Jaarstukken incl. controleverklaring 2025 (Geanonimiseerd)

67

•

Vergroenen is dé maatregel voor het tegengaan van hittestress , droogte en wateroverlast. Om het toe te voegen groen ook van meerwaarde te laten zijn voor de eigen biodiversiteit zijn we in 2024 begonnen met het opstellen van een biodiversiteitsmonitor. Deze monitor geeft inzicht in de biodiversiteit. Het is een essentieel instrument om te bepalen welke maatregelen nodig zijn om de biodiversiteit te behouden en te versterken. Conform het amendement zoals door uw raad op 14 maart 2023 aangenomen zal deze biodiversiteitsmonitor eind 2025 gereed zijn.

Betrouwbaarheid & Gezondheid • We onderhouden ons water- en rioleringssysteem zo efficiënt mogelijk , op basis van functiegericht beheer. We benutten de technische levensduur van ons systeem maximaal. In de exploitatie is ruimte voor het opvangen van eventuele incidenten en het meenemen van meekoppelkansen. Wanneer zich dit voordoet , informeren wij uw raad daar separaat over in de P&C-cyclus. • In 2025 doet zich de kans voor om renovatiewerkzaamheden aan de riolering te combineren met het project 'Fietsroute Heemse'. Wij hebben u in de zomernota van 2024 al over geïnformeerd. We stellen voor om hiervoor een krediet van € 95. 000 beschikbaar te stellen , en de kapitaallasten hiervan ten laste te brengen van de exploitatie riolering. • De kosten voor beheer en onderhoud van gemalen en drukriolering zijn in 2023 en 2024 sterk gestegen (met 30 a 40 %). Wij hebben u in de zomernota van 2024 al over geïnformeerd. We stellen daarom voor om de middelen in de exploitatie hiervoor structureel met € 300. 000 per jaar op te hogen. Voor de huidige planperiode (die eind 2027 afloopt) kan dat binnen de exploitatie worden opgevangen. • We voeren regelmatig inspecties uit. Op basis van deze inspecties voeren we de benodigde onderhouds- en renovatiewerkzaamheden uit.

• In 2025 beginnen we met het overdragen van het beheer en onderhoud van ons watersysteem aan het waterschap (zgn overdracht stedelijk water). We dragen de watergangen over nadat er gebaggerd is en de watergangen schoon zijn. • In het kader van datagedreven werken onderzoeken we of onze beheersystemen voldoende aansluit bij dit datagedreven werken. Hier zijn we in 2024 mee begonnen , eind 2025 verwachten we de belangrijkste conclusies hieruit. Thema Duurzame infrastructuur & Duurzame realisatie • In onze beheer- en onderhoudsprocessen proberen we de uitstoot van CO2 zo veel mogelijk te beperken. Bijvoorbeeld door gebruik van schone machines. • In onze projecten geven we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans om werkervaring op te doen door middel van ‘Social Return on Investment’. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? Thema Leefbaarheid & Bewustwording • In uw vergadering van 10 juni 2025 heeft u de Groene en Gezonde Maatlat (GGM) vastgesteld. Onderdeel van dit besluit is een verdere implementatie van deze maatlat in de gemeentelijke organisatie. De maatlat wordt inmiddels als afwegingskader gehanteerd voor zowel lopende projecten als projecten die nog moeten worden opgestart. Een mooi voorbeeld hiervan is de Stationsomgeving Hardenberg. Hierbij hebben we de GGM vanaf het allereerste begin als kaderstellend instrument gebruikt.

• In 2025 hebben we onze inzet in de netwerkorganisatie Ruimte voor de Vecht (RvdV) gecontinueerd. Vanuit RvdV hebben we afgelopen jaar in de Regiodeal financiële middelen 68

•

•

•

•

aangevraagd voor o. a. klimaat- en biodiversiteitsmaatregelen. Deze aanvraag is gehonoreerd. De resultaten hiervan zullen we in de begroting verwerken via de meibrief 2026. Voor het realiseren van klimaatmaatregelen maken we gebruik van externe financiering (o. a. ZON , ZonMw , HORIZON , impulsgelden). Afgelopen jaar hebben we klimaatmaatregelen gerealiseerd bij o. a. de fietsroute Heemse. Ook hebben we koele speel- en ontmoetingsplekken gerealiseerd in Dedemsvaart. Verder is het Marktplein Hardenberg opnieuw ingericht. Groene maatregelen zorgen daar voor verkoeling op een warme zomerdag. Een teveel aan regenwater wordt opgevangen in zogenaamde ‘raingardens. Ook is de berging van hemelwater onder de grond , enorm vergroot. In de Sportlaan in Dedemsvaart wordt afstromend wegwater niet meer afgevoerd naar de riolering. De bermen zijn zo ingericht dat ze het overgrote deel van het hemelwater op kunnen vangen en verwerken. Deze maatregelen zijn deels met deze externe middelen gefinancierd. In 2025 hebben we onze communicatiecampagne gecontinueerd. Zo hebben we o. a. deelgenomen aan het NK Tegelwippen , in onze gemeente zijn ruim 30. 000 tegels verwijderd en vervangen door groen. Ook hebben we deel genomen aan de Boomdeeldagen , in het kader van deze dag zijn ruim 6. 400 bomen en struiken in de gemeente geplant. Verder hebben we onze Groene Subsidieregeling gecontinueerd.

Hiervan hebben ongeveer 170 inwoners succesvol gebruik gemaakt. Met de Groene Subsidie hebben zij vooral regentonnen geplaatst en in minder mate vergroend , bomen geplant en groene daken aangelegd. Daarnaast is de Groene Subsidie door enkele inwoners gebruikt om hemelwater van de riolering af te koppelen of voor installaties voor hergebruik van regenwater. Afgelopen jaar hebben we in de gebieden Coevorderweg te Slagharen en Rheeze – Diffelen – Grote Beltenweg uitgebreid onderzoek gedaan naar foutief aangesloten hemelwater op de drukriolering. Aan de Coevorderweg hebben we zo’n 6. 000 m2 afvoerend oppervlak van de riolering afgekoppeld. Ook zijn we hierover met de recreatieondernemers het gesprek aan gegaan. Dit continueren we in 2026 (zie ook de begroting 2026 hierover). Eén van de onderdelen van het programma KWB is het opstellen van een biodiversiteitsmonitor. Bij vaststellen van het programma heeft uw college toegezegd dat deze monitor eind 2025 gereed zou zijn. De biodiversiteitsmonitor wordt opgesteld volgens de principes van Basiskwaliteit Natuur. Dit is een veelbelovende systematiek , die echter op de schaalgrootte van onze gemeente nog niet eerder is toegepast. Het ministerie van LVVN ziet ook potentie in deze systematiek , daarom is het ministerie een pilot gestart. Onze gemeente doet mee aan deze pilot.

Als gevolg van deze pilot kunnen we de eerder toegezegde deadline echter niet halen. In de meibrief 2026 zullen we aangeven wat de deelname aan de pilot voor gevolgen heeft voor de planning. Over bovenstaande hebben wij u geïnformeerd in de novemberbrief 2025.

Thema Betrouwbaarheid & Gezondheid • In de exploitatie riolering is ruimte voor het opvangen van incidenten en het meenemen van meekoppelkansen. In de novemberbrief van 2025 hebben wij u geïnformeerd over een aantal concrete incidenten en meekoppelkansen. Het betrof hier o. a. meekoppelkansen bij de aanleg van de Fietsroute Heemse , en extra kosten als gevolg van de problematiek Grote Beltenweg – Rheeze – Diffelen. • De inspectie- en onderhoudswerkzaamheden aan de rioolgemalen en de drukriolering zijn volgens planning uitgevoerd. • De inspectie- en onderhoudswerkzaamheden aan de vrijvervalriolering zijn volgens planning uitgevoerd. In 2025 is de riolering in Dedemsvaart-zuid gereinigd en geïnspecteerd. Daarnaast zijn onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd in Heemse (Brandweg , relining). 69

•

•

De baggerwerkzaamheden zijn volgens planning uitgevoerd. Dit jaar zijn de watergangen in Lutten en De Krim gebaggerd In 2025 hebben we bestuurlijk overeenstemming bereikt over de voorwaarden waaronder we het beheer en onderhoud van ons watersysteem overdragen aan het waterschap. Dit zullen we in het voorjaar van 2026 met een bestuurlijke overeenkomst bekrachtigen.

Thema Duurzame infrastructuur & Duurzame realisatie • Bij aanbestedingen van infrastructurele werken hebben we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen gegeven om werkervaring op te doen door middel van ‘Social Return on •

Investment’. In 2025 zijn ook intern verdere stappen gezet op het gebied van verduurzaming. Zo zijn op de gemeentewerf 16 laadpalen gerealiseerd. Daarnaast zijn in 2025 de eerste zes elektrische voertuigen aangeschaft ter vervanging van voertuigen die rijden op fossiele brandstoffen. Deze vervanging vindt gefaseerd plaats. Verder is in 2025 het motorisch handgereedschap volledig geëlektrificeerd. Bij de voorbereiding van de nieuwbouw van de gemeentewerf is bovendien rekening gehouden met de mogelijkheid om in de toekomst extra zonnepanelen te plaatsen.

70

1. 1. 3. 4 Wat heeft het gekost? Duurzaam Hardenberg Bedragen x €1. 000

-

-

-

-

B 2025

Bnw 2025

R 2025

Saldo

Lasten 7. 2

Riolering

-6. 434

-6. 185

-6. 302

-117

Baten

Riolering

9. 253

9. 006

8. 940

-66

Lasten 7. 3

Afval

-5. 475

-5. 475

-6. 184

-710

Baten

Afval

6. 868

6. 868

7. 753

885

Lasten 7. 4

Milieubeheer

-3. 264

-9. 598

-5. 380

4. 217

Baten

Milieubeheer

368

6. 907

2. 856

-4. 051

Saldo van baten en lasten

1. 317

1. 524

1. 682

158

Toevoeging aan reserves

0

0

0

0

Onttrekking aan reserves

0

0

0

0

Mutatie aan reserves

0

0

0

0

1. 317

1. 524

1. 682

158

Toevoeging aan rekeningresultaat

0

0

0

0

Onttrekking aan rekeningresultaat

0

0

0

0

Saldo mutatie aan rekeningresultaat

0

0

0

0

1. 317

1. 524

1. 682

158

7. 2 7. 3 7. 4

Saldo voor reservemutaties

Saldo na resultaatbestemming Voorstellen voor budgetoverheveling

0

Benieuwd naar de specificatie van de budgetoverhevelingen? Klik hier. 1. 1. 3. 5 Toelichting op saldo begroting

en

rekening

In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht wat het programma heeft gekost. Op totaalniveau is er een positief saldo begroot van € 15, miljoen. In 2025 is er een positief saldo van baten en lasten gerealiseerd van € 19, miljoen. Dit is een verschil van € 04, miljoen. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De volledige toelichting van baten en lasten per taakveld kunt u vinden in hoofdstuk 2. 1. 3 van de Jaarrekening.

Riolering Het saldo van het taakveld Riolering is afgerond € 02, miljoen negatief. De lasten zijn per saldo nadelig. Binnen de exploitatie was sprake van een incidenteel voordeel op beheer en onderhoud van drukriolering door minder extreme weersomstandigheden. Verder zijn er voordelen door lagere kapitaallasten , niet uitgevoerde werkzaamheden door capaciteitsgebrek of communicatieproblemen bij stakeholders , en lagere energielasten. Daartegenover staat een hogere toevoeging aan de voorziening riolering op basis van de toerekenbare baten en lasten. Verder zijn zowel de lasten als baten hoger door budgetneutrale afwijkingen die niet waren begroot. Dit geld voor het gezond en actief leven akkoord , rioolhuisaansluitingen , en werkzaamheden voor Samenwerking Noordelijke Vechtstromen. De lasten en baten worden verrekend met de voorziening riolering. Voor nadere informatie verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale Heffingen.

71

Afval Het saldo van het taakveld Afval is afgerond € 02, miljoen positief. De lasten vallen circa € 07, miljoen hoger uit dan begroot. Dit komt voornamelijk doordat investeringen en uitvoeringskosten uit het Grondstoffenbeleidsplan eerder en hoger zijn gerealiseerd dan geraamd. Denk hierbij aan het plaatsen van GFT containers bij hoogbouw , ondergrondse restafvalcontainers en het uitvoeren van kwaliteitsmetingen. De bijbehorende besparingen , zoals een afname van restafval , worden pas later gerealiseerd. Daarnaast zijn de personele lasten van het cleanteam hoger ; deze worden gecompenseerd door extra ontvangen loonkostensubsidie. De baten zijn circa € 09, miljoen hoger dan begroot. Dit komt met name door hogere opbrengsten uit ingezamelde grondstoffen en een hogere onttrekking aan de voorziening vanwege de hogere kosten en de bijbehorende toerekenbare btw. Het saldo van lasten en baten wordt verrekend met de voorziening afval. Voor nadere informatie verwijzen wij u naar de paragraaf Lokale Heffingen. Milieubeheer Het taakveld Milieubeheer laat een positief saldo zien van circa € 02, miljoen. De baten vallen lager uit dan begroot , wat samenhangt met het Energieprogramma , waaronder het project Duurzaamheid en het Nationaal Isolatieprogramma. De bijbehorende subsidies (o. a.

CDOKE en NIP) zijn meerjarig geraamd , terwijl in 2025 alleen het daadwerkelijk gerealiseerde deel is verantwoord. Daartegenover staat een voordeel aan de lastenzijde , doordat geplande uitgaven binnen het Energieprogramma lager zijn uitgevallen of zijn doorgeschoven naar volgende jaren. Van de eigen middelen is circa € 18, miljoen niet besteed. Voorgesteld wordt dit bedrag toe te voegen aan de reserve Energieprogramma.

1. 1. 3. 6 Verplichte indicatoren

Verplichte indicatoren 2023 t/m 2026 Omschrijving Indicator

Eenheid

Realisatie

Omvang huishoudelijk restafval

Aantal kg per inwoner

2022

98

2023

97

2024

98

2025

nog

Eventuele toelichting:

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

Hernieuwbare elektriciteit

%

niet bekend

2022

377

2023

467

2024

nog

niet bekend

2025

nog

niet bekend

,

,

Eventuele toelichting:

72

1. 1. 4 Programma 4. Sociaal Hardenberg 1. 1. 4. 1 Jeugd , jeugdhulp

en

onderwijs

Wat willen we bereiken? De jeugd heeft de toekomst. We willen de jeugd een goede start geven. Door ze veilig en gezond op te laten groeien. In een omgeving waar ze vrienden kunnen maken , waar ruimte is voor buitenspelen , bewegen en sporten. En waar ze kunnen meedoen. We bieden jongeren alle kansen om hun talenten te ontwikkelen. In de samenleving en op school. Als gemeente helpen we met een laagdrempelig en toegankelijk netwerk. Bij een goede start hoort ook goed onderwijs. In schoolgebouwen die passend , duurzaam en van goede kwaliteit zijn. We werken aan betere en tijdige jeugdhulp , op een juiste plek en wanneer dit nodig is in een

beheersbaar en duurzaam financieel stelsel. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • We bouwen verder aan het versterken van de ondersteuning aan gezinnen en samenwerking tussen partners rondom het gezond , kansrijk en veilig opgroeien van

•

•

•

•

•

kinderen. Daarbij houden we rekening met de Hervormingsagenda Jeugd , de Lokale Educatieve Agenda (LEA) , de Regiodeal Zuid-Oost-Drenthe en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Samen met de jeugdgezondheidszorg , de kinderopvang , het onderwijs en maatschappelijke partners breiden we de aanpak 'opgroeien in een kansrijke omgeving' van het Trimbos instituut verder uit. We zorgen voor kwalitatief goede kinderopvang ; daarbij is er aandacht voor kinderen met een (dreigende) ontwikkelingsachterstand. Specifiek richten we ons op het versterken van de gastouderopvang. met het oog op het in 2025 verwachtte wetsvoorstel , waarin de eisen , die aan gastouders gesteld worden , hoger worden. Daarnaast zetten we in op een toekomstbestendige uitrol van de Bibliotheek op School (dBos) en Boekstart in de kinderopvang als effectieve aanpak voor leesbevordering thuis en in het onderwijs/kinderopvang. We zetten in op een (ver)beter(d)e verbinding en samenwerking tussen onderwijs , welzijn en jeugdhulp. Zodat dit bijdraagt aan minder schooluitval , verzuim of achterstanden en het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling , het welbevinden en de leerprestaties van jeugdigen.

Dit doen wij door activiteiten/initiatieven in deze verbinding en samenwerking te onderzoeken en / of ondersteunen (inzet jongerenwerk , Jongeren in Balans , pilot VSO+ , NPO programma , ondersteuningsteams PO). Een betere samenwerking biedt ook mogelijkheden om extra ondersteuning en zorg in te zetten wanneer dit nodig is. Wij hebben hiervoor een bedrag van € 268. 000 per jaar opgenomen in de begroting. We werken met onderwijs , kinderopvang en andere organisaties die betrokken zijn bij het opgroeien van onze kinderen , aan het verder vormgeven van de visie uit de Lokale Educatieve Agenda (LEA). De speerpunten zijn: ‘Overgangsmomenten in het onderwijs’ , ‘Gezien en gehoord voelen’ en ‘Kansrijk opgroeien’. Voor het bevorderen van vroegsignalering van , het optimaliseren van de kwaliteit van aanpak en het behandelen van ernstige dyslexie , verbeteren we het ondersteuningsaanbod door twee gespecialiseerde dyslexie zorgaanbieders te contracteren voor een langere periode. Hiermee versterken en verdiepen we de keten van ondersteuning en hulp t. a. v. dyslexie. 73

•

•

•

•

•

•

•

•

•

De uitvoeringsagenda van de visie Culturele Blik op Hardenberg (waaronder de activiteiten gericht op jeugdigen) wordt op dit moment nog ontwikkeld en zal uitgevoerd worden in 2025. We zetten in op het versterken van de samenwerking tussen Veilig Thuis IJsselland en onze lokale wijkteams en geven uitvoering aan (het regionale plan van aanpak van) het

Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. We zetten in op een goede toeleiding , tijdige ondersteuning op de juiste plek en duidelijke regie door het versterken van de samenwerking tussen aanbieders van jeugdhulp , onze lokale wijkteams en derde verwijzers (o. a. verbinding met huisartsen en gecertificeerde instellingen). We geven uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het basisonderwijs waaronder de voorbereidingen op en de realisatie van de 6 nieuw te bouwen basisscholen conform de planning. Om te komen tot een toekomstbestendige onderwijshuisvesting voor het Voortgezet Onderwijs in Hardenberg geven we vorm aan een visie die als basis dient voor het opstellen van een IHP VO. In nauwe afstemming met de betrokken schoolbesturen zorgen we voor een scholenbestand van goede kwaliteit en van passende omvang. Dit betekent dat een aantal scholen aangepast , uitgebreid of gerenoveerd moet worden. Daarnaast spelen wij in op de toenemende behoefte aan het gezamenlijke huisvesten van onderwijs en kinderopvang in Kindcentra. Dit vanuit ieders juridische en financiële verantwoordelijkheid. In het kader van volwasseneneducatie zorgen we voor een onderwijsaanbod , waarbij wordt ingezet op het bereiken van laaggeletterde inwoners met Nederlands als moedertaal en op het bereiken van statushouders met Nederlands als tweede taal om hun basisvaardigheden te vergroten.

In 2025 starten we met een nieuwe vervoerder voor het leerlingenvervoer en het jeugdwetvervoer (en het WMO-vervoer). Om de overgang soepel te laten verlopen is een implementatieplan opgesteld. Omdat de nieuwe vervoerder nu rijdt als onderaannemer van Munckhof is de overgang kleiner voor onze inwoners , omdat veel dezelfde chauffeurs blijven rijden. Door prijsontwikkelingen in de branche en een andere afrekensystematiek kan dit nieuwe contract financiële gevolgen hebben. Dit houden we nauwlettend in de gaten. We stellen in 2025 een nieuwe verordening en beleidsregels op voor het leerlingenvervoer , die aansluit op de uitgangspunten van het gezondheidsbeleid. Hiervoor werken wij samen met ouders , scholen en de participatieraad in de Klankbordgroep Leerlingenvervoer.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? Versterken van gezond , kansrijk en veilig opgroeien (gezinnen & samenwerking) In 2025 hebben we verder gebouwd aan het versterken van de ondersteuning aan gezinnen en aan de samenwerking tussen partners rondom het gezond , kansrijk en veilig opgroeien van kinderen. Daarbij is aangesloten bij de uitgangspunten van de Hervormingsagenda Jeugd en het

Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Net als in voorgaande jaren lag de nadruk op preventie , normaliseren en tijdig passende ondersteuning , waarbij we continu hebben gekeken waar samenwerking tussen de verschillende

domeinen (onderwijs , jeugdgezondheidszorg , jeugdhulp , welzijn en veiligheid) verder te 74

versterken is. Dit draagt bij aan een effectievere en toekomstbestendige inrichting van de jeugdhulp. In de dagelijkse praktijk komt deze gezamenlijke koers steeds duidelijker tot uiting: in overleg met samenwerkingspartners en aanbieders is in 2025 nadrukkelijker besproken hoe de gezamenlijke visie wordt vertaald naar concreet handelen , welke verbeteringen dit oplevert in de hulpverlening en waar aanvullende doorontwikkeling nodig is. Samenwerking Veilig Thuis IJsselland en lokale wijkteams & uitvoering Toekomstscenario In 2025 is ingezet op het versterken van de samenwerking tussen Veilig Thuis IJsselland en de lokale wijkteams. We hebben hierin doorgewerkt aan het verbeteren van werkafspraken , informatie-uitwisseling en het sneller organiseren van passende ondersteuning dichtbij het gezin. Daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming via een regionaal plan van aanpak. Daarbij is verder gewerkt aan een werkwijze waarin gezinnen sneller de juiste hulp krijgen , met meer samenhang , duidelijkheid in verantwoordelijkheden en een aanpak waarin veiligheid en ondersteuning beter op elkaar aansluiten. Deze ontwikkeling draagt bij aan een meer gezinsgerichte benadering , met focus op het verminderen van versnippering en het versterken van de ketensamenwerking.

Toeleiding , tijdige ondersteuning en regie (aanbieders , wijkteams en derde verwijzers) In 2025 hebben we ingezet op goede toeleiding , waarbij inwoners stap voor stap worden begeleid naar passende ondersteuning. Daarbij lag de focus op tijdige hulp op de juiste plek en op duidelijke regie. Dit is gerealiseerd door het versterken van de samenwerking tussen jeugdhulpaanbieders , het lokale wijkteam en derde verwijzers. De uitbreiding van de rol van de consulent externe verwijzers heeft hieraan bijgedragen. Een belangrijke stap in 2025 was de implementatie van de AVE-methodiek. Deze werkwijze ondersteunt ons bij het eenduidiger organiseren van ondersteuning , het versterken van de samenwerking met partners en het tijdig inzetten van passende hulp bij domeinoverstijgende casuïstiek. Door uit te gaan van de eigen kracht van gezinnen , het activeren van het netwerk en

het verbinden van betrokken professionals draagt de AVE-methodiek direct bij aan het versterken van integraal werken rondom gezinnen. Ook is in 2025 gewerkt aan de actualisatie van het lokale kader. Hiervoor zijn een nieuwe verordening en bijbehorende beleidsregels opgesteld. Deze vormen een stevige basis voor de verdere doorontwikkeling van de jeugdhulp en treden in werking per januari 2026. Doelgroepenvervoer In 2025 zijn we gestart met een nieuw contract voor het taxivervoer. Dit gaat om het leerlingenvervoer en het vervoer op basis van de Jeugdwet (en incidenteel Wmo-vervoer). De overgang naar het nieuwe contract is goed verlopen. Er zijn weinig klachten ontvangen en het vervoer verloopt goed. Ook de klankbordgroep leerlingenvervoer , waarin ouders , scholen en de participatieraad zijn vertegenwoordigd , geeft aan tevreden te zijn. Vervoerder TCR is eveneens tevreden over de uitvoering. Het contract heeft een looptijd van zes jaar , met de mogelijkheid tot verlenging met twee jaar. Daarnaast is in 2025 gewerkt aan een nieuwe verordening en bijbehorende beleidsregels voor het leerlingenvervoer. We zijn gestart met het opstellen van een nieuwe visie die aansluit bij de 75

leidende principes van het gezondheidsbeleid. Deze uitgangspunten zijn vertaald naar het leerlingenvervoer. Het vergroten van de eigen regie en het bevorderen van de positieve gezondheid van leerlingen die dat aankunnen , vormt de basis van de nieuwe verordening en beleidsregels. In 2026 starten we met de uitvoering hiervan. Samen met de jeugdgezondheidszorg , kinderopvang , het onderwijs en maatschappelijke partners breiden we de aanpak ‘opgroeien in kansrijke omgeving’ van het Trimbos instituut verder uit. Met de aanpak Opgroeien in een kansrijke omgeving is in het afgelopen jaar verder gewerkt aan het versterken van de omgeving van kinderen en jongeren. Dit is gedaan door het aanbieden van een buitenschools aanbod van culturele en sportieve activiteiten , gericht op kinderen en jongeren zelf. Daarnaast is ingezet op het versterken van de directe omgeving van kinderen en jongeren. Zo is ondersteuning geboden aan verenigingen via een verenigingsadviseur en een adviseur veilig sportklimaat. Voor scholen is het traject Welbevinden op school ingezet. In september is daarnaast een speciaal evenement georganiseerd voor 14-jarigen en hun ouders ,

gekoppeld aan voorlichting over vapen. In november is het tweejaarlijkse onderzoek uitgevoerd onder leerlingen van klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. De uitkomsten zijn begin 2026 besproken met onze samenwerkingspartners en vormen de basis voor het bepalen van de koers voor de komende twee jaar.

Onderwijshuisvesting Basisonderwijs In 2025 hebben we samen met de schoolbesturen in het basisonderwijs een Afsprakenkader opgesteld. Dit document legt onze gezamenlijke ambitie en de concrete afspraken vast om kindcentra te realiseren. De gezamenlijke visie richt zich op de ontwikkeling van kinderen en het bevorderen van gelijke kansen. De afspraken hebben betrekking op het eigendom , de investeringen en het beheer van schoolgebouwen , evenals op de verrekening van gemeentelijke investeringskosten voor kinderopvangruimten in basisscholen. Dit Afsprakenkader vormt een noodzakelijke basis voor de afronding van diverse projecten in het huidige Integraal Huisvestingsplan Basisonderwijs , zoals de nog 5 nieuw te bouwen Kindcentra in Balkbrug , Dedemsvaart , Slagharen , De Krim en Hardenberg (Marslanden) en de 4 te renoveren/aan te passen scholen/kindcentra (De Ark , De Koningsberger , De Elzenhof en de Casper Diemer). Het merendeel wordt in 2026 afgerond en gerealiseerd. In 2025 zijn we ook gestart met de bouw van het Kindcentrum Baalderhof in Baalder voor de gereformeerde basisschool Albertus Riseaus en de kinderopvang organisatie Prokino. Begin 2026 is het kindcentrum gereed. Het voormalige schoolgebouw van de Albertus Riseaus aan de Zonnehof wordt als tijdelijke huisvesting voor Pro Hardenberg ingezet in verband met de nieuwbouw van Pro Hardenberg op de huidige locatie.

In 2025 is ingestemd met de uitbreiding van RKBS De Langewieke in Dedemsvaart vanwege een structurele groei van het leerlingenaantal. De daadwerkelijke leerlingenaantallen laten een snellere groei zien dan eerder was voorzien in de leerlingenprognoses. In 2025 heeft de school de plannen voor de uitbreiding verder uitgewerkt. Via de Meibrief 2025 heeft uw raad het benodigde krediet beschikbaar gesteld. Eind 2025 zijn we gestart met aanpassingen aan het schoolgebouw aan de Rembrandtstraat , de voormalige basisschool OBS De Ontdekking. Dit gebouw is geschikt gemaakt voor de huisvesting van leerlingen van de anderstalige basisschool De OpStap. 76

Eind 2025 hebben we samen met de schoolbesturen een voorkeur uitgesproken voor een adviesbureau die ons gaat begeleiden in de actualisatie van het Integraal Huisvestingsplan (IHP). In januari 2026 zijn de kennismakingsgesprekken tussen dit bureau en alle schoolbesturen gepland , Vervolgens wordt er uitvoering gegeven aan het hiervoor uitgeschreven proces. De planning is eind 2026 een door de raad vastgesteld geactualiseerd IHP te hebben. Onderwijshuisvesting Voortgezet Onderwijs Om een Integraal Huisvestingsplan VO op te kunnen stellen , hebben de scholen in 2024 geïnitieerd om eerst tot een gezamenlijke visie te komen. Eind 2024 is deze visie door de schoolbesturen vastgesteld en door de gemeente onderschreven. Op basis van deze visie hebben we in 2025 de eerste stappen gezet , middels het beschrijven van scenario's , voor een IHP voortgezet onderwijs. Hierin worden we begeleid door adviesbureau Vastgoeddialoog. De verwachting is dat dit proces zeker nog geheel 2026 in beslag zal nemen. Vooruitlopend op het IHP VO hebben we in 2025 een tijdelijke uitbreiding van de VO-school ‘De Zeven Linden' gerealiseerd omdat de school kampte met een structureel ruimtegebrek.

77

Inzet op een (ver)beter(d)e verbinding en samenwerking tussen onderwijs , welzijn en

jeugdhulp In 2025 is ingezet op het verder versterken van de verbinding en samenwerking tussen onderwijs , welzijn en jeugdhulp. Daarbij is voortgebouwd op bestaande samenwerkingsstructuren en activiteiten , waaronder de inzet die is gestart vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). De werkgroep ondersteuningsstructuur primair onderwijs heeft in 2025 de bestaande ondersteuningsstructuur geëvalueerd. De focus lag op het versterken van de verbindingen die al aanwezig zijn , onder andere door middel van gesprekken met betrokken partners en het maken van (hernieuwde) afspraken. Uit deze evaluatie kwam naar voren dat schoolmaatschappelijk werk wordt gezien als een waardevolle aanvulling op de huidige ondersteuning. Op basis hiervan is besloten om in 2026 te starten met een pilot schoolmaatschappelijk werk , in afstemming met alle betrokken partijen via de Lokale Educatieve Agenda (LEA). De activiteiten die in eerdere jaren zijn gestart vanuit het NPO zijn in 2025 voortgezet. Dit betreft onder andere de inzet van jongerenwerk in het voortgezet onderwijs , en de voortzetting van de Bibliotheek op School. Deze inzet heeft bijgedragen aan het versterken van de preventieve ondersteuning , het welbevinden van leerlingen en de verbinding tussen onderwijs ,

welzijn en jeugdhulp. In november 2023 heeft de gemeenteraad in de begroting vastgesteld dat er voor de jaren 2024 , 2025 en 2026 een bedrag beschikbaar is voor het project Jongeren in Balans (JIB). De JIBer werkt op de vo-scholen in Hardenberg en Dedemsvaart. Een JIB-er biedt laagdrempelig tijd en aandacht , contact en ondersteuning op school zodat jongeren zich gezien en gehoord voelen. Op iedere deelnemende school zijn er één of twee JIB-medewerkers. JIB-medewerkers zijn er niet alleen voor de jongeren zelf , maar ook voor ouders en collega’s in de school.

Aanbesteding Dyslexie De aanbesteding voor dyslexiezorg is in 2025 succesvol afgerond. Er zijn twee aanbieders gecontracteerd. Ook het onderwijs is tevreden over deze aanbieders. Voor ouders betekent dit dat zij kunnen kiezen tussen twee aanbieders , zodat zij een werkwijze kunnen selecteren die het beste past bij hun kind. Met deze aanpak kan de gemeente Hardenberg doorgaan met en verder bouwen aan wat al in gang is gezet: het versterken en verbeteren van de samenwerking in de ondersteuning en hulp bij dyslexie.

1. 1. 4. 2 Wmo

en

participatie

Wat willen we bereiken? ‘Meedoen’ is de basis van ons minimabeleid. Want werk en onderwijs zijn , als dat mogelijk is , de beste manieren om je dag in te vullen. We ondersteunen inwoners op een eenvoudige en genereuze manier. Ook als het door actuele ontwikkelingen nodig is , helpen we. Denk aan de hoge energieprijzen. Soms zijn er problemen of gaat het even niet zo goed. Meestal kunnen inwoners samen met familie of de omgeving een oplossing vinden. Als er meer nodig is , bieden we laagdrempelige en praktische ondersteuning. Zo versterken we de veerkracht van inwoners in moeilijke situaties.

78

Voor Wmo begeleiding ontwikkelen we oplossingen die bijdragen aan de transformatie van het sociale domein , waardoor op termijn Wmo begeleiding nog beschikbaar is voor de inwoners die dit nodig hebben (vangnet). Dit in relatie tot de ontwikkelingen binnen Veerkrachtig Hardenberg , het Hardenbergse Model voor Ondersteuningen , GALA en het Regioplan IZA. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • We bieden algemene voorzieningen om de veerkracht van inwoners te ondersteunen. Dat doen we door het versterken van samenwerking van professionele en vrijwilligersorganisaties die de dorpen en wijken in Hardenberg actief zijn. We onderzoeken de taak en rol van onze Samen Doen teams in relatie tot andere organisaties die ondersteuning aan onze inwoners geven. • We starten met de uitvoering van het geactualiseerde armoedebeleid. Dit beleid: ‘financiële bestaanszekerheid’ , is in het najaar van 2024 door de gemeenteraad •

•

•

•

•

•

vastgesteld. We implementeren de wetswijzigingen uit de Participatiewet en balans en aanverwante wetten die te maken hebben met het bieden van bestaanszekerheid aan onze inwoners. Bij de acties die hieruit volgen hoort een uitvraag van € 300. 000 structureel. Deze acties betreffen: - het stimuleren van ketenpartners om zich in te zetten op algemene- collectieve voorzieningen , bijvoorbeeld budgetcursussen , die voor iedereen toegankelijk zijn. - het implementeren van de VoorzieningenWijzer , waarmee de inwoner laagdrempelige ondersteuning krijgt die bijdraagt aan stabiele financiën. -het vereenvoudigen van onze lokale regelingen. Dit betekent het uitwerken en inregelen van een 3 in 1 aanvraag voor minimaregelingen (bijstandsuitkering , kwijtschelding en Sociaal Cultureel Fonds). Het volledig geautomatiseerd ambtshalve verstrekken van de Individuele Inkomenstoeslag en Sociaal Cultureel Fonds voor inwoners uit het bijstandsbestand. - het vereenvoudigen van de toegang tot dienstverlening. Door het structureel inzetten van de armoederegisseur en door het onderzoeken van de doorontwikkeling van de Infohuizen als één loket voor financiële dienstverlening. Vanaf 2026 zijn wij (financieel) verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen en beschermd thuis. In 2024 voeren onze lokale Samen Doen teams al de indicatiestelling uit.

We maken afspraken met zorgaanbieders en de woningbouwvereniging om voor inwoners die vanuit beschermd wonen zelfstandig kunnen wonen , een woning en begeleiding te realiseren (beschermd thuis). We zorgen voor opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden. En we bieden hen bestaanszekerheid met werk , leefgeld en/of onderwijs. Via ons handelingskader voor het vluchtelingen- en migratievraagstuk en onze programmatische aanpak voor vluchtelingen houden wij zoveel mogelijk regie op de opvang , huisvesting en begeleiding van asielzoekers , statushouders en Oekraïners binnen onze gemeente. Alle werkzaamheden ten aanzien van Vluchtelingen en Migratie voeren we uit binnen de financiële kaders die het Rijk daarvoor stelt. We zijn met de aanbieders in de perceelbijeenkomsten Wmo begeleiding in gesprek over mogelijke ontwikkelingen die bijdragen aan het " houdbaar " houden van de Wmo begeleiding in de toekomst (vangnet). In de eerste helft van 2025 wordt de toekomstvisie op huishoudelijke hulp vastgesteld. Deze visie dient als basis voor de nieuwe inkoop die in de tweede helft van 2025 wordt gestart.

79

•

•

We blijven ons actief inzetten om net als in de voorgaande jaren de positieve resultaten in het bemiddelen van kwetsbare doelgroepen naar de arbeidsmarkt , ook in 2025 te realiseren. Daarnaast werken wij , samen met onze netwerkpartners , in regionaal verband aan de ontwikkeling van leerwerkcentra. Een leerwerkcentrum levert een bijdrage aan het vitaal houden van mensen die op de arbeidsmarkt actief zijn (‘een leven lang ontwikkelen’). Daarnaast wordt vanuit het leerwerkcentrum ook de werkgeversdienstverlening geleverd. Aandachtspunt daarbij is dat de toegang tot deze dienstverlening , zowel voor werkenden , werkzoekenden als werkgevers laagdrempelig is. In 2025 starten we met een nieuwe vervoerder voor het incidentele Wmo-vervoer (en voor

•

•

•

het leerlingenvervoer en het jeugdwetvervoer)

Door prijsontwikkelingen in de branche en een andere afrekensystematiek kan dit

financiële gevolgen hebben. Wij werken mee aan het opzetten van het 'vervoersysteem voor iedereen' om de integratie van doelgroepenvervoer en openbaar vervoer te bevorderen. Voor de leefbaarheid in de kernen en wijken zijn multifunctionele accommodaties (mfa) van grote waarde. Daarmee wordt het voorzieningenniveau verbeterd en de maatschappelijke samenhang versterkt. Voor het realiseren/vernieuwen van mfa’s is een investering van € 90, miljoen nodig.

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? In onderstaande paragraaf wordt nader ingegaan op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein in het verslagjaar. Hierbij wordt aandacht besteed aan thema’s als kansengelijkheid , de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) , het versterken van de financiële bestaanszekerheid , opvang en overige relevante ontwikkelingen die in 2025 hebben

plaatsgevonden. Woonzorg In 2025 hebben we ingezet op de Woonzorg Regio Deal ZO Drenthe. De gemeenten Coevorden , Borger-Odoorn , Emmen , Hoogeveen en Hardenberg hebben gezamenlijk een regionaal

masterplan opgesteld gericht op het versterken van informele en inclusieve woonzorgstructuren in Zuid- en Oost-Drenthe. De aanvraag is ingediend voor de derde tranche (najaar 2025) en is toegekend voor de duur van één jaar. Het tweede jaar kan beschikbaar komen na tussentijdse rapportage in 2026. De aanvraag voor de Regio Deal bevat voor Hardenberg een drietal projecten die aansluiten op onze regionale en lokale ontwikkelingen , daarnaast is er een gezamenlijk leer- ontwikkeltraject opgenomen. De projecten voor Hardenberg zijn: 1.

Expedities in wijken en dorpen: Om informele netwerken in wijken op te starten gaat gemeente Hardenberg in samenwerking met De Stuw en andere formele en informele partners op expeditie in 4 wijken (2 per projectjaar). Per wijk ontstaat er een concreet plan met ideeën , initiatieven en verbeterpunten die door bewoners zijn aangedragen. Daar waar passend worden deze verbonden aan initiatieven als Buur&Zo of ze vormen het vertrekpunt voor nieuwe activiteiten en voorzieningen.

2.

Spaanskamp – participatief ontwerp centrale ruimte: In de wijk Heemse worden de oude flats aan het Spaanskamp vervangen door nieuwbouw , waarin rekening wordt gehouden met een centrale ruimte met een sociale functie. In het project start een co-creatief verkenningsproces met bewoners en lokale partners , uitgevoerd door de Stuw in samenwerking met Vechtdal Wonen , om te zoeken 80

of er een gedragen invulling van de centrale ruimte nodig is. Het project kan een blauwdruk opleveren voor vergelijkbare situaties elders. 3. Participatief actieonderzoek: Een participatief onderzoek dat momenteel in Hardenberg loopt in 4 kernen (De Krim , Gramsbergen , Bergentheim , Sibculo) , krijgt een extra impuls en kan worden uitgebreid naar nog één of twee kern(en). Dit onderzoek richt zich op inwoners van dorpen met psychische kwetsbaarheid. Dit onderzoek zal een groot effect hebben op het opzetten van informele netwerken in wijken/dorpen en zal de draagkracht van wijken/dorpen versterken (inclusieve wijk) waardoor huisvesting van deze inwoners minder vraagt van wijken/buurt. Deze projecten dragen bij aan de ambities in Gewoon Gezond Hardenberg , Volkshuisvesting ambities en uitgangspunten IZA en Veerkrachtig Hardenberg. De projecten zijn samen met onze samenwerkingspartner ontwikkeld. Ze helpen om " noaberschap " te versterken en zorgen voor meer

inclusieve gemeenschappen. Hierdoor wordt de druk op de formele zorg verminderd.

Samenwerking sociaal domein Er zijn gesprekken gevoerd over de taak en rol van Samen Doen met De Stuw en De Kern. In deze gesprekken is duidelijk geworden hoe de organisaties zich tot elkaar verhouden en is de samenwerking verder uitgewerkt. Ook hieruit kwam naar voren dat het belangrijk is dat partijen in het sociale domein in Hardenberg een platform hebben om met elkaar en met de gemeente in gesprek te gaan over ontwikkelingen binnen het sociale domein. De Stuw , De Kern , Samen Doen , Sportservice , de Bibliotheek en de GGD hebben het initiatief genomen om , samen met de gemeente , een Lokale Sociale Agenda (LSA) op te zetten. De gemeente neemt deel en heeft hierbij een faciliterende rol. In 2025 hebben twee verkennende en verdiepende bijeenkomsten plaatsgevonden. In 2026 wordt dit initiatief verder uitgewerkt. Op termijn kunnen mogelijk meer partijen uit het sociale domein in Hardenberg aansluiten. Doen wat nodig is In samenspraak met welzijnsorganisatie de Stuw zijn we gestart aan een traject van meer outcome gericht werken , waarbij het effect voor de inwoner centraal komt te staan. Samen hebben we geïnvesteerd in begeleiding van Movisie bij dit traject. Movisie zet hierop in met het Kwaliteitskompas. In 2025 hebben we binnen beide organisaties grote stappen gezet.

Zo zijn alle bestaande beleidstukken en opgaven vertaald naar 4 pijlers/opgaven met bijbehorende maatschappelijke effecten. De Stuw zal in 2026 hun werkplan kunnen herijken op basis van de input van de gemeente. Na afronding van dit traject kan dit als voorbeeld dienen voor overige partners waarmee een subsidierelatie bestaat , hiermee kunnen we impactvoller subsidiëren. Met deze trajecten maken we een mooie slag , waarbij we meer gaan sturen op effecten die we willen bereiken voor de inwoners van Hardenberg. Door continue evaluatie op deze effecten ontstaat een

beter inzicht wat we bereiken en waar we moeten bijsturen.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Huishoudelijke hulp In 2025 is de raad twee keer bijgepraat over de 'beleidswijziging toekomst huishoudelijke hulp' , op 11 februari tijdens de informatiebijeenkomst en op 30 september tijdens een woorvoerdersbijeenkomst. Ook de participatieraad is geïnformeerd over de beleidswijziging , waarna ze een positief advies hebben gegeven. 81

Besloten is echter om de uitvoering van dit voornemen vooralsnog uit te stellen. Aanleiding hiervoor is dat aanvullend financieel en juridisch onderzoek noodzakelijk is om de gevolgen van de mogelijke beleidswijziging zorgvuldig in kaart te brengen. De raad is hierover per brief van 11 november 2025 geïnformeerd. Na afronding van dit onderzoek legt het college de resultaten aan de raad voor , zodat de raad een weloverwogen besluit kan nemen. Dit is voorzien in het tweede kwartaal van 2026. De nieuwe inkoop is in de tweede helft van 2025 gestart. Begeleiding In 2025 hebben we in de perceelbijeenkomsten met gecontracteerde aanbieders voor Wmo begeleiding gesproken over hoe we Wmo begeleiding toekomstbestendig kunnen organiseren , voor inwoners die afhankelijk zijn van dit vangnet. Er is gezamenlijk (gecontracteerde aanbieders , Samen Doen B. V. en beleid) verkend hoe we kunnen inspelen op knelpunten , zoals personeelstekorten en stijgende zorgvraag in de toekomst door o. a. aangescherpte toegang tot de Wlz. Daarbij is onder andere gekeken naar lichtere en voorliggende vormen van ondersteuning , het versterken van eigen regie , en de inzet van zorgtechnologie en digicontact. Deze kunnen bijdragen aan het efficiënter in te zetten van begeleiding zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van zorg.

De bijeenkomsten hebben geleid tot meer samenwerking , beter gebruik van elkaars expertise en een gezamenlijke focus op resultaatgericht werken. Voor de inwoner draagt dit bij aan het zoveel mogelijk beschikbaar houden van passende ondersteuning , met oog voor versterken van de eigen regie en innovatieve vormen van begeleiding. Beschermd Wonen Door het uitstellen van wetgeving zijn we per 1-1 2026 nog niet zelf (financieel) verantwoordelijk voor de uitvoering van beschermd wonen. Voor beschermd thuis draaien we een pilot , die in 2026 verder doorloopt. Vervoer In 2025 is een onderzoek gedaan naar mogelijk vervoerssystemen die de integratie tussen openbaar vervoer en doelgroepenvervoer bevordert. De raad is hierover geïnformeerd via de raadsbrief ‘Vervoer voor Iedereen , verstuurd op 4 november 2025. De overgang van het contract Wmo-vervoer is goed verlopen. Er zijn weinig klachten en het vervoer loopt naar behoren. Vervoerder TCR is tevreden over de uitvoering. We hebben in totaal 6 jaar plus een verlengingsoptie van 2 jaar voor dit contract.

Financiële bestaanszekerheid Dienstverlening op inkomen , armoede en schulden wordt sinds 2025 uitgevoerd vanuit het beleid ‘financiële bestaanszekerheid’. In dit jaarverslag is een basis gelegd voor de monitoring van de doelen uit dit beleid. We ontdekken financiële problemen op tijd Schulddienstverleners en collega’s van Samen Doen hebben 2742 signalen ontvangen die kunnen wijzen op achterstanden in betalingen van vaste lasten. In 11% van deze signalen is contact met de inwoner ontstaan. Inwoners staan niet altijd open voor contact , reageren niet of signalen blijken onjuist (al betaald). Inwoners waarmee contact is ontstaan stonden niet altijd

82

open voor

werden

hulp , werden geholpen met korte inzet door de uitvoerende collega’s (‘Quick fix’) of doorverwezen voor een andere vorm van ondersteuning.

warm

We blijven inwoners financieel ondersteunen We hebben extra ingezet op het vergroten van het bereik van bestaande regelingen. Onder andere door de inzet van de Voorzieningenwijzer. Deze tool helpt inwoners met het antwoord op de vraag: waar heb ik recht op? We hebben cijfers tot en met september 2025. Tot dan toe zijn er 184 checks gestart. 170 checks zijn alleen ingevuld en 14 checks samen , met ketenpartners. Het gemiddelde voordeel voor inwoners in Hardenberg is €364. Daarnaast hebben 306 inwoners gebruik gemaakt van de ‘potjescheck’. Eveneens een online tool die voor inwoners uit Hardenberg beschikbaar is door de samenwerking tussen de Voorzieningenwijzer en de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). We hebben uitvoering gegeven aan lokale minimaregelingen Sociaal cultureel fonds en de

Individuele Inkomenstoeslag Bij het sociaal cultureel fonds zien we een lichte stijging: in 2024 kenden we 739 aanvragen , het afgelopen jaar 747. Voor de individuele inkomenstoeslag zien we een lichte daling: in 2024 417 aanvragen , dit jaar 363. We hebben onderzocht hoe we er voor zorgen dat ook deze interne regelingen worden ontvangen door iedereen die er recht op heeft. We hebben nog geen concrete stappen gezet in het verder automatiseren en ambtshalve verstrekken van deze regelingen omdat dit samenhangt met een groter digitaliseringsvraagstuk. In 2024 zijn we gestopt met het uitgeven van cadeaubonnen aan gezinnen met kinderen die leven van een laag inkomen. We hebben extra ingezet op communicatie over de mogelijkheden van Samen voor alle Kinderen , die regelingen uitvoeren zodat deze kinderen mee kunnen doen. De aanvragen voor deze regelingen zijn sterk gegroeid door onder andere actieve communicatie. In 2024 waren er 2234 aanvragen , in 2025 2866.

Kansengelijkheid Voor het bevorderen van meedoen en kansengelijkheid voor kinderen zijn we in september 2025 aangesloten bij het Jeugd Educatie Fonds. Een fonds waar scholen een beroep op kunnen doen. In de afgelopen maanden zijn er al 24 aanvragen gedaan bij dit fonds , een vliegende start. We zorgen ervoor dat schulden bestaanszekerheid niet in de weg staan We hebben uitvoering gegeven aan de Wet gemeentelijke schulddienstverlening. Door het uitvoeren van vroegsignalering én door het voeren van vrijblijvende gesprekken in het kader van

schulddienstverlening. We hebben samengewerkt met subsidiepartners Raad & Recht (inmiddels onderdeel van welzijnsorganisatie ‘De Stuw’) en Humanitas Raad & Recht heeft 318 casussen behandeld in het kader van financiële dienstverlening. De dienstverlening is een onderdeel van de laagdrempelige toegang voor onze inwoner. In 70% van

alle casussen volstond preventief advies. De collega’s van Humanitas (thuis administratie) hebben dit jaar specifiek aangegeven dat ze in de praktijk zien dat verbinding tussen partijen in het voorliggende- en professionele veld loont. Ook het aantal aanmeldingen is gestegen: over geheel 2024 waren dit er 72 , in 2025 tot en met Q3 92. 83

De inwoner die tijdelijk ondersteuning nodig heeft , vindt deze ondersteuning. De armoederegisseur heeft partijen in het voorliggende- en professionele veld verder met elkaar verbonden. Er zijn bijeenkomsten geweest met alle partijen bij elkaar. En er zijn veel verschillende maatschappelijke organisaties gesproken. De gemeenteraad heeft hierover in 2025

evaluatie ontvangen. De armoederegisseur heeft ook ingezet op verbreding van de Infohuizen als het gaat om het oppakken van financiële vragen. Over de effecten van de Infohuizen heeft de gemeenteraad eind 2025 een evaluatie ontvangen. Waarin te zien is dat er steeds meer financiële vragen terecht komen. De vrijwilligers van de infohuizen zijn ook een soort levende sociale kaart geweest. Een eerste plek waar de inwoner terecht komt die geen andere weg naar ondersteuning vindt. een

De Nederlandse Schuldhulproute met haar tools , bijvoorbeeld de website ‘www.geldfit.nl’. , heeft onze inwoners ook geholpen met het vinden van passende ondersteuning. In 2025 hebben 512 inwoners een meetbare en gevalideerde vervolgstap gezet door bezoek aan de website.

De Participatiewet , werk- en re-integratie Het afgelopen jaar is er gewerkt aan een addendum op het beleidsplan ‘Financiële

bestaanszekerheid’: Meedoen moet lonen. Daarnaast is er in projectvorm gewerkt aan de implementatie van wijzigingen in de Participatiewet , onder de titel: Participatiewet in balans. Op regionaal niveau is er gewerkt aan het vormen van een regionaal werkcentrum. 2025 heeft hiervoor gediend als overgangsjaar. Er zijn in de regio inlooplocaties geopend (ook in Hardenberg) waar inwoners terecht kunnen met vragen over werk , loopbaan en ontwikkeling. In november 2025 hebben we 831 betalingen gedaan in het kader van de algemene bijstand , een stijging van 23% t. o. v. december 2024. , De afgelopen 12 maanden (vanaf november) zijn er 335 inwoners ingestroomd in de algemene bijstand en 328 uitgestroomd. We weten dat het bij de instroom onder andere gaat over statushouders , waarbij uitstroom naar werk vaak niet lukt. We hebben fors ingezet op het bemiddelen van inwoners met een (verre) afstand tot de arbeidsmarkt. Dit zien we terug aan het aantal voorzieningen (instrumenten) dat we in hebben gezet. Deze inwoners hebben naast de reguliere dienstverlening extra inzet ontvangen om te kunnen meedoen in , al dan niet , betaald werk. Het gaat hierbij om de inzet van bijvoorbeeld loonkostensubsidie , het creëren van een beschutte werkplek , job coaching , training ,

vrijwilligerswerk. 89% van de inwoners die een uitkering ontvangt heeft in september 2025 zo’n voorziening ontvangen. Opvallend blijft de inzet op loonkostensubsidie (23% van de voorzieningen) , waar dit in vergelijkbare gemeenten 17% is. En de inzet op beschut werk (83% van de voorzieningen) , waar dit in vergelijkbare gemeenten 41, % is. We hebben hiermee opnieuw ruim boven onze taakstelling gewerkt. De taakstelling in 2025 was het creëren en invullen van 41 beschutte werkplekken. Wij hebben 89 plaatsingen gerealiseerd.

84

Vluchtelingen en migratie Ook in 2025 bleef de gemeente zich inzetten voor de begeleiding van nieuwe inwoners in de gemeente Hardenberg. Dit is geen vanzelfsprekend proces en vereist constante monitoring en bijsturing. Door deze aanpak proberen we regie te houden over onze taakstelling en ervoor te zorgen dat inburgeraars zo snel mogelijk toegang krijgen tot het juiste inburgeringsaanbod. Als gemeente maken we keuzes in onze prioriteiten , waarbij we de beperkte financiële middelen van het Rijk in acht moeten nemen. Dit betekent dat er afgewogen moet worden tussen het beschikbare budget en de dienstverlening die we kunnen bieden. Het verdeelbesluit vanuit de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken

asielopvangvoorzieningen (spreidingswet) gaf aan de gemeente Hardenberg in 2025 de taakstelling om 700 asielzoekers op te vangen. Met het bestaande azc is deze taakstelling behaald. In 2025 is er ingezet op voorbereidingen voor de afbouw van het azc. De gemeente Hardenberg heeft een taakstelling om 645 Oekraïense vluchtelingen op te vangen. In 2025 zijn een aantal nieuwe locaties gestart en een aantal opvang locaties is verbouwd. Het aantal opvangplekken uitgebreid naar 488 plekken. Daarnaast hebben we 106 Oekraïense vluchtelingen ondersteund in het vinden van werk en 7 jongeren kunnen helpen bij het vinden van een vakantie baan. Met het project Buitenkwartier is ingezet op het aan het werk helpen van asielzoekers en het bieden van extra onderwijs. Dit programma is in 2025 afgerond en geëvalueerd , de resultaten zullen bekend worden in 2026.

Multifunctionele accommodaties (MFA’s) In 2025 is onderzoek naar de haalbaarheid van MFA Baalder (sportzaal de Kamp) afgerond. Het college heeft besloten tot de voorkeur voor renovatie van sportzaal de Kamp , waarbij ruimte gecreëerd wordt voor maatschappelijke voorzieningen. Verdere planvorming wordt in 2026 in overleg met de wijk Baalder opgepakt. Met inwonersvertegenwoordigingen in Kloosterhaar is gesproken over de haalbaarheid van realisatie van een multifunctioneel centrum op/nabij het sportpark. Het college concludeert dat er onvoldoende noodzaak is voor realisatie in de komende jaren. Vooralsnog zullen hiervoor geen middelen beschikbaar gesteld worden. In samenwerking met beheerders van MFC de Baron in Dedemsvaart is onderzocht welke aanpassingen nodig zijn om te voldoen aan de groeiende ruimtebehoefte. In 2026 worden plannen nader besproken en uitgewerkt. Dorpsbelang Slagharen heeft een toekomstvisie uitgewerkt , vooruitlopend op de te actualiseren dorpsvisie. Op lange termijn blijft de wens aanwezig om maatschappelijke functies te centraliseren. In het kader van gebiedsgericht werken is de samenwerking tussen dorpsbelang Slagharen en de gemeente verbeterd , gezamenlijk wordt gewerkt plannen voor de toekomst. Op korte termijn wordt geen multifunctioneel centrum gerealiseerd. De weg is daarmee vrij om de renovatie van de sporthal t Noorderslag (conform IHP binnensport).

De voorbereiding hiervoor is door de stichting opgepakt.

85

1. 1. 4. 3 Gezondheid Wat willen we bereiken? Gezondheid is van ons allemaal. We hebben allemaal een eigen verantwoordelijkheid om goed voor onszelf te zorgen. Niet iedereen heeft de mogelijkheden of leeft in de omstandigheden om gezonde keuzes te maken. Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (WPG) is het onze taak om de gezondheid van inwoners te bevorderen en beschermen. Daar waar inwoners minder goed meekomen , zien wij als gemeente steeds weer de kracht van de Hardenbergse samenleving. Als zelfredzaamheid en omzien naar een ander (tijdelijk) niet mogelijk is , springt de gemeente bij. Een gezond Hardenberg bereiken we alleen samen. Daarvoor is goede samenwerking met inwoners en partners essentieel , zowel binnen de gemeente als daarbuiten , waarbij de gezondheid en welzijn van alle inwoners centraal staat. De groeiende zorgvraag en stijgende kosten vragen om een preventieve manier van denken en handelen. Dit is nodig om de zorg houdbaar en toegankelijk te houden. Hiervoor hebben de rijksoverheid , gemeenten , zorgpartijen en de verzekeraars het Integraal Zorg Akkoord (IZA) gesloten. In het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) geven we richting aan de manier waarop het preventief gezondheidsbeleid lokaal versterkt kan worden. We hebben in de regio IJssel-Vecht onze gezamenlijke ambities uitgewerkt in een regioplan.

Onze stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. We werken langs drie lijnen: preventie en gezonde

leefstijl , mentaal welbevinden en vitaal ouder worden. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • De GGD IJsselland voert namens onze gemeente taken uit die de gezondheid van onze inwoners beschermen en bevorderen. Zij zijn ook een belangrijke spil in preventie. We maken met Jeugdgezondheidszorg (JGZ) afspraken in lijn met de ketenaanpakken van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). • De nota gezondheidsbeleid 2024-2028 Gewoon Gezond Hardenberg is een nota op hoofdlijnen en is in het derde kwartaal 2024 vastgesteld. Met een gezonde generatie in 2040 als stip op de horizon werken we aan gezond opgroeien , gezond ouder worden , gezonde leefomgeving , gezonde geest en gezond gedrag. We gaan samen met inwoners en partners aan de slag met uitvoeringsagenda’s. Hierin beschrijven we per opgave wat we de komende periode gaan doen en welke concrete acties hierbij horen. • Wij streven naar gelijke rechten , vrijheid en ontwikkelingsmogelijkheden voor iedereen ,

ongeacht , geslacht , beperking , identiteit , afkomst , leefstijlen , levensbeschouwing of (seksuele) geaardheid. We vernieuwen het inclusiebeleid aan de hand van de uitgangspunten van de nota gezondheidsbeleid en hebben aandacht voor het verbeteren van toegankelijkheid en diversiteit binnen en buiten onze organisatie. In 2025 start de uitvoering van het vernieuwde inclusiebeleid. Voor de uitvoering van het beleid is een incidenteel bedrag van € 70. 000 nodig , dat kan worden ingezet in de periode tot en met 2028. De beschikbare middelen vanuit het rijk om discriminatie tegen te gaan krijgen hierin ook een plek , onder andere voor het vervolg van de campagne tegen discriminatie waar we in 2024 mee zijn gestart. •

De ambities vanuit het IZA en GALA , om de zorgzame samenleving en onze fysieke

gezondheid en mentaal welbevinden te versterken , zal een groter beroep doen op onze partners in het sociaal domein. Vanuit onze regierol werken we met hen aan het versterken van de ketens voor het ondersteunen van kwetsbare ouders (kansrijke start) , 86

het voorkomen van overgewicht bij kinderen en organiseren samenwerking en interventies voor een gezonde leefstijl en vitaal ouder worden. We onderzoeken hoe we een leefstijlloket kunnen inrichten en zetten in op valpreventie voor ouderen. Voor het versterken van mentaal welbevinden geven we invulling aan onder meer een digitaal platform , bewustwordingscampagnes , een laagdrempelig steunpunt , het verkennende gesprek en de consultatiefunctie GGZ in het sociale domein. Voor het IZA als het GALA heeft het Rijk met name tijdelijke middelen beschikbaar gesteld en betreft het GALA vooral een bundeling van reeds bestaande gelden. De dekking voor extra benodigd budget wordt gezocht in een herschikking van de financiële middelen binnen het Sociaal Domein. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? GGD De GGD heeft , naast de basistaken , een aantal activiteiten uitgevoerd die met name gericht waren op kinderen en jongeren in kwetsbare posities. Een voorbeeld daarvan is het programma 'Voorzorg' waarin kwetsbare ouders intensief begeleid worden tijdens de zwangerschap. Samen met JGZ en andere ketenpartners richtten we ons op versterken van de eerste 1. 000 dagen van het kind en meer specifiek op kinderen met overgewicht. Voor jongeren zetten we de expertise van de JGZ in ter ondersteuning van de pedagogische omgeving.

Twee voorbeelden daarvan zijn de programma’s 'Jongeren in Balans' en 'Welbevinden op School'. Gewoon Gezond Hardenberg In de uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid Gewoon Gezond Hardenberg richtten we ons op de vijf opgaven die bijdragen aan een betere gezondheid van inwoners. In nauwe samenwerking met lokale en regionale partners bieden we inwoners ondersteuning op het gebied van gezondheid en welzijn. Vanuit de samenwerking in Vitaal Vechtdal zetten we met de vernieuwde koers een volgende stap van zorg naar gezondheid , zodat iedereen in het Vechtdal gelijke kansen krijgt om mee te doen en vitaal te leven. Met de toekenning vanuit de regiodeal Zuid Oost Drenthe investeren we de komende verder in het realiseren van een groene en

gezonde leefomgeving. Mentale gezondheid We hebben extra aandacht besteed aan het thema mentale gezondheid vanuit de opgave Gezonde geest. We hebben in kaart gebracht wat de huidige situatie is in Hardenberg , welke activiteiten er al zijn en welke rol wij als gemeente en onze partners hebben. Hieruit blijkt dat het belangrijk is om mentale gezondheid bespreekbaar te maken en signalen eerder te herkennen. Door dit te erkennen als een normaal onderdeel van het dagelijks leven , ontstaat ruimte om er open over te praten , elkaar beter te begrijpen en elkaar te steunen. We werken aan meer

bewustwording van mentale gezondheid , betere signalering en een sterke rol voor

onze partners.

Samen met partners in de regio IJssel-Vecht hebben we een transformatieplan gemaakt voor een mentaal gezondheidsnetwerk dat zowel de verkennende gesprekken gaat uitvoeren als

lokale partners gaat faciliteren bij het ontwikkelen van laagdrempelige steunpunten. Daarnaast is in de regio een leernetwerk voor samenredzame gemeenschappen gestart , met het project Buur & Zo van welzijnsorganisatie De Stuw als één van de koplopers. Ook zijn regionale onze

87

uitvoeringsplannen opgesteld voor onder meer trainingen positieve gezondheid , de preventie infrastructuur en een gezonde leefomgeving. Inclusiebeleid In 2025 hebben we het inclusiebeleid vernieuwd. We hebben ingezet op een richtinggevend document wat in het eerste kwartaal van 2026 ter besluitvorming wordt voorgelegd. Het inclusiebeleid is gemaakt met inwoners , ervaringsdeskundigen en maatschappelijke organisaties. De klankbordgroep inclusiebeleid heeft actief meegedacht. Ook zijn we doorgegaan met het inclusiever maken van de gemeente Hardenberg. Zo heeft toegankelijkheid een vaste plaats gekregen in ’t Kompas , het systeem dat wordt gebruikt voor nieuwe projecten en onderhoud van de openbare ruimte. We zijn doorgegaan in de strijd tegen discriminatie met onze campagne. En we hebben de eerste Dag van de Dialoog georganiseerd om meer verbinding te krijgen in de gemeente. Het is slechts een greep uit de activiteiten die we het hele jaar door doen. Bij de organisatie denken we altijd vanuit het belang van de inwoners en betrekken ze dan ook bij de planvorming. Niets over ons , zonder ons is het uitgangspunt. IZA/GALA Vanuit het IZA en GALA zijn in samenwerking met onze regionale en lokale partners de vijf ketenaanpakken verder vormgegeven in Hardenberg.