Jaarstukken 2022 gemeente Hardenberg (incl. getekende controleverklaring, pag. 292)

In het najaar van 2022 hebben directeur- bestuurders van alle onderwijsinstellingen en kinderopvang en gemeente in een brede Kick-off besloten de bestaande thematische bestuurlijke overleggen meer strategische samenhang te geven en hiervoor de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) te realiseren. De LEA is een beleidsagenda op hoofdlijnen, die gaat over onderwerpen op het snijvlak van onderwijs en jeugdbeleid en die erop gericht zijn kinderen een kansrijke ontwikkeling te bieden. De LEA kent in deze startfase twee sporen. Het eerste spoor is met elkaar een strategische visie formuleren, die richting geeft aan LEA en de lokale ambities die we met behulp van deze agenda willen realiseren. Het andere spoor is de inhoudelijke LEA, waarin actuele ontwikkelingen en thema’s in gezamenlijkheid worden besproken en afgestemd, waarin ook ruimte is voor ontmoeting en samen eigenaar worden van de ambities. De uiteindelijke visie gaat de prioriteit bepalen van de inhoudelijke thema’s. We werken samen met het primair en voortgezet onderwijs aan het wegwerken van achterstanden ontstaan door corona Gemeenten ontvangen extra middelen van het Rijk om scholen te ondersteunen bij de aanpak van leervertraging en andere problemen door corona. Scholen ontvangen hiervoor ook zelf middelen. Dit gebeurt in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs.

We bespreken met scholen hoe we hen kunnen helpen met aanvullende programma's, begeleiding en kennisdeling. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In samenwerking met boa, politie, jongerenwerk en de vo-scholen in Hardenberg hebben we een Meer Sporen plan opgesteld om overlast door scholieren op school en in de buurt te verminderen. We richten ons daarbij op interventies op korte, middellange en lange termijn. Een maatregel die is genomen is de inzet van toezichthouders in de schoolzone in Hardenberg en Dedemsvaart.

47

Sport en accommodaties In 2022 blijft de gemeente Hardenberg (meer) sporten en bewegen stimuleren. Dat doen we samen met sportverenigingen en andere organisaties. Het Sport- en Beweegakkoord, dat in 2020 is ondertekend door een groot aantal lokale maatschappelijke organisaties, vormt daarvoor de basis. Als we sporten en bewegen willen promoten, dan heeft dat een betere kans van slagen als her en der in de gemeente goede sportvoorzieningen voorhanden zijn. Het op peil houden en verbeteren van de sportinfrastructuur verdient dus blijvend aandacht. We streven naar passende voorzieningen op het gebied van sport. We ondersteunen Turn- en Sportcentrum Hardenberg (TSH) en Gymvereniging Gramsbergen in hun zoektocht naar een volwaardige turnaccommodatie. In 2021 zijn een aantal scenario's onderzocht om richting te geven bij de besluitvorming. Hockeyclub GZG gaat verhuizen naar Marslanden. Hierdoor kan hockeyclub GZG uitbreiden met een extra veld en komt er ruimte vrij op sportpark De Boshoek voor voetbalvereniging HHC. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In september werd een volledig nieuw bestuur voor Turn- en Sportcentrum Hardenberg geïnstalleerd. Het bestuur kampte met een financiële schuld als gevolg van teruglopende ledenaantallen tijdens de Corona pandemie en de hoge accommodatiekosten.

We deden op verzoek van het bestuur een éénmalige bijdrage om de schuldenlast te verminderen. Daarnaast zegden we een jaarlijkse bijdrage toe in de accommodatiekosten. De bedoeling is om de zoektocht naar een volwaardige accommodatie op te pakken vanuit het perspectief van een groeiend aantal leden.We hebben de hockeyclub in 2022 ondersteund om de bestemmingsplanprocedure af te ronden en gaan nu verder met de vervolgstappen. We willen zo veel mogelijk lokale initiatieven om meer te bewegen ondersteunen. Het Sport- en beweegakkoord (SBA) draait. De eerste projectaanvragen zijn gehonoreerd en zitten in de fase van uitvoering. In 2022 stelt het Rijk ook weer geld beschikbaar voor het SBA. voor zover we nu weten voor de laatste keer. In 2022 willen we het SBA evalueren. Waar mogelijk kijken we of het SBA en het Preventieakkoord qua proces en inhoud geïntegreerd kunnen worden. Sport en gezondheid gaan immers hand in hand. We willen de samenwerking tussen sportverenigingen, andere sportaanbieders, overige maatschappelijke organisaties en de gemeente ook in 2022 weer tot speerpunt maken. Alleen samen komen we tot een sportiever en gezonder Hardenberg. Lokale initiatieven, dicht bij de mensen om wie het gaat, zijn daarbij van groot belang.

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Ook in 2022 hebben wij voor een reeks initiatieven op het gebied van sport en bewegen een financiële bijdrage gegeven. In elk van de drie jaren waarin het Sport en Beweeg Akkoord gold, was er ook steeds animo bij aanvragers om daadwerkelijk projecten aan te dragen. Hardenberg is actief. De aanvragen voor het Sport- en Beweegakkoord zijn in samenhang met de aanvragen voor het Preventieakkoord afgehandeld. Daarmee hebben we het aanvragers zo makkelijk mogelijk gemaakt door projecten aan de uitgangspunten van beide akkoorden te toetsen; als een project niet goed onder het ene akkoord past, dan wellicht wel onder het andere. Jaarlijks worden de projecten belicht met woord en beeld in een digitaal magazine.

48

Kunst, cultuur en monumentenzorg Kunst en cultuur zijn onlosmakelijk verbonden met onze samenleving en horen zichtbaar te zijn op verschillende plekken in de gemeente. Kunst en cultuur zijn een belangrijk middel om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. Het zorgt voor cohesie, vitaliteit, weerbaarheid, een goed vestigingsklimaat en voor verbinding. We hebben verschillende programma’s waarmee we onze inwoners verleiden om actief deel te nemen aan kunst en cultuur. Jongeren vormen hierbij een belangrijke doelgroep. Daarnaast willen we onze inwoners kennis laten maken met verschillende culturele activiteiten, en ze uitnodigen om deel te nemen aan een bloeiend verenigingsleven. De Zeven Koloniën van Weldadigheid werken samen aan het uitdragen van het gezamenlijke verhaal van armoedebestrijding door sociale verheffing en het werk in de landbouw. Delen van vier koloniën (Frederiksoord, Wilhelminaoord Veenhuizen en Wortel) zijn in 2021 erkend als werelderfgoed. De Ommerschans (en het bezoekerscentrum in oprichting) heeft het Europees erfgoedlabel gekregen, en blijft het met de andere zeven koloniën samenwerken om gezamenlijk hun geschiedenis, de zeven verhalen en het beleefbaar maken van de koloniën te stimuleren. De inzet voor 2022 m.b.t. de Ommerschans is het realiseren van een bezoekerscentrum, waarbij het onderzoek zich richt op locatie, haalbaarheid en exploitatie.

Aan de hand van zes thema’s willen we de actieve deelname aan culturele activiteiten en evenementen vergroten waarbij we aansluiten bij vragen en behoeften vanuit de verschillende kernen en wijken. • We zetten de ontwikkeling van jonge en nieuwe organisaties voort. Hierbij zetten we onder andere in op de verbinding tussen creativiteit en techniek, onderwijs en ondernemers. • De bibliotheek Hardenberg verlegt de focus van o.a. het uitlenen van boeken naar het vergroten van de zelfredzaamheid van kwetsbare groepen en het ondersteunen van en bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. • Samen met lokale partijen werken we het Bestuurlijk Kader Cultuur en Onderwijs Overijssel 2019-2026 uit tot een lokaal convenant. Hierin maken we concrete afspraken over inhoud, tijd en budget voor cultuuronderwijs. Daarnaast hebben wij in de Kadernota 2022 vanaf schooljaar 2022-2023 € 20.000 per schooljaar gevraagd voor urenuitbreiding van de cultuurcoach voor de uitvoering van het activiteitenplan "Cultuur aan de Basis" 2021-2024. • We organiseren een cultureel project onder leiding van een kunstenaar op basis van sociale of ruimtelijke vraagstukken. Door inwoners hierbij te betrekken draagt kunst en cultuur bij aan de verbinding in de samenleving en de beleving van de omgeving.

• We intensiveren de samenwerking tussen de partijen in het culturele veld, zowel binnen als buiten de gemeente. Waar mogelijk zetten we in op gezamenlijke programmering van activiteiten. • Afhankelijk van de behoefte en mogelijkheden zetten we kunst en cultuur in om de levendigheid in het centrum van Hardenberg en Dedemsvaart te versterken. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Stichting Openbare bibliotheek Hardenberg De bibliotheek heeft naast de uitleenfunctie diverse taken op het terrein van lezen, schrijven, digitale vaardigheden, werk, inkomen en gezondheid. De bibliotheek richt zich speciaal op de kwetsbare inwoners die het lastig vinden mee te komen in de samenleving. Het bevorderen van

49

leesplezier en informatievaardigheden voor jeugd en jongeren behoort tot een van de belangrijke taken van de bibliotheek. Hierbij wordt nauw samengewerkt met kinderopvang en onderwijs waarbij is ingezet op de doorontwikkeling en verbreding van de bibliotheek op school. Cultuurkoepel Vechtdal organiseert als organisatieonderdeel van de bibliotheek cursussen en workshops op het gebied van kunst- en cultuureducatie. Fablab richt zich op technologie educatie voor alle doelgroepen. In 2022 is de hoofdvestiging in het LOC verbouwd en opnieuw ingericht waarbij de samenwerking met de overige gebruikers van het LOC is versterkt en geborgd. De fysieke ruimte versterkt de onderlinge samenwerking: leerlingen, bezoekers en gasten van het LOC komen op een laagdrempelige manier in aanraking met het aanbod van de bibliotheek en overig kunst en cultuur(educatief) aanbod. Verspreid over de gemeente Hardenberg hebben in diverse kernen o.a.

de volgende activiteiten plaatsgevonden: diverse cursussen en lezingen, workshops, informatiebijeenkomsten en conversatielessen voor anderstaligen en vluchtelingen, tabletcafé, activiteiten gericht op ontmoeting, infohuis in Dedemsvaart en Hardenberg, leerwerkloket, nationale voorleesdagen, cultuureducatieve (ontdek)cursussen waardoor kinderen en jongeren kennis kunnen maken met de verschillende kunstvormen (muziek, toneel, dans, beeldende kunst, nieuwe media, literatuur en cultureel erfgoed) Ommerschans In 2022 heeft er een nadere oriëntatie plaatsgevonden voor de realisatie van een informatiecentrum op een particuliere locatie. Uiteindelijk is geconstateerd dat deze variant niet haalbaar bleek. Wel heeft het traject de onderlinge verbinding van bewoners en betrokkenen vergroot en is een gebiedsoverleg gestart. Vanuit het gebiedspartnersoverleg is het initiatief gekomen voor het opzetten van een werkagenda 2023-2024 om gezamenlijk stappen te zetten in het bevorderen van de zichtbare beleving, toegankelijk maken van de historische informatie en fysieke ondersteuning in het gebied. Deze agenda wordt nu verder uitgewerkt.

Cultuureducatie In de aanloop naar een lokaal convenant cultuuronderwijs heeft een externe procesbegeleider onderzocht hoe we een vraaggericht afgestemd binnen- en buitenschools cultuureducatief aanbod kunnen realiseren voor kinderen van 0 jaar tot en met de basisschoolleeftijd. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat er draagvlak onder scholen en kinderopvanginstellingen is voor verbinding tussen vraaggerichte binnenschoolse en buitenschoolse cultuureducatie, waarbij is gebleken dat er voorkeur bestaat voor de discipline muziek. Twee basisscholen en de daaraan verbonden kinderopvangvoorzieningen hebben zich aangemeld voor een pilot muziekonderwijs. Om in beeld te krijgen wat in de praktijk uitvoering van een dergelijke pilot op inhoudelijk, organisatorisch en financieel vlak betekent, zijn eind 2022 met de betreffende scholen en kinderopvangvoorzieningen, en de stichting Hafabra en een muziekvereniging de eerste oriënterende gesprekken gevoerd. Culturele projecten De cultuurmakelaar heeft -als vervolgopdracht- met diverse culturele organisaties, verenigingen, jongerenwerkers en verschillende jongeren in diverse kernen gesprekken gevoerd. De gesprekken maken deel uit van een onderzoek naar de culturele behoefte en wensen van jongeren in de

50

gemeente. Centraal staat waar de jongeren zich bevinden, waar zit de behoefte en waar liggen kansen en verbindingen. Vanwege corona heeft dit onderzoek vertraging opgelopen. Eind 2022 is dit onderzoek afgerond en worden de bevindingen verwerkt in een documentaire. Beleidsperiode In het 4e kwartaal hebben met diverse maatschappelijke en culturele organisatie gesprekken plaatsgevonden ter voorbereiding op een volgende beleidsperiode. Naast deze gesprekken heeft afstemming plaatsgevonden met de verschillende beleidsvelden. Op 15 november 2022 zijn de raadsfracties bevraagd. De gesprekken met de organisaties, beleidsadviseurs en raadsfracties dienen als input voor de volgende beleidsperiode.

Theater De Voorveghter De horeca van theater De Voorveghter is per 1 juli 2021 in eigen beheer genomen om zowel op operationeel, financieel, conceptueel, maar zeker ook maatschappelijk vlak beter aan te sluiten op de behoeften van de Hardenbergse samenleving en de gebruikers van De Voorveghter. Goede kwalitatieve horeca wordt steeds belangrijker in combinatie met een avondje uit in het theater. De Voorveghter exploiteert de horeca alleen voor ‘natte’ horeca (drinken) rondom voorstellingen en verhuuractiviteiten. Voor een compleet avondje uit wordt de samenwerking met de lokale horeca voortgezet. We blijven bijvoorbeeld inzetten op het combineren van het theaterbezoek met een hapje eten in restaurants voorafgaand aan de voorstelling. In het nieuwe plan zal ook bij verhuuractiviteiten van het theater, waarbij eten gewenst is, intensief worden samengewerkt met de lokale horeca. ‘Droge’ horeca (eten) zal namelijk ingekocht worden via hen, zodat ook deze (horeca)ondernemers nog meer kunnen profiteren van de activiteiten van De Voorveghter. Op personeelsgebied wordt samengewerkt met de Bioscoop (BiosHardenberg). Door het intensiveren van de samenwerking tussen theater en bioscoop ontstaan er voordelen op het gebied van o.a. schoonmaak, inkoop, het inrichten van de BHV-organisatie en de wettelijke eisen betreffende Sociale Hygiëne.

Daarnaast wordt op activiteitenniveau de synergie versterkt, wat uiteindelijk resulteert in een betere dienstverlening en beleving voor de bezoeker van theater De Voorveghter en de bioscoop. We onderzoeken de mogelijkheid om samenwerkingen aan te gaan met het Alfa College, de nieuwe vakschool horeca/recreatie of voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Per 1 juli 2021 is de horeca van theater De Voorveghter in eigen beheer genomen. De overdracht en de overname van de horeca is succesvol verlopen. Vanaf het begin heeft De Voorveghter de exploitatie goed op orde gekregen. De benodigde investeringen in o.a. apparatuur en keuken zijn conform de eisen en wensen gerealiseerd. Er is geïnvesteerd in een registratiesysteem waardoor de omzet wordt gemonitord en kan worden geanalyseerd. Een upgrade van de bars en de foyers is een forse verbeterslag die zorgt voor meer sfeer en comfort. De kwaliteit van de horeca is verbeterd in uitstraling, product en serviceniveau en sluit aan bij de behoeften van gasten, bezoekers, artiesten en gezelschappen. De maatschappelijke rol van De Voorveghter is versterkt vanwege de samenwerking met o.a. non profit-organisaties en lokale (horeca)ondernemers: er is met ca. 15 verschillende

51

horecaondernemers binnen de gemeente Hardenberg samenwerkt. De samenwerking met de Bioscoop is geïntensiveerd en zorgt voor synergie. Een financiële analyse is bijzonder lastig omdat de omstandigheden door de coronaperiode volledig anders zijn in vergelijking met andere jaren. Een periode met lockdowns, minder capaciteit in de zalen en geen of beperkte horecaomzet rondom voorstellingen kent geen goede benchmark. Dit geldt ook voor gerealiseerde omzetten en marges op (maatschappelijke) verhuur.

Bijstand/gemeentelijk minimabeleid In Hardenberg kiezen we voor een inclusieve samenleving, waarin mensen zichzelf zoveel mogelijk kunnen redden en zich kunnen (blijven) ontwikkelen. Lukt dat (even) niet, dan helpen we ze daarbij. We willen dat alle inwoners een eerlijke kans hebben om mee te doen. Armoede staat die kans in de weg. Het ontneemt mensen hun toekomstperspectief en zelfredzaamheid. Daarom gaan we als gemeente de strijd aan met armoede. We helpen mensen die door armoede in de problemen zijn gekomen weer op weg. Kinderen hebben daarbij onze bijzondere aandacht: geen kind mag buiten spel staan. Alhoewel de effecten van de Corona-crisis lijken mee te vallen voor onze gemeentelijke bijstand weten we niet wat er gaat gebeuren als de diverse steunmaatregelen van de overheid worden afgebouwd. Waar nodig zullen we onze dienstverlening en ondersteuning hierop aanpassen. We willen experimenteren met regelluwe bijstand. • In 2022 evalueren het Pak je kans-fonds en gaan, waar mogelijk, de werkzame elementen inzetten in onze reguliere dienstverlening. Met het Pak je kans-fonds konden inwoners in 2020 en 2021 investeren in hun eigen ontwikkeling. De regeling kende zo min mogelijk kaders waardoor inwoners veel vrijheid hebben om hun eigen plannen te realiseren.

Met het experiment willen we erachter komen of de vrijheid, verantwoordelijkheid en het eigenaarschap zorgt voor meer uitstroom, welbevinden en nieuwe inzichten voor onze reguliere dienstverlening. In 2022 zullen we met de uitkomsten van dit experiment verder aan de slag gaan. • We geven mensen de ruimte om te ondernemen in een sociale coöperatie. Binnen een sociale coöperatie kunnen mensen met een bijstandsuitkering op een laagdrempelige manier een onderneming starten. Hierbij passen we een regelluwe zone binnen de Participatiewet toe. Gedacht kan worden aan ontheffing van de sollicitatieplicht gedurende deelname en/of het houden of investeren van eigen inkomsten. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • In 2022 hebben we een tussenevaluatie uitgevoerd van het Pak je kans-fonds. We hebben een tussenevaluatie gedaan omdat veel deelnemers het traject nog niet hebben afgerond en dit nog geen volledig beeld geeft van de resultaten die behaald zijn. Daarom zullen we in 2023 een eindevaluatie uitvoeren en een advies opstellen ten aanzien van het fonds in 2024. Door de gemeenteraad zijn inmiddels extra middelen tot een bedrag van €100.000 vrij gemaakt voor een verlenging van het fonds. • De sociale coöperatie (Together in Company) is begin 2022 gestart en heeft momenteel 12 deelnemers.

Elke deelnemer heeft inmiddels een ondernemersplan gemaakt en sommige deelnemers zijn al (voorzichtig) begonnen met ondernemen. Daarnaast zijn er

52

stappen gemaakt als het gaat om zaken als sociale contacten, weten wie je bent en waar je voor staat etc. 2023 is het tweede en laatste jaar van het project. Eind 2023 zullen we dit project evalueren. Met onze ketenpartners ondersteunen wij onze inwoners en geven wij hen handvatten om financieel gezonde(re) keuzes te maken. Wij willen de inwoners de vaardigheden leren die noodzakelijk zijn financieel zelfredzaam te worden en te blijven. • We blijven activiteiten uitvoeren zoals Voor Elkaar, Startpunt Geldzaken, Sam& Overijssel. In samenwerking met de scholen geven we leerlingen voorlichting over omgaan met geld. • Eén van de actiepunten vanuit het nieuwe beleidsplan is het evalueren van onze minimaregelingen. Deze evaluatie zal in 2022 plaatsvinden, zodat inwoners de hulp krijgen die ze nodig hebben. Wij zullen bij de uitkomst kijken naar de mogelijkheden voor eventuele ambtshalve toekenning, het voorkomen van een armoedeval en nazorg bij uitstroom uit de uitkering. • Het Budgetloket wordt waar nodig en waar mogelijk verder ontwikkeld om de drempel naar financiële hulp voor inwoners zo laag mogelijk te maken. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • We zijn met diverse partners in gesprek gegaan over het onderwerp Armoede en hebben signalen opgehaald over de impact van de energiecrisis.

We hebben op verschillende plekken voorlichting gegeven over de ondersteuningsmaatregelen die we hebben om armoede aan te pakken (o.a. op scholen, het infohuis, wijkbijeenkomsten en werkgevers) • De evaluatie van onze minimaregelingen is eind 2022 afgerond. Hieruit hebben we belangrijke opbrengsten gehaald die input geven voor het nieuwe minimabeleidsplan dat we in 2023 gaan opstellen. Ook biedt het rapport diverse scenario's om onze minimaregelingen anders in te zetten zodat de armoedeval verkleind wordt en de regelingen gelijker worden verdeeld. • In het coalitieakkoord is de wens aangegeven om minimaregelingen ook eenvoudiger te maken. Deze wens wordt nadrukkelijk meegenomen in het nieuwe minimabeleidsplan. • We hebben in 2022 ieder kwartaal een campagne gedraaid om het Budgetloket goed onder de aandacht te brengen met foldermateriaal, advertenties, aandacht op social media en krantenartikelen; • De nieuwe Wet Inburgering, die dit jaar in werking is getreden, verplicht gemeenten de statushouders bij de start van hun inburgeringstraject 6 maanden financieel te ontzorgen door: huur, zorgpremie, nutsvoorzieningen vanuit de uitkering te betalen. Deze periode wordt benut om statushouders financieel zelfredzaam te maken door naast de maatschappelijke begeleiding, de interventie Eurowijzer van Vluchtelingenwerk aan te bieden.

We zorgen voor adequate schulddienstverlening, gericht op preventie en het voorkomen van terugval.

53

• •

We zetten het project 'Voor Elkaar' structureel voort, om schulden vroegtijdig op te sporen en aan te pakken. Naar verwachting zullen, na afloop van de ondersteuningsmaatregelen van het Rijk, sommige ondernemers in financiële moeilijkheden komen. Er zijn al diverse vormen van hulp en ondersteuning maar deze zijn soms moeilijk vindbaar. We hebben in de 2e helft van 2021 gezorgd voor begeleiding van ondernemers bij het vinden van de juiste hulp. Daar waar ook sprake is van schuldproblematiek bij ondernemers hebben wij, met diverse samenwerkingspartners, voor hen een specifiek aanbod ingericht. Dit continueren we in 2022.

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Statushouders die zich, na 18 maanden maatschappelijke begeleiding door Vluchtelingenwerk, financieel niet zelfstandig redden, worden door Vluchtelingenwerk overgedragen aan Raad & Recht. De gemeente subsidieert Raad & Recht voor de inzet van een coördinator voor deze overdracht en coördinatie van de betrokken vrijwilligers. Daarnaast kunnen deze statushouders gebruik blijven maken van het inloopspreekuur van Vluchtelingenwerk met (financiële) vragen. Via de gemeente kan budgetbeheer ingezet worden wanneer de statushouders in financiële problemen zitten of dreigen te komen.

WMO Welzijn Ons uitgangspunt is dat mensen in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor hoe het met hen gaat. Als zelfredzaamheid en omzien naar een ander (tijdelijk) niet meer mogelijk is, bieden we ondersteuning. We hebben aandacht voor mensen voor wie het (om welke reden dan ook) niet vanzelfsprekend is dat ze mee kunnen doen. We zijn trots op de betrokken en vitale samenleving van de gemeente Hardenberg. Inwoners zien naar elkaar om en noaberschap is ons niet vreemd. Veel mensen zetten zich in als vrijwilliger of mantelzorger. Dat willen we ondersteunen en verder uitbouwen. Hierbij zetten we in samenwerking met de partners in het veld in op de 4V's (vinden, verbinden, verlichten en versterken). We ondersteunen inwoners zo goed mogelijk met de middelen die ons daarvoor ter beschikking staan. De Samen Doen teams zijn een belangrijk onderdeel van die ondersteuning en daarom bouwen wij daarop verder. Voorziening daginvulling voor de doelgroep met dementie Verschillende professionals in onze gemeente signaleren een behoefte onder inwoners met dementie én hun mantelzorgers. Het voorliggend veld biedt hierin nu onvoldoende antwoord, geïndiceerde dagbesteding is nog een stap te ver of sluit onvoldoende aan vanwege de ontwikkelopgave binnen het geïndiceerde aanbod.

Samen met onze ketenpartners binnen het welzijn -en zorgdomein wordt een voorliggende voorziening voor de doelgroep met lichte dementie ontwikkeld. Deze voorziening zit tussen het voorliggend aanbod en geïndiceerde dagopvang. We willen zorgdragen dat mensen met lichte dementie zoveel mogelijk in de ‘eigen’ omgeving en laagdrempelig ondersteund kunnen worden, zonder direct een volledige indicatie te krijgen waarbij eigen kracht en eigen regie wordt ingeperkt, daar waar het niet nodig is.

54

De voorziening levert respijteffecten op voor hun mantelzorgers (verlichting van de zorgtaken). Kortom het is een preventieve, algemene voorziening om de instroom naar (duurdere en soms onnodige) geïndiceerde daginvulling te verminderen cq te beheersen. De voorziening sluit aan bij de ambitie uit het programma Samen Door, de integrale visie op daginvulling en het uitvoeringsplan respijtzorg en mantelzorgondersteuning. Naar verwachting levert een dergelijke voorziening op termijn een besparing op in de instroom maatwerkvoorzieningen WMO. Het realiseren van een dergelijke voorliggende voorziening vergt een investering voor de overbruggingsperiode. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Medio 2022 is in kern Hardenberg en kern Dedemsvaart gestart met de voorliggende voorziening voor de doelgroep met beginnende geheugenproblematiek, onder de naam 'De Hoofdzaak'. De welzijnsorganisatie coördineert de uitvoering van de voorliggende voorziening, waarmee deze in het voorliggend veld is gepositioneerd. Binnen de voorziening wordt zoveel mogelijk ingezet op de talenten, kansen en wensen van onze inwoners met beginnende geheugenproblematiek en het behalen van respijteffecten voor hun mantelzorgers. In het eerste kwartaal van 2023 vindt de eerste tussentijdse evaluatie plaats met de betrokken ketenpartners. Versterken van de samenleving door inzet op een participerende overheid.

We geven ruimte aan initiatieven uit de samenleving. Waar nodig ondersteunen we dit, bijvoorbeeld door een bijdrage uit het Fonds Maatschappelijke Initiatieven. Op initiatief vanuit de raad is met ingang van 2021 een nieuwe regeling van het Fonds maatschappelijke initiatieven in werking getreden. Hiermee willen wij initiatieven vanuit de samenleving een incidentele impuls geven om de leefbaarheid zichtbaar te verbeteren. Voor de jaren tot 2023 heeft de raad jaarlijks een bedrag van € 330.000 extra beschikbaar gesteld. Met de regeling wordt beoogd deze middelen zo doelmatig mogelijk in te kunnen zetten.

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In het jaar 2022 zijn dertig aanvragen gedaan voor een bijdrage uit het Fonds maatschappelijke initiatieven. Aan vijfentwintig initiatieven is een bijdrage verleend. In 2021 bedroegen deze aantallen respectievelijk twintig en zeventien. De stijging van het aantal aanvragen in 2022 verklaren wij uit het feit dat de vermindering van de coronamaatregelen in dat jaar de activiteiten positief hebben beïnvloed.

55

We werken vanuit het uitgangspunt dat mensen zelf primair verantwoordelijk zijn hoe het met hen gaat. Onze inwoners kijken om naar elkaar... Pas als zelfredzaamheid en omzien naar een ander (tijdelijk) niet mogelijk is, springt de overheid bij. We doen wat nodig is. -We hebben aandacht voor onze kwetsbare inwoners. Door een integrale samenwerking signaleren we hulpvragen en ondersteunen we hen zo kort en zo licht mogelijk. Vanuit het gedachtegoed normaliseren. - We verkennen met betrokken partners de verbreding en verdieping van laagdrempelige en praktische ondersteuning, mogelijk zonder indicatie. En helpen om zo onze inwoners in hun eigen kracht te zetten. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? - Door onder andere de inzet van Samen Doen hebben we aandacht gehad voor de kwetsbare inwoners, medewerkers van Samen Doen zijn laagdrempelig in de vier kernen aanwezig. Samen Doen heeft uitvoering gegeven aan lokale samenwerkingsnetwerken in de kernen en neemt deel aan de netwerken in het onderwijs waardoor we vroegtijdig konden inspelen op signalen/problematiek, wat lichte en kortere interventies mogelijk maakt. - We hebben in 2022 een inkooptraject uitgevoerd en afgerond waarmee we gewerkt hebben aan een samenwerkingsrelatie voor de komende tijd. Hierbij is het Hardenbergse Model voor Ondersteuning geïntroduceerd.

Hierin zit een model aan de hand waarvan we deze vormen van ondersteuning (zonder indicatie) vorm kunnen gaan geven met onze partners. Dit zal in 2023 starten samen met de nieuwe contracten uit de inkoop. Zie ook bij We onderhouden een stevige samenwerking met onze gecontracteerde zorgaanbieders. We bereiden ons voor op de decentralisatie beschermd wonen. Ingaande 2023 wordt het budget dat nu nog in z'n geheel naar de centrumgemeente Zwolle gaat, stapsgewijs met 10% per jaar gedecentraliseerd naar de afzonderlijke gemeenten. Par 1 januari 2023 is de gemeente Hardenberg zelf verantwoordelijk voor de nieuwe instroom Beschermd Wonen. Vanuit het Rijk blijft er een verplichting om regionaal samen te werken bestaan. De voorbereiding op decentralisatie wordt gedaan op basis van besluiten die eind 2021 zijn genomen over de regionale visie en het lokale plan beschermd wonen van de gemeente Hardenberg. In de begroting hebben we rekening gehouden met de financiële berekeningen voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang zoals die nu bij ons bekend zijn. Voor de begroting 2023 kijken we op basis van de actuele ontwikkelingen opnieuw naar de begrote bedragen. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? De decentralisatie van beschermd wonen is in 2022 uitgesteld naar 1 januari 2024.

Reden is dat door de lange kabinetsformatie invoering per 1 januari 2023 voor het Rijk niet meer haalbaar was. Vanwege het uitstel zijn de bestaande regionale afspraken verlengd en waar nodig aangepast zodat de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis zo goed mogelijk wordt gemaakt. Voorbeeld is de subsidiëring vanuit de centrumgemeente Zwolle van extra plaatsen begeleid wonen voor inwoners die voldoende hebben aan begeleiding bij wonen in plaats van de 24 uurs aanwezigheid van een begeleider.

56

Op 25 januari 2022 heeft uw raad de regiovisie en het lokale plan beschermd wonen vastgesteld. De regiovisie en het lokale plan blijven richtinggevend en agenderend voor de voorbereidingen in onze gemeente voor de decentralisatie bescherm wonen. De uitvoering hiervan zal in 2023 plaats vinden zodat onze gemeente klaar is voor de decentralisatie beschermd wonen per 1 januari 2024. Alle inwoners, jong en oud - voor zover die ertoe in staat zijn - leveren op vrijwillige basis een bijdrage aan de maatschappij. -De ondersteuning van vrijwilligers geven we de komende jaren vorm langs de lijnen stimuleren, faciliteren en waarderen; we willen vrijwilligers werven (stimuleren) en de vrijwilligers en hun organisaties ondersteunen (faciliteren). Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • Het vrijwilligerswerk hebben we gestimuleerd via De Stuw en de Hardenbergse Uitdaging. • Bij het Servicepunt Vrijwilligers van De Stuw konden vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties o.a. terecht voor ondersteuning, informatie, advies, deskundigheidsbevordering, bemiddeling en de digitale vacaturebank. • Het Servicepunt Vrijwilligers van de Stuw op heeft 7 december een vrijwilligersmarkt georganiseerd waarbij het nieuwe online platform Servicepunt Vrijwilligers is gelanceerd. Verder werd het nieuwe project Hard in Actie onder de aandacht gebracht.

Bij dit project worden groepen mensen of individuen gevraagd zich in te zetten voor eenmalige vrijwilligersklussen. Tijdens de avond waren er ongeveer 150 bezoekers. • Het vrijwilligerswerk bieden we extra ondersteuning door een pagina in weekblad De Toren. Elke twee weken staan hier interessante artikelen over het vrijwilligerswerk, worden vacatures uitgelicht en komt er een overzicht van cursussen en workshops. De invulling voor deze pagina hebben we neergelegd bij Servicepunt Vrijwilligers van de Stuw. • Op 15 juni 2022 heeft de zesde beursvloer plaatsgevonden in Ruim. Hier vinden vrijwilligersorganisaties en bedrijfsleven elkaar. In totaal zijn er 66 matches afgesloten met een waarde van € 40.115. • In het najaar hebben 114 vrijwilligers een waardebon voor het theater ontvangen in het kader van de waardering van de vrijwilligers. • Noodlijdende vrijwilligersorganisaties die door de coronamaatregelen in de financiële problemen kwamen hebben wij tijdelijk financiële ondersteuning geboden om de continuïteit te waarborgen. We bevorderen participatie en zelfredzaamheid. Vanaf 1 januari 2022 treedt de nieuwe wet Inburgering in werking. Gemeenten krijgen met deze nieuwe wet de volledige regie op de inburgering van de nieuwe statushouders.

Voor de uitvoeringskosten en de ondersteuning van de 'ondertussengroep' ontvangt de gemeente Hardenberg in de jaren 2022 t/m 2026 een bedrag ad +/- € 200.000. De Rijksbijdrage voor de inburgeringsvoorzieningen (zoals de leerroute, de MAP, maatschappelijke begeleiding) wordt in het najaar van 2021 bekendgemaakt via een specifieke rijksuitkering (SPUK). De SPUK wordt berekend op basis van het aantal inburgeringsplichtige asiel- en gezinsmigranten. Onze prognose, uitgaande van een taakstelling van 42 voor 2022 en 15

57

gezinsmigranten, verwachten we voor 2022 een Rijksbijdrage van € 235.000 ontvangen voor de inburgeringsvoorzieningen. De verwachting is dat de structurele nieuwe middelen (SPUK) lager liggen dan de huidige structurele middelen. In de 1e berap 2022 informeren wij de raad over de daadwerkelijke hoogte van deze uitkering. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? * Door problemen in het Rijkssysteem (bij DUO) is de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering landelijk later op gang gekomen (september 2022). De ervaringen met deze nieuwe wet zijn dus nog heel summier. Na de zomer zijn we met 33 inburgeraars gestart op basis van de nieuwe regierol. * Lokaal hebben wij in 2022 de borging van deze nieuwe wet afgerond. Met de onderwijsinstellingen Het Alfa College en Hogeschool Windesheim hebben we een overeenkomst gesloten voor het inkopen van de leerroutes Inburgering. *Met Larcom hebben we een overeenkomst gesloten voor de inkoop van de werkervaringsplekken en de Module Arbeidsparticipatie voor de statushouders. *We geven uitvoering aan de wettelijke verplichting om de statushouders de eerste 6 mnd van de inburgering financieel te ontzorgen. Daarnaast zetten we in met interventies om de statushouders financieel zelfredzaam te krijgen.

* De 'ondertussengroep' (de statushouders die niet vallen onder de nieuwe wet omdat zij voor 1 januari 2022 een verblijfsstatus hebben verkregen) ontvangen de nodige ondersteuning in de vorm van onderwijs en/of een werkervaringsplek. * De (voorlopige )SPUK vanuit het Rijk is verleend voor 2022 ( € 371.491 voor 47 asielmigranten en 3 gezinsmigranten). Deze (jaarlijkse) uitkering wordt ieder jaar achteraf bijgesteld op basis van daadwerkelijke aantallen migranten. Het mogelijk teveel uitbetaalde bedrag wordt meegenomen naar het volgende jaar. We hebben brede inzicht in de ontwikkelingen binnen Wmo - We hebben in 2022 de eerste inzichten door de inzet van een nieuwe vorm van cliëntervaringsonderzoek. Namelijk een continu cliëntervaringsonderzoek. Dit leidt tot een beter inzicht in het effect van onze dienstverlening. De verdiepende informatie uit dit onderzoek zal leiden tot meer mogelijkheden om onze dienstverlening te verbeteren. - We kunnen vanuit de inzichten van de Monitor verdiepende analyses maken rondom verschillende voorzieningen. En kunnen zo beter anticiperen of behoeften en signalen. Het versterken van inzicht is onderdeel van het programma Samen Door. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? - In 2022 zijn we gestart met het nieuwe continue cliëntervaringsonderzoek.

De eerste resultaten zijn bekend en deze worden in het volgende jaar in verbetersessies met onder andere Samen Doen en contractmanagement doorgenomen zodat er ingezet kan worden op verbetering van het proces. - We hebben een Monitor ingericht waarmee contractmanagement de performance van de maatwerkaanbieder goed kan monitoren en bespreken. De huidige Monitor zal verder ontwikkeld moeten worden om verdiepenede analyses te kunnen maken rondom de Wmo voorzieningen.

58

We bieden waar nodig ondersteuning bij het huishouden. - In 2021 zijn we gestart met een nieuwe contractering. Waarbij de huishoudelijk hulp een mogelijkheid biedt als algemene en als maatwerkvoorziening. Het nieuwe contract beoogd meer flexibiliteit, nauwere samenwerking met betrokken partners en meer financiële grip. In 2022 houden we nauwe contacten met de betrokken partners rondom de ontwikkeling van HH inzet in de gemeente Hardenberg. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In 2022 hebben wij de huidige contracten voortgezet. We hebben met aanbieders meegedacht over de personele inzet. Ook is in 2022 bekend geworden dat er een inkomensafhankelijk abonnementstarief wordt verwacht in 2025. We hebben nagedacht over mogelijke scenario’s om hierop aan te sluiten. Dit wordt verder uitgewerkt in 2023. We onderhouden een stevige samenwerking met onze gecontracteerde zorgaanbieders -In 2022 hebben we concrete acties lopen met o.a. betrokken zorgaanbieders rondom de transformatie in het sociaal domein en daarmee mede in de Wmo. Die tevens aansluiten bij onze visie vanuit Samen Door. - Met contractmanagement zetten we in op de samenwerking met betrokken partners rondom de maatwerkvoorzieningen. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? - In 2022 hebben we het inkooptraject voor individuele en groepsbegeleiding uitgezet en afgerond (Wmo begeleiding en ambulante Jeugdhulp).

Hiermee hebben we voor 2023 en de jaren daarna aanbieders gecontracteerd. In de aanbesteding is nadrukkelijk op kwaliteit en de commitment op de visie van de gemeente Hardenberg (Hardenbergse Model voor Ondersteuning) gegund. Doordat we een beperkter aantal aanbieders hebben gecontracteerd kan er een duurzame samenwerkingsrelatie aangegaan worden. In 2023 zal er gestart worden met het nieuwe contract en daarbij zal ook de door ontwikkeling van het voorliggende veld (transformatie) verder vormgegeven gaan worden vanuit Samen Door en het Hardenbergse Model voor Ondersteuning. - Contractmanagement heeft de lopende contracten gemanaged en voor de versteviging van de samenwerking heeft het contractmanagement inzet gepleegd op het bovengenoemde inkooptraject. In 2023 zal het contractmanagement dan ook uitvoering kunnen geven aan de nieuwe contracten en de daarbij horende samenwerking. We regelen efficiënt en effectief doelgroepenvervoer (Wmo en leerlingenvervoer). - Vervoer vanuit de Wmo en leerlingenvervoer wordt inmiddels aangeboden door één vervoerder. We werken verder aan het versterken van de onderlinge samenhang tussen beide vormen van vervoer. - We ontwikkelen lokale en regionale vervoersoplossingen die zonder indicatie kunnen worden gebruikt.

59

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In 2022 is de vraag naar WMO incidenteel vervoer iets toegenomen ten opzichte van 2021. Het zit nog steeds op ongeveer 60% van voor Corona. Er is in 2022 geen onderlinge samenhang ontstaan tussen het WMO vervoer en het leerlingenvervoer. Er zijn wel chauffeurs die beide type vervoer rijden. In het eerste half jaar van 2022 hebben we veel problemen ervaren in het leerlingenvervoer. Daarom hebben we de overleggen met de vervoerder op bestuurlijk niveau geïntensiveerd. Het tweede half jaar is het leerlingenvervoer beter gegaan. In 2022 hebben we geëxperimenteerd met andere vervoersvormen dan de taxi. Voor een aantal kinderen heeft dit geresulteerd in zelfstandig reizen van en naar school. Ook hebben we een klankbordgroep voor het leerlingenvervoer opgezet. Met deze groep werken we aan een nieuwe verordening voor dit type vervoer. In 2022 is een intentieverklaring ondertekend met de provincie Overijssel om het publiek vervoer en het maatwerkvervoer te integreren. Er is onderzoek gedaan naar passende vervoersvormen. Er is een kansrijke vervoersvorm gevonden die effectief is bij de gemeente Rijssen-Holten. Eind 2022 zijn we gestart met een data onderzoek om te kijken of deze vervoersvorm passend is voor de gemeente Hardenberg. Er is een nauwe samenwerking tussen Openbaar Gebied, Maatschappelijk Domein en de provincie Overijssel.

We streven naar een inclusieve samenleving. Wij willen een samenleving waarin iedereen volwaardig en naar vermogen kan meedoen, ongeacht leeftijd, opleiding, beperkingen, (seksuele) voorkeuren, afkomst of sociale positie. Hoe we hier aan werken is beschreven in het inclusiebeleid en het Ouderenakkoord. In 2022 geven we verdere uitvoering aan de actiepunten die zijn omschreven in deze stukken. Zo werken we aan de fysieke toegankelijkheid, de toegankelijke informatie en communicatie en toegankelijke dienstverlening. We gaan externe samenwerkingspartners stimuleren en enthousiasmeren om ook aan de slag te gaan. Hierbij kijken we verder dan een toegankelijke samenleving, namelijk een inclusieve samenleving waarin iedereen een eerlijke kans krijgt. Barrières, zoals laaggeletterdheid, dementie, eenzaamheid en etnische of gender-discriminatie willen we zoveel als mogelijk wegnemen. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? •

• •

• •

In 2022 hebben we een actieplan tegen discriminatie gemaakt. Vanuit dit actieplan zijn verschillende activiteiten georganiseerd zoals ontmoetingen tussen verschillende culturen en er wordt momenteel een campagne tegen discriminatie ontwikkeld. De samenwerking met antidiscriminatievoorziening Vizier is versterkt. Om inzicht te krijgen in de stand van zaken op het gebied van toegankelijkheid is een monitor uitgezet en hebben we bijeenkomsten met inwoners georganiseerd. De uitkomsten gebruiken we in de uitvoering van het beleidsplan ‘met z’n allen, heel gewoon’. In 2022 is de inclusieve speeltuin in Dedemsvaart gerealiseerd en is het Samen Speelplan geschreven. De uitvoering van dit plan is inmiddels gestart. Verder zijn sportparken geschouwd op het gebied van toegankelijkheid, is er een oogcafé gestart, is de hoge nood app verder gevuld en is er veel gepubliceerd om bewustwording voor dit thema te vergroten.

60

•

•

In 2022 is de samenwerking met de gemeenten Ommen en Dalfsen geïntensiveerd om toegankelijke recreatie te stimuleren. Vanuit deze samenwerking is de toegankelijke lange afstand route geactualiseerd en zijn toegankelijke picknicktafels aangeschaft. Ook in 2022 hebben we meegedaan aan campagnes zoals Orange the World, coming-out day en world diversity day.

In Hardenberg kun je waardig en vitaal ouder worden. - In 2022 zullen we vanuit het ouderenakkoord verschillende initiatieven verbinden zodat inwoners waardig ouder kunnen worden. - In 2022 breiden we de coalitie tegen eenzaamheid verder uit. Dit omvat niet alleen ouderen, maar ook andere doelgroepen zoals mensen met een beperking. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? •

•

•

•

In 2022 hebben we in het kader van het ouderenakkoord een campagne opgezet om fraude bij ouderen terug te dringen. Dit is gedaan samen met oudere inwoners en de politie. De ontwikkelgroep van het ouderenakkoord is uitgebreid met een afvaardiging van de Samen Doen teams en een afvaardiging vanuit de participatieraad met dossier ouderen. Nu is de ontwikkelgroep volledig in zijn kracht. Deze kracht hebben we gebruikt om de afgelopen tijd te evalueren en plannen te maken voor de komende jaren. In 2022 is de ontmoetingsplek De Hoofdzaak opgericht in Hardenberg en Dedemsvaart voor mensen met dementie. Ook is het infohuis in Hardenberg gerealiseerd. Hier komen met name oudere inwoners met een diversiteit aan vragen. De coalitie één tegen eenzaamheid is in 2022 uitgebreid en vanuit deze coalitie is het actieplan één tegen eenzaamheid gerealiseerd. Dit actieplan is gelanceerd in juni 2022. Er zijn weer volop activiteiten georganiseerd voor mensen die eenzaam zijn. Met name in de week van de ontmoeting. Ook voor specifieke doelgroepen die vaker eenzaam zijn, zoals mensen met een verstandelijke beperking, wordt meer georganiseerd. Het KLIK-project is hiervan een mooi voorbeeld. Het klik-project is voor mensen met een verstandelijke beperking en wordt in samenwerking georganiseerd door de Stuw en zorgaanbieders. In dit project doen inwoners activiteiten zoals wandelen.

De bedoeling is om vrienden te maken tijdens deze activiteiten. De activiteiten die worden aangeboden zijn tijdelijk, maar er is altijd een mogelijkheid dat ze ook na de activiteiten binnen dit project door kunnen stromen naar vergelijkbare reguliere activiteiten.

61

WMO-woonvoorzieningen De bestaande woningvoorraad van levensloopbestendige (of levensloopbestendig te maken) woningen wordt vergroot, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. - We stimuleren de bouw van levensloopgeschikte woningen in en rond de centra van de kernen. - We blijven onze inwoners ondersteunen om zelf aanpassingen te doen in hun woning door bewustwordings-campagnes zoals Lang zult u Wonen. Ook kunnen inwoners gebruik maken van de Verzilverlening. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Op verschillende locaties zijn levensloopgeschikte woningen toegevoegd aan de voorraad of zijn nu in ontwikkeling. Via de regeling Verzilverlening hebben we in 2022 acht lening verstrekt en wordt nog aan vier aanvragen gewerkt om tot een leningverstrekking te komen. Met behulp van de overwaarde worden woningen verbeterd. In de huidige aanvragen is vooral zichtbaar dat ingezet wordt op het verduurzamen van de woningen. We stimuleren en bevorderen het bouwen boven de wettelijke norm op het gebied van zorg en duurzaamheid. - We maken prestatieafspraken met de woningcorporatie en ontwikkelaars over zorg en duurzaamheid bij woningbouw. En zetten in op lokale verbindingen. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Eind van het jaar zijn samen met Vechtdal Wonen en de huurdersorganisatie de prestatieafspraken ondertekend.

Afgesproken is dat: • ingezet wordt om schuldenproblematiek te voorkomen • bewoners zo snel mogelijk de juiste hulp wordt geboden vanuit de samenwerking binnen Vroegsignalering • naast verduurzaming van huurwoningen ingezet wordt op de plaatsing van zonnepanelen • bij woningen met een slecht energielabel onderzocht wordt hoe de energielast verlaagd kan worden d.m.v. herstructurering, renovatie of sloop • deelname aan het project Energiecoach wordt gecontinueerd • tot en met 2026 20 reguliere woningen geschikt worden gemaakt voor huurders met fysieke beperkingen.

62

Openbare gezondheidszorg De gemeentelijke taak op het gebied van volksgezondheid is vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG).In de Wet Publieke Gezondheid staat een aantal verplichtingen. De wet laat ons echter voldoende vrijheid om lokaal gezondheidsbeleid te maken. Dat hebben we gedaan door aansluitend op de Landelijke Nota van 26 mei 2020 onze eigen nota te actualiseren. De GGD IJsselland is de uitvoeringspartner voor een groot deel van ons gezondheidsbeleid. Samen met de GGD vormen we netwerken die bijdragen aan realisatie van onze gezondheidsopgave. De gezondheid en vitaliteit van de inwoners neemt toe. Inwoners doen minder snel een beroep op zorg en ondersteuning. We bevorderen een gezonde leefstijl. In 2022 richten we ons op de uitvoering van de ambities die we vastgelegd hebben in onze Nota lokaal gezondheidsbeleid 2022-2026. De basis vormt de gezondheidstoestand van onze inwoners die we monitoren via de IJssellandscan (samenwerking GGD IJsselland en Proscoop). We werken samen met de partners binnen Vitaal Vechtdal op de scheiding van het gezondheids- en zorgdomein om de monitoring te duiden en evalueren. Vervolgens maken we afspraken over de interventies die werken. Daarnaast gebruiken we het preventieakkoord om partijen te verbinden en verantwoordelijk te nemen voor de uitvoering.

We ontsluiten de informatie hierover op twee websites.https://www.gewoongezond.info/, (gericht op leefstijl en omgeving) en https://www.gewoonactief.nl/ (sport, cultuur en beweegaanbod). Bij de ruimtelijke inrichting van het Gezondheidspark aan de Jan Weitkamplaan zoeken we partijen die hun dienstverlening richten op het snijvlak van zorg en gezondheid en die complementair aan elkaar zijn. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • De actualisatie van de nota gezondheidsbeleid is voorzien voor 2023 zodat de voornemens van de nieuwe coalitie mee kunnen worden genomen. • In 2022 was het uitvoeringsjaar van zes projecten uit het preventieakkoord. Daarnaast werden voor drie nieuwe projecten subsidie toegekend. • We ondersteunen de partners binnen Vitaal Vechtdal bij de uitvoering van het programma "Gezond Gewicht 8.000". Doel van het programma is om inwoners met overgewicht te begeleiden naar een gezonde leefstijl via een Gecombineerde Leefstijl Interventie. Hiervoor richt men "Vitaliteitsteams" in die werken op basis van "positieve gezondheid". • We zijn gesprekspartner bij een initiatief van lokale partijen over het concept "Gezondheidshuis". Een fysieke plek waar inwoners terecht kunnen met vragen over gezondheid in de volle breedte, waaronder een gezonde leefstijl. We zetten het alcoholmatigingsbeleid gericht op jongeren voort.

We zijn in 2018 In Dedemsvaart gestart met een aanpak volgens het IJslandse model. (In IJsland is de aanpak van middelengebruik zeer succesvol.) In 2020 zijn twee Hardenbergse scholen aangesloten. Gezamenlijk met de scholen, welzijnswerk, uitvoerende sport- en cultuuraanbieders en de lokale inwoners werken we in 2022 volgens een activiteitenprogramma (gewoon actief) gericht op preventie zoals vergroten bewustzijn bij ouders en een zinvolle vrije tijdsbesteding. Intussen werken we in samenwerking met Tactus, Halt en het jongerenwerk aan de bewustwording en weerbaarheid bij jongeren via een aanbod op scholen.

63

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In 2022 konden we voor het eerst in drie jaar een volwaardig, fysiek, uitvoeringsprogramma aanbieden. De uitvoering vond plaats in samenwerking met de Cultuurkoepel, de Stuw en Sportservice Groep. In het kader van de IJslandse aanpak van middelengebruik (programma heet nu "Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, OKO) voeren we tweejaarlijks een meting uit onder klas 4. We startten in 2018 met de twee Dedemsvaartse scholen. In 2022 deden alle zeven scholen voor voortgezet onderwijs mee. De uitkomst verwachten we in februari 2023 en vormen de basis voor de gesprekken met partners over het uitvoeringsprogramma. We werken samen met lokale partners in de brede school aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. In de brede school werken kinderopvang en primair onderwijs samen aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. Afhankelijk van de wens in de diverse kernen schuiven sportverenigingen, culturele instellingen, plaatselijke belangen of welzijnsorganisaties aan. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In diverse kernen wordt het brede school overleg door onderwijs en kinderopvang onderhouden. De vorm en inhoud van de brede school overleggen zullen in 2023 ook in de LEA aan bod komen. We bevorderen de gezondheid door activiteiten van de combinatiefunctionarissen op scholen en in de wijken en kernen.

Binnen de gemeentelijke organisatie werken de combinatiefunctionarissen aan programma's binnen de BRAVO thema's (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontmoeting). We doen dat samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties in de kernen. Zo willen we komen tot "gewoon gezond" wijken en kernen. Buiten de gemeentelijke organisatie zijn de functionarissen werkzaam bij welzijn- en culturele organisaties, in het primair en voortgezet onderwijs. Zij zetten sport en cultuur in om gezondheidsdoelstellingen te bereiken. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • We werkten via twee uitvoeringsprogramma's: Gewoon Actief en Gewoon Gezond. Binnen deze programma’s zetten we in op het stimuleren van sporten en bewegen onder zoveel mogelijk inwoners van de gemeente Hardenberg (Gewoon Actief). De nadruk ligt binnen dit programma op een aantal specifieke doelgroepen zoals: -jeugd: sport kennismaking (Kies je sport/Ken je kunst), Nationale Sportweek, school kerst-trefbal toernooi, project wereldmeiden, bewegen op straat via "kinderstraten", speeltuinbende. -mensen met een beperking, aanbod ontsloten via wwww.unieksporten.nl. In Dedemsvaart is een inclusieve speeltuin gekomen. • Binnen het voortgezet onderwijs is er een divers aanbod aan buitenschoolse activiteiten, zoals rolstoelbasketbal, kano varen, padel, en onderlinge sportevenementen als een triatlon en zaalvoetbal.

64

•

•

•

•

•

Met "Gewoon Actief on tour" bezochten we met onze promotiecaravan hotspots in de gemeente waaronder schoolpleinen met het doel om (jonge) inwoners bewust te maken van de gezonde leefstijl. Gewoon Gezond gaat om de gezonde (leef)omgeving. Inzet binnen dit programma richtte zich voornamelijk op scholen (bijvoorbeeld Gezonde Schoolkantine, menukaart van gezonde activiteiten ontwikkeld). In Slagharen is bij SBO de Vonder is een schoolmoestuin geopend. Elf scholen hebben het ondersteuningsaanbod van de gezonde school aangevraagd waardoor ze werken aan gezondheid op school. Inmiddels ondersteunen we de werkgroepen van vijf "Gewoon Gezond kernen". In deze dorpen en wijken wordt van alles georganiseerd voor en door de inwoners, denk aan; wandelgroepen, hardloopgroepen, cursus valpreventie, de gezondheidsweek, samen eten, de sportdag in Slagharen voor groep 3 en 4, de gezondheidsweek en diverse fietstochten in Hardenberg-Zuid. Ook hebben in totaal 30 personen (inwoners en professionals) uit Kloosterhaar en Bergentheim de cursus positieve gezondheid gevolgd. In Slagharen is een eerste inspiratiebijeenkomst geweest. Binnen het voortgezet onderwijs is de combinatie gelegd met jongerenwerk.

Activiteiten, op school, online en in de wijken, zijn bijvoorbeeld gericht geweest op gezonde leefstijl, tegengaan van middelengebruik, sexting en online pesten, vriendschap, seksualiteit, gericht op de LHBTIQ+ gemeenschap (info en advies), maar ook veel activiteiten gericht op ontmoeting en activering van jongeren (activiteiten niet alleen vóór jongeren, maar ook vooral dóór jongeren). De bibliotheek biedt twee projecten aan gericht op taalontwikkeling: de VoorleesExpress en Taalfeesten. Beide zijn gericht op ouders en kinderen.

We voorkomen overgewicht bij jongeren. Hardenberg is JOGG-gemeente (Jongeren Op Gezond Gewicht). Het JOGG programma helpt ons om gericht te werken aan interventies die gericht zijn op de omgeving van jongeren: gezin, school en vereniging. Omgevingen die verleiden tot (over)consumptie van ongezonde voeding . We werken met scholen en sportverenigingen samen aan het aanbod in de gezonde kantines. Met scholen ontmoedigen we de loop van jongeren naar de supermarkt, bijvoorbeeld door schoolpleinen aantrekkelijk te maken. Aan de andere kant stimuleren we beweging en andere vormen van vrijetijdsinvulling omdat we geloven in de samenhang op deze thema's. Het veranderen van de omgeving kost tijd. Aangezien het percentage kinderen en jongeren met overgewicht schommelt tussen 14 en 18 is werken we samen met maatschappelijke partijen en jeugdgezondheidszorg in een preventieakkoord om overgewicht terug te dringen. De uitvoering ligt in eerste instantie bij de zorgpartijen die gebruik maken van bewezen interventies. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? •

•

We geven uitvoering aan de programma's Gewoon Actie en Gewoon Gezond. We ontwikkelden "Joggem Moves", een activiteit die jongeren en hun ouders stimuleert om op een leuke manier op de fiets kennis te maken met de omgeving van Hardenberg. Er zijn inmiddels vijf routes. In samenwerking met Team Fit hielpen we verenigingen op weg naar de rookvrije en gezonde sportkantine. Het jongerencentrum in Hardenberg en Dedemsvaart hebben in november het ‘’topprestatiebewijs’’ ontvangen van Team Fit, zij zijn een gezonde buurtlocatie.

65

•

We voerden eerste gesprekken met JGZ en Vitaal Vechtdal over de aanpak van "Kinderen naar een Gezond Gewicht", een programma dat de komende jaren een antwoord moet geven op het probleem van overgewicht bij kinderen.

We zorgen voor voldoende uitdagende speelmogelijkheden in de wijken en kernen. In 2021 is een begin gemaakt met het opstellen van een integrale visie op buiten spelen en bewegen. Op basis daarvan willen we investeren in de vernieuwing van speel- en sportmogelijkheden in de openbare ruimte. Daarnaast ondersteunen we en adviseren we bij bewonersinitiatieven. Financieel onder meer via het Fonds Maatschappelijke Initiatieven. Beweegprogramma's om spelen op straat te stimuleren zijn vast onderdeel van sport-, en beweegstimulering. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? We riepen een subsidieregeling "Gezonde schoolpleinen" in het leven, aanvullende op de provinciale regeling. De integrale visie op buiten spelen werd afgerond. Samen met gebruikers werkten we een plan uit voor uitbreiding van skatepark Vechtpark. In Heemse werkten we samen met inwoners een plan uit voor een kleinschalige skatevoorziening. We hebben een goed netwerk van AED’s. De Stichting Hartveilig Hardenberg zet zich in voor de instandhouding en gewenste uitbreiding van het netwerk AED’s in de gemeente Hardenberg. De Stichting is in 2020 gestart met een inhaalslag om de eerste generatie AED's te vervangen. Het gewenste aantal van minimaal 130 AED's in het gemeentelijk netwerk is dan bereikt en moet in 2022 verder worden onderhouden.

De gemeente verstrekt subsidie aan de stichting voor de exploitatie van het netwerk en de inzet van de vrijwilligers. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Het aantal AED's steeg van 136 naar 138 (doelstelling is 140). De Stichting is sinds 2018 bezig met de vervanging van de eerste lichting AED's. In 2022 zijn 26 AED's vervangen wat de totaalstand brengt op 93 van de 138.

Jeugdgezondheidszorg Kinderen en jongeren hebben recht op de beste kansen om zichzelf te ontwikkelen. We zetten ons bestaande beleid voor jeugdgezondheidszorg voort. We geven prioriteit aan het beantwoorden van opvoedingsvragen en het tijdig signaleren van knelpunten waarvoor extra ondersteuning nodig is. We werken hierbij nauw samen met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD IJsselland. We zetten meer in op preventie. We geven voorlichting over het gebruik van sociale media en stimuleren de weerbaarheid van kinderen en jongeren. Binnen de jeugdhulp zetten we in op het organiseren van praktijkondersteuners bij de huisarts, het voorkomen van (blijvende) schade bij kinderen in een complexe echtscheidingssituatie en het anders organiseren van dyslexie-zorg. Bij 'normaliseren' is het uitgangspunt dat kwetsbaarheid bij het leven hoort en dat problemen bij het opvoeden en opgroeien hiervan niet zijn uitgesloten. We willen voor elk kind zo snel mogelijk herstel van het gewone leven.

66

Alle kinderen hebben vanaf de geboorte dezelfde kansen, in welke wijk of dorp ze ook geboren worden. •

•

Met de programma’s Kansrijke Start en VoorZorg versterken we de preventieve zorg in de periode rond de geboorte. We faciliteren de GGD om deel te nemen in de ketenaanpak rondom de verloskundigenzorg. Vroeg ingrijpen en toeleiden naar de juiste begeleiding en ondersteuning moet resulteren in een betere start voor (kwetsbare) kinderen. In samenwerking met Veilig Thuis zetten we in op het bestrijden van kindermishandeling. Door de invoering van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is het een professionele norm om melding te doen bij Veilig Thuis als er vermoedens zijn van acute en structurele onveiligheid. Het gaat hierbij niet alleen om vermoedens van fysiek geweld, maar ook om vermoedens van psychisch of seksueel geweld en vermoedens van verwaarlozing van kinderen. In 2021 hebben we de samenwerking met Veilig Thuis herschreven en in een contract vastgelegd. In de praktijk betekent dit dat de professionals van Samen Doen in overleg met de collega's van Veilig Thuis casussen zo lokaal mogelijk oppakken.

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • In Hardenberg hebben we een lokale coalitie voor de geboortezorg onder de naam ‘Vroeg Erbij’. Hier werken diverse partijen die betrokken zijn bij de geboortezorg samen. De Jeugdgezondheidszorg maakt deel van uit deze lokale coalitie. Daarnaast voeren we bij specifieke casuïstiek het programma VoorZorg uit waarbij kwetsbare zwangere vrouwen begeleid worden • In 2022 zijn de preventieve huisbezoeken bij kwetsbare zwangeren uitgevoerd binnen de kaders van het wettelijk basistakenpakket van de jeugdgezondheidszorg. • In 2022 zijn 5 kwetsbare zwangeren aangemeld en door de VoorZorg verpleegkundige intensief begeleid in hun zwangerschap en de periode daarna. Er vonden daarnaast vier consultaties plaats door Samen Doen en VroegErbij over een casus. • In 2022 hebben we de samenwerking met Veilig Thuis geïntensiveerd in situaties waarbij er met name sprake was van acute en structurele onveiligheid. Om dit nog verder te versterken in de toekomst is er een ontwikkelplan opgesteld waarin werkafspraken en doelen zijn vastgelegd tussen Veilig Thuis, Samen Doen en andere relevante maatschappelijke partners. We versterken het opvoedkundig klimaat rondom een jongere, waarbij er lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de normale omgeving van het kind (normaliseren). •