coffeeshop en gaan we indien nodig het Coffeeshopbeleid uit 2017 actualiseren. Nieuw beleid In 2025 is de gedoogverklaring voor de coffeeshop verlengd na een positieve evaluatie op gebied van de diverse voorwaarden en de handhaving van de openbare orde.
De nieuwe inzichten uit de landelijke ontwikkelingen rond coffeeshops en de wet experiment gesloten coffeeshopketen worden in 2026 gebruikt voor het aanpassen van het lokale coffeeshopbeleid van Harderwijk.
47
Wat wilden we bereiken? Beperken van overlast Om overlast in onze gemeente te beperken, richten we ons op een integrale aanpak van jeugd, woonoverlast en complexe zorgcasuïstiek. Inwoners moeten zich veilig en gehoord voelen in hun eigen leefomgeving. We investeren in preventief jeugdwerk en het versterken van de samenwerking met scholen om vroegtijdig problematisch gedrag te signaleren. Voor inwoners met verward gedrag of meervoudige problematiek werken we nauw samen met zorg- en veiligheidspartners om passende ondersteuning en begeleiding te bieden. Door deze aanpak voorkomen we escalatie en bevorderen we leefbaarheid in de wijk.
Wat gingen we er voor doen? Adviseren en regie pakken We bieden in 2025 consultatie en advies op ernstig meervoudige problematiek. Waar nodig bieden we ook procesregie op ad-hoc casuïstiek en incidenten van diverse aard. Voorbeelden hiervan zijn inwoners met een hoog risico op ernstig nadeel, maatschappelijke teloorgang. Denk aan personen die verslaafd zijn, crimineel, overlastgevend of psychische problemen hebben. Regulier beleid Een grote diversiteit aan casuïstiek is in 2025 gepasseerd. Kwetsbare en risicovolle inwoners die zonder (eenduidige) hulpvraag zorgen voor risico's voor henzelf of hun directe omgeving. Door de inzet van procesregisseurs zorg en veiligheid, zijn in 2025 partners op dit snijvlak adequaat aan elkaar verbonden zodat het risico, waar mogelijk, snel kon worden teruggedrongen. Dit onderwerp vraagt blijvend onze aandacht zodat onze meest kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Aanpakken excessieve overlast In 2025 wordt de basis gelegd en het PGA-privacyreglement door alle partijen ondertekend. Daarnaast krijgt de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) nader vorm, hieronder wordt gewerkt aan inrichten en het versterken van casusregie in het sociaal domein.
Regulier beleid Het privacy reglement is door alle partijen ondertekenden gepubliceerd, de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) met onderliggend dit reglement versterkt de samenwerking van ketenpartners onderling. Het maakt de te zetten stappen transparant zodat iedereen weet. De AVE methode heeft verder in 2025 nader vorm gekregen doordat de betrokken partijen zijn getraind in het werken middels AVE. Het heeft ook nog lessen voor toekomst bloot gelegd zoals hoe we ons sociaal domein nog beter/meer integraal kunnen inrichten. Verder met de groepsaanpak probleemjongeren In 2025 gaan we verder met de groepsaanpak op de problematische jeugdgroepen en de Persoonsgerichte aanpak op 18-minners. En in 2025 gaan we verder met de uitvoering van de afspraken van het convenant School en veiligheid. De burgemeester van gemeente Harderwijk heeft hierin een trekkende rol voor de regio. Scholen, gemeenten, politie en het OM gaan intensiever samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen. De zorg voor jeugd houdt niet op bij school. Overlast van jeugd kan stevige impact hebben op de woonomgeving. Jongeren zijn kwetsbaar om in aanraking te komen met criminele netwerken. Kwetsbaarheid kan ook ontstaan door thuissituaties, omstandigheden op school en risico’s rond alcohol en drugs.
Het thema jeugd en veiligheid is complex. We willen meer aan de voorkant komen. Regulier beleid