Jaarstukken incl. controleverklaring 2025 (Geanonimiseerd)
Tekst van het document
•
• •
•
agronetwerk , met bijeenkomsten en lerende netwerken zodat ervaringen van ondernemers bij een grotere groep agrariërs terecht komt die daar ook weer van kunnen profiteren in hun bedrijf ; het gericht subsidiëren van projecten die bijdragen aan de verdere verduurzaming van de landbouw of aan de doorontwikkeling van samenwerkende bedrijven , het structureel aanstellen van een agrocontactpersoon bij de Gemeente Hardenberg , het faciliteren van Platform Platteland waarin de agrarische sector en andere relevante belanghebbenden zoals het onderwijs breed zijn vertegenwoordigd ; stimuleren van initiatieven gericht op de omgeving en de samenleving waarbinnen de agrarische sector functioneert. een
24
In 2025 is gestart met de verdere uitwerking van de vastgestelde bouwstenen. Het agronetwerk is ondergebracht in het LTO-project binnen de Regio Deal Regio Zwolle en zal in 2026 van start gaan. De subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw Hardenberg wordt in januari 2026 voor het eerst opengesteld. Tevens start in 2026 de inzet van een agrocontactpersoon en het
Platform Platteland. Daarnaast zijn in 2025 concrete activiteiten uitgevoerd. Zo is een praktijknetwerk op het gebied van regeneratieve landbouw ondersteund en zijn kennisuitwisselingsbijeenkomsten voor agrarische ondernemers (het zogenoemde agrocarrousel) georganiseerd. Voor het versterken van de verbinding tussen landbouw en samenleving is bijgedragen aan activiteiten van Vechtdal Boert Bewust. Ook is in samenwerking met Plaatselijk Belang Radewijk gewerkt aan de uitwerking van een toekomstvisie en is een landbouwanalyse uitgevoerd. Verder is bijgedragen aan de inzet van de ervencoach en aan enkele LEADER-projecten.
1. 1. 1. 4 Woningbouw Wat willen we bereiken? We zijn een aantrekkelijke gemeente om te wonen , te werken en te ondernemen. We bouwen verder aan de woningvoorraad voor alle doel- en aandachtsgroepen via het programma Versnelling woningbouw. Daarmee zorgen we voor een meer divers en kwalitatief goed woningaanbod. Nieuwbouwwoningen staan in een gezonde leefomgeving die kwaliteit heeft in de lijn met de ontwikkeling van de Groene en Gezonde maatlat. Met veel groen , toegankelijke voorzieningen en een goede infrastructuur. De bouw van meer woningen brengt directe en indirecte werkgelegenheid met zich mee. Hiermee versterken we onze sociaaleconomische positie. In de komende jaren gaan we zorgen voor de bouw van 400 extra nieuwe woningen per jaar , waardoor onze woningvoorraad in min of meer dezelfde mate meegroeit. We bouwen voor alle doelgroepen en in het bijzonder voor starters/jongeren , zorgbehoevenden , senioren en jonge gezinnen. Ook zorgen we voor huisvesting voor nieuwe doelgroepen als arbeidsmigranten , statushouders , asielzoekers en ontheemden. In lijn met de woondeal-afspraken gaan we voor een verdeling 30% sociale huur , 40% betaalbaar huur/koop en 30% vrije sector. Doelgroepen en aantallen worden mede ingegeven door landelijke wet- en regelgeving en samenwerkingsafspraken tussen overheden. Met een harde planvoorraad (= onherroepelijke woonbestemming) van ruim 2.
000 woningen per 1 juli 2024 in de verschillende kernen kunnen de woningen ook daadwerkelijk worden gerealiseerd. Daarnaast is de ontwikkeling van nieuwe woongebieden in Dedemsvaart , Balkbrug , Schuinesloot en Gramsbergen hiervoor belangrijk. Op deze wijze kan in elk dorp invulling worden gegeven aan de autonome groei en woningtypologieën die aansluiten bij de huishoudensontwikkeling passend bij elk dorp. De vraag vanuit de markt , mede in relatie tot de bevolkingsopbouw , kan in de dorpen onderling verschillen. Van belang is dat we gemeente breed aansluiten bij de afspraken die zijn overeengekomen in de woondeal en vastgelegd zijn in de prestatieafspraken met de woningcorporatie Vechtdal Wonen Om tempo te houden in de woningbouwproductie investeren we in de onrendabele top van de WVG-gebieden en andere .
(her)ontwikkelingslocaties. We merken dat het bouwen van woningen steeds meer vraagt van de omgeving. Gezamenlijk (als gemeente , woningcorporatie , zorgpartijen , welzijnsorganisatie en bewoners) staan we voor deze opgave om wijken , buurten en dorpen leefbaar te maken en te houden. Om voor elke woningzoekende een THUIS te bieden in een leefbare en toekomstgerichte woonomgeving. 25
Waar we elkaar kunnen ontmoeten en waar indien nodig de ondersteuning en zorg van uit bewoners of organisaties kan worden geboden om lang zelfstandig te kunnen blijven wonen. Om deze en andere randvoorwaarden in te vullen , om in de jaren 2024 t/m 2027 gemiddeld 400 woningen per jaar te realiseren , is voor de jaren 2024 en 2025 reeds € 1 miljoen (2*€ 500. 000) in de begroting opgenomen. Aanvullend willen we daar € 650. 000 aan toevoegen voor de jaren 2026 en 2027. Op basis van een activiteitenplanning wordt het budget verdeeld over de jaren en opgenomen in de meerjarenbegroting. In december 2022 ondertekenden de rijksoverheid , provincie en gemeenten in West Overijssel de Woondeal. De Woondeal wordt vertaald in regionale afspraken. Onze ambities op het gebied van woningbouw zijn geborgd in deze deal. Voor ons zorgt de Woondeal voor meer regionale
samenwerking. De WVG-gebieden in Balkbrug en Dedemsvaart zijn sleutelprojecten in de Woondeal. Deze projecten moeten ook voldoen aan het concept van het ‘nieuwe wonen’. Daarbij voldoen wijken en woningen aan de behoeften en uitdagingen van de huidige en toekomstige tijd. De wijken zijn duurzaam , betaalbaar en toekomstbestendig. Nieuwe wetgeving en de veranderde woningmarkt vragen om een vernieuwd en gewijzigd integraal woon(zorg)beleid. Daarin hebben we aandacht voor de volgende zaken: • Maatwerk in het woningbouwprogramma per kern. •
Regionale samenhang.
•
Meer monitoring. Meer inzet van specifieke instrumenten om doelgroepen te ondersteunen bij het invullen van de woonvraag , ook naar betaalbare woningen die betaalbaar blijven. Huisvesting van diverse aandachtsgroepen , zoals statushouders , arbeidsmigranten , uitstroom intramuraal wonen.
•
•
• •
•
Specifieke huisvesting voor de groep ouderen en starters. Inzetten op armoedebeleid vanwege stijgende woonlasten. De woonlasten betaalbaar houden door inwoners te wijzen op regelingen om te verduurzamen en inwoners financieel te ondersteunen. Het terugdringen van de wachtlijsten van actief woningenzoekenden naar een sociale huurwoning.
De opgave en de rol van de gemeente wordt breder. Dit wordt mede veroorzaakt door nieuwe wetgeving zoals de Wet Goed verhuurderschap , de Wet Betaalbare huren , de Wet vaste huurcontracten en de op handen zijnde Wet versterking regie Volkshuisvesting. Waar nodig en passend bij de gemeente Hardenberg sluiten we met de beleidsvorming en uitvoering hierop aan.
Dat heeft ook zijn weerslag op de prestatieafspraken tussen de woningcorporatie , huurdersorganisaties en de gemeente. Inzet is voldoende aanbod van sociale huurwoningen voor de reguliere woningzoekende , maar ook voor aandachtsgroepen al dan niet in combinatie met een zorgvraag. Het vraagt ook integrale beleidsvorming rond wonen en daaraan gekoppelde andere beleidsterreinen , zowel binnen als buiten onze gemeentelijke organisatie. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • We stellen het integraal woon(zorg)beleid vast in de lijn met de toekomstige Wet versterking regie volkshuisvesting (implementatie verwacht per 1 januari 2026) en overige wetgeving die relatie heeft met dit beleidsterrein. Het beleid richt zich op
samenhang met andere beleidsterreinen zoals duurzaamheid , leefbaarheid/veiligheid , 26
•
• •
•
natuurinclusief , inclusieve woonwijken en dorpen passend bij de behoefte. We maken ook een uitvoeringsprogramma Na vaststelling door de raad implementeren wij de Groene en Gezonde maatlat en passen deze toe op gebiedsontwikkelingen dan wel aanpassing van het bestaand stedelijk gebied. We werken de herijkte Woondeal West Overijssel uit. We voeren het Versnellingsprogramma Woningbouw uit en zorgen voor de bouw van 400 woningen in 2025 en vullen de randvoorwaarden in om dit ook in 2026 en 2027 te doen ; We vernieuwen de prestatieafspraken met woningcorporatie Vechtdal Wonen en de huurdersorganisaties. Zo stemmen we het beleid van de gemeente en dat van Vechtdal Wonen voor de thema’s beschikbaarheid , betaalbaarheid en leefbaarheid op elkaar af. Op basis van de prestatieafspraken over 2025 komen er ca. 230 sociale huurwoningen bij. Dit aantal kan iets oplopen , afhankelijk van of het lukt de geplande woningen in 2024 op te leveren. Hierin zitten:
de modulaire woningen in Marslanden , • Ydenhoogte , Marslanden • Bruchterveld , • Goordijk , Gramsbergen • Clara Feyoena , Heemse • De Magnolia , Dedemsvaart • De Spinde , Hardenberg en • appartementen nabij het hertenkamp in Slagharen. Het serviceteam afstemming woningbouw wordt operationeel , dat een vergelijkbare invulling heeft als het bedrijfsserviceteam. Op deze wijze kunnen we integraler de woningbouwinitiatieven beoordelen. Deze aanpak zorgt voor een snellere en meer zorgvuldige afweging van de initiatieven. We zetten in op meer woningen voor senioren. Ook onderzoeken we hoe we senioren kunnen ondersteunen bij het doorstromen naar een meer geschikte woning. In de kleinere kernen zetten we in op de bouw van woningen voor starters en ouderen vanuit Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Dit gaan we onder ander doen in Lutten , Mariënberg en Bruchterveld. En ook in Bergentheim zetten we in op de bouw van •
•
•
•
•
•
woningen voor starters. Het in de 2e helft van 2024 gestarte traject rondom participatie , de procedure en besluitvorming rond de gebiedsprogramma's voor de WVG-locatie in Dedemsvaart en
Balkbrug worden nader uitgewerkt richting omgevingsplannen. We starten of gaan verder met de ruimtelijke procedures en uitgebreide vergunningenprocedures voor verschillende plannen. Zoals voor de woongebieden: De Kuilen III in Bruchterveld ’t Refter fase 2 in Sibculo Locatie Moerheim Kwekerij ; Garstlanden fase 3 ; Slagharen-Noord Clara Feyoena (Hardenberg) Bransveen fase 3 (Dedemsvaart)
27
•
We gaan starten met de bouw dan wel maken het (door)bouwen van woningen maximaal mogelijk in gebieden waar het bestemmingsplan al klaar en onherroepelijk is , zoals in: Marslanden II , fase 2 , deelgebied Ydenhoogte Marslanden II , fase 2 , deelgebied Havezate Es
Vechtzone De Spinde Zwarte Markt (Slagharen) Lutten De Wieken , fase 2 Mulo locatie (Hardenberg) Locatie Magnolia (Dedemsvaart) De Meerstal fase 2 (Kloosterhaar) Mollinksvaart Bergentheim We bereiden het bouwrijp maken Marslanden II , fase 2 , deelgebied Leehoogte voor We ontwikkelen alternatieve woonvormen. Hierbij doen we onderzoek naar geschikte locaties en voor welke doelgroepen deze alternatieve woonvormen geschikt zijn. We geven extra publiciteit aan de Startersregeling en de Verzilverlening. Dit doen met inzet van onze (social)mediakanalen. En we zorgen ervoor dat de inzet van deze instrumenten voldoende aansluiten bij de snelle ontwikkelingen op de woningmarkt. We onderzoeken op kansrijkheid landelijke financiële ondersteuning en regelingen , zoals het nationaal fonds betaalbare koopwoningen om koopwoningen voor starters mogelijk te maken , om woningbouw te versnellen. We volgen nauwlettend de ontwikkeling van nieuwe wet- en regelgeving en indien nodig zorgen we voor een tijdige implementatie in de organisatie. -
• •
•
•
•
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? • Op 8 juli heeft uw raad het Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten vastgesteld
invulling is gegeven aan het opstellen van integraal beleid voor de aandachtsgroep arbeidsmigrant , aan de hand van een aantal actielijnen zoals stimuleren registratie , voldoende huisvesting en de arbeidsmigrant centraal. Dit in lijn met voorgenomen wetgeving vanuit de Rijksoverheid. Het gaat dan om de Wet versterking regie volkshuisvesting. De verwachte inwerkingtreding is uitgesteld naar 1 juli 2026. Deze wetgeving verplicht ons als gemeente beleid te ontwikkelen voor meerdere aandachtsgroepen , waaronder de arbeidsmigrant. waarmee
•
Eind oktober hebben wij u schriftelijk geïnformeerd over de uitkomsten Onderzoek woningaanbod jongeren en starters. Dit onderzoek is een uitwerking van de opdracht die u op 15 januari 2025 aan ons heeft gegeven om met een plan te komen om buiten de bestaande woningbouwontwikkelingen tot meer jongerenwoningen te komen. Dit heeft geleid tot een Notitie woningaanbod jongeren waarin uitvoerig een weergave is gegeven van maatregelen en een selectie is gemaakt van de meest kansrijke voorkeursmaatregelen om toe te passen binnen de gemeente Hardenberg. De uitkomsten verwoord in deze Notitie worden integraal meegenomen in het Volkshuisvestingsprogramma. Daarnaast wordt direct uitvoering gegeven aan een deel van de meest kansrijke maatregelen. 28
•
In december hebben wij de Nota van Uitgangspunten Volkshuisvestingprogramma vastgesteld. Hierover zijn we met u dezelfde maand in gesprek gegaan over de
geformuleerde opgave. De in deze nota verwerkte uitgangspunten zien we als het visiedeel om richting te geven aan de uitvoering zowel fysiek als sociaal. Hierdoor kunnen we meer integraal vanuit meerdere beleidsterreinen kijken naar komende gebiedsontwikkeling. Het opstellen en uitvoeren van het Volkshuisvestingsprogramma is de volgende stap , welke wordt ingevuld na de geplande vaststelling van de nota in januari 2026. Het opstellen van een Volkshuisvestingprogramma is een verplicht instrument vanuit de hierboven genoemde Wet versterking regie volkshuisvesting waarmee we sturing willen geven aan de geformuleerde integrale woonopgave. •
Begin december zijn de prestatieafspraken tussen Vechtdal Wonen , de
huurdersorganisatie Vechtdal en de gemeente ondertekend. Het gaat om éénjarige afspraken over 2026. Zichtbaar is dat de afspraken , naast de reguliere afspraken over beschikbaarheid en betaalbaarheid , meer specifiek gaan over de woningbouwopgave voor de aandachtsgroepen. Verder is het gelukt de prestatieafspraken meer integraal vorm te geven , waardoor zichtbaar is dat de uitvoering van de afspraken bijdraagt aan de doelen binnen meerdere beleidsterreinen binnen de gemeente. •
Binnen de lopende gebiedsontwikkeling sturen we op woningbouwopgave welke aansluit bij de behoefte. In grote lijnen sluit dit ook aan op de opgave die is vastgelegd in de Woondeal West Overijssel. We vertalen deze specifiek naar de woonbehoefte in de verschillende kernen. Dit vullen we onder andere in met Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Drie projecten in Lutten , Marienberg en Bruchterveld zijn
planontwikkeling en bouwfase. In Kloosterhaar is een collectief in voorbereiding. In Bergentheim hebben we in overleg met de projectontwikkelaar het bestaande programma van een aantal woningen zo kunnen aanpassen dat deze financieel bereikbaar kwamen voor starters. Met de inzet van CPO verbreden we de diversiteit van de woningvoorraad. Betaalbare woningen die betaalbaar blijven. Naast de bouw van deze woningen creëren we ook gemeenschapszin. Binnen een aantal kaders zijn particulieren gezamenlijk opdrachtgever van hun eigen toekomstige woning , welke vanuit de gemeente wordt ondersteund met professionele begeleiding. Deze combinatie vertalen we naar meer woonprogramma binnen de verschillende kernen door ook woningbouw voor ouderen middenhuurwoningen bij het project Magnolia te realiseren. De (stedenbouwkundige) invulling van de woningbouwopgave is zodanig dat binnen deze collectieve woonvormen ook het elkaar ontmoeten en ondersteunen centraal staat. Hiermee sluiten we aan op uitgangspunten binnen de Nota van Uitgangspunten Volkshuisvestingprogramma en sluiten we aan bij de Groene en Gezonde Maatlat. gestart met
•
De invulling van het stimuleren van doorstroming van senioren naar meer passende woonvormen is uitgewerkt binnen de Nota van Uitgangspunten. Binnen het
Volkshuisvestingsprogramma gaan we dit verder uitwerken en vertalen naar specifieke invulling van aanpak en instrumenten. 29
•
In 2025 hebben wij met onze samenwerkingspartners 493 woningen gerealiseerd. In 2025 zijn 134 sociale huurwoningen gerealiseerd en opgeleverd (o. a. Magnolia in
Dedemsvaart , Marslanden II/deelgebied Ydenhoogte en modulaire woningen in Hardenberg , De Wieken fase2/Lutten en Mollinksvaart/Bergentheim). Aanvullend zijn 4 middenhuurwoningen binnen het project Magnolia in Dedemsvaart gerealiseerd door Vechtdal Wonen. Daarnaast kende ca. 90 sociale huurwoningen een vertraging met de startbouw als gevolg van onder meer bezwaren in het vergunningentraject en verleggen kabels & leidingen (o. a. Clara Feyoena , Spindeflat). Deze woningen zijn wel in 2025 gestart met de bouw , maar oplevering vindt in 2026 plaats. Goordijk in Gramsbergen is het enige project dat nog op besluitvorming wacht , alvorens tot bouw over te kunnen gaan. •
Het afgelopen jaar is gewerkt aan de gebiedsprogramma’s op de voormalige WVGlocaties in Dedemsvaart en Balkbrug. Zo is voor het Wvg gebied Balkbrug de wet
voorkeursrecht van de locatie afgehaald. Met twee eigenaren wordt de overeenkomst voorbereid voor aankoop van grond en zijn de onderzoeken opgestart ten behoeve van het gebiedsprogramma en het omgevingsplan. De direct omwonenden zijn geïnformeerd over de voorgenomen woningbouwplannen. De langere doorlooptijd van de aankoop van grond heeft vertraging opgeleverd bij het opstellen van het gebiedsprogramma. Voor het Wvg gebied Bransveen Dedemsvaart is met de zelfrealisator de hoofdlijnenovereenkomst voorbereid en is onderzocht in hoeverre sportvelden binnen of direct naast het Wvg gebied ingepast kunnen worden. De onderzoeken naar het inpassen van het sportpark heeft vertraging opgeleverd bij het opstellen van het
gebiedsprogramma. •
In 2025 hebben diverse plannen de RO-procedure doorlopen zijn onherroepelijk
geworden , zoals Moerheim Kwekerij en Clara Feyoena. Loopt de procedure voor Slagharen-Noord (Kraneplas) nog en staan de plannen ’t Refter fase 2 (Sibculo) , Garstlanden fase IV (Gramsbergen) en Bransveen fase 3 (Dedemsvaart) klaar om in procedure te gaan in het eerste kwartaal van 2026. •
We hebben de randvoorwaarden ingevuld voor de diverse projecten , zodat we ook in 2026 weer 400 nieuwbouwwoningen kunnen toevoegen aan onze woningvoorraad. Deze
aantallen zijn verspreid over verschillende projecten binnen onze gemeente , onder andere Zwarte Markt (Slagharen) , Mulo locatie (Hardenberg) , De Meerstal fase 2 (Kloosterhaar) , zorgwoningen Marsstraat 26-28 (De Krim) en Mollinksvaart (Bergentheim) •
Ook zijn de voorbereidingen voor het bouwrijpmaken van deelgebied Leehoogte in Marslanden II , fase 2 in een vergevorderd stadium , zodat in 2026 het bouwrijpmaken kan plaatsvinden en de realisatie van woningen in dit deelgebied in 2027 kan worden opgestart.
30
•
Naast het eerder genoemde project voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap in Bruchterveld zijn er binnen De Kuilen IV in 2025 zowel door de projectontwikkelaar als
door de gemeente kavels verkocht. Met het toevoegen van starterswoningen , rijwoningen (ook in de sociale huur) , tweekappers en vrijstaande woningen breidt Bruchterveld uit met een gedifferentieerd woningaanbod. •
Eind 2025 is een verhoging van de starterslening voorbereid. Deze wordt begin 2026 geëffectueerd.
1. 1. 1. 5 Mobiliteit Wat willen we bereiken? We zijn een leefbare , veilige en goed bereikbare gemeente. Voor inwoners , bezoekers en bedrijven. We vinden het belangrijk dat we ons op een duurzame , toekomstbestendige en veilige manier verplaatsen. Met de privé of deelauto , het openbaar vervoer , op de fiets of te voet. Duurzame en veilige mobiliteit draagt bij aan de kwaliteit van leven. En is belangrijk voor de leefbaarheid in onze kernen. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? • Ook in 2025 gaan we verder met de uitvoering van het Gemeentelijke verkeers- en vervoerplan (GVVP) , het Fietsplan en overige infraprojecten. We gaan o. a. aan de slag met de Bruchterweg en het vrijliggend fietspad langs de Slotweg in Bergentheim. In afstemming met het meerjaren onderhoudsprogramma Wegen werken we voort aan de Hardenbergerweg in Mariënberg , de Hoogeveenseweg in Schuinesloot en de J. C. Kellerlaan in Hardenberg. • We hebben een start gemaakt met de tunnel Haardijk en de snelfietsroute. Het realiseren
ongelijkvloerse oversteek voor fietsers en voetgangers en het verbeteren van de verkeersdoorstroom (van fietsers) op de Haardijk en bovenal de verkeersveiligheid. Aansluitend aan bovenstaande werkzaamheden zal er een reconstructie van de rotonde thv de Van Uterwyckallee plaatsvinden. Deze reconstructie is noodzakelijk in verband met de uitbreiding van Marslanden en de ontwikkeling van bedrijventerrein van een
•
•
Heemserpoort. Om de bereikbaarheid naar het centrum te verbeteren gaan we de Europaweg reconstrueren. In 2024 zijn we hiermee gestart. Binnen de totaal beschikbare en nog beschikbaar te stellen middelen (€ 15, miljoen) voeren we in 2025 en 2026 de deelprojecten gefaseerd uit en schuiven we in de tijd om het totale projectresultaat te
optimaliseren. •
We zetten in op educatie en gedragsverandering. Dit doen we in samenwerking met Veilig Verkeer Nederland. Met o. a. lespakketten en voorstellingen voor scholen , scootmobiel cursussen voor ouderen en een rijsimulator bij voorlichtingsdagen. Voorts willen we bij infrastructurele projecten zoeken naar de koppeling met een gedragsaanpak. In 2025 is dat onder andere het geval bij fietsen in het
voetgangersgebied. Ook willen we jaarlijks enkele schoolomgevingen veiliger inrichten , waarbij we uitgaan van een aanpak waarbij ook door de scholen zelf hier actief aandacht aan wordt besteed.
31
•
We willen (mede afhankelijk van de provincie) onderzoek doen naar de doorstroming op de N343 (rondom en binnen Hardenberg) en enkele kruispunten binnen Dedemsvaart. Ook maken we een doorkijk voor de uitvoering van projecten in 2026 e. v. We gaan verder met het plan om de (recreatieve) fietsverbindingen binnen Hardenberg en tussen de kernen te verbeteren. De gemeente Hardenberg hecht belang aan het veilig en comfortabel kunnen fietsen. Wij investeren daarom in goed onderhoud , het aanpakken van knelpunten en uitbreiding van voorzieningen voor het (recreatief) fietsen. In 2025 willen we starten met de uitvoering van het fietspad Groot Oever. De Prinses Amalia-brug dient een veilige en comfortabele verbinding te zijn voor fietsers en voetgangers naar en van het centrum. Hiervoor is groot onderhoud noodzakelijk. De staalconstructie van de brug wordt opnieuw geconserveerd en voorzien van een nieuw brugdek van composiet. Voor de komende decennia is de brug dan weer optimaal te .
•
•
•
•
•
•
•
•
gebruiken. In het kader van ‘vervoer voor iedereen’ werken we samen met de provincie Overijssel aan een sterk samenhangend (openbaar) vervoersnetwerk. In december 2025 willen we de lijnvoering in het noordelijke deel van de gemeente structureel verbeteren. Daarvoor dient onder andere een hub gerealiseerd te worden in Slagharen en in Dedemsvaart e. o. dienen enkele nieuwe bushaltes (met hub-functionaliteiten) alsmede bestaande haltes aangepast te worden. De Provincie kan 75% van de kosten hiervan voor haar rekening nemen. Het college stelt dan ook voor om het resterende bedrag via een begrotingswijziging beschikbaar te stellen. We blijven ons inzetten voor de Nedersaksenlijn. We stellen ambtelijke capaciteit beschikbaar om bij te dragen aan het MIRT-onderzoek welke door het Rijk wordt uitevoerd. Ook in het lobbytraject is ambtelijke en bestuurlijke inzet noodzakelijk. Het budget voor 2025 e. v. zit binnen de middelen die voor de gebiedsontwikkeling stationsgebied worden gereserveerd. We plaatsen proactief laadpalen voor elektrische auto’s. Dat doen we op basis van de eerder vastgestelde uitgangspunten over het kunnen opladen van elektrische auto's. Ook geven we verder vorm aan het beleid rondom snelladen en het laden voor de logistieke sector , rekening houdend met de problematiek van net-congestie.
Afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie van het parkeerbeleid in 2024 , gaan we in 2025 e. v. de gewenste optimalisaties voorbereiden en uitvoeren. De provincie gaat in 2025 groot onderhoud plegen aan de N377. Wij gaan in overleg met de provincie om te bezien welke verbetermaatregelen we in Slagharen , Balkbrug en De Krim kunnen treffen om de barrièrewerking van de N377 te verminderen en de verkeersveiligheid en leefbaarheid in de betreffende kernen te vergroten. Samen met onze regio-partners en het Rijk werken we aan de plannen voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op de N36. Omdat met het beschikbare budget slechts de helft van de N36 kan worden voorzien van rijbaanscheiding en het Rijk geen rekening lijkt te houden met aansluitingen en oversteken , zetten we ook in op een uitbreiding van het budget.
32
Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)? • In het programma Veilig op Weg (GVVP en Fietsplan) hebben we in 2025 diverse projecten voorbereid en uitgevoerd. De Sportlaan in Dedemsvaart is in het voorjaar opgeleverd. Na de zomer van 2025 zijn we gestart met de herinrichting van de Oostermaat en De Esch in Gramsbergen. Naar verwachting ronden we dit in het voorjaar 2026 af. Daarnaast is gestart met de reconstructie van de Hardenbergerweg bij
Mariënberg en met de realisatie van het eerste deel van het fietspad Slotweg– Schapenweg bij Bergentheim. Beide projecten lopen door in 2026. In 2025 is ook begonnen met de uitvoering van het project Fietsroute Slagharen–Hardenberg , dat eveneens in 2026 wordt voortgezet. •
We hebben intensieve participatietrajecten doorlopen voor de herinrichting van de Tottenhamstraat , Dedemsvaart – Lutten en de Dorpsstraat in Kloosterhaar. En met een
klankbordgroep hebben we gekeken naar de grootste verkeersveiligheidsknelpunten in Dedemsvaart. De resultaten van deze bijeenkomsten wordt mede gebruikt als basis voor de uitwerking en uitvoering van deze kruispunten binnen het programma Veilig op Weg de komende jaren. •
De reconstructie Europaweg is onderdeel van de Centrumstructuur Hardenberg. De herinrichting van de Bruchterweg (Europaweg – Burg. Schuitestraat) wordt verder
voorbereid en aanbesteed. Klaar voor de realisatiefase vanaf januari 2026. •
Binnen het project Fietsroute Heemse werd de fietstunnel onder de Haardijk aangelegd. Een grote stap voor het project en een grote stap voor de verkeersveiligheid en
doorstroming op fietsroute én de Haardijk. De nieuwe fietsroute over de Hessenweg en Brink kreeg in 2025 steeds meer vorm met een klimaatrobuuste en fietsveilige inrichting. Het laatste gedeelte van de Brink werd verder voorbereid , om in 2026 te realiseren. Daarnaast zijn ook de verkeerslichten op de Haardijk voorzien van slimme software. Daarmee gaan de verkeerslichten met elkaar communiceren , zodat de doorstroming op de Haardijk wordt verbeterd. De implementatie daarvan liet te wensen over , en is daarom tijdelijk teruggedraaid. We werken met de leverancier hier aan verder in 2026 , voor uiteindelijk een succesvolle implementatie. •
Het nieuwe uitvoeringsprogramma Veilig op Weg 2026-2028 is opgesteld en vastgesteld door het college. Met dit uitvoeringsprogramma en dankzij de doorlopende financiering
hebben we weer optimaal subsidies kunnen aanvragen bij het Ministerie van I&W (SPV-subsidie) en de provincie Overijssel (UVP). van
•
het GVVP
en Fietsplan
Bij twee basisscholen hebben we de schoolomgeving opnieuw ingericht , om de verkeersveiligheid te bevorderen. Dat zijn De Langewieke in Dedemsvaart en KC De Koningsberger in Bergentheim. Verder hebben we diverse activiteiten georganiseerd vanuit het verkeerseducatieprogramma , zoals het verkeersexamen , Dode Hoeklessen en
diverse theatervoorstellingen en workshops op de middelbare scholen.
33
•
De verbetering van de verkeersveiligheid van de Europaweg hebben we in 2025 verder voorbereid. De uitvoering zal opgepakt worden in 2026 , in samenhang met de reconstructie van de Pr. Bernhardbrug in 2027.
•
We hebben intensief samengewerkt met de provincie Overijssel om tegelijkertijd met de groot onderhoudswerkzaamheden aan de N377 in Slagharen en de Krim
verkeersveiligheids- en leefbaarheidsmaatregelen te treffen. Daarnaast willen we een mobiliteitshub toevoegen. Hiervoor vindt momenteel het benodigde onderzoek plaats en intensieve afstemming met de provincie. •
In Dedemsvaart hebben we verschillende maatregelen getroffen om de eerste fase van de herstructurering van de lijnvoering te faciliteren. De meeste buslijnen zijn binnen de
kern Dedemsvaart eind december aangepast. •
Voor de HUB's Mariënberg en Hardenberg is subsidie verkregen vanuit de provincie Overijssel om de bestaande stations op te waarderen naar hubs. Het voorplein van station Gramsbergen is gelijktijdig met de werkzaamheden aan de Oostermaat aangepakt en verbeterd. Voor station Mariënberg is een plan ontwikkeld om het aantal
parkeerplaatsen uit te breiden. Voor het bestaande station Hardenberg hebben we een pakket met quick wins samengesteld. De voorbereiding voor de uitbreiding van de fietsenstalling is in een vergevorderd stadium. •
In 2025 is een onderzoek gedaan naar mogelijk vervoerssystemen die de integratie tussen openbaar vervoer en doelgroepenvervoer bevordert. U bent als raad hierover
geïnformeerd met de raadsbrief ‘Vervoer voor Iedereen , verstuurd op 4 november 2025. •
De evaluatie van het betaald parkeren is in 2025 afgerond. Aansluitend is een start
gemaakt met de voorbereiding van de verschillende aanbevelingen die hierin staan opgenomen. •
In 2025 hebben we verder uitvoering gegeven aan de eerder door het college vastgestelde laadstrategie. In 2025 lag de focus op de plaatsing van laadpalen bij nieuwbouwwijken. Tevens zijn er voorbereidingen getroffen om extra laadpalen te
plaatsen. •
Voor de N36 zijn gesprekken gevoerd met de wegbeheerder Rijkswaterstaat , provincie
Overijssel en de aanliggende gemeente om te komen tot een integraal plan voor de structurele verbetering van de verkeersveiligheid op de gehele route met als gevolg dat in de Voorjaarsnota 2025 hiervoor €115 miljoen extra beschikbaar is gesteld door het Ministerie. Hiervoor zijn in 2025 verschillende varianten uitgewerkt en doorgerekend. De
verbeteringen behelzen o. a. het aanbrengen van een fysieke rijbaanscheiding op delen van het tracé. Daarbij hebben wij ons ingezet voor veilige oversteken (ongelijkvloers) bij de Landsweg en Tachtig Bunderweg. De extra middelen maken het mogelijk om deze ongelijkvloerse kruisingen verder te concretiseren en als reëel onderdeel van de 34
voorkeursvariant uit te werken , waarbij het college in februari 2025 de Minister per brief nogmaals heeft gewezen op de urgentie van de verkeersveiligheid bij deze oversteken. Verder zijn in 2025 kortetermijnmaatregelen getroffen , waaronder de inzet van een focusflitser en extra politiehandhaving. •
Wij hebben ons ingezet om in de regiodeal Zwolle in het programma Ruimte voor de Vecht het project bereikbaarheid kleine kernen/deelmobiliteit een belangrijke plek te geven.
•
Voor de uitvoering hiervan hebben we de eerste verkenningen uitgevoerd.
De voortgang van de Amaliabrug vindt u terug in de paragraaf Onderhoud
kapitaalgoederen.
35
1. 1. 1. 6 Wat heeft het gekost? Ruimtelijk Hardenberg Bedragen x €1. 000
-
-
-
-
B 2025
Bnw 2025
R 2025
Saldo
Lasten 2. 1
Verkeer
en vervoer
-10. 829
-10. 128
-9. 413
715
Baten
2. 1
Verkeer
en vervoer
441
495
662
167
Lasten 2. 2
Parkeren
-1. 643
-1. 702
-1. 435
268
Baten
Parkeren
0
0
20
20
2. 2
Lasten 2. 3
Recreatieve havens
-89
-90
-109
-19
Baten
Recreatieve havens
14
14
18
4
Lasten 2. 4
Economische havens en waterwegen
-33
-93
-96
-3
Baten
Economische havens en waterwegen
0
4
3
0
2. 3 2. 4
Lasten 2. 5
Openbaar vervoer
-84
-108
-87
22
Baten
2. 5
Openbaar vervoer
0
0
0
0
Lasten 5. 7
Openbaar groen
en
(openlucht) recreatie
-6. 316
-7. 203
-6. 467
736
Baten
5. 7
Openbaar groen
en
(openlucht) recreatie
921
750
979
229
Lasten 7. 5
Begraafplaatsen
en
crematoria
-473
-583
-558
25
Baten
Begraafplaatsen
en
crematoria
497
517
499
-18
7. 5
Lasten 8. 1
Ruimte en leefomgeving
-1. 932
-2. 630
-2. 624
6
Baten
Ruimte en leefomgeving
234
749
972
223
8. 1
Lasten 8. 2
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
-13. 651
-1. 322
1. 405
2. 727
Baten
Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein)
12. 469
2. 456
384
-2. 072
Lasten 8. 3
Wonen
en
bouwen
-3. 305
-4. 880
-3. 597
1. 283
Baten
Wonen
en
bouwen
2. 149
2. 423
4. 698
2. 276
-21. 631
-21. 333
-14. 745
6. 588
Toevoeging aan reserves
0
0
0
0
Onttrekking aan reserves
0
0
0
0
Mutatie aan reserves
0
0
0
0
-21. 631
-21. 333
-14. 745
6. 588
Toevoeging aan rekeningresultaat
0
0
0
0
Onttrekking aan rekeningresultaat
0
0
0
0
Saldo mutatie aan rekeningresultaat
0
0
0
0
-21. 631
-21. 333
-14. 745
6. 588
8. 2 8. 3
Saldo van baten en lasten
Saldo voor reservemutaties
Saldo na resultaatbestemming Voorstellen voor budgetoverheveling
-3. 809
Benieuwd naar de specificatie van de budgetoverhevelingen? Klik hier. 1. 1. 1. 7 Toelichting op saldo begroting
en
rekening
In paragraaf 1. 1. 1. 6 zijn de baten en lasten op programmaniveau opgenomen. Het programma Ruimtelijk Hardenberg omvat vijf thema’s: centrumontwikkeling , stationsomgeving , landbouw & platteland , woningbouw en mobiliteit. Binnen dit programma is zowel sprake van baten als lasten. Op totaalniveau is er een negatief saldo begroot van € 213, miljoen. In 2025 is er een negatief saldo van baten en lasten gerealiseerd van € 147, miljoen. Dit is een verschil van afgerond € 66, miljoen. In dit bedrag zijn de resultaatbestemmingen , respectievelijk € 42, 36
miljoen inbegrepen. De bijzonderheden en grote afwijkingen worden hieronder kort toegelicht. De volledige toelichting van baten en lasten per taakveld kunt u vinden in hoofdstuk 2. 1. 1 in de jaarrekening. Verkeer , vervoer en parkeren De totale gerealiseerde lasten afgerond € 108, miljoen en de baten afgerond € 07, miljoen. In de herziene begroting was rekening gehouden met € 118, miljoen aan lasten en € 05, miljoen aan baten. Dit betekent dat de lasten € 1 miljoen lager uitvallen dan begroot en de baten € 02, miljoen hoger dan begroot. De lagere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door lagere kapitaallasten , doordat enkele investeringen niet of nog niet volledig tot uitvoering zijn gebracht. Zo zijn bijvoorbeeld de werkzaamheden voor het verbeteren van de parkeersituatie in het centrum van Hardenberg nog niet afgerond. Daarnaast vallen de onderhoudskosten voor parkeergarages lager uit dan geraamd. Ook is het onderhoud aan de Prins Willem-Alexanderbrug uitgesteld tot 2026. Hierdoor zijn in 2025 minder lasten gerealiseerd. Voorgesteld wordt om het hiervoor beschikbare budget over te hevelen naar 2026. Aan de batenkant wordt het positieve verschil vooral verklaard door hogere legesinkomsten als gevolg van een toename van aanvragen in verband met net verzwaring.
Daarnaast heeft de gemeente Hardenberg , door een toename van activiteiten , in grotere mate een beroep kunnen doen op provinciale programmasubsidie. Dit heeft geleid tot aanvullende baten. Recreatieve havens , economische waterwegen en openbaar vervoer Geen sprake van majeure financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.
Openbaar groen en (openlucht) recreatie De totale gerealiseerde lasten afgerond € 65, miljoen en de baten afgerond € 1 miljoen. In de herziene begroting was rekening gehouden met € 72, miljoen aan lasten en € 08, miljoen aan baten. Dit betekent dat de lasten € 07, miljoen lager uitvallen dan begroot en de baten € 02, miljoen hoger dan begroot. Het grootste deel van het positieve resultaat wordt verklaard door lagere kapitaallasten , doordat enkele investeringen (nog) niet zijn gerealiseerd. Daarnaast is sprake van voordelen binnen de onderdelen Snippergroen , Plaagbestrijding en Speeltuinen (BOSS). Voor de voordelen die zijn ontstaan bij de Biodiversiteitsmonitor en de Groene en Gezonde Maatlat wordt voorgesteld de beschikbare middelen over te hevelen naar 2026 , zodat deze alsnog in lijn met de doelstelling kunnen worden ingezet.
Verder zijn in 2025 hogere baten ontvangen dan begroot. Tegenover het merendeel van deze hogere baten staan ook hogere lasten. Dit betreft onder andere de ontvangen subsidie voor medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt en de ontvangen bijdragen voor aanlegwerkzaamheden in Park Oostermaatsteeg. Tot slot is , als gevolg van de verkoop van meerdere percelen , een aanvullend voordeel gerealiseerd binnen het onderdeel Snippergroen. Begraafplaatsen en crematoria Geen sprake van majeure financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting.
37
Ruimte en leefomgeving en grondexploitatie De totale gerealiseerde lasten afgerond € 26, miljoen en de baten afgerond € 1 miljoen. In de herziene begroting was rekening gehouden met € 26, miljoen aan lasten en € 07, miljoen aan baten. Dit betekent dat de baten € 02, miljoen hoger dan begroot. De belangrijkste verklaring voor de afwijkingen aan zowel de baten- als de lastenkant ligt in de grondexploitatie. Op de grondexploitatie (woningbouw) is een voordeel gerealiseerd van in totaal € 1. 425. 000. Dit voordeel bestaat voornamelijk uit een tussentijdse winstneming van afgerond € 11, miljoen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. In 2025 zijn op diverse budgetten lagere lasten gerealiseerd dan begroot. Voorgesteld wordt deze middelen over te hevelen naar 2026 , voor het Stationsgebied
Hardenberg , de Kastanjehof en de Beëindigingsregeling. Wonen en Bouwen De totale gerealiseerde lasten afgerond € 36, miljoen en de baten afgerond € 47, miljoen. In de herziene begroting was rekening gehouden met € 49, miljoen aan lasten en € 24, miljoen aan baten. Dit betekent dat de lasten € 13, miljoen lager uitvallen dan begroot en de baten 23,
miljoen hoger dan begroot. In 2025 is sprake van een incidenteel voordeel op de bouwleges van € 361. 000. Dit voordeel is ontstaan doordat onvoorzien meer aanvragen voor grote bouwprojecten (appartementengebouwen) zijn ingediend. Per 1 januari 2026 worden de technische bouweisen voor appartementen aangescherpt. Om die reden hebben diverse ontwikkelaars ervoor gekozen hun aanvragen voor een omgevingsvergunning vóór 31 december 2025 in te dienen. Dit heeft in 2025 geleid tot hogere legesopbrengsten dan geraamd. Vanuit het Rijk is een SiSa-regeling beschikbaar ter stimulering van woningbouwprojecten. Met de Realisatiestimulans wordt de bouw van betaalbare woningen bevorderd , waarbij de bijdrage is gekoppeld aan de start van de bouw om versnelling te stimuleren. De bijdrage bedraagt € 7. 000 per woning waarvan de bouw in 2025 is gestart. Omdat de uitkering wordt gebaseerd op het aantal woningen met start bouw in 2025 , zijn de te verwachten middelen verwerkt in het resultaat over 2025. Dit resulteert in 2025 in een positief effect van afgerond € 25, miljoen. De middelen worden in 2026 ontvangen en dienen specifiek voor dit doel te worden ingezet. Daarom wordt voorgesteld het resultaat 2025 hiervoor te bestemmen en de middelen op te nemen in een nog op te richten
bestemmingsreserve. Resultaatbestemming 2025 Een aantal voor 2025 begrote opgaven is niet of niet volledig tot uitvoering gekomen. Daarom wordt voorgesteld de bijbehorende budgetten via resultaatbestemming over te hevelen naar 2026. Hierdoor zijn in 2025 minder lasten gerealiseerd dan begroot. Het betreft onder meer middelen voor stimulering van woningbouw (€ 04, miljoen) , de Realisatiestimulans woningbouw (€ 25, miljoen) , vervolgonderzoek naar theater De Voorveghter (€ 01, miljoen) en de uitwerking van de ontwikkelvisie Kastanjehof (€ 01, miljoen). Daarnaast zijn via de Decembercirculaire middelen ontvangen voor de uitvoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting (€ 02, miljoen). Aangezien deze wet naar verwachting per 1 juli 2026 in werking treedt en het Volkshuisvestingsprogramma in 2026 wordt opgesteld , wordt voorgesteld ook
deze middelen over te hevelen.
38
Tot slot is de centrumvisie Hardenberg , na een zorgvuldig participatietraject , vastgesteld op 3 februari 2026. Hierdoor kon het bijbehorende actieplan in 2025 nog niet worden uitgevoerd. Voorgesteld wordt om hiervoor € 91. 000 over te hevelen naar 2026. De totaal voorgestelde budgetoverheveling voor het programma Ruimtelijk Hardenberg bedraagt afgerond € 42, miljoen. Nadere detailinformatie hierover is opgenomen hoofdstuk 2. 1. 1 in de jaarrekening.
1. 1. 1. 8 Verplichte indicatoren
Verplichte indicatoren 2022 t/m 2025 Omschrijving Indicator
Eenheid
Realisatie
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1. 000 woningen
2022
157
2023
92
2024
10. 8
2025
nog
2022
756
2023
756
2024
759
2025
759
Eventuele toelichting:
Nieuw gebouwde woningen.
Demografische druk
%
Eventuele toelichting:
,
,
niet bekend
,
,
,
,
Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar.
39
1. 1. 2 Programma 2. Economisch en recreatief Hardenberg 1. 1. 2. 1 Economie Wat willen we bereiken?
Economische agenda Onze economische koers is gericht op het versterken van de economische structuur. Op basis van deze koers hebben we een uitvoeringsagenda voor de periode 2023-2026 gemaakt. Daarin hebben we aandacht voor de onderwerpen circulaire economie , digitalisering en human capital. Ondertussen houden wij de basis op orde. Er zijn raakvlakken met veel andere beleidsterreinen. Dat is logisch. Want economie is voor veel onderwerpen een drijvende kracht. Zo is er een sterke relatie met circulariteit , landbouw & platteland , centrumontwikkeling , mobiliteit en werkgelegenheid vanuit het maatschappelijk domein. Deze onderwerpen komen in andere hoofdstukken terug. Daar beschrijven we ook projecten die uit onze economische agenda volgen. In dit hoofdstuk richten we ons op zaken die niet op een andere plek in deze begroting staan. 2025 is het laatste jaar waarin de economische koers gefinancierd wordt vanuit incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld in 2021. In de perspectiefnota 2025 is aangegeven dat wij graag willen doorgaan met de economische koers en is hiervoor een programmabudget van 400. 000 euro incidenteel opgenomen voor een periode van vier jaar. In de perspectiefnota van 2026 zal nader uitgewerkt zijn hoe deze in de economische koers besteed worden.
In 2025 richt onze economische agenda zich op vijf grote thema's: vrijetijdseconomie , bedrijventerreinenstrategie , ondernemersdienstverlening , human capital en regionale samenwerking. Vrijetijdseconomie In onze economische koers is vrijetijdseconomie 1 van onze topsectoren. De vrijetijdseconomie is hét visitekaartje van de gemeente Hardenberg. Het zorgt voor een economische impuls. En het vergroot de brede welvaart. Het draagt ook bij aan het woon- en vestigingsklimaat , ons imago , leefbaarheid en voorzieningen. We willen de vrijetijdseconomie versterken. Maatschappelijke veranderingen , digitalisering en circulariteit hebben veel invloed op de vrijetijdseconomie. Dat vraagt om samenwerking. Om onze ambities als recreatiegemeente waar te maken , zetten we in op waardeketens in de vrijetijdseconomie. Ketens die uitblinken in het eigen segment en die het hele jaar rond een duurzame en recreatieve beleving bieden. Belangrijke randvoorwaarden zijn innovatie , kwaliteitsverbetering , (gekwalificeerd) personeel , een excellente klantreis en branding. Op basis van de uitkomst van het traject herijking beleid vrijetijdseconomie (strategiebrief) zullen voor 2025 en verder nadere accenten worden bepaald. Bedrijventerreinenstrategie We ontwikkelen en beheren bedrijventerreinen volgens onze bedrijventerreinenstrategie. Deze strategie bestaat uit meerdere onderdelen en doelen. -
-
We werken door aan het ontwikkelen van harde planvoorraad van uitgeefbare kavels om vraag en aanbod (kwantitatief en kwalitatief) van werklocaties op bedrijventerreinen in evenwicht te houden. Zo geven we onze bedrijven ruimte om te groeien. We voeren een selectief uitgiftebeleid uit dat zich richt op het doorgroeien van ons MKB (Midden- en kleinbedrijf). Dat doen we met name in de stuwende sectoren van de economie (ons 'Economisch DNA') en we richten ons daarbij waar mogelijk op reeds in Hardenberg gevestigde ondernemingen. Zo versterken we het economisch ecosysteem. 40
-
We stimuleren en ondersteunen ondernemers bij het zoeken naar oplossingen voor de energieschaarste en netcongestie op bedrijventerreinen. Zo kunnen de bedrijven verder met
ondernemen
en
verduurzamen.
Ontwikkeling bedrijventerreinen De economie in Hardenberg groeit. Daarom zorgen we de komende jaren voor nieuwe werklocaties op bedrijventerreinen voor ons bedrijfsleven. Dit maken we mogelijk door nieuwe locaties te selecteren en waar nodig aan te kopen. We doorlopen ruimtelijke procedures. En we maken nieuwe locaties bouw- en woonrijp. Zo voegen we ruim 55 hectare aan nieuwe terreinen met een goede omgevingskwaliteit toe aan de harde planvoorraad. We willen de kavels op die terreinen in de periode 2024-2029 uitgeven. Zo brengen we vraag en aanbod in evenwicht. Het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen biedt bedrijven de mogelijkheid uit te breiden. Of zich nieuw te vestigen. Dat zorgt voor werkgelegenheid voor onze inwoners. Er moet daarbij worden opgemerkt dat we te maken hebben met vertraging in de kaveluitgifte die het gevolg zijn van energieschaarste en congestie op het elektriciteitsnet. We ondersteunen bedrijven en terreinorganisaties bij het vinden van oplossingen voor deze problematiek en onderhouden intensief contact met bedrijfsleven en de energiebedrijven. Ook de vitaliteit van bestaande bedrijventerreinen vraagt aandacht. We willen de ruimtelijke kwaliteit en het efficiënt ruimtegebruik van de bestaande bedrijventerreinen behouden en waar mogelijk verder verbeteren. Dat verbetert ook de kwaliteit van de omgeving.
En we verminderen waar mogelijk de milieudruk en de eventuele overlast van de bedrijventerreinen op de omgeving. Ondernemersdienstverlening Een goede en heldere ondernemersdienstverlening is belangrijk voor het ondernemersklimaat. En voor de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor ondernemers om zich hier te vestigen. We willen bedrijven helpen hun groeiambities waar te maken. Ook willen we dat het aantal mensen dat in onze gemeente woont en werkt in balans is. Human Capital We pakken de actuele uitdagingen op de arbeidsmarkt aan zodat alles in de gemeente door kan gaan. Dat doen we samen met werknemers , werkgevers en het onderwijs. Zo staan we sterk en zijn we voorbereid op de toekomst. Een toekomst waarin alle inwoners passend werk hebben zich kunnen ontwikkelen. En waarin werkgevers de juiste medewerkers hebben.
Regionale samenwerking We werken samen in de Regio Zwolle en in de Regio Zuid- en Oost- Drenthe. We werken samen aan opgaven en kansen die de draagkracht van individuele gemeenten overstijgen. We doen dat samen met andere overheden zoals het rijk , provincies , regio’s en gemeenten , maar ook met kennisinstituten , maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. We willen in beide regio’s bereiken dat de kwaliteit van leven , wonen en werken van inwoners en ondernemers (ofwel de ‘Brede Welvaart’) waar mogelijk verder wordt versterkt. Elke regio is uniek en heeft eigen opgaven en kansen: In de Regio Zuid- en Oost-Drenthe willen we bereiken dat de generatie die nu opgroeit , over 30 jaar dezelfde kansen heeft als leeftijdsgenoten in de rest van Nederland. Dat zien we terug in een stijgend gemiddeld inkomen en minder kinderen die in armoede opgroeien. Maar ook in meer werkgelegenheid die past bij de beroepsbevolking en meer en hoger gekwalificeerd personeel.
41
In de Regio Zwolle willen we de ambitie van ‘klimaat-adaptieve groeiregio waarmaken. Er ligt een gezamenlijke groeiambitie als groeiende regio. Maar liefst 50. 000 woningen en 20. 000 arbeidsplaatsen erbij uiterlijk in 2040. Die ambitie brengt opgaven en kansen met zich mee. De Regio Zwolle ligt in een deltagebied tussen het IJsselmeer en de Duitse grens. We moeten zuinig omgaan met de beschikbare ruimte en inspelen op de voorziene klimaatverandering. We willen bereiken dat inwoners en ondernemers in Regio Zwolle wonen , werken en leven in vitale kernen en gezonde buurten. Dat voorzieningen bereikbaar zijn en blijven. En dat ondernemers innoveren en de noodzakelijke transities waar maken , als het gaat om energie , digitalisering en
circulariteit. Wat wilden we gaan doen in 2025 (het plan)? We voeren onze economische agenda uit.
Vrijetijdseconomie • We stellen de herijking van het beleid vrijetijdseconomie Hardenberg vast aan de hand van een strategiebrief. Samen met de sector wordt de uitvoeringsagenda vormgegeven. Waar zit gezamenlijke energie en urgentie. • We voeren het Actieplan Seizoenversterking 2023-2025 uit. In dat actieplan staan voor 2025 onder andere de volgende activiteiten: Creatieve seizoenscampagne rond het thema vitaliteit Aanjagen aanbodontwikkeling Organisatie van kennis-/netwerkbijeenkomsten • Samen met betrokkenen stellen we op basis van de gekozen combinatie van scenario 1 ‘recreatie met focus op natuureducatie en ruimte voor planten en dieren’ & 2 ‘recreatie met focus op maatschappelijke activiteiten overdag’ een concreet ontwikkelplan op voor de Kotermeerstal en geven we uitvoering hieraan. In de tussentijd pakken we quick wins actief op. • We faciliteren de vakschool 100% Gastvrij als een van de hubs vanuit onze economische agenda. • Binnen de regio Vechtdal herijken we de meerjarige programma-aanpak van de ‘Vechtdal Visie’. We verfijnen de vier programmalijnen: Beleefbaar Landschap , Verbindende Vecht , Ondernemerschap & Gastheerschap , Zorgzaam & Gezond.
• We zetten in op recreatieve ontsluiting bij gebiedsontwikkelingen (bijvoorbeeld Engbertsdijkvenen) , verbeteren van de recreatieve mogelijkheden op en langs de Vecht/Reest en optimalisatie van het recreatieve netwerk & voorzieningen. Bedrijventerreinenstrategie •
We sturen en monitoren vraag en aanbod van bedrijfskavels en de voortgang van de capaciteitsontwikkeling. Wij maken daarbij gebruik van de in 2024 ontwikkelde monitor.
•
Met het ontwikkelde uitgiftebeleid sturen we op de ontwikkeling van een vitale en weerbare economie. De beschikbaarheid van passende bedrijfskavels vormt daarbij een belangrijk instrument. Met de opgedane ervaringen maken we bedrijfslocaties
beschikbaar voor bedrijven die de economische structuur en de brede welvaart van Hardenberg versterken en die passen bij ons 'Economisch DNA'. •
Bedrijven in de maakindustrie , bouwnijverheid en transport vragen veel ruimte. Samen met het Rijk , provincie en regio gaan we na of en hoe we de vestiging van de grote
42
ruimtevragers in Hardenberg (blijvend) kunnen faciliteren. Daarbij hebben we aandacht •
ruimtelijke kwaliteit , mobiliteit en leefbaarheid. We ontwikkelen en implementeren het uitgiftebeleid. We werken aan een verbeterd verkoopproces met passend juridisch instrumentarium.
•
We ondersteunen relevante onderdelen van het programma energie. Dat doen we met
voor
onderzoek naar de energiebehoefte op bedrijventerreinen en het maken van een energieprofiel. Ook ontwikkelen we energiehubs. Verder onderzoeken we de mogelijkheden voor lokale opwek en opslag op bedrijventerreinen. Dit willen we ook mogelijk maken. een
•
We gaan intensiever communiceren en afstemmen met het bedrijfsleven en nutsbedrijven over de beschikbaarheid van energie en water. En over onze inzet voor
toekomstbestendige bedrijventerreinen. Ontwikkeling bedrijventerreinen •
In 2025 ronden we de planvoorbereiding af voor 33- 43 hectare nieuw bedrijventerrein. Het betreft bestemmingsplannen voor de volgende gebieden: -
Heemserpoort fase 1: 71, hectare (regulier) , woon-werk kavels
-
Start Heemserpoort fase 2: 93, hectare (regulier)
-
De Boschkamp: 51, hectare (regulier) , woon-werk kavels tot circa 2. 500 m2 (onder
voorbehoud) -
•
•
•
•
Rollepaal Oost uitbreiding: 21 hectare , zware milieucategorie , kavels tot 3 hectare en hoger
Met de aan bedrijventerreinen gelabelde middelen uit de Kansen en investeringsagenda werken we aan het oplossen van (de consequenties van) de energiecongestie en de
kwalitatieve ontwikkeling gericht op water , klimaat en biodiversiteit onder andere door toepassing van de Groene en gezonde maatlat. Ook geven we bijzondere aandacht aan de lokale verkeersontsluiting van nieuw te ontwikkelen terreinen. We selecteren een of meerdere locaties voor nieuwe bedrijventerreinen (in totaal 20-40 hectare) die we in de periode vanaf 2030 kunnen uitgeven. Op concrete vragen van bedrijfsleven onderzoeken we de haalbaarheid van beperkte uitbreiding van bedrijventerreinen in de kleinere kernen. In samenwerking met de bedrijven en het parkmanagement en waar mogelijk gebruik makend van de middelen uit de regiodeal Zwolle maken we plannen voor het versterken van de toekomstbestendigheid van 2 tot 3 bedrijventerreinen en starten met de uitvoering daarvan .
•
We richten een vitaliteitsfonds in voor cofinanciering van maatregelen voor een
verbeterde ruimtelijke kwaliteit en een efficiënt ruimtegebruik. Ondernemersdienstverlening • Eind 2024 is de nieuwe agenda voor ondernemersdienstverlening gepresenteerd en vastgesteld. In 2025 geven we uitvoering aan deze agenda. Eind 2025 zullen we de eerste evaluatie van ons onderzoek naar dienstverlening uitvoeren en onderzoeken of de ondernomen acties een positief effect hebben gehad op onze dienstverlening , en deze waar nodig blijven bijsturen. 43
•
Het platform Ondernemen in Hardenberg draagt bij aan de ondernemersdienstverlening van de gemeente Hardenberg. Na een succesvolle doorstart en een goed jaar in 2024 gaan we in 2025 bezig met de doorontwikkeling en verdere groei van dit platform. Daarbij is de ambitie om samen met het platform onze waardevolle samenwerkingen met Novel-t , ZWINC en Kennispoort verder uit te breiden ten behoeve van onze mkbondernemers. Hierdoor kunnen wij op vragen van ondernemers en starters een passende optie voor hulp en ontwikkeling aanbieden.
Human Capital • We gaan verder met het project ‘Hardenberg verbindt mens en werk’. Op basis van input van werknemers , werkgevers en onderwijs hebben we een actieplan opgesteld dat ervoor zorgt dat alles in de gemeente door kan gaan. We leveren het actieplan op en gaan de slag met de met de uitvoering. •
We doen mee met het maken van een nieuwe Human Capital agenda voor de regio. Daarbij nemen we onze eigen opgedane kennis uit het actieplan ‘Hardenberg verbindt mens en
werk’ mee.
Faciliteren van de ontwikkeling naar een volledig circulaire economie in 2050 • Het Krachtteam Hardenberg Circulair komt regelmatig bij elkaar om het thema Circulariteit goed op de kaart te zetten bij ondernemers. De circulaire Agenda is in 2024 vastgesteld en we gaan door met de uitvoering daarvan. Daarnaast heeft in 2024 het vervolg van het Reststromenonderzoek plaatsgevonden in opdracht van de gemeente Hardenberg. Er is onderzoek verricht op het bedrijventerrein BBNH naar de reststroom hout en naar de kansen van het opzetten van een circulaire Houthub in de regio Hardenberg. We gaan hier de komende periode gesprekken over voeren met ondernemers om te kijken of het opzetten van de Houthub haalbaar is. Studenten van Windesheim voeren , in opdracht van een ondernemer uit Dedemsvaart , een onderzoek uit naar de ‘reststroom Bouwval’. Wij verwachten dat de resultaten begin 2025 beschikbaar komen. Aansluitend gaan wij hiermee aan de slag. Er is dan onderzocht hoe deze reststroom het beste verwerkt kan worden. En hoe wij deze reststroom meer circulair kunnen gaan inzetten. •
Ook gaan we kijken of er op dit onderwerp een verbinding te maken is met de Regio Deal Regio Zwolle of Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe.
•
Daarnaast zijn we intern bezig om te bekijken hoe we op een zo efficiënt mogelijke wijze binnen onze eigen organisatie het onderwerp Circulariteit kunnen oppakken om zo de
(waaronder bewoners en ondernemers) zo goed mogelijk te kunnen faciliteren op het terrein van de Circulaire Economie. externe partners
Regionale samenwerking: In de Regio Zwolle voeren we de nieuwe Samenwerkingsagenda 2024-2028 uit. We werken aan de volgende regionale opgaven. − Groeien naar een duurzame en wendbare economie −
Werken
−
Regionaal samenwerken
aan een
toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt aan
ruimtelijke ontwikkeling , aan een klimaatbestendige
groeiregio 44
−
Versterken van de goede bereikbaarheid van en in Regio Zwolle
Voor elke opgave wordt een regionaal actieplan opgesteld per jaar. We voeren de actieplannen voor 2023 uit. Deze worden najaar 2024 opgesteld. Verder heeft de Regio in lijn met de Samenwerkings-agenda 2024-2028 een aanvraag ingediend voor een Regio Deal. Deze is begin 2024 gehonoreerd en wordt in 2024 en 2025 verder uitgewerkt. Projecten lopen dan tot 2028. Voor de Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe is de deal gestart in 2024 en deze loopt door tot en met 2027. Dat doen we samen met het rijk , twee provincies , vier Drentse gemeenten en maatschappelijke partners. We werken integraal aan doelen en ambities met programmalijnen. Met de voor Hardenberg belangrijke thema’s: − Het versterken van de economische structuur en innovatie (inclusief regionale clusters) voor met name de high-tech maakindustrie in de regio. −
−
Het versterken van ‘leven lang ontwikkelen’ en het verbeteren van de leercultuur in de regio. Het versterken van ‘zorg en welzijn’ in de regio , met als doel meer kansen voor
kinderen en minder intergenerationele armoede. −
We zetten de regio meer op de kaart , met cultuur (theater) , recreatie en vrijetijdsbesteding Ook om de huidige beroepsbevolking en jongeren te
behouden
voor
de arbeidsmarkt.
De regio ziet de komst van de Nedersaksenlijn als belangrijke versterker van de brede welvaart en zet zich daar gezamenlijk voor in. De eerste projecten zullen naar verwachting vanaf begin 2025 gaan lopen. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2025 (het resultaat)?
Economische agenda • Onze economische koers is al jaren gericht op het versterken van de economische structuur van onze gemeente en de regio’s waar wij deel van uitmaken. In 2025 hebben we onze economische koers herijkt. Dat was nodig omdat de context waarin de economie zich ontwikkelt , de afgelopen jaren sterk is veranderd. Alle productiefactoren voor ondernemers zijn schaarser geworden , of het nu gaat om grondstoffen , menselijk kapitaal , ruimte of energie. Bovendien zijn er grote uitdagingen als het gaat om de transitie naar een circulaire economie , het vergroten van het verdienvermogen of digitalisering en de toepassing van nieuwe technologie zoals AI. Deze koers is tot stand gekomen in een zorgvuldig proces waarin is afgestemd met een grote groep grote werkgevers uit bedrijfsleven , onderwijs en zorg , met de ondernemersverenigingen en ook met de gemeenteraad. De nieuwe koers is door de gemeenteraad vastgesteld in januari 2026. •
•
Ondertussen hebben we ook in 2025 gewerkt aan de versterking van ons vestigingsklimaat , vraagstukken op de arbeidsmarkt , de bevordering van digitalisering en circulariteit in het bedrijfsleven en aan de versterking van onze speerpuntsectoren hoogwaardige maakindustrie , de vrijetijdseconomie en de agrarische sector. Zoals beschreven in de economische uitvoeringsagenda 2023-2026. Die ontwikkelingen hebben we vormgegeven samen met andere beleidsterreinen. Dat is logisch. Want economie is voor veel onderwerpen een drijvende kracht. Zo is er een sterke relatie met circulariteit , landbouw & platteland , centrumontwikkeling , mobiliteit en werkgelegenheid vanuit het maatschappelijk domein. Deze onderwerpen komen in 45
•
•
•
andere hoofdstukken terug. Daar beschrijven we ook projecten die uit onze economische agenda volgen. In dit hoofdstuk richten we ons op zaken die niet op een andere plek in dit jaarverslag staan. In 2025 richtte onze economische agenda zich op een aantal grote thema's: vrijetijdseconomie , bedrijventerreinenstrategie , ondernemersdienstverlening , human capital , maakindustrie en regionale samenwerking. Als gemeente Monitoren wij jaarlijks de ontwikkeling van de economie van Hardenberg , afgezet tegen ontwikkelingen in Overijssel en Nederland. Ook in 2025 hebben we weer een nieuwe economische foto uitgebracht waarin de stand en ontwikkeling van de Hardenbergse economie , arbeidsmarkt , demografie en brede welvaart is beschreven en geanalyseerd. De maakindustrie is voor Hardenberg een belangrijke sector , goed voor veel werkgelegenheid en een grote toegevoegde waarde. Direct , maar ook indirect via de vele toeleverings- en uitbestedingsrelaties. Wij stimuleren innovatie , samenwerking en oplossing van human capital vraagstukken in deze sector via de uitvoeringsorganisatie IQonIQ en via het platform van Ondernemen in Hardenberg.