Jaarstukken incl. controleverklaring 2025 (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
Hieronder lichten we toe wat we in 2025 op deze grote thema’s hebben gerealiseerd. Vrijetijdseconomie •
In 2025 is na een gezamenlijk traject met de raad en het werkveld de Visie & Strategie Vrijetijdseconomie Hardenberg vastgesteld. Eind van het jaar is in afstemming met het platform Gastvrij Hardenberg , de kwartiermaker publiek-private samenwerking van start gegaan.
•
•
•
•
In het laatste jaar van het Actieplan Seizoensversterking stond het thema Vitaliteit centraal. Er is gewerkt met een contentkalender Vitaliteit , onder andere gekoppeld aan de Week van de Smaak in het voor- en najaar. Verder is er aanbod aangejaagd wat o. a. nieuwe samenwerkingen/event heeft opgeleverd. Tot slot is er een verkenning gestart om Seizoensversterking vanaf 2026 in Vechtdal verband verder op te pakken. Wat betreft de Kotermeerstal zijn alle quick wins gerealiseerd en de eerste fase voor het verbeteren van het zandstrand is uitgevoerd. Het concept ontwikkelplan is in december gepubliceerd op het participatieplatform van de gemeente. We hebben hierop veel positieve reacties ontvangen. Het plan kan nu worden vastgesteld en in 2026 worden gerealiseerd. Eind 2024 de vakschool van ondernemers 100% Gastvrij , met ondersteuning van de gemeente , zich samen met partners beraadt op de toekomst. De ingezette koers is het ondersteunen van innovatie en het levenslang ontwikkelen van medewerkers en ondernemers. Daarvoor is in 2025 ingezet om te werken aan de community , inhoud en financiering van het nieuwe masterplan. Ondertussen zijn met kennissessies de onderlinge verbinding gelegd en is innovatie aangejaagd. Eind van het jaar is het jaarprogramma voor 2026 gepresenteerd met diverse workshops en inspiratiesessies op
het programma. In 2025 is het nieuwe Strategisch Kader Vechtdal Kompas 2025-2035 vastgesteld. Samen met ondernemers , overheden en partners hebben we een duidelijke koers uitgezet: werken aan een unieke vrijetijdsbestemming op topniveau. Balans , beleefbaarheid , gastvrijheid , toekomstbestendig ondernemerschap , brede welvaart en Vechtdal als bewuste bestemming zijn daarbij belangrijk. Vanuit deze Vechtdalvisie wordt nu de
46
•
vertaling gemaakt naar uitvoering binnen vier programmalijnen vanuit de drie leidende principes: vooroplopen , voortbouwen en verbinden. In 2025 is gewerkt aan het versterken van recreatieve netwerken en voorzieningen , waaronder een verkenning met de provincie van o. a. recreatieve mogelijkheden langs het kanaal Almelo–De Haandrik. Daarnaast is het verbeterplan Recreatief Fietsen uitgewerkt. De visie wordt in maart 2026 aan de raad aangeboden. Het maatregelenpakket en uitvoeringsprogramma , inclusief concrete verbeteringen aan fietspaden en voorzieningen zoals bankjes , picknicktafels en toeristische overstap- en informatiepunten (TOP’s) , zijn voorbereid zodat in 2026 (na besluitvorming) kan worden gestart met de uitvoering. Tot slot is in 2025 het project Vrijetijd en Verhalen van het Landschap opgesteld en gehonoreerd binnen de Regiodeal ZO-Drenthe. O. a. de Ommerschans , Kotermeerstal en Slag bij Ane krijgen hierdoor een inhoudelijke impuls. Uitvoering van dit project loopt t/m 2027.
Bedrijventerreinenstrategie • We werken aan de planvoorbereiding van verschillende bedrijventerreinen op basis van het in de strategie bedrijventerreinen vastgestelde programma. •
Een Monitor bedrijventerreinen is ontwikkeld en op basis daarvan is de gemeenteraad in november 2025 schriftelijk geïnformeerd over de voortgang van de
bedrijventerreinenstrategie. •
Er is een nieuw uitgiftebeleid vastgesteld door het college en het verkoopproces is
aangescherpt. •
Het planvoorbereidingsproces is gestart voor een nieuwe locatie van 40 ha , onder
andere voor grootschalige bedrijven. •
Op bedrijventerrein Broeklanden is een Smart Energy Hub gerealiseerd. Op 2 andere terreinen vindt een verkenning naar de haalbaarheid daarvan plaats.
Ontwikkeling bedrijventerreinen •
Heemserpoort: de verschillende onderzoeken (MER e. d. ) en het stedenbouwkundig plan zijn gereed , waarmee de voorbereidingen zijn getroffen om in 2026 de
omgevingsplanprocedure te kunnen starten. •
Boschkamp: het inrichtingsplan voor de Boschkamp is , mede naar aanleiding van zienswijzen uit de omgeving en een aanvullende bomenscan , aangepast en de benodigde Natuurvergunning is aangevraagd bij de provincie. Het voornemen is om het bestemmingsplan in 2026 voor vaststelling aan te bieden aan de gemeenteraad.
•
Rollepaal Oost: het voorontwerp omgevingsplan , stedenbouwkundig plan en het ontwerp MER hebben in 2025 ter inzage gelegen. Het voornemen is om begin 2026 het ontwerp omgevingsplan ter inzage te leggen.
•
Er een startnotitie (resultaat locatieverkenning) voor de ontwikkeling van 40 hectare nieuw bedrijventerrein vastgesteld met een opdracht om de initiatieffase in 2025 te starten). 47
•
Er is een startnotitie vastgesteld voor het starten van de planvoorbereiding voor een
bedrijventerreinontwikkeling nabij de Klinkerweg. •
In Slagharen/Lutten/Schuinesloot en Gramsbergen is in overleg met ondernemers een
verkenning van de noodzaak en haalbaarheid van een kleine uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen gestart. •
De (mogelijke) totstandkoming van een vitaliteitsfonds voor bedrijventerreinen wordt gekoppeld aan de in ontwikkeling zijnde plannen/visies voor toekomstbestendige
bedrijventerreinen. Maakindustrie •
•
In 2025 heeft IQonIQ , de in Hardenberg gevestigde hub voor de slimme en hoogwaardige maakindustrie haar community van deelnemende maakbedrijven verder uitgebreid. IQonIQ voerde ook in 2025 activiteiten uit met middelen uit de Regiodeal Zuid en Oost Drenthe (waaronder van de gemeente Hardenberg) Vanuit IQonIQ zijn diverse inhoudelijke en events georganiseerd voor ondernemers in de maakindustrie in Hardenberg , waaronder een hackathon over dynamische tooling van
cobots. •
IQonIQ heeft samen met onder andere de Greenwise Campus in Emmen en de IT hub in Hoogeveen het project Samen Sterker succesvol ingediend voor de Regiodeal Zuid- en oost Drenthe en slaan de handen ineen om innovatie en digitalisering in het MKB in de DTZ te versnellen (zie ook regionale samenwerking).
Ondernemersdienstverlening • Eind 2024 is de nieuwe agenda voor ondernemersdienstverlening gepresenteerd en vastgesteld. In 2025 hebben we daar uitvoering aan gegeven. We hebben accountmanagement op sterkte gebracht als linking pins tussen de ondernemers en de gemeente en eerste aanspreekpunt voor ondernemers. We hebben veel bedrijfsbezoeken gebracht en hebben de gesprekken met de voorzitters van ondernemersverenigingen voortgezet. •
We hebben actief meegeholpen in de professionalisering van de ondernemersdienstverlening in de regio Zwolle waar in 2025 een nieuw dienstverleningsconcept is ontwikkeld dat in 2026 wordt uitgerold (zie ook regionale
samenwerking). •
We hebben in 2025 actief meegeholpen aan de doorontwikkeling van de regionale kennis- en innovatie-infrastructuur met een nieuwe visie waarop we als regio de kennisvalorisatie en versterking van het verandervermogen van het MKB willen bevorderen (zie ook regionale samenwerking).
•
Het platform Ondernemen in Hardenberg draagt bij aan de kwaliteit van de ondernemersdienstverlening in de gemeente Hardenberg door ondernemers te adviseren en ondersteunen bij innovatie en groei van hun onderneming. Na een succesvolle doorstart en een goed jaar in 2024 is het platform in 2025 doorontwikkeld en gegroeid. Er zijn tientallen MKB ondernemers geholpen bij hun doorontwikkelingen en daarnaast zijn startups ondersteund (innovatie starters met groeipotentieel en een opschaalbaar businessmodel). Daarbij is ook de samenwerking met Novel-t (Twente) , ZWINC en Kennispoort (beide regio Zwolle) en het SOD (de Samenwerkende 48
Ondernemersverenigingen DTZ) verder uitgebreid ten behoeve van onze mkbondernemers (zie ook regionale samenwerking). Human Capital • We hebben het project ‘Hardenberg verbindt mens en werk’ verder vorm gegeven. We zijn met twee bouwstenen begonnen , ‘het netwerk bouwen’ en ‘het landschap in beeld’. We zijn gestart met diverse bijeenkomsten voor ondernemers , onderwijs en overheid
waarbij praktijkervaringen werden gedeeld en samen werd gewerkt aan oplossingen voor een gezonde arbeidsmarkt in Hardenberg. In 2026 zal er een vervolg komen op deze bijeenkomsten. Daarnaast hebben we in kaart gebracht wat er allemaal is op het gebied van werk , lokaal en regionaal en wat de toegevoegde waarde is. Dit overzicht wordt in 2026 verder besproken met ondernemers en vervolgens opgeleverd. •
Regio Zwolle: In 2025 heeft vooral gedraaid om de opdracht van het Rijk vanuit
hervorming arbeidsmarktstructuur om de oprichting van regionale werkcentra (RWC). We hebben een start gemaakt (transitie jaar) met het verbinden van dienstverlening voor werkenden en werkzoekenden en het vormen van één toegang (RWC) voor vragen. •
Daarnaast is de subsidieregeling LLO (ontwikkelfonds) onder de loep genomen/geëvalueerd om een toekomstbestendige regeling in leven te houden die financiële drempels in scholing en ontwikkeling weg kan nemen.
•
Tot slot zijn regionale programma’s doorstroompuntregio’s opgesteld om de Wet van
school naar duurzaam werk te implementeren. Faciliteren van de ontwikkeling naar een volledig circulaire economie in 2050 • Afgelopen jaar is het Krachtteam Hardenberg Circulair wat minder bij elkaar gekomen. Er hebben veel wisselingen qua leden plaatsgevonden , waardoor er een natuurlijk moment kwam om te evalueren. De diverse leden hebben aangegeven wat ze uit het krachtteam willen halen en waar ze behoefte aan hebben. In 2026 gaan we hier verder mee en gaan we ook kijken hoe we de verbinding kunnen leggen met lopende circulaire en duurzame projecten in Hardenberg en ook in de Regio Zwolle en ZO Drenthe. • Er is onderzoek verricht op het bedrijventerrein BBNH naar de reststroom hout en naar de kansen van het opzetten van een circulaire Houthub in de regio Hardenberg. Dit loopt nog en gaan we verder oppakken de komende periode. • We blijven nauw betrokken bij de Regio Deal Regio Zwolle of Regio Deal Zuid- en OostDrenthe en waar het kon hebben we de verbinding gezocht. Onder andere via het RAAK Publiek project Circulaire Netwerken van Hogeschool Windesheim waar veel gemeenten bij betrokken waren en zo de drempel tot samenwerking laag was. •
Het intern oppakken van het onderwerp Circulariteit binnen de diverse afdelingen om zo
de externe partners (waaronder bewoners en ondernemers) zo goed mogelijk te kunnen faciliteren op het terrein van de Circulaire Economie heeft op kleine schaal plaatsgevonden maar zal in 2026 een vervolg krijgen.
49
Regionale samenwerking: In de Regio Zwolle voeren we de nieuwe Samenwerkingsagenda 2024-2028 uit. We werken aan de volgende regionale opgaven. o
Groeien naar een duurzame en wendbare economie
o
Werken aan een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt Regionaal samenwerken aan ruimtelijke ontwikkeling , aan een klimaatbestendige
o
groeiregio o
Versterken van de goede bereikbaarheid van en in Regio Zwolle
Voor elke opgave wordt een regionaal actieplan opgesteld per jaar. We voeren deze actieplannen uit. Verder heeft de Regio in lijn met de Samenwerkingsagenda 2024-2028 een aanvraag ingediend voor een Regio Deal. Deze is begin 2024 gehonoreerd. Verder is de
Vechtdal-project (aangevraagd door de gemeente Hardenberg met buurgemeenten en maatschappelijke partners) gehonoreerd. De middelen van de Regio Deal zijn in 2025 volledige bestemd. Projecten van de Regio lopen door tot 2028. aanvraag voor een groot
Voor de Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe is de deal gestart in 2024 en deze loopt door tot en met 2027. Deze Deal wordt vrijwel zeker verlengd tot 2028. We werken integraal aan doelen en ambities met programmalijnen. Met voor Hardenberg belangrijke thema’s: o
o
o
o
Het versterken van de economische structuur en innovatie (inclusief regionale clusters) voor met name de high-tech maakindustrie in de regio. Het versterken van ‘leven lang ontwikkelen’ en het verbeteren van de leercultuur in de regio. Het versterken van ‘zorg en welzijn’ in de regio , met als doel meer kansen voor
kinderen en minder intergenerationele armoede. We zetten de regio meer op de kaart , met cultuur (theater) , recreatie en vrijetijdsbesteding Ook om de huidige beroepsbevolking en jongeren te behouden voor de arbeidsmarkt.
Er zijn ultimo 2025 drie tranches met projecten goedgekeurd. Projecten die de Hardenbergse ambities ondersteunen zijn goedgekeurd , denk hierbij aan de versterking van innovatie in de maakindustrie (Smart Work van IQonIQ) en het ecosysteem in de regio , ook projecten op het gebied van arbeidsmarkt en op sociaal-economische terrein worden uitgevoerd. Ook de regionale samenwerking in Woonzorg is na goedkeuring van start gegaan. De samenwerking in Dutch TechZone is eind 2025 verlengd voor een periode van vier jaar (2026-2029). In de Dutch TechZone draait alles om het stimuleren van de maakindustrie en het bevorderen van excellent vakmanschap in de regio
1. 1. 2. 2 Sportbeleid
en
sportaccommodaties
Wat willen we bereiken? Sport en bewegen is onmisbaar in een gezonde en vitale Hardenbergse samenleving. We maken ons sterk voor een gezonde en actieve leefstijl voor alle inwoners. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is een toegankelijk en inclusief aanbod. Een gezonde fysieke leefomgeving nodigt uit tot bewegen en ontmoeten en is toegankelijk voor alle gebruikers. Sport- en beweegaanbieders vormen het kloppend hart van sportend en bewegend Hardenberg. We willen dat inwoners in
de gemeente Hardenberg met plezier kunnen blijven sporten en bewegen bij sterke , 50
toekomstgerichte en vitale sport- en beweegaanbieders. Waarbij een sociaal veilige sportomgeving voorop staat. We realiseren een toekomstbestendige en multifunctionele sportaccommodatie voor Dedemsvaart. We willen dat sportverenigingen hun accommodaties meer duurzaam (kunnen)
maken. We werken aan een planmatige aanpak voor investeringen in de sportaccommodaties. Centraal in deze aanpak staan de Integrale huisvestingsplannen (IHP's). Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • Vanuit Gewoon Actief & Gezond werken we samen met onze partners aan sporten , bewegen en gezonde leefstijl. Sport- en beweegstimulering en het realiseren van een gezonde leefomgeving staan daarbij centraal. Vanuit de ambitie een leven lang sport- en beweegplezier voor iedereen hebben we in het bijzonder aandacht voor sport- en
•
•
•
•
beweegdeelname van mensen die om welke reden dan ook minder makkelijk meekomen. En werken we aan vitaal ouder worden door de ketenaanpak Valpreventie vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) verder te ontwikkelen. In 2023 hebben we onderzoek gedaan naar de beste oplossing voor de toekomst van het sportpark de Boekweit in Dedemsvaart. Her is niet gelukt tot overeenstemming te komen met de grondeigenaren op basis van de gestelde kaders. Langs de lijn van het raadsbesluit van 26 maart 2024 vallen wij nu terug op de variant voor renovatie sportpark de Boekweit op de huidige locatie. We gaan werken met Integrale huisvestingsplannen voor de sportaccommodaties. In deze IHP's wordt de behoefte aan sportaccommodaties beschreven en onderbouwd. We brengen meerjarig in kaart welke investeringen er nodig zijn. De IHP's worden betrokken bij de integrale afweging van de gemeentebegroting. Zodoende komen we tot concrete investeringen in de sportaccommodaties. We faciliteren dit door in dorpen en kernen passende sportvoorzieningen voor buitensporten te behouden en te realiseren. Daarvoor is een investering van € 89, miljoen nodig. De investeringen zullen verspreid plaats hebben in de periode tot 2040. De IHP's stemmen we af met belanghebbenden , waaronder de gebruikers en , waar van toepassing , de eigenaren van niet-gemeentelijke sportaccommodaties.
Investeringen in de binnensportaccommodaties zijn nodig. Uit de eerste resultaten van een onderzoek blijkt dat als we ambities maximaal willen realiseren in de periode tot 2040 een bedrag nodig is tussen de € 390, miljoen en € 520, miljoen. We houden vooralsnog rekening met een investering van € 100, miljoen. We onderzoeken welke investeringen nodig zijn na 2025 en komen met voorstellen binnen de P&C-cyclus voor de begroting 2026. De huisvestingsvisie en strategie voor gemeentelijke zwembaden is via een Integraal Huisvestingsplan (IHP) inzichtelijk gemaakt. Om de zwembaden toekomstbestendig te laten zijn is een investering van ten minste € 25, miljoen nodig. De voorbereidingen voor de Hattemat en de Kiefer zullen in 2025 aanvangen.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? • In 2025 zijn binnen het programma Gewoon Actief en Gezond verschillende initiatieven uitgevoerd om inwoners te ondersteunen bij een gezonde en actieve leefstijl. De aanpak Valpreventie is samen met onze partners verder ontwikkeld met een aanbod van cursussen voor ouderen bij vijf lokale aanbieders. Afgelopen jaar is er verder invulling
51
de functie van de beweegmakelaar. Deze ondersteunt inwoners met passend beweegaanbod en sluit aan bij de aanpak Valpreventie en de Vitaliteitsteams. We zijn gestart met het landelijke programma Doortrappen , waarbij onder meer een fietshelmenactie , een fietslabyrint en een driewielfietsontdekdag ouderen helpen om veilig en zelfstandig te blijven fietsen. Voor een gezonde leefomgeving zijn onder meer in Kloosterhaar vier nieuwe gezonde buurtprojecten geopend. Daarnaast zijn er in de gemeente meerdere groene schoolpleinen gerealiseerd die kinderen uitdagen te spelen en bewegen. Door het High Five-project in Sibculo lopen en fietsen meer kinderen naar school waarmee we ook bijdragen een veilige schoolomgeving. In Dedemsvaart is de nieuwe sportzone geopend , ontwikkeld in nauwe samenwerking met jongeren , scholen gegeven aan
•
en partners. •
•
•
•
Sportverenigingen zijn ondersteund via de loketfunctie clubondersteuning. Daarnaast is ingezet op een sociaal veilige sportomgeving , waarbij ruim 30 verenigingen zijn bezocht en een bijeenkomst is georganiseerd met 100 deelnemers vanuit de verenigingen. Voor kinderen zijn motorische vaardigheden gestimuleerd met activiteiten als Joggem Moves , de Gewoon Actief en Gezond-weken en deelname aan de Nationale Sportweek. Binnen Opgroeien in een Kansrijke Omgeving is op twee VO-scholen het project Huiskamer/Homebase uitgevoerd , dat jongeren een laagdrempelig naschools sport- en
cultuuraanbod biedt. Nadat in 2024 het Integraal Huisvestingsplan binnensport is vastgesteld beschikken we nu ook over een Integraal Huisvestingsplan buitensport. Daarmee is een solide basis gelegd voor het accommodatiebeleid voor de komende jaren. In de integrale huisvestingsplannen is beschreven hoe we de huisvesting up to date houden in afstemming met de belanghebbenden. Bij zwembad de Hattemat zijn de verouderde technische installaties inmiddels vernieuwd. De voorbereidingen voor het verbeteren van de installaties bij de Kiefer zijn gaande. Er heeft definitieve besluitvorming plaatsgevonden over de toekomst van sportpark De Boekweit. De motie ‘Verhuizing DVC en Korfbal Dedemsvaart naar de Hoopmansveenweg’ is uitgewerkt , maar de uitvoering daarvan is niet haalbaar gebleken vanwege de aanwezigheid van PFOS/PFAS in een deel van de beoogde aankoopgrond. Ook andere onderzochte varianten zijn , na zorgvuldige afweging , niet haalbaar gebleken binnen de beschikbare tijd en financiële kaders. Op basis hiervan is besloten in te zetten op renovatie van sportpark De Boekweit.
1. 1. 2. 3 Kunst en cultuur Wat willen we bereiken? We ontwikkelen kunst en cultuur in onze gemeente. Want we vinden kunst en cultuur belangrijk. Het bepaalt mede het karakter , de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van de gemeente. Ook heeft kunst en cultuur een maatschappelijke betekenis. Het zorgt voor verbinding. En het stimuleert de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Het beoefenen van kunst geeft bovendien betekenis aan het leven. Kunst en cultuur heeft een positief effect onze economie en op recreatie & toerisme. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • Samen met de gemeente Coevorden maken we plannen voor de herdenking van de Slag bij Ane in 2027. 52
•
•
•
•
•
In 2025 wordt verdere invulling en uitvoering gegeven aan de Regeling culturele burgerinitiatieven die in 2024 is ontwikkeld. Hiervoor is door Uw Raad een motie aangenomen. De cultuurmakelaar is in 2024 gestart en is hierin de verbindende schakel. Voor de uitvoering van de Regeling en (verlenging van) de inzet van een cultuurmakelaar € 200. 000 per jaar nodig. Wij stellen voor om in 2026 en 2027 € 200. 000 op te nemen in de begroting. Inzet van de cultuurmakelaar na 2027 is afhankelijk van de evaluatie van de uitvoering van de cultuurvisie De regeling en de cultuurmakelaar moeten de mensen in onze gemeente en specifiek de jongeren helpen bij het realiseren van culturele activiteiten en het vinden van middelen hiervoor. Ook aanjagen , verbinden en in de markt zetten van culturele organisaties richting publiek is een onderdeel van de opdracht. De cultuurmakelaar functioneert als adviseur , verbinder voor verenigen , stichtingen als ook voor de burger. Er wordt in 2025 verdere uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda die is gekoppeld aan de ambities uit de visie Culturele Blik op Hardenberg 2024/2027 In de visie op Kunst & Cultuur is het profiel van het theater voor de toekomst vastgesteld. We gaan onderzoeken welke varianten voor een robuust en toekomstbestendig theater er zijn en welk financiële plaatje daarbij hoort.
Daarbij onderzoeken we ook wat het beste past bij de centrumontwikkeling. Voor een robuuste en toekomstbestendige theatervoorziening die voldoet aan wet- en regelgeving is een minimale investering van € 15 miljoen nodig. Daarnaast is er incidenteel € 180. 000 nodig voor personele capaciteit. Daarmee willen we zorgen dat de Voorveghter een volwaardig
theaterprogramma kan blijven presenteren en blijft aansluiten bij het landelijke aanbod. In 2025 gaan gemeenten en omroepen een vervolg geven aan het overleg om te komen tot een volwaardige streekomroep. Het streven van alle partijen is om de nieuwe regeling per 1 januari 2027 te laten ingaan.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? Slag bij Ane We zijn samen met de gemeente Coevorden gestart met het maken van plannen voor de herdenking van de Slag bij Ane in 2027. Deze viering is onderdeel van het programma ‘Vrijetijd en Verhalen van het Landschap’ binnen de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe II. Vanuit dit programma versterken we het gevoel van verbondenheid met de regio. Dat doen we met toeristische , educatieve en culturele projecten. De meeste activiteiten vinden plaats in de zomer van 2027. De verhalen , routes en het lesmateriaal blijven daarna bestaan. Zo blijven we het verhaal ook na 2027 delen.
Culturele Burgerinitiatieven In 2025 is invulling en uitvoering gegeven aan de Regeling culturele burgerinitiatieven die in 2024 is ontwikkeld. Hiervoor is door Uw Raad een motie aangenomen. De cultuurmakelaar is in 2024 gestart en is hierin de verbindende schakel. Voor de uitvoering van de regeling en (verlenging van) de inzet van een cultuurmakelaar is € 100. 000 per jaar nodig. Dit is in de begroting van 2026 opgenomen. Inzet van de cultuurmakelaar na 2027 is afhankelijk van de evaluatie van de uitvoering van de cultuurvisie. Cultuurmakelaar De subsidieregeling en de cultuurmakelaar moeten de mensen in onze gemeente -en specifiek de jongeren- helpen bij het realiseren van culturele activiteiten en het vinden van middelen 53
hiervoor. Ook aanjagen , verbinden en in de markt zetten van culturele organisaties richting publiek is een onderdeel van de opdracht. De cultuurmakelaar functioneert hierin als adviseur/verbinder voor verenigingen , stichtingen en inwoners. Uitvoeringsagenda Cultuur Er is in 2025 verdere uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda die is gekoppeld aan de ambities uit de visie Culturele Blik op Hardenberg 2024/2027. Theater De Voorveghter In 2025 is er onderzoek gedaan naar de verschillende mogelijkheden en varianten voor een robuust en toekomstbestendig theater op basis van het globale PVE en de ambities gesteld in de cultuurvisie. Daarbij wordt ook inzicht gegeven welk financieel plaatje bij de verschillende scenario’s hoort. Het onderzoek is inmiddels grotendeels afgerond en de eerste uitkomsten zijn eind januari 2026 aan de raad gepresenteerd. Het Theater heeft in 2025 met de extra personele capaciteit een volwaardig theaterprogramma weten te draaien met een bezoekers- en activiteitenrecord. Streekomroep In 2026 gaan gemeenten en streekomroepen een vervolg geven aan het overleg om te komen tot een volwaardige streekomroep. Er wordt door de landelijke overheid beleid bepaald voor een nieuwe regeling per 1 januari 2027. Hiervoor hebben we in 2025 de nodige voorbereidingen
getroffen. 1. 1. 2. 4 Evenementen Wat willen we bereiken? Evenementen zijn onlosmakelijk verbonden met de kwaliteit en aantrekkelijkheid van onze gemeente. Een aansprekend evenementenprogramma maakt onze gemeente aantrekkelijk. En zet Hardenberg op de kaart als dynamische en aantrekkelijke regio die voor iedereen wat te bieden heeft. Een goed gevulde evenementenkalender helpt ook bij seizoenverlenging van de recreatieve sector. We leggen een fundament om de komende jaren verder te bouwen aan onze
bruisende evenementensector. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • In 2025 willen we tot bestuurlijke besluitvorming komen over het nieuwe evenementenbeleid. Dat betekent feitelijk dat het nieuwe beleid in 2026 toegepast wordt. De jaren 2024 en 2025 zijn daarmee overgangsjaren. Dat betekent dat we inzetten op behoud van budget voor deze jaren. En dat we praktisch budgetten toewijzen en we geen nieuwe richting kiezen zolang de visie niet vaststaat. • We maken in het nieuwe beleid het aanvragen van subsidies voor jaarlijks terugkerende evenementen gemakkelijker. Hierbij nemen we ook de doorontwikkeling en visie op de •
•
promotiestichtingen mee. We werkten in 2024 voor het eerst met begrotingssubsidies voor een paar evenementen en monitoren deze werkwijze. De ervaringen van dit jaar nemen we mee voor 2025. Deze worden onderdeel van het nieuwe beleid. We stimuleren en ondersteunen de organisatie van twee grote evenementen. Dat doen we onder meer met een financiële bijdrage. Maar we gaan ook aandacht geven aan
54
professionalisering , rolverdeling organisatoren en gemeente
en
nieuwe ontwikkelingen
in evenementen. Voor de onderstaande evenementen wordt een begrotingssubsidie beschikbaar gesteld.
Begrotingssubsidie 2024 t/m 2026 Organisator
Termijn
Bedrag
SCSH/SHP
3 jaar
50
Ballonfestival en Drakenbootrace
3 jaar
25
Dirty Monkey Run
3 jaar
22
(Bedragen in euro x €1. 000)
Totaal
97
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? • Het evenementensubsidiebeleid is geactualiseerd en door de raad vastgesteld. Hieraan vooraf gegaan zijn meerdere informatiebijeenkomsten met organisatoren van evenementen. •
•
Het nieuwe evenementensubsidiebeleid is toegankelijk en eenvoudiger voor organisatoren. Meer en vooral ook kleinere evenementen kunnen in aanmerking komen voor een gemeentelijke subsidie. In 2025 hebben 29 evenementen een evenementensubsidie ontvangen , waardoor de gemeente voor € 320. 000 aan evenementen heeft ondersteund. Er is een start gemaakt met het onderzoek om te komen tot het verruimen van bestaande ruimtelijke kaders voor de evenementenlocaties. In op te stellen locatieprofielen , welke op te nemen in het omgevingsplan , zal per locatie worden bepaald wat er mogelijk is.
1. 1. 2. 5 Openbaar
groen
(en open lucht)
Wat willen we bereiken? De openbare ruimte is een groot onderdeel van de leefomgeving van onze inwoners. Inwoners verwachten van ons dat we zorgen dat de openbare ruimte op orde is: netjes en veilig. We zijn
aantrekkelijke gemeente om te wonen , te werken en te ondernemen. Daarbij hoort een gezonde en prettige leefomgeving die kwaliteit heeft. Met veel groen. We zijn rentmeester van de openbare ruimte. We zorgen dat de openbare ruimte past bij de tijd waarin we leven. We omarmen acties en initiatieven van inwoners om de openbare ruimte nog prettiger te maken. een
Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • We vervangen versleten groen door nieuwe aanplant. De plekken daarvoor kiezen we op basis van kwaliteitsnormen en meldingen. Het nog op te stellen groenbeheersplan zal
het maken •
van
keuzes ondersteunen.
We geven verouderde speelvoorzieningen een nieuwe inrichting. Dat doen we volgens de uitgangspunten van het Buitenruimteplan. Dat is het beleidskader voor bewegen , ontmoeten , spelen en sporten in de openbare ruimte. We gaan per wijk aan de slag. En we betrekken de kinderen , jongeren en andere bewoners.
55
•
We helpen scholen bij het vergroenen van hun schoolplein. Daarvoor hebben we de subsidieregeling 'Gezonde Schoolpleinen'. Scholen kunnen nog tot en met 2026 hiervoor
subsidie aanvragen. Van de bestrijding van Japanse Duizendknoop en de Eikenprocessierups gaan we de balans opmaken. Dan bepalen we hoe we de aanpak van deze plaagsoorten gaan voortzetten. Voor de jaren 2026 en verder hebben we daarom nog geen middelen hiervoor opgenomen. een
•
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? • Voor het fietspad Groot Oever zijn ook in 2025 intensief gesprekken gevoerd met belanghebbenden over de inpassing. De diverse gronden van derden welke nodig zijn
dienen nog verworven te worden. •
Groenrenovaties zijn uitgevoerd in o. a. de wijk Rozenheim. Een plan is opgesteld voor revitalisering van het Gemeentepark in Dedemsvaart. Een besluit over de uitvoering
hiervan is uitgesteld om te onderzoeken of aanleg van padelbanen en de mogelijke komst van een uitvaartcentrum in dit gebied kan worden ingepast. •
Voor diverse speelplekken is een herinrichtingsplan gemaakt of uitgevoerd. Opgeleverd zijn o. a. speelplekken aan de Rheezerweg , de Hondsdraf en de Beekberg in Hardenberg , De Bonkelaar in Balkbrug , de Schoolstraat in Sibculo en de Prunus in Dedemsvaart. Daarnaast is de skatevoorziening in Dedemsvaart vervangen door een multi-sportzone en hebben we 4 koele BOSS-plekken in de Vogelbuurt van Dedemsvaart aangelegd. Sinds de start van de regeling in 2023 is aan in totaal 15 scholen subsidie verleend voor
de aanleg van een groen en gezond schoolplein. •
Voor de bestrijding van eikenprocessierups en japanse duizendknoop is de nodige inzet geleverd. De beheersing van eikenprocessierups is onder controle. De effectiviteit van de ingezette maatregelen tegen de Japanse duizendknoop wordt nog geëvalueerd.
56
1. 1. 2. 6 Wat heeft het gekost? Economische en recreatief Hardenberg Bedragen x €1. 000
-
-
-
-
B 2025
Bnw 2025
R 2025
Saldo
Lasten 3. 1
Economische ontwikkeling
-2. 857
-3. 557
-4. 208
-651
Baten
Economische ontwikkeling
0
283
1. 389
1. 106
3. 1
Lasten 3. 2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
-1. 183
607
2. 751
2. 144
Baten
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
1. 636
401
182
-219
Lasten 3. 3
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-1. 959
-1. 338
-1. 154
184
Baten
Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
248
278
239
-39
Lasten 3. 4
Economische promotie
-786
-763
-745
19
Baten
Economische promotie
5
5
0
-5
3. 2 3. 3 3. 4
Lasten 5. 1
Sportbeleid en activering
-1. 348
-1. 578
-1. 913
-335
Baten
Sportbeleid en activering
315
381
1. 074
693
5. 1
Lasten 5. 2
Sportaccommodaties
-8. 015
-8. 567
-8. 136
431
Baten
Sportaccommodaties
1. 802
1. 824
1. 796
-28
5. 2
Lasten 5. 3
Cult.presentatie -productie
en
-partic.
-3. 128
-2. 997
-3. 175
-178
Baten
Cult.presentatie -productie
en
-partic.
1. 087
1. 087
1. 716
629
5. 3
,
,
Lasten 5. 4
Musea
-30
-47
-48
-1
Baten
Musea
0
0
4
4
5. 4
Lasten 5. 5
Cultureel erfgoed
-278
-248
-223
25
Baten
Cultureel erfgoed
2
34
32
-2
5. 5
Lasten 5. 6
Media
-1. 695
-2. 036
-2. 120
-84
Baten
Media
0
0
62
62
-16. 184
-16. 232
-12. 478
3. 754
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
Mutatie aan reserves
0
0
0
0
-16. 184
-16. 232
-12. 478
3. 754
Toevoeging aan rekeningresultaat
0
0
0
0
Onttrekking aan rekeningresultaat
0
0
0
0
Saldo mutatie aan rekeningresultaat
0
0
0
0
-16. 184
-16. 232
-12. 478
3. 754
5. 6
Saldo van baten en lasten
Saldo voor reservemutaties
Saldo na resultaatbestemming Voorstellen voor budgetoverheveling
-514
Benieuwd naar de specificatie van de budgetoverhevelingen? Klik hier. 1. 1. 2. 7 Toelichting op saldo begroting
en
rekening
In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht wat het programma heeft gekost. Op totaalniveau is er een negatief saldo begroot van € 162, miljoen. In 2025 is er een negatief saldo van baten en lasten gerealiseerd van € 125, miljoen. Dit is een positief verschil van afgerond €38, miljoen. In dit bedrag zijn de resultaatbestemmingen , respectievelijk €514. 000 inbegrepen. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De volledige toelichting van baten en lasten per taakveld kunt u vinden in hoofdstuk 2. 1. 2 Jaarrekening. 57
Economische Ontwikkeling Het taakveld Economische ontwikkeling heeft ten opzichte van de begroting een positieve resultaatmutatie van € 05, miljoen. Deze positieve financiële afwijking is met name het gevolg van enkele activiteiten gekoppeld aan de economische koers van Hardenberg. Deze activiteiten worden opgepakt in 2026. Voorgesteld wordt om ook de bijbehorende middelen over te hevelen naar 2026. Fysieke bedrijfsinfrastructuur De gerealiseerde lasten liggen circa € 21, miljoen hoger dan begroot. Deze toename dient te worden bezien in samenhang met het voordeel op de grondexploitatie. Voor een nadere toelichting verwijzen wij u naar de paragraaf grondbeleid. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Bij dit taakveld is er een positief saldo van € 145. 000. Het voordeel komt met name doordat de lasten lager zijn dan begroot. Dit is te verklaren doordat de budgetten voor de Agenda Vitale Landbouw zijn niet volledig uitgegeven. Voorgesteld wordt deze resterende middelen in de bestemmingsreserve Vitale Landbouw te storten. Sportbeleid en activering Bij dit taakveld is sprake van een positief saldo van € 338. 000. De baten vallen hoger uit door hogere ontvangsten vanuit de SPUK-regeling Sport. De regeling compenseert gemeenten voor de btw op sportuitgaven , wat bijdraagt aan het behoud van lokale sportvoorzieningen.
Daarnaast zijn er ook hogere ontvangsten vanuit de SPUK-regeling voor het Sportakkoord en de Brede Regeling Combinatiefuncties. Bij deze regeling zijn de inkomsten en uitgaven gelijk , waardoor de lasten een aanzienlijk nadeel hebben. Het resterende nadeel bij de lasten komt door een bijdrage aan een trapveld in Bergentheim en hogere kosten voor sportmaterialen. Sportaccomodaties Bij dit taakveld is sprake van een positief saldo van € 403.000 , voornamelijk door lagere kapitaallasten dan begroot. Cult.presentatie , -productie en -participatie De baten zijn met afgerond € 06, miljoen gestegen ten opzichte van de begroting. De daarbij horende lasten zijn met € 02, miljoen gestegen. Dit resulteert in een positief effect van € 04, miljoen. De stijgende baten zijn onder andere het gevolg van de toenemende bezoekersaantallen van Theater de Voorvegter. Dit heeft geresulteerd in meer inkomsten uit kaartverkoop en meer horeca omzet. Musea , Cultureel erfgoed en Media Geen sprake van majeure financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.
Resultaatbestemming 2025 De activiteiten rondom de Economische koers is in 2025 niet (volledig) tot uitvoering gekomen. Daarom wordt voorgesteld de bijbehorende budgetten a € 05, miljoen resultaatbestemming over te hevelen naar 2026.
58
1. 1. 2. 8 Verplichte indicatoren
Verplichte indicatoren 2023 t/m 2026 Omschrijving Indicator
Eenheid
Realisatie
Functiemenging
%
2022
529
2023
525
2024
527
2025
nog
2022
1540
2023
1592
2024
1648
2025
nog
2022
487
2023
nog
2024
488
2025
nog
,
,
,
niet bekend
Eventuele toelichting:
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1. 000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
,
,
,
niet bekend
Eventuele toelichting:
Niet sporters
%
,
niet bekend
,
niet bekend
Eventuele toelichting:
Inwoners van 19 jaar en ouder die niet minstens één keer per week aan sport doen.
Banen
Aantal per 1. 000 inwoners in de leeftijd 15 - 74 jaar
Eventuele toelichting:
2022
6188
2023
6183
2024
7321
2025
nog
,
,
,
niet bekend
Aantal inwoners met een baan. Zowel fulltimers parttimers als uitzendkrachten. ,
59
1. 1. 3 Programma 3. Duurzaam Hardenberg 1. 1. 3. 1 Circulariteit Wat willen we bereiken? In 2050 zijn we 100% circulair. Dat betekent dat we geen restafval meer hebben en alleen nog maar waardevolle grondstoffen en materialen (her)gebruiken. We maken onze inwoners en ondernemers bewuster van het belang van circulariteit. Door samen te werken met alle partijen kunnen we onze doelstelling voor 2050 halen. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • Op 2 juli is het Gemeentelijke Grondstoffenbeleidsplan (GGP) vastgesteld door de gemeenteraad. Dit plan schetst het beleid voor de komende jaren om grondstoffen beter te scheiden en in 2030 nog maximaal 50KG restafval per inwoner in te zamelen. Het GGP is een integraal plan en bevat 13 concrete maatregelen. Het is tot stand gekomen middels (online/offline) inwonersparticipatie en een raadklankbordgroep. Dit biedt de basis voor het uitvoeringsplan dat momenteel in samenwerking met ROVA vormgegeven wordt (met een planhorizon van telkens 2 jaar). Ook in de uitvoering geldt dat deze zorgvuldig en met betrokkenheid van onze inwoners zal •
•
•
•
•
plaatsvinden. Het grondstoffenbeleid volgt de 10R ladder voor circulaire economie (een prioriteitenladder die de mate van circulariteit aangeeft en stelt hoe om te gaan met afval/grondstoffen van producten (Refuse , Reduce , Reuse , Repair , Recycle , Recover). We zijn betrokken bij het ‘Living Lab Circulaire Economie’ van de Regio Zwolle. Via het digitale platform DuSpot gebruiken we elkaars vrijkomende materialen uit civieltechnische werken. Hiermee doen we ervaring op met hergebruik van materialen. We nemen dit op in de bestekken (contracten) bij de civieltechnische aannemers die werken uitvoeren in opdracht van de gemeente. We gebruiken vaker circulaire producten in het openbaar gebied. Vanuit de ‘Dutch Circular Polymer Valley’ zijn we betrokken bij het toepassen van kunststofrecyclaat projecten. Bij wijze van proef gebruikten we in het project Vechtrijk Gramsbergen 100% gerecycled kunststof. We doen mee aan het regionale project ‘Verwaarden Bermgras’. Zo dragen wij bij in het onderzoek naar het omzetten van bermmaaisel in groengas en potgrond. De resultaten zijn positief. We zoeken binnen het project naar marktpartijen die dit op grote schaal kunnen uitvoeren. We continueren het project ‘Berm zoekt Boer’. Hierbij verwerken we bermmaaisel ter plaatse als bodemverbetering voor akkerland. Dit project loopt al een aantal jaren. Meerdere boeren maken hier gebruik van.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)?
Circulariteit •
In 2025 was een belangrijk onderdeel van het gemeentelijk grondstoffenbeleidsplan communicatie en participatie. Dit laatste heeft vorm gekregen middels het participatieplatform dat veelvuldig is gebruikt , onder andere om te komen tot locaties voor ondergrondse restafvalcontainers. Er is goed geluisterd naar PB en inwoner. In samenwerking met deze inwoner , ROVA en de plaatselijke belangen zijn in 2025 extra ondergrondse restafvalcontainers geplaatst om voldoende gelegenheid 60
te bieden aan
•
•
de inwoner die in 2026 niet meer uitkomt met zijn eigen restafvalcontainer. Er is in 2025 toegewerkt naar het aanpassen van de frequentie van het ledigen restafval naar eens in de 6 weken. Ook is toegewerkt naar een nieuw geldende afvalstoffenverordening met bijbehorend uitvoeringsbesluit , die vanaf 2026 geldt , en aansluit bij het gewijzigde beleid. Ook is er een plan gevormd en eerste stap gezet om het advies op te volgen de variabele lasten (de prijs per lediging) van de afvalstoffenheffing , ten opzichte van het vastrecht , te verhogen. Dit om het ook financieel interessanter te maken om je afval te scheiden. Daarnaast is het uitgiftebeleid versoepeld voor pmd en restafval kliko's. Dit om aan te sluiten bij het positieve verhaal van de gemeente om beter te scheiden en minder restafval te verbranden. Ook is de GRIP-wagen per oktober ingevoerd om inwoners breder de gelegenheid te geven afval te scheiden. Verder is de Ja sticker ingevoerd (hiermee dienen inwoners actief aan te geven dat ze reclamefolders wensen te ontvangen). Ook is de dienstverleningsovereenkomst en AVG-verwerkersovereenkomst geactualiseerd. En sinds eind van het jaar kunnen inwoners van hoogbouw ook gft scheiden. Het flankerend beleid hiervoor (Mepal aanrechtbakjes uitdelen) is op positieve wijze ontvangen.
Veel maar vooral de belangrijkste maatregelen van het GGP zijn hiermee in 2025 uitgevoerd of in gang gezet. • We zijn betrokken bij het ‘Living Lab Circulaire Economie’ van de Regio Zwolle. Via het digitale platform DuSpot gebruiken we elkaars vrijkomende materialen uit civieltechnische werken. Toepassing hergebruik materialen via DUSPOT hebben we een start mee gemaakt. Rotondeblokken van de Europaweg/Bruchterweg zijn bijvoorbeeld hergebruikt in Almere. • We gebruiken vaker circulaire producten in het openbaar gebied. Vanuit de ‘Dutch Circular Polymer Valley’ zijn we betrokken bij het toepassen van kunststofrecyclaat projecten. Bij wijze van proef gebruikten we in het project Vechtrijk Gramsbergen 100% gerecycled kunststof. Op basis van bestaande wetgeving kunnen deze ontwikkelingen nog niet vlot tot daadwerkelijke toepassingen gaan leiden. • We doen mee aan het regionale project ‘Verwaarden Bermgras’. Zo dragen wij bij in het onderzoek naar het omzetten van bermmaaisel in groengas en potgrond. De resultaten zijn positief. We zoeken binnen het project naar marktpartijen die dit op grote schaal kunnen uitvoeren. Inmiddels is de provincie Drenthe samen met de gemeente De Wolden en Rendo de laatste stappen aan het zetten om een locatieonderzoek voor een vergister af te ronden.
Binnen de gemeente wordt uitvoering gegeven aan het DUSPOT-concept , waarbij vrijkomende materialen zoveel mogelijk circulair worden hergebruikt. Zo zijn de rotondeblokken die bij het gemeentehuis zijn vrijgekomen hergebruikt in Almere. Het project Verwaarden bermgras is in 2025 door de Gebiedscoöperatie Zuid-West Drenthe overgedragen aan de Provincie Drenthe. De gemeente De Wolden onderzoekt binnen dit project een locatie voor de realisatie van een vergister ten behoeve van de omzetting van bermgras naar groengas. Onze gemeente neemt hieraan deel. Daarnaast zijn binnen het project Berm zoekt Boer nog slechts enkele agrarische ondernemers actief , de animo vanuit de sector is zeer beperkt. Deze vorm van hergebruik van bermgras vraagt blijvende aandacht in de uitvoering en verdere opschaling. De proeflocatie van een damwand met 100% gerecycled kunststof staat alweer enige jaren in de havenkom van Vechtrijk.
61
1. 1. 3. 2 Energietransitie en energie-innovatie Wat willen we bereiken? We willen toegroeien naar een energieneutrale gemeente , waar we zuinig omgaan met energie. En energie gebruiken die duurzaam wordt opgewekt. Waar we geen gebruik meer maken van fossiele brandstoffen. En onze CO2-uitstoot terugdringen naar nul. We volgen en willen een stevige bijdrage leveren aan de landelijke ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. Dit vraagt om een stevige verandering in de manier waarop we nu onze huizen verwarmen , onze bedrijfsprocessen inrichten en ons verplaatsen. Een opgave die iedereen raakt. Zo zijn de woningen in onze gemeente in 2050 aardgasvrij. Dat begint met energiebesparing en het energiezuinig maken van woningen. We helpen onze inwoners hierbij. In 2024 wekken we een
aanzienlijke hoeveelheid duurzame stroom op met zonne- en windenergie. Zelf geven we het goede voorbeeld. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • In de strategiebrief energietransitie en -innovatie staat de richting en de kaders voor ons vernieuwde energiebeleid. Dit is uitgewerkt in het nieuwe energieprogramma Hardenberg. Waarmee we in 2025 en volgende jaren aan de slag gaan. • Om energie te besparen , sturen we op gedragsverandering , isolatiemaatregelen en het verhogen van de energie-efficiëntie van installaties in gebouwen. Ook bevorderen we
gebruik van de fiets en het openbaar vervoer. •
We voeren onze 'Transitievisie warmte' uit. Dit doen we door per woningtype helder te maken welke stappen er nodig zijn om aardgasvrij te worden. In 2025 gaan we aan de slag met een nieuw warmteprogramma dat in de plaats komt van de transitievisie warmte. In dit
de woningtypebenadering combineren met een wijkgerichte aanpak. Voor de meeste woningen is een ‘energiebespaarroute’ beschikbaar. Daarin staat concreet welke maatregelen er nodig zijn. De ‘energiebespaarroute’ komt ook digitaal beschikbaar. We helpen en ontzorgen woningeigenaren bij het treffen van maatregelen om energie te besparen en het aardgasverbruik te verminderen. En om de energievoorziening en warmtetransitie betaalbaar te houden. Inwoners die maatregelen willen nemen kunnen voor informatie , advies en subsidie terecht bij het Energieloket Hardenberg. Een digitaal en fysiek loket , van waaruit we hulp bieden met onder meer onze energiecoaches , een subsidieadviseur en het energieklusteam. Voor het energiezuinig maken van huurwoningen werken we samen met Vechtdal Wonen. We helpen sportverenigingen , culturele organisaties en andere maatschappelijke partijen bij het energiezuinig maken van hun gebouw of accommodatie met een lening en/of subsidie. We kijken samen met het bedrijfsleven naar collectieve oplossingen voor netcongestie. Bijvoorbeeld door het inrichten van een Smart Energy Hub of gesloten distributiesysteem. Smart Energy Hubs zijn innovatieve collectieve energieoplossingen op bedrijventerreinen die bedrijven helpen om gezamenlijk hun energieverbruik en met name stroom , te optimaliseren. We gaan aan de slag met de uitvoering van de laadstrategie.
In die strategie staat hoe we de elektrificatie van het wagenpark van onze inwoners , bedrijven en bezoekers gaan faciliteren. We dragen bij aan de duurzame opwek van stroom uit zon en wind. Hardenberg heeft programmeringsafspraken gemaakt met de provincie over de realisatie van windenergie. De provincie zal naar verwachting in het najaar starten met het openstellen van de eerste uitvraag/tender. programma gaan we
•
•
• •
•
•
•
62
•
•
Voor de productie van duurzaam gas werken we samen met onze netwerkbedrijven aan de ontwikkeling van mono-mestvergisting op (clusters van) agrarische bedrijven. We onderzoeken de innovatieve mogelijkheden voor pilots met waterstofgas voor bedrijven en
•
•
• •
mobiliteit.
We maken gemeentelijke gebouwen versneld energiezuinig. Voor gemeentelijke gebouwen
wordt de vastgoedstrategie uitgewerkt , onder meer door het opstellen van InstandHoudingsPlannen (IHP’s). Verdere verduurzaming wordt als integraal onderdeel van de strategie voor ieder gebouw vastgelegd in deze plannen. De IHP’s worden integraal ter besluitvorming aangeboden (zoals: IHP binnensport , IHP buitensport en IHP zwembaden). Met de Veiligheidsregio IJsselland werken we aan de vastgoedstrategie brandweergebouwen. Concreet gaan we in 2025 onder meer aan de slag met het verduurzamen van de Gashouder Dedemsvaart (plaatsen warmtepomp en verduurzamen ventilatie) , wijkboerderij Baalder (isolatie , LED verlichting en plaatsen warmtepomp) en meerdere brandweergebouwen (plaatsen warmtepompen , isolatie gebouwen en installaties en verduurzamen ventilatie). Daarnaast gaan we de verlichting van het gemeentehuis vervangen door LED. Onder voorbehoud van de besluitvorming over het IHP binnensport gaan we aan de slag met de verduurzaming van de gymzaal Balk&Brug en de sporthal De Beek. We hebben een energiecoördinator die zich richt op de energietransitie in de gemeentelijke gebouwen en huurders en gebruikers helpt bij het verminderen van het energieverbruik. We werken de visie op het verduurzamen van het materieel van de buitendienst uit. We verkennen de mogelijkheden om duurzame energie meer lokaal in te kopen.
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? • Op 20 maart 2025 is het Programma Energie 2025-2028 , als ook de programmafinanciering voor dit programma vastgesteld. Het programma is een vrijwillig programma onder de Omgevingswet. In het programma zijn suggesties en adviezen van inwoners en betrokken organisaties verwerkt. Deze suggesties en adviezen zijn
vastgelegd in het participatieverslag. Ontvangen reacties (zienswijzen) op het Ontwerp Programma Energie zijn opgenomen in de Reactienota. In het programma staat wat we gaan doen om te komen tot een betrouwbaar , comfortabel en betaalbaar energiesysteem in 2050 in Hardenberg. Een systeem dat klaar is voor de toekomst en meer is. waarbij er bijna geen CO-uitstoot 2 •
We hebben alle informatie over gedragsmaatregelen , isolatieaanpak en het verhogen van de energie-efficiëntie van installaties in gebouwen gebundeld onder de paraplu van
het Energieloket Hardenberg. Digitaal is dit het Online Energieloket en fysiek het Startpunt Duurzaam bij De Koppel. •
We voeren onze Transitievisie warmte uit. We zijn gestart met het opstellen van het nieuwe Warmteprogramma dat we in de loop van 2026 vast willen stellen. In 2025 is de startnotitie en het participatieplan vastgesteld. En hebben we eerste overleggen gevoerd
belangrijke stakeholders zoals de woningstichting , de netwerkbedrijven en de energiecoöperatie Energiek Hardenberg. Samen met Cogas is onderzoek gestart naar de mogelijkheden tot de aanleg van mini-warmtenetten met een WKO. met onze
63
•
In 2025 zijn voor alle woningtypen de energiebespaarroutes beschikbaar gekomen. In deze energiebespaarroutes geven we aan welke stappen er nodig zijn om aardgasvrij te
worden. Er is een online energiebespaartool gemaakt waarin per woningtype een persoonlijke energiebespaarroute kan worden gemaakt. •
We bieden hulp aan onze inwoners met energiecoaches , het energieklusteam en subsidie-advies en met webinars en workshops. Met Rijksmiddelen vanuit het Nationaal
Isolatie Programma zetten we in op het isoleren van gebouwen en aanpassen van installaties. Op 31 december waren er 1081 afgeronde aanvragen die gebruik maken van deze Rijksmiddelen. Daarnaast zijn er vanuit de regiodeal Zuidoost Drenthe in 2025 in totaal 378 huishoudens met een laag inkomen geholpen met subsidies (67 voor isolatie en 102 voor een warmtepomp) , met ene bedrag van € 4000 per woning. Naast ondersteuning bij isolatiemaatregelen bieden we dus ook ondersteuning (inclusief subsidiemogelijkheden) voor het plaatsen van (hybride) warmtepompen en verkennen we de mogelijkheden rond de toepassing van batterijen. •
We hebben met Vechtdal Wonen afspraken gemaakt over het energiezuinig maken van huurwoningen , hun betrokkenheid bij het Warmteprogramma , het uitvoeren van een
pilot als eerste aanzet voor het opschalen naar een wijkaanpak. In deze pilot werken de gemeente en Vechtdal Wonen samen aan het energiezuinig maken van woningen in een buurt. Ook werken we samen met Vechtdal Wonen aan een aanpak voor VvE’s (Vereniging van Eigenaren) •
We helpen sportverenigingen , culturele organisaties en andere maatschappelijke partijen bij het energiezuinig maken van hun gebouw of accommodatie met een lening en/of
subsidie. We hebben de subsidieregeling (voorwaarden zijn iets aangescherpt) en leenfaciliteit verlengd tot en met 2026. In 2025 is van 2 organisaties een aanvraag voor een lening ontvangen en toegekend. We hebben van 15 organisaties een subsidieaanvraag ontvangen. Hiervan zijn er 14 toegekend. In totaal is € 200. 000 aan leningen en € 235. 346 aan subsidies toegekend. •
We hebben de ontwikkeling van de Smart Energy Hub (SEH) op bedrijventerrein Broeklanden gefaciliteerd met de inzet van procesbegeleiding en subsidie. Daarbij is intensief samengewerkt met ondernemers , Enexis , provincie , gemeente en technische partners. De coöperatie Energieterrein
Broeklanden is opgericht en neemt de regie op toekomstige investeringen en exploitatie van het energiesysteem. De uitvraag C-EMS (collectief energiemanagementsysteem) is uitgezet bij geselecteerde leveranciers. Het overleg met Enexis over de scenario’s voor groeps-GTV en prioritering is gestart maar loopt door in 2026. Op de bedrijventerreinen Rollepaal en Bruchterweg/Nieuwe Haven zijn in 2025 verkenningen uitgevoerd (data-analyse en modellering) naar de mogelijkheden voor een Smart Energy Hub , met als doel gezamenlijk congestie te voorkomen en ruimte te creëren voor groei en verduurzaming.
64
•
We zorgen voor voldoende laadinfrastructuur , zoals beschreven in de laadstrategie. In 2025 zijn voor ongeveer 30 laadpalen verkeersbesluiten genomen. Met de provincie zijn
afspraken gemaakt over het verbeteren van het openbaar vervoersysteem en inrichten van mobiliteits-Hub’s , als schakel in de bereikbaarheid van Hardenberg. Vanuit de Regio Deal Zwolle zijn middelen toegekend aan het gebiedsarrangement Vitaal en Veerkrachtig Vechtdal voor onder meer mobiliteitsmaatregelen gericht op het verbeteren van de duurzame bereikbaarheid van ons landelijk gebied. •
De provincie heeft op basis van haar windbeleid de regie op windenergie. In 2025 zijn er 2 rondes geweest waarbij initiatiefnemers plannen voor windenergie in onze gemeente in konden dienen. In deze eerste ronde zijn een plan voor twee windturbines op
bedrijventerrein Broeklanden en een plan voor één windturbine bij de zandwindplas te Balderhaar door de provincie positief beoordeeld. De 2e ronde gericht op het indienen van initiatieven voor het oostelijk deel van Hardenberg is geannuleerd en begin 2026 kunnen initiatiefnemers hun project opnieuw indienen. We initiatiefnemers van deze projecten kunnen hun plan nu verder gaan uitwerken. Onze projectleider wind volgt al deze ontwikkeling , inclusief de windprojecten aan de Duitse kant van de grens en bij onze buurgemeenten , op de voet. We onderhouden daartoe intensieve contacten met de provincie , de buurgemeenten , Duitse partijen , initiatiefnemers , energiecoöperatie Energiek Hardenberg en belangengroepen. We hebben subsidie verstrekt aan de energiecoöperatie Energiek Hardenberg om invulling te kunnen geven aan tenminste 50% lokaal eigenaarschap bij de windinitiatieven die in onze gemeente komen. •
We werken samen met de netwerkbedrijven Cogas en RENDO aan de productie van duurzaam gas en de ontwikkeling van mono-mestvergisting op (clusters van) agrarische
bedrijven. Meest concreet is het initiatief van de Stichting Vechtdal Groen Gas te Ane waarin 18 bedrijven gezamenlijk aan de slag willen met de productie van groen gas. De gemeente ondersteunt dit project financieel. De voortgang van het project heeft vertraging opgelopen doordat benodigde (omgevings)vergunningen momenteel niet worden verleend of in behandeling worden genomen door de provincie , de provinciale subsidieregeling voor stalaanpassingen voorlopig is opgeschort en onduidelijkheden over de bijmengverplichting. Dit vertraagt het verkrijgen van een haalbare financiële businesscase. We hebben daarom de bestedingsperiode van de verstrekte subsidie verlengd tot 31-12-2026. •
In de intentieovereenkomst duurzaam gas hebben we opgenomen dat we in samenwerking met Cogas en RENDO de mogelijkheden van waterstof , inclusief de
aansluiting op de waterstof backbone , volgen. Regionaal worden de kansen verder verkend op basis van de provinciale uitvoeringsagenda die in de loop van 2026 wordt vastgesteld. •
We maken gemeentelijke gebouwen versneld energiezuinig. Voor de meeste gebouwen zijn er maatwerkadviezen opgesteld. Door middel van energiemonitoring is er real-time
inzicht in het werkelijk energieverbruik van onze gebouwen. Op basis van dat real-time 65
inzicht maken we een routekaart voor onze vastgoedportefeuille , nemen we maatregelen om de warmtevraag te verminderen en kijken we naar nieuwe en slimme (lokale) oplossingen van duurzame energieopwekking. De Adviseur Energie & Verduurzaming stuurt op het energiezuinig handelen. In 2025 hebben we duurzaamheidsmaatregelen getroffen in: De Gashouder Dedemsvaart (gasloos door plaatsen warmtepomp , verduurzamen ventilatie en binnenverlichting naar LED) , wijkboerderij Baalder (gasloos door plaatsen warmtepomp en verduurzamen ventilatie) , Gemeentewerf (revisie luchtbehandeling) , Theater de Voorveghter (dakverlichting naar LED) en Museum ’t Stadhuus (isoleren zoldervloer). Verduurzamen van de brandweergebouwen is gezamenlijk opgepakt met de Veiligheidsregio. Op basis van het IHP binnensport is de verduurzaming van de gymzaal Balk&Brug opgepakt. •
Eind 2025 is er een nieuwe “energie coördinator” in dienst getreden. Deze functie wordt vanaf nu geduid als: Adviseur Energie & Verduurzaming. De functie richt zich op het aansluitingenbeheer , het energiebeheer en de energietransitie van de gemeentelijke gebouwen en gronden.
•
De elektrificatie van de gemeentewerf is in 2025 ingezet. Er zijn laadpalen geplaatst , waardoor gemeentelijke wagens kunnen worden opgeladen op eigen terrein. Er zijn
meerdere wagens op fossiele energie vervangen voor exemplaren die op elektriciteit rijden. De vervanging zal de aankomende jaren worden doorgezet. Voor zwaar materiaal wordt nog gezocht naar een duurzame oplossing. Momenteel wordt gezocht naar passende oplossingen , nu de verzwaring van de netaansluiting bij de gemeentewerf stuit op netcongestieproblematiek. •
De verkenning naar mogelijkheden om duurzame energie meer lokaal in te kopen is in 2025 gedaan. In samenwerking met de Provincie vanuit NEO (Nieuwe Energie Overijssel) is er gebleken dat vijf regionale gemeenten , waaronder Hardenberg , interesse hebben om lokale inkoop gezamenlijk vorm te geven. Mogelijk in de vorm van een gezamenlijke
lokale energiemarkt. Er is een adviesbureau ingeschakeld om de mogelijkheden verder te onderzoeken. •
Om meer grip te krijgen op netcongestie is een coördinator netcongestiemanagement aangesteld. Deze richt zich onder meer op het verzwaren van de laagspanningsnetten
door Enexis in de gebieden: Gramsbergen , Sibculo en Kloosterhaar en maatregelen in de netinfrastructuur door Enexis en Tennet , als de impact van het prioriteringskader van de ACM op de ontwikkeling van Hardenberg. Voor de verduurzaming van gemeentelijk gebouwen verwijzen wij u naar de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen. De stand van zaken aangaande de laadstrategie is toegelicht in programma 1 Ruimtelijk Hardenberg , paragraaf 1. 1. 1. 5 Mobiliteit.
66
1. 1. 3. 3 Duurzaamheid
en
klimaatadaptie
Wat willen we bereiken? Het klimaat verandert. Perioden van droogte en hitte houden langer aan. Als het regent komt er gemiddeld meer neerslag naar beneden. Vaak ook in korte tijd. We willen onze leefomgeving aanpassen aan dit veranderende klimaat. In het programma 'Klimaat , Water en Biodiversiteit' staat hoe we dit gaan doen. In dit programma hebben we ook aandacht voor het in stand houden van het bestaande water- en rioleringssysteem. En voor het invullen van de gemeentelijke watertaken uit de Waterwet. In het programma staan de volgende thema's centraal. Bij elk thema horen doelen en acties. • Leefbaarheid & Bewustwording o
In 2027 zijn klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit altijd onderdeel van het beleid van
o o
o
de gemeente.
In 2050 is de gemeente Hardenberg klimaatrobuust en natuurinclusief ingericht. Inwoners en organisaties begrijpen de noodzaak van klimaatadaptatie en natuurinclusiviteit. En willen meedoen. In 2025 weten we hoe het staat met de biodiversiteit van de gemeente. En wat we moeten
•
en te
verbeteren.
Betrouwbaarheid & Gezondheid o o
•
doen om die te behouden
We onderhouden ons water- en rioleringssysteem zo efficiënt mogelijk. We weten de omvang van ons water- en rioleringssysteem en de kwaliteit
daarvan. o We maken ons water- en rioleringssysteem geschikt voor de toekomst. Duurzame infrastructuur & Duurzame realisatie
Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? Thema Leefbaarheid & Bewustwording • Naar verwachting zal uw gemeenteraad de 'Groene en gezonde maatlat' eind 2024 vaststellen. In 2025 zullen we de werking daarvan implementeren in de gemeentelijke organisatie. • We doen mee aan de netwerkorganisatie Ruimte voor de Vecht. Daar werken we met •
•
•
gebiedspartners integraal samen aan een klimaatbestendig Vechtdal. We hebben met succes externe middelen weten te organiseren van andere overheden financiële middelen gekregen: Impulsgelden , ZON-gelden , HORIZON-gelden en bijdragen van de provincie. Hiermee gaan we aan de slag. Communicatie is essentieel voor het halen van de programmadoelen. We willen inwoners en bedrijven enthousiast maken om zelf een bijdrage te leveren. In 2025 continueren we onze communicatie-campagne. De Groene bijdrageregeling die in 2024 is vastgesteld is daarbij een belangrijk hulpmiddel. In het buitengebied wordt hemelwater via de drukriolering afgevoerd. Dit is niet duurzaam. En hierdoor functioneert het systeem op een aantal locaties minder goed. In 2024 zijn we daarover in een aantal gebieden in gesprek gegaan met inwoners en bedrijven. Dit continueren we in 2025. Ook hierbij zullen we de Groene bijdrageregeling inzetten , en bieden we de inzet van groencoaches aan.