Jaarstukken 2022 gemeente Hardenberg (incl. getekende controleverklaring, pag. 292)

We faciliteren en ontwikkelen woon- en werklocaties. Een aantal bestaande locaties wordt uitgebreid. En nieuwe woon en werklocaties worden toegevoegd. Wij zijn op een veelheid aan locaties voor wonen en werken bezig. De plannen daarvoor verkeren in verschillende fases. Soms wordt er onderhandeld, zijn aanvullende studies nodig, spelen financierings- en ontwikkelvraagstukken, is er een bestemmingsplan in procedure, wordt een plan bouw-of woonrijp gemaakt, loopt de verkoop al etc. etc. Het gaat om een forse intensivering op verschillende disciplines van het fysieke domein. In 2022 werken we aan een groot aantal nieuwe plannen, verkenningen en lopende projecten.

25

Wonen Hardenberg Marslanden blijft de komende jaren de bouwlocatie voor Hardenberg en dat gaat met name op voor de deelgebieden Marshoogte, Havezate Es, De Ydenhoogte en De Velden. Daarnaast werken we aan binnenstedelijke woningbouwlocaties die bij moeten dragen aan de vitaliteit van het centrum: De Spinde, Slotgraven en Vechthorst. Wonen Dedemsvaart Als Bransveen II fase 2 is uitverkocht, wordt het laatste plandeel van dit omvangrijk woongebied ontwikkeld (Bransveen II, fase 3). In 2022 hopen wij de bestemmingsplanprocedure voor de locatie voormalige kwekerij Moerheim af te ronden. En zullen we op zoek moeten naar nieuwe locaties voor woningbouw in Dedemsvaart. Daarnaast wordt er gewerkt aan de binnenstedelijke woningbouwlocatie Gentiaan Noord die bijdraagt aan een vitaal centrum. Wonen overige kernen Er wordt ook veel buiten Hardenberg en Dedemsvaart gebouwd. En er komen nieuwe plannen aan voor Garstlanden Gramsbergen, Sluis V Balkbrug, Mollincksvaart Bergentheim, Slagharen Onder de Eiken en ’t Refter Sibculo. Daarnaast voeren we locatieonderzoeken uit naar mogelijke nieuwe woningbouwlocaties. Werken Hardenberg We continueren de verkoop van kavels in Broeklanden, zullen Heemserpoort verder ontwikkelen en onderzoeken of we de Boskamp in uitvoering kunnen nemen. Ook is onderzoek nodig naar nieuwe werklocaties in Hardenberg.

Werken Dedemsvaart We gaan de uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen in Dedemsvaart onderzoeken. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Wonen Hardenberg ING locatie De uitgebreide WABO procedure is doorlopen. De ING locatie wordt nu gebruikt voor tijdelijke opvang Oekraïners. Met initiatiefnemer wordt onderzocht in hoeverre de tijdelijke opvang voor Oekraïners kan worden verlengd op deze locatie. Blok 4 (Hoek Havenweg-Gedempte haven) Met de initiatiefnemer is een intentieovereenkomst voor 1 jaar gesloten om te komen tot een haalbare businesscase. In 2022 is er verder gewerkt aan het uitwerken van de wijk Marslanden. De Cirkel Het deelgebied De Cirkel is in 2022 afgerond. De laatste woningen zijn opgeleverd en de bewoning is gestart. Het laatste deel van het woonrijp maken van dit deelgebied is afgerond.

26

De Marshoogte De meeste woningen in het deelgebied De Marshoogte zijn in aanbouw genomen. Het openbaar gebied waar de woningen zijn opgeleverd en waar de bewoning is gestart, wordt fasegewijs woonrijp gemaakt. Havezate Es Het bestemmingsplan voor Havezate Es is in 2022 onherroepelijk geworden. De werkzaamheden voor het bouwrijp maken van dit deelgebied is aanbesteed en in december is een aanvang gemaakt met de werkzaamheden. De verloting van de eerste 35 kavels heeft plaats gevonden. Naar verwachting zullen in de loop van 2023 de eerste woningen in aanbouw worden genomen. Marslanden II, Fase II (De Ydenhoogte) Om aan de vraag naar kavels en woningen te kunnen blijven voldoen, zijn er onderhandelingen gevoerd met Roosdom Tijhuis. Roosdom Tijhuis is de mede-eigenaar van de gronden in Marslanden. Dit heeft er toe geleid dat in december een principe-akkoord is bereikt over een samenwerkingsovereenkomst voor Fase II van Marslanden II. Het betreft de deelgebieden Ydenhoogte, Leehoogte en De Velden. Inmiddels hebben de bestemmingsplannen voor deze deelgebieden als voorontwerp ter inzage gelegen. De opmerkingen en vooroverleg reacties zijn verwerkt en het is de bedoeling om in januari 2023 de ontwerpen ter inzage te leggen. In de loop van 2023 zullen de bestemmingsplannen samen met de Samenwerkingsovereenkomst ter vaststelling worden aangeboden.

Ondertussen is en wordt verder gewerkt aan het bestek voor het bouwrijp maken van het eerste deelgebied, De Ydenhoogte. Mulo locatie, Parkweg 3 Ontwikkelaar Berg en Berg heeft het ontwerp voor 26 appartementen afgerond en een concept ontwerp bestemmingsplan gemaakt. Eind 2022 is door de ontwikkelaar een gecoördineerde aanvraag omgevingsvergunning ingediend. Hiermee is het mogelijk om de benodigde uitvoeringsbesluiten, zoals omgevingsvergunningen Wabo, te coördineren met het vaststellingsbesluit van het bestemmingsplan. Wonen Dedemsvaart In 2022 zijn de laatste woningen in Bransveen II opgeleverd. Er resteert nog een vijftal kavels (2 x een 2^1 kap en 1 vrijstaand). Deze kavels vallen binnen de hindercirkel van een agrarisch loonbedrijf. Met dit bedrijf worden gesprekken gevoerd over een verhuizing. De verwachting is dat de gesprekken in 2023 kunnen worden afgerond. De kavels in het woongebied Gentiaanstraat zijn toegewezen. Er zijn ook al diverse kavels geleverd. In het voorjaar van 2023 zal de woningbouw worden gestart. Onder andere Vechtdal Wonen heeft een kavel voor 8 huurwoningen afgenomen in 2022. De start van de bouw van deze woningen zal ook in het voorjaar van 2023 zijn. Locatie voormalige kwekerij Moerheimstraat Ontwikkelaar Ter Steege heeft in 2022 haar plannen voor de locatie verder uitgewerkt.

Het plan bestaat uit een gezondheidscentrum en circa 30 (seniorengeschikte) woningen. De ontwikkelaar en de Mien Ruys Tuinen zijn met elkaar in overleg over de inrichting van de groene buffer tussen

27

het plangebied en de Tuinen. Na afronding van het overleg kan het exploitatieplan en concept ontwerp bestemmingsplan in procedure worden gebracht. Wonen overige kernen Sibculo In ’t Refter komen 24 nieuwe woningen: 5 vrijstaande woningen,10 twee-onder-een-kapwoningen en 2 rijwoningen (van 5 en 4 huizen) voor starters en senioren. De kavels zijn bouwrijp gemaakt en er is gestart met de bouw. De gemeente is gestart met de voorbereiding voor fase 2 ’t Refter. Sibculo Kloosterwonen In 2022 zijn 10 rijwoningen opgeleverd. De 4 vrije kavels zijn nog in de verkoop. Lutten In de Wieken komen ruim 40 nieuwe woningen. Het gaat om vrijstaande woningen, twee-ondereen-kapwoningen en rijenwoningen (sociale huur). De kavels voor 14 woningen in de eerste fase zijn bouwrijp en er wordt gebouwd. Voor fase 2 is het uitwerkingsplan voor 29 woningen gereed. Kloosterhaar De woningen in de eerste fase van De Meerstal II worden nu gebouwd. Het gaat om 5 vrijstaande en 10 twee-onder-een-kapwoningen. In de volgende fase is plek voor nog eens 20 nieuwe woningen. Het uitwerkingsplan voor fase 2 is gereed. Mariënberg In De Marke III komen 22 nieuwe woningen. Het gaat om 11 vrijstaande woningen, 6 twee-ondereen-kapwoningen en 5 rijwoningen. Het bestemmingsplan voor de bouw van deze woningen is vastgesteld, er is gestart met het bouwrijpmaken en ook de verkoop is gestart.

Onderzocht wordt of de rijwoningen in CPO uitgegeven kunnen worden aan jonge inwoners van Mariënberg. Gramsbergen De bouw van nog eens 11 woningen in de tweede fase van Garstlanden IV is gestart en 14 (8 kavels, 6 2-onder-1 kap) woningen Garstlanden IV zijn in procedure. De gemeente werkt het plan voor de derde fase nu verder uit. Voor de Zuid oost locatie en Noord west locatie wordt een nieuwe stedenbouwkundige invulling gemaakt. Bruchterveld Met de eigenaren van de grond rond de Kuilen worden afspraken gemaakt om te komen tot integrale planvorming ten behoeve van woningbouw. Slagharen Slagharen Noord In Slagharen Noord is een plek gevonden voor woningbouw. Slagharen Noord is onderdeel van de pilot Ruimte voor woningbouw waarbij de gemeente Hardenberg en provincie Overijssel samen werken om de woningbouw in de gemeente Hardenberg op een goede manier te versnellen. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd, een duurzaamheidsleidraad opgesteld en er wordt nu gewerkt aan het stedenbouwkundig plan.

28

De Zwarte Markt Het bestemmingsplan is vastgesteld en er is gestart met de bouw van 34 appartementen en 14 grondgebonden woningen. Balkbrug Fase 2 van Sluis V kan ten gevolge van de geurcirkel van het varkensbedrijf niet in ontwikkeling worden gebracht. Voor de woningen die in fase 2 zouden komen wordt naar een alternatieve locatie gezocht. Werken Hardenberg De Boschkamp De gemeente heeft bij de curator van het plangebied een bieding - onder voorwaarden - gedaan voor de aankoop. Wordt door de curator aan de voorwaarden voldaan dan wordt aan de gemeenteraad een voorstel tot aankoop voorgelegd. Aan de voorwaarde vrij opleveren van verplichtingen is nog niet voldaan. De curator verwacht begin 2023 ook aan die voorwaarde te voldoen. Vooruitlopend op aankoop is in 2022 een verkavelingsplan gemaakt en zijn enkele onderzoeken (waaronder flora en fauna, stikstoftoets) in gang gezet zodat in 2023 het bestemmingsplan (of omgevingsplan) gemaakt kan worden.Vanwege het opheffen van de bouwvrijstelling (stikstof) is een stikstoftoets opgedragen. Heemserpoort In de programmeringsafspraken met de provincie is nu concreet ruimte voor de ontwikkeling van een eerste fase van 7,1 hectare, bestaande uit werkkavels en woon-werkkavels tot en met categorie 3.1. Vooruitlopend op het in 2023 maken van een bestemmingsplan (of omgevingsplan) is flora en fauna onderzoek gedaan.

Voor twee diersoorten is bij de provincie een ontheffingsaanvraag (inclusief mitigerende maatregelen) gedaan. Deze is in behandeling. Vanwege het opheffen van de bouwvrijstelling (stikstof) is een nieuwe stikstoftoets opgedragen. Werken Dedemsvaart Rollepaal Oost Eind 2021 heeft de gemeente 25 hectare agrarische grond aangekocht met de inzet om hier het bedrijventerrein Rollepaal in oostelijke richting uit te breiden. In de huidige programmeringsafspraken met de provincie en de regio is vastgelegd dat de gemeente 10 hectare netto mag uitbreiden. De vraag van (bestaande) ondernemers is echter zodanig groot dat Rollepaal Oost (29 hectare bruto) volledig ontwikkeld kan worden. In 2022 zijn hier gesprekken met de provincie en de regio over gevoerd. In het eerste kwartaal 2023 ontstaat hier duidelijkheid over. Vooruitlopend is gestart met de ruimtelijke procedure. Voor de ontwikkeling van Rollepaal Oost is een plan MER vereist als onderdeel van het bestemmingsplan of omgevingsplan. Om te bepalen welke onderzoeken voor de MER nodig zijn en in welke mate, is een Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau opgesteld. Nadat wij de notitie hebben vastgesteld, leggen wij deze ter inzage.

29

Wet Voorkeursrecht Gemeenten Wet voorkeursrechtlocaties (Wvg) Balkbrug en Dedemsvaart Eind 2021 is voorkeursrecht gelegd op locaties in Balkbrug en Dedemsvaart. Met alle eigenaren zijn gesprekken gevoerd en worden nu biedingen voorbereid. Er is hiervoor een grondverwerver aangesteld. Door middel van een meervoudig onderhandse aanbesteding is een stedenbouwkundig bureau geselecteerd die de structuurvisies voor de Wvg locaties gaat opstellen.

We investeren in zowel onze twee stedelijke centra als in passende(centrum) voorzieningen in de andere kernen. Centrum Hardenberg De afgelopen jaren is er veel werk verzet en geïnvesteerd in het centrum van Hardenberg. Dat doen we niet alleen. Er wordt samengewerkt met een groot aantal stakeholders waaronder Stichting Centrummanagement, ondernemers, vastgoedeigenaren etc. In de Omgevingsvisie en de kadernota wordt uitgebreid stil gestaan bij het belang van het centrum als visitekaartje, ontmoetingsplek, vestigingsfactor voor inwoners en bedrijven en voor het aantrekken van toeristen. Als we vooruit kijken zien we veel potentie, ambitie, plannen en uitdagingen voor het centrum. In het derde kwartaal van 2022 willen we daarom ‘opnieuw’ met een integrale (ruimtelijke) blik naar het centrum kijken. Ondertussen blijft alles er op gericht om het centrum nog sterker en vitaler te maken. Openbare ruimte en fysieke projecten - incidenteel € 250.000 In de openbare ruimte gaan we het Badhuisplein en de Markt (incidenteel € 250.000) verfraaien. Onder wonen Hardenberg staan al vermeld De Spinde, Slotgraven en Vechthorst. Nieuw actieplan Hardenberg centrum - incidenteel € 100.000 De inzet in het centrum beperkt zich niet tot fysieke bouwprojecten. Het actieplan uit 2015 legt de nadruk op aspecten als ondernemerschap, samenwerking en marketing.

De coronacrisis zal naar verwachting het proces van het verminderen van het aantal winkels versnellen. Ook daarom blijft het van belang om te investeren in een compact en levendig centrum. Stichting Centrummanagement en de gemeenten hebben daar een nieuw actieplan (2021-2023) voor opgesteld. Hier wordt in 2022 uitvoering aan gegeven. Plannen en verkenningen: zuidzijde centrum, theater de Voorveghter, stationsgebied - incidenteel € 100.000 Er wordt gewerkt aan een visiedocument voor de ‘zuidzijde’ van het centrum. Het gebied vanaf grofweg het gebied vanaf het gemeentehuis tot aan de gedempte Haven. De openbare ruimte verdient een upgrade, de potentie van de Vecht kan krachtiger worden gebruikt en rondom de openbare ruimte bevinden zich een aantal ontwikkellocaties. Om het nabijgelegen theater De Voorveghter ook in de toekomst goed te laten functioneren zijn investeringen noodzakelijk. Een nadere studie moet tot een besluit leiden over de gewenste investering. Daarbij wordt ook gekeken naar de betekenis van het theater voor het centrum en

30

ruimtelijke kansen voor het omliggende gebied. De kosten van de studie bedragen € 100.000 incidenteel. Al een aantal jaren wordt gewerkt aan plannen voor het stationsgebied. De gemeente heeft daarop vooruitlopend middelen gereserveerd, de provincie heeft een subsidie beschikbaar gesteld en ProRail heeft een bijdrage toegezegd. De som van de middelen is nog onvoldoende om te komen tot een uitvoering van het schetsplan uit 2017. Ondertussen zien we, bijvoorbeeld in de omgevingsvisie, dat de stationsomgeving meer en meer een rol kan gaan spelen als een dynamisch knooppunt. Naast mobiliteit liggen er kansen voor wonen, werken, onderwijs en een relatie met het Gezondheidspark. Daarom wordt gewerkt aan een integraal kader waarin al die ruimtelijke aspecten een plek krijgen. Dat moet ertoe bijdragen dat andere partijen meer (financieel) gaan participeren. Centrum Dedemsvaart Er is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd om uitvoering te geven aan de Structuurvisie Dedemsvaart Centrum. Daarin trekken we samen op met een groot aantal stakeholders, waaronder de handelsvereniging DMC, ondernemers, vastgoedeigenaren etc. Samen met de gemeenteraad is gekeken naar de resultaten. Daarover voeren we ook gesprekken met alle stakeholders. Op basis van beide sessies gaan we met elkaar kijken wat nodig is om de centrumontwikkeling door te kunnen trekken naar de toekomst.

In 2022 komt er over het actualiseren van die koers meer duidelijkheid. Centrum Balkbrug De nieuwe kruising is in 2022 volop in gebruik. Voor de nieuwbouw JUMBO supermarkt wordt in 2022 een nieuw bestemmingsplan opgesteld. Daarna kan de bouw starten. In het gebied rondom de kruising spelen verschillende ontwikkelingen. Deze richten zich voornamelijk op de bouw van appartementen. Met verschillende eigenaren vindt overleg plaats over de wijze waarop dit gestalte kan gaan krijgen. Het tempo van bestemmingsplannen, vergunningen en bouwen is afhankelijk van het moment waarop er overeenstemming wordt bereikt. De visie centrum Balkbrug (2020) is hierin maatgevend. Centrumvoorziening De Krim In het eerste kwartaal van 2022 wordt de oplevering van het MFA De Krim verwacht. Centrumontwikkeling Slagharen De inwoners van Slagharen hebben op basis van de dorpsvisie zelf het initiatief genomen om ontwikkelingen rondom het centrum aan te jagen. De gemeente en de provincie zijn positief over dit inwonersinitiatief en over de ontwikkelingen in de kern van Slagharen in het algemeen. Om aan te sluiten bij lopende ontwikkelingen zijn de komende jaren investeringen nodig, enerzijds om de ontwikkelingen te helpen faciliteren en anderzijds om daadwerkelijk aan te sluiten bij noodzakelijk infrastructurele aanpassingen aan de openbare ruimte.

Het college gaat ervan uit dat middels cofinanciering diverse ambities aan elkaar zijn te koppelen en waar nodig willen we door werk met werk te maken ook overige ambities een plek in het plan geven, w.o. verkeersveiligheid, klimadaptatie en vergroening. De eerste investeringen worden met ingang van 2023 verwacht. In de aanloop hier na toe is een voorbereidingskrediet nodig. Zie hiervoor de 2e Berap 2021. De geplande werkzaamheden sluiten aan bij de ontwikkeling om 16

31

appartementen te realiseren op de hoek Dr. Willemslaan/Herenstraat. Naar verwachting met ingang van 2023 het investeringsbudget nodig. Kernenbeleid Het college constateert dat een ontwikkeling als in Slagharen niet op zich zelf staat. Ook in andere kernen kunnen ontwikkelingen gaan spelen welke vanuit de kernen zelf worden geïnitieerd. Het college zou dan ook dergelijke ontwikkelingen binnen kernen onder de aandacht willen brengen van het nieuwe college. Het opstellen van een actueel kernenbeleid kan daarbij helpen. Hier willen wij in 2022 een eerste stap toe zetten.

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Centrum Hardenberg Openbare ruimte en fysieke projecten De Spinde Het plan De Spinde is een fase dichter bij uitvoering gebracht. De inrichtingsschetsen van de nieuwe openbare ruimte zijn gereed, er is een begin gemaakt met de sloop van de gebouwen en zijn twee appartementengebouwen vergund. Vechtzone Dit plan is belangrijk vanwege de toevoeging van het aantal woningen, maar is in ruimtelijke zin ook bijzonder vanwege de ligging aan de Vecht. Het plan is beeldbepalend voor het aanzicht van Hardenberg. Het bestemmingplan is inmiddels vastgesteld en de marktselectie voor de ontwikkelaar van het gebied is gestart. Badhuisplein Het Badhuisplein is heringericht. Daarmee is het gebied tussen nieuwbouw aan de Vecht, Voorveghter en bestaande omgeving weer een eenheid geworden met meer ruimte voor groen. Markt Eerste brede participatiebijeenkomst heeft plaatsgevonden. Gewerkt wordt aan een schetsontwerp voor de herinrichting van het plein. Ook wordt breder gekeken dan het plein zelf. Ook is gestart met een traject om te komen tot meer groen in de winkelstraten. Nieuw actieplan Hardenberg centrum De inzet in het centrum beperkt zich niet tot fysieke bouwprojecten. Al jaren zijn wij blijvend in gesprek met het bestuur van Stichting Centrummanagement om te werken aan een beter en mooier centrum.

Met het in 2021 opgestelde Actieplan (periode 2021-2023) hebben wij met Centrummanagement een gedeelde werkagenda en hebben daar uitvoering aangegeven. Uitvoering gegeven aan de volgende zaken: - Ontwikkeling van de stadsapp met allerlei informatie voor bezoekers en inwoners, waarbij zij ook push meldingen kunnen ontvangen - Vernieuwing van de huisstijl van stad Hardenberg - Verkennen van een nieuw evenement als Festival de Vecht

32

-

Save the city app Hardenberg Cultuurhistorie meer onder de aandacht door middel van items online (in de app en in de kranten) Plan van aanpak seizoen versterking Bidbook voor nieuwe ondernemers Ondernemersbijeenkomsten voor centrumondernemers (2x georganiseerd)

Plannen en verkenningen: zuidzijde centrum, theater de Voorveghter, stationsgebied Om de samenhang tussen alle ontwikkelingen in het centrum te bewaken en te duiden wordt gewerkt aan een nieuw Ambitiedocument. Dat document zet een nieuwe stip op de horizon voor de koers en diverse plannen in het centrum. Wij verwachten in het eerste kwartaal 2023 de eerste resultaten te kunnen tonen. Kastanjehof De Kastanjehof en omgeving inclusief de openbare ruimte daaromheen is het verbindend gebied tussen De Spinde en de Vecht en verdient meer kwaliteit en eenheid. Ook ligt in dit deel van het centrum een forse uitdaging op het gebied van waterberging. Deze onderwerpen gaan wij combineren en zijn gestart met het opstellen van een nieuw ontwikkelperspectief. Voorveghter Om theater De Voorveghter ook in de toekomst goed te laten functioneren zijn investeringen noodzakelijk. Een nadere studie moet tot een besluit leiden over de gewenste investering. De nadere studie naar diverse scenario’s is gestart. Daarin wordt niet alleen gekeken naar de toekomst van het theater zelf, maar wordt ook gekeken naar het omliggende gebied. Stationsgebied Het ambitiedocument “stationsknooppunt Hardenberg” is opgesteld om het stationsgebied breder te positioneren. Met alle stakeholders is gewerkt aan een second opinion van het ontwerp van het stationsgebied.

Dit heeft geleid tot nog meer gezamenlijk draagvlak voor de reconstructie van het station. Het stationsgebied is aangemeld voor een bijdrage voor de verstedelijkingsstrategie en de versnelling van de woningbouw. De lobby voor de Nedersaksenlijn heeft geleid tot een breed gedragen motie en amendement die is aangenomen door de Tweede kamer om een MIRT-onderzoek te gaan doen naar deze lijn. Centrum Dedemsvaart In 2022 is een start gemaakt met het actualiseren van het centrumplan Dedemsvaart. Al eerder is input gevraagd aan de gemeenteraad en de stakeholders in Dedemsvaart. In december is een avond georganiseerd voor de bewoners en gebruikers van het centrum in Dedemsvaart. Er is door veel mensen gebruik gemaakt van deze gelegenheid. De wensen die naar voren zijn gebracht voor het centrum worden vertaald naar concrete voorstellen. Naar verwachting zal voor de zomervakantie van 2023 een geactualiseerd plan ter vaststelling aan de raad worden aangeboden.

33

Centrum Balkbrug Met Plaatselijk Belang zijn afspraken gemaakt over de verdere "vergroening" van de kruising conform de visie dorpshart 2022. Uitvoering wordt in samenhang met de ontwikkeling van de vier kwadranten (elke hoek van de kruising) opgepakt. Coevorderweg 2 en 4 De ontwikkelaar (Kroon BV) en de gemeente zijn akkoord over de exploitatieovereenkomst. Het ontwerp bestemmingsplan heeft tot eind november ter inzage gelegen. Er is één zienswijze ingediend. Het plan bestaat uit 16 zorgappartementen en 12 reguliere appartementen. Meppelerweg 2a Eigenaar/ontwikkelaar Beverwijk heeft een omgevingsvergunning en werkt zijn verkooptekeningen uit. Begin 2023 wil de ontwikkelaar de 9 appartementen in de verkoop brengen. Ommerweg 1 t/m Zwolseweg 14 Met de eigenaren wordt overlegd over de programmatische-, ruimtelijke- en financiële mogelijkheden om deze strook integraal te herontwikkelen met een mix van wonen en commerciële- en of maatschappelijke functies. Een combinatie van een conceptueel bureau en stedenbouwkundig bureau is ingeschakeld om een aantrekkelijk plan uit te werken. Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (RVO) en Herstructurerings Maatschappij Overijssel (HMO) spelen hierbij een adviserende rol. Jumbo Het bestemmingsplan is onherroepelijk geworden. De eigenaar van de Jumbo heeft een omgevingsvergunning voor de nieuwbouw aangevraagd. Deze is in behandeling.

Centrumvoorziening De Krim In september 2022 is de Multi Functionele Accommodatie (MFA) opgeleverd en draaiende. Parallel zijn wij bezig met uitwerking van de plannen voor de woningbouwlocatie en het kindcentrum. Al deze ontwikkelingen zijn aanvullend aan elkaar en vormen een impuls voor het dorp. Centrumontwikkeling Slagharen Samen met inwoners is een plan voor de buitenruimte ontwikkeld dat aansluit bij de ontwikkeling van de nog te bouwen 16 appartementen op de hoek Dr. Willemslaan/Herenstraat. Zodra de bouw hiervoor gestart is zullen de werkzaamheden in de buitenruimte starten. Kernenbeleid Er is een oriëntatie op kernenbeleid gestart, waarbij we kijken naar hoe andere gemeenten het hebben georganiseerd. In 2023 wordt hiervoor een beleidslijn ontwikkeld.

34

We gaan structurele leegstand in de centra van de grote kernen gezamenlijk met andere partijen aanpakken. De detailhandelsstructuurvisie speelt daar een belangrijke rol in. We kunnen de leegstand bijvoorbeeld aanpakken door het gebruik van leegstaande panden voor andere functies mogelijk te maken. Verbetering moet blijken uit afname van de leegstand. Daarvoor voeren we het uitvoeringsprogramma van de detailhandelsstructuurvisie uit. Hierin is specifiek aandacht voor Hardenberg, Dedemsvaart en de grotere kernen. In 2021 is de detailhandelsstructuurvisie geëvalueerd. Deze actualisatie wordt in 2022 uitgevoerd. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In 2022 is de actualisatie van de detailhandelsstructuurvisie uitgevoerd. Samen met het centrummanagement van Dedemsvaart en van Hardenberg is gekeken naar wat er eventueel gewijzigd moet worden. De input van deze overleggen is meegenomen in de actualisatie. De geactualiseerde versie van de detailhandelsstructuurvisie moeten wij nog vaststellen.

We faciliteren ruimtelijke ontwikkelingen waarmee de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied wordt benut en versterkt. En een bijdrage wordt geleverd aan een vitale, dynamische en leefbare samenleving met een aantrekkelijke landelijk gebied. Het landelijk gebied maakt een transformatie door. Door functieveranderingen en of sloop van vrijkomende agrarische gebouwen ontstaan kansen om de ruimtelijke kwaliteit in het buitengebied te versterken. Hiervoor gebruiken wij het beleid “Erven met kwaliteit”. Wij vergroten de bekendheid van Erven met kwaliteit met persberichten, de inzet van erfcoaches en de deelname aan lopende projecten, zoals Veilig IJsselland. Met ons beleid willen wij leegstand zoveel mogelijk voorkomen. En het landelijk gebied tegelijkertijd verrijken met nieuwe functies, goed ingepast in een veelzijdig landschap. Wij passen daarbij de “ja,mits” benadering toe, vanuit de gedachte dat vervolgfuncties moeten bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving, zowel vanuit ruimtelijk als sociaal en economisch oogpunt. Dat doen wij door met initiatiefnemers op locatie in gesprek te gaan. De uitwerking vindt plaats in ruimtelijke procedures en vergunningen. Met ruimtelijke kwaliteitsplannen zorgen wij voor een goede landschappelijke inpassing van nieuwe functies. Met de uitgifte van sloopbewijzen kunnen we de sloop van leegstaande bedrijfsgebouwen stimuleren.

Niet alleen voor woningbouw (het traditionele rood-voor-rood), maar bijvoorbeeld ook voor het uitbreiden van bestaande bedrijven in het buitengebied en de bouw van extra bijgebouwen voor hobbyboeren en dergelijke. Bij nieuwe woonfuncties hebben wij oog voor nieuwe woonconcepten voor specifieke doelgroepen zoals ouderen en jongeren. Wij geven landbouwbedrijven de ruimte voor doorontwikkeling binnen de wettelijke en landschappelijke kaders (Landschapsidentiteitskaarten). In het buitengebied van Hardenberg vinden de meer traditionele, de kringloop georiënteerde als experimentele landbouwbedrijven makkelijk hun plek. Zij bestaan naast elkaar. Zie hiervoor ook de paragraaf ondernemend Hardenberg waarin wordt ingegaan op een koers vitale landbouw. Daarbij blijven wij steeds met de sector in gesprek. Denk bijvoorbeeld aan het convenant bollenteelt. Waarin we samen mogelijkheden zoeken om bij te dragen aan een duurzame productie met weerbare planten en teeltsystemen en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tegelijkertijd zoveel mogelijk te voorkomen. Ziekten en plagen krijgen zo minder kans.

35

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Ter uitvoering van het beleid Erven met kwaliteit hebben wij in 2022 aan meerdere planologische principe-verzoeken onze medewerking toegezegd. Bij ruim 10 stoppende boeren wordt roodvoor-rood op eigen erf toegepast en er zijn 5 sloopbewijzen verstrekt, waardoor de bouw van een woning elders mogelijk wordt gemaakt. Verder zijn er meerdere ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk gemaakt waarop de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving van toepassing is, waardoor initiatiefnemers als tegenprestatie extra moeten investeren in ruimtelijke kwaliteit. Bij elk principeverzoek vindt locatiebezoek plaats, om een goed beeld van de situatie ter plekke te krijgen en met initiatiefnemer in overleg te gaan over de vragen en wensen. Wij hebben meerdere vergunningen verleend voor doorontwikkeling van landbouwbedrijven voor binnen de wettelijke en landschappelijke kaders (Landschapsidentiteitskaarten). In 2022 heeft het Ondernemershuis voor het Vechtdal, samen met erfcoaches en verschillende adviesorganisaties, de Agro-Carrousel voor agrarische ondernemers georganiseerd. Vanuit onze betrokkenheid bij de onderwerpen die daar werden besproken (innovatie, verbreding, de boer als energiebron etc.) zijn onze medewerkers aanwezig geweest. Het convenant bollenteelt is in het begin van het jaar, samen met de partners, geëvalueerd en heeft ook dit jaar goed gewerkt.

De kern Hardenberg behoudt haar streekfunctie en we zorgen voor vestigings- en uitbreidingsmogelijkheden in Hardenberg en Dedemsvaart. De streekfunctie is met de Omgevingsvisie in het gemeentelijk beleid van de gemeente vastgelegd. Hardenberg presenteert zich als streekcentrum. Dat geeft ons de handvatten om waar nodig invloed uit te oefenen en de positie van Hardenberg naar voren te brengen. Dat hebben we gedaan en blijven we doen in bijvoorbeeld de verstedelijkingsstrategie van de Regio Zwolle. In dit verband wordt nog opgemerkt dat Provinciale Staten de provinciale omgevingsvisie- en verordening gaat herzien. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Als gevolg van onze actieve lobby heeft Provinciale Staten aan Hardenberg ook voor de komende jaren de status van Streekcentrum toegekend en deze status opgenomen in het Fundament van de nieuwe provinciale Omgevingsvisie.

36

Volkshuisvesting en woningbouw We hebben ons woonbeleid vastgelegd in het Programma Wonen 2019-2025. Hierin worden de concrete acties en doelen benoemd. Op 20 april 2021 is de Raad geïnformeerd over de stand van zaken en de bijgestelde ambities van het College. In 2021 wordt aan de Raad de Uitvoeringsagenda Wonen 2021-2023 ter informatie aangeboden. In de vastgestelde Omgevingsvisie ‘Landstad Hardenberg’ wordt een groeiambitie uitgesproken van zeker een extra 1.000 woningen tot 2030. Met de autonome behoefte komt daarmee de opgave op ruim 3.000 woningen tot 2030. Hiervoor is een jaarlijkse toevoeging van gemiddeld 400 woningen per jaar noodzakelijk. De tweejaarlijkse uitvoeringsagenda (2021-2023) van het programma Wonen is hierop op aangepast en er komt een aparte versnellingsagenda. Met realisatie van gemiddeld 400 woningen per jaar geeft Hardenberg haar eigen bevolking, spijtoptanten en nieuwkomers zonder directe binding met Hardenberg de gelegenheid om zich in Hardenberg te vestigen en levert zij een bijdrage aan de opvang van de grote groei waarvoor de regio Zwolle staat. Het is voor de gemeente een uitgelezen kans om de huishoudensgroei vast te houden om draagvlak te houden voor voorzieningen in de kernen van Hardenberg. Het accent van de verhoging van het aantal toevoegingen zal op periode 2022-2026 komen te liggen. Per kern verschilt de woonbehoefte.

Hardenberg en Dedemsvaart zijn in trek als woonlocatie, ook voor huishoudens van buiten onze gemeente. De dorpen en buurtschappen zijn vooral gewild bij de lokale bevolking en rustzoekers van buitenaf. Ook deze vraag faciliteren we binnen de mogelijkheden. Onze inwoners wonen in een voor hen passende woning, in een omgeving met rust en ruimte, met oog voor elkaar, ook in de toekomst. • Uitvoeren van de acties uit de Uitvoeringsagenda Wonen 2021-2023. • We streven ernaar om 200 tot 250 nieuwe woningen op te leveren in 2022. Het bouwprogramma wordt zo veel mogelijk afgestemd op de lokale situatie. • We streven er naar om de productie vanaf 2023 op te voeren tot de oplevering van gemiddeld 400 woningen per jaar. • We bereiden ons voor op een hogere productie door meer harde plancapaciteit toe te voegen en lopende projecten te versnellen. • Bij het bouwen van nieuwe woningen hebben we nadrukkelijk aandacht voor starters, senioren en huishoudens die zijn aangewezen op sociale huur. • Het grootste deel van de huurwoningen in onze gemeente is in bezit van de woningcorporatie Vechtdal Wonen (5.197 woningen). Met de woningbouwcorporatie vindt frequent overleg plaats over het realiseren van de duurzaamheidsambities van gemeente en corporatie. De afspraken hierover worden vastgelegd in de jaarlijkse prestatieafspraken.

Met de Plaatselijke Belangen verenigingen hebben we periodiek overleg over de woningbouwplanning in de kernen.

37

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • Waar projecten zijn gestart is het programma vanuit het woningbehoefte onderzoek, afgerond in mei 2022, vertaald naar de projecten. • Voor het realiseren van 50 flex woningen in de wijk Marslanden is een aanvraag ingediend in het kader van de regeling huisvesting aandacht groepen. Deze aanvraag is gehonoreerd. • De taakstelling met betrekking tot de huisvesting statushouders is gerealiseerd. • Met de betreffende Plaatselijke Belangen zijn de convenanten woningbouw 2022 - 2025 geactualiseerd. • Er is een start gemaakt met een onderzoek naar flankerend instrumentarium om invulling te geven aan de woningbehoefte, waarbij specifiek invulling kan worden gegeven aan de vraag vanuit de doelgroepen starters en senioren. Dit is regionaal met omliggende gemeente in West Overijssel opgepakt. Daarnaast kan in dit verband genoemd worden dat eind december de Woondeal West Overijssel is ondertekend, samen met het ministerie van BZK en de provincie. • Dit jaar zijn 399 nieuwbouw woningen gerealiseerd, waarvan 47 sociale huurwoningen. • Per saldo zijn er ongeveer 550 woningen aan de harde plancapaciteit toegevoegd, waarvan netto ongeveer 150 woningen. Daarnaast zijn nieuwe plannen in voorbereiding aan de plancapaciteit toegevoegd, inclusief grondaankopen.

• Eind van het jaar zijn samen met Vechtdal Wonen en de huurdersorganisatie de prestatieafspraken ondertekend. In de afspraken wordt ingegaan op de onderdelen Bereikbaarheid, Betaalbaarheid en Leefbaarheid. In hoofdlijnen hebben we daarin vastgelegd dat:  inspanningsverplichting is vastgelegd voor de realisatie van sociale huurwoningen waarbij aangesloten wordt op de Woondeal West Overijssel.  ingezet wordt om schuldenproblematiek te voorkomen.  naast verduurzaming van huurwoningen ingezet wordt op de plaatsing van zonnepanelen.  deelname aan het project Energiecoach wordt gecontinueerd.  de statushouders met voorrang gehuisvest blijven.  tot en met 2026 20 reguliere woningen geschikt worden gemaakt voor huurders met fysieke beperkingen. We maken werk van de energietransitie In de energietransitie heeft de gemeente een belangrijke rol in het informeren, adviseren en bieden van handelingsperspectief aan inwoners die de eigen woning willen verduurzamen. Hardenberg heeft de ambitie de inwoners goed te faciliteren bij de duurzaamheidsmaatregelen die zij in hun woning kunnen doorvoeren. Nederland moet voor 2050 van het aardgas af. In onze transitievisie Warmte geven we aan hoe we in de toekomst de warmtevoorziening van de gebouwde omgeving in willen richten.

Het bewust maken van de inwoners over de duurzaamheidsopgave en hun eigen bijdrage daarin, maakt onderdeel uit van onze aanpak. We helpen onze inwoners daarbij vanuit ons energieloket, Startpunt Duurzaamheid bij de Koppel en met de inzet van energiecoaches.

38

Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Voor de uitgevoerde maatregelen duurzaamheid wordt verwezen naar paragraaf 4.2.1.1 van Duurzaam Hardenberg.

Infrastr.bereikbaarh.en verkrs.veil.h. Wij willen een bereikbare, verkeersveilige en leefbare gemeente te zijn. Daarvoor is eind 2020 het Programma mobiliteit vastgesteld. Het programma mobiliteit is een uitwerking van omgevingsvisie Landstad Hardenberg. In 2021 is het programma mobiliteit verder uitgewerkt in het Gemeentelijke verkeers- en vervoerplan (GVVP). In het programma Mobiliteit staan onze ambities op het gebied van bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid. We kijken daarbij verder dan de gemeentegrenzen: hoe houden we samen met onze partners de regio Hardenberg bereikbaar? Het programma geeft richting voor de uitvoering van het verkeers- en vervoersbeleid voor de komende jaren. Aangezien automobiliteit tegen de fysieke grenzen aan loopt, zetten we meer in op de fiets en het openbaar vervoer (spoor en bus). Daarnaast streven we er naar om mobiliteit meer te verduurzamen. In het GVVP ligt de focus vervolgens meer op verkeersveiligheid en leefbaarheid. Met beide plannen ligt er een ambitie om de komende jaren te investeren in de fietsinfrastructuur en het verbeteren van de verkeersveiligheid. Wij doen dit met infrastructurele aanpassingen en door middel van het aanmoedigen van gedragsverandering door educatie en handhaving.

We streven naar een goede bereikbaarheid, het optimaliseren van de regionale stroomwegen en de fietsverbindingen tussen kernen, woonwijken en voorzieningen. In 2021 hebben we het programma mobiliteit uitgewerkt in een gemeentelijk verkeers- en vervoerplan (GVVP) en in een fietspadenplan. Beide plannen worden eind 2021 aan de gemeenteraad voorgelegd. De projecten, voorkomend uit deze plannen, willen we vanaf 2022 aanpakken. GVVP 850.000 incidenteel In het GVVP spreken we de ambitie uit om de verkeersveiligheid en leefbaarheid in onze gemeente te verbeteren. Dit willen we doen door goede verkeerseducatie, adequate handhaving en aanpassingen in de infrastructuur. Om te bepalen welke locaties we dit aan willen pakken hebben we gekeken naar onder andere de weginrichting, geregistreerde ongevallen, locaties die door onze inwoners en gebruikers gevaarlijk worden gevonden en locaties waar in potentie een hoger risico op verkeersonveiligheid kan bestaan. Hiervoor hebben we heel veel informatie opgehaald onder onze inwoners en door gesprekken te voeren met verschillende stakeholders. Deze uitgebreide consultatie binnen de samenleving in combinatie met een verkeerskundige onderbouwing heeft geresulteerd in een knelpuntenlijst met 180 – 200 locaties. Deze locaties zijn niet veiliger te maken met verkeerseducatie en handhaving alleen. Deze locaties zijn divers van aard.

Het gaat hierbij om locaties waar kleine maatregelen een groot effect kunnen hebben, maar ook om locaties waar grote infrastructurele maatregelen wenselijk zijn. Het is de ambitie om de geconstateerde knelpunten in onze infrastructuur de komende 10 jaar actief aan te pakken, wat vraagt om een forse investering. In de Kadernota 2022 is reeds aangegeven dat voor de concrete uitvoering van het nog op te stellen GVVP aanzienlijke financiële middelen

39

per jaar noodzakelijk zijn. Voor 2022 is destijds een PM post opgegeven maar in de toelichting is al aangegeven dat een investeringsbedrag van ongeveer 850.000 wenselijk is. Tijdens de informele raadbijeenkomst van 18 mei 2021 is door de aanwezige raadsleden aangegeven dat vooruitlopend op de vaststelling van het GVVP het wenselijk is om in deze begroting de financiële middelen voor 2022 reeds beschikbaar te stellen, zodat in 2022 actief uitvoering gegeven kan worden aan het GVVP. Door gebruik te maken van subsidiemogelijkheden en combinaties met groot onderhoud is het mogelijk om de totale investering in verkeersveiligheid te verhogen naar ongeveer € 1,4 miljoen (per jaar). De noodzakelijke gemeentelijke bijdrage vanuit verkeersveiligheid zal daarmee voor 2022 op € 850.000,- (excl. kosten voor projectbegeleiding) komen. In 2022 willen we de aandacht leggen bij locaties die op basis van de onderzochte knelpunten een hoge prioriteit hebben. Het lijkt daarbij logisch om locaties als eerste aan te pakken die op basis van weginrichting, ongevallen, ervaren onveiligheid en potentieel risico, hoog scoren. In het concept GVVP dat momenteel ter inzage ligt is een prioritering opgenomen. Het uitvoeringsprogramma van het GVVP (met daarin de definitieve prioritering van de locaties) wordt voorgelegd aan uw raad bij de vaststelling van het GVVP.

De financiering voor de projecten in de jaren 2023 en verder zal bij het vaststellen van het GVVP worden voorgelegd aan uw raad, middels een structurele verhoging van het budget in de meerjarenbegroting. Fietspadenplan In het kader van het fietspadenplan en de reeds beschikbaar gestelde gelden hiervoor zal in 2022 de eerste verbinding worden geoptimaliseerd. Hierbij zal niet alleen naar financiële middelen worden gekeken maar ook naar haalbaarheid (doorlooptijd project) en effectiviteit (hoeveel fietsers profiteren). Snelfietsroute We realiseren een belangrijk onderdeel van de integrale aanpak Haardijk en de snel fietsroute Zwolle - Hardenberg middels de ongelijkvloerse kruising voor fietsers met de Haardijk. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Lokaal Het GVVP en het Fietsplan zijn door de raad in januari vastgesteld. Wij zijn begonnen met de voorbereiding van projecten in het uitvoeringsprogramma, die hoog scoren op risico en onveiligheid. Voor de fietsroute Hardenberg-Slagharen hebben we diverse bijeenkomsten gehad met belanghebbenden en zijn alternatieve oplossingen onderzocht. Deze worden op dit moment uitgewerkt.

Voor de Rheezerweg binnen de kom van Hardenberg hebben we ook enkele bijeenkomsten gehouden, zijn individuele gesprekken gevoerd, is een eerste voorlopig ontwerp opgesteld en is naar aanleiding van de inspraakreacties het plan aangepast naar een definitief ontwerp op basis waarvan de weg in de eerste helft van 2023 wordt gereconstrueerd. • Voor de Rheezerweg buiten de kom (Rheeze) is in 2022 een voorlopig ontwerp opgesteld dat naar aanleiding van de omgevingsdialoog in 2023 wordt uitgewerkt.

40

•

•

•

•

Ook is de planvorming ter hand genomen van De Oostermaat in Gramsbergen. We hebben in overleg met Stadsbelang een brede klankbordgroep samengesteld waarmee we in samenspraak de plannen voor De Oostermaat in 2023 uitwerken. Eind 2022 is de veiligheid van de fietsoversteek Floralaan-Oude Beekpad in Baalderveld verbeterd. We hebben de oversteek iets verlegd, waardoor er meer overzicht is ontstaan en alle verkeersdeelnemers gedwongen zijn om vaart te minderen. Wat betreft fietsveiligheid is ook de situatie op de Mien Ruyslaan in Dedemsvaart in 2022 opgepakt. Ten behoeve van de fietsers is een fietsbrug gemaakt, die begin 2023 wordt aangelegd. Hierdoor hoeven de fietsers zich niet meer te mengen met het autoverkeer op de bestaande brug. Tenslotte hebben we voorbereidingen van de rotonde bij het gemeentehuis ter hand genomen. Deze rotonde is een verkeersveiligheidsknelpunt, die we in de loop van 2023 gaan reconstrueren.

Regionaal Wat betreft de regionale stroomwegen, heeft onder meer onze gezamenlijke lobby en inzet met buurgemeenten en de provincie Overijssel ertoe geleid dat vanuit het Rijk € 115 miljoen beschikbaar is gesteld voor de verbetering van de verkeersveiligheid op de N36 tussen Almelo en Ommen.

Er is voldoende parkeerruimte op de juiste plaats en voor de juiste prijs voor alle doelgroepen. In 2022 is het nieuwe parkeerbeleid operationeel. Er kan (de eerste 3 uur) gratis geparkeerd worden in enkele parkeergarages. Aan de rand van de stad kan er op meer plekken langdurig gratis geparkeerd worden. De tarieven voor de abonnementen zijn naar beneden bijgesteld zodat werknemers enz meer gaan parkeren in de parkeergarages. Met het beleid wordt parkeerruimte vlak bij de winkel vrij gespeeld voor de bezoeker. De bezoeker van het centrum heeft de keus; in het centrum betaald parkeren, iets verder van het assenkruis de eerste 3 uur gratis en aan de rand van het centrum volledig gratis. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In 2022 is het nieuwe parkeersysteem geïmplementeerd. Samen met deze implementatie zijn ook de tijden van het gratis kunnen parkeren en de tarieven aangepast aan het nieuwe parkeerbeleid. In 2023 zal het parkeerbeleid worden geëvalueerd. Vooruitlopend daarop hebben we in oktober 2022 een eerste tussenevaluatie laten uitvoeren.

De bereikbaarheid per openbaar vervoer verbetert en sluit goed aan op de regionale ovhoofdinfrastructuur. In het programma mobiliteit hebben we de ambities vastgelegd voor het openbaar vervoer. Deze OV-visie zullen we de komende jaren verder uitdragen bij provincie en vervoerders. We zien de Vechtdallijnen daarbij als de hoofdverbindingen waarop het andere openbaar vervoer zo veel mogelijk moet aansluiten. In het programma mobiliteit zijn ook de ambities op het gebied van spoor verwoord. Samen met de regionale partners zullen wij de Vechtdallijnen en de Nedersaksenlijn continu onder de aandacht houden. De gemeente zal daarbij zelf initiatieven

41

nemen om bijvoorbeeld stations en hubs te verbeteren en/of te realiseren. Zo zullen we voor Bergentheim bekijken welke mogelijkheden er zijn om het (openbaar) vervoer te verbeteren en met name richting station Mariënberg. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Nedersaksenlijn In 2022 is er gezamenlijk met overheden en organisaties uit Noordoost Nederland en de grensregio gewerkt aan het opstellen van een bidbook van de Nedersaksenlijn. Dit bidbook is in november 2022 gepresenteerd aan de Minister, Staatssecretaris en de Tweede Kamer. Een motie van de Kamer aan de regering om te starten met een zelfstandig onderzoek naar de Nedersaksenlijn en om met betrokken partijen afspraken te maken over de spoorlijn werd begin december unaniem aangenomen. Publieke mobiliteit Samen met de provincie Overijssel is in 2022 een onderzoekstraject gestart waarbij we kijken welke mogelijkheden er zijn om het openbaar vervoer te verbeteren. Onder meer wordt nagedacht of en zo ja, hoe we de traditionele vormen van (collectief) openbaar vervoer (trein, bus, buurtbus, vervoer-op-afroep, e.d.) kunnen transformeren naar een geïntegreerd systeem van 'publieke mobiliteit'. Vanuit de gedachte dat het gehele vervoersysteem zo sterk is als z'n zwakste schakel en een geïntegreerd systeem zowel voor de reiziger (meer samenhang, meer keuze, meer flexibiliteit) als voor de overheid (efficiënter) gunstig is.

Bergentheim Aangezien een heropening van station Bergentheim de komende jaren nog niet mogelijk is, kijken we samen met de provincie Overijssel wat wél mogelijk is aan nieuwe vormen van vervoer (vormen die een bijdrage kunnen leveren aan de behoeften en wensen van de inwoners van Bergentheim). Hiertoe is in 2022 een onderzoek naar de reisbehoeften onder de inwoners van Bergentheim uitgevoerd. Ook is een mogelijk opzet van een mobiliteit-hub uitgewerkt.

De verkeersveiligheid verbetert, waarbij het aantal verkeersslachtoffers met lichamelijk letsel op gemeentelijke wegen de komende vijf jaar daalt. In het GVVP hebben we ambitieuze doelstellingen geformuleerd die aansluiten bij de nationale doelstellingen om te streven naar nul verkeersslachtoffers. Door te blijven investeren in verkeerseducatie, maar vooral fors te investeren in infrastructuur zal op termijn de realisatie van deze doelstelling in beeld gaan komen. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In het in januari 2022 vastgestelde GVVP zijn projecten geprioriteerd op basis van ongevallen, klachten en risico's. Voor de belangrijkste ongevallenconcentratie in de gemeente (rotonde gemeentehuis) is in 2022 een reconstructieplan gemaakt en subsidie gevraagd (met een geplande uitvoering in 2023). Om te komen tot een geïntegreerde en bestendige aanpak van de verkeersveiligheid, is een aanpak ontwikkeld waarbij naast de fysieke ingrepen, er ook veel aandacht is voor educatie, gedrag en voorlichting, onder het motto "Samen veilig op weg". Bij de

42

projecten die we uitvoeren, betrekken we inwoners, scholen, Plaatselijke Belangen en andere partijen die kunnen bijdragen (bijvoorbeeld transportbedrijven). Daarnaast is in 2022 een groot aantal verkeersveiligheidsacties van onder andere scholen en Veilig Verkeer Nederland ondersteund, evenals landelijke campagnes als 'wie is de BOB en 'rij mono'. We houden het onderhoud van wegen op orde met het budget dat hiervoor beschikbaar is en nemen daarin verkeersveiligheidsmaatregelen zo mogelijk mee. - We voeren de werkzaamheden uit binnen het meerjarig onderhoudsprogramma voor wegen, bermen en sloten. Daarbij grijpen wij kansen aan om verkeersveiligheid, maar ook biodiversiteit te verbeteren. - In 2022 stellen we een nieuw meerjarig onderhoudsprogramma op voor het groot onderhoud aan de wegverharding. Het plan wordt voor de periode 2023 - 2025 opgesteld. - We gaan verder met het verduurzamen van onze openbare verlichting door LED-verlichting toe te passen. De raad heeft voor het meerjarig vervangingsprogramma gelden beschikbaar gesteld. - Op basis van het beleidsplan civieltechnische kunstwerken voeren we onderhoud uit aan kunstwerken zoals bruggen, vlonders en tunnels. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? In 2022 is het Meerjarenonderhoudsprogramma wegen nagenoeg geheel uitgevoerd. • We hebben onderhoud uitgevoerd aan de Kanaaldijk (Gramsbergen).

Hier zijn in combinatie met de onderhoudsmaatregelen aanvullende snelheidsremmende maatregelen en brede fietsstroken gerealiseerd. • In combinatie met het onderhoud op de Koningspil hebben we op het kruispunt met de Stelling (Mac Donalds) een linksaf-strook gerealiseerd. Hiermee is een veiliger kruispunt gecreëerd omdat het verkeer op de Koningspil niet meer hoeft te stoppen voor stilstaand afslaand verkeer en er geen gevaarlijke manoeuvres meer ontstaan op de voormalige parkeerstrook. • Bij de herinrichting van de Haardijk zijn verschillende kleine aanpassingen gedaan in de fietsstructuur, in de haltevoorziening en is het groen aangepakt. De bushalte is met dakbeplanting (sedum) uitgevoerd. De verbeterde oversteekmogelijkheden voor voetgangers en fietsers sluiten goed aan bij de nieuwe bestaande routes en de haltevoorziening. • De herstelwerkzaamheden bij de kruising J.C. Kellerlaan zijn uitgesteld naar het voorjaar van 2023. Aanvullend is er ook onderhoud uitgevoerd aan de Onderveldsweg en Veldingerveldweg. Ook vanuit de omgeving is daar nadrukkelijk aandacht voor gevraagd. In 2022 hebben we een nieuw Meerjarenonderhoudsprogramma wegen opgesteld voor de periode 2023-2025. Het eveneens opgestelde Bermverstevigingsprogramma 2023 – 2025 sluit hier op aan. De Plaatselijke belangen en andere belanghebbenden zijn betrokken bij het opstellen van deze plannen.

Voor het uitvoeren van het meerjarig vervangingsprogramma van de openbare verlichting zijn er vier inloopavonden geweest in het buitengebied en zijn de plannen toegelicht. Het verder verduurzamen van de openbare verlichting is een belangrijk onderdeel van de plannen. Aan de

43

Plaatselijk belangen is gevraagd hierop te reageren en tevens aan te geven waar de omgeving de prioriteiten op het gebied van de openbare verlichting zou wil leggen. Het uitvoeringsprogramma onderhoud kunstwerken (dit zijn onze bruggen en viaducten) is geheel uitgevoerd. Vanuit het programma zijn bijvoorbeeld in Gramsbergen verschillende oudere houten bruggen vervangen door nieuwe houten bruggen. In 2022 hebben wij het beleidsplan civieltechnische kunstwerken vastgesteld met een (financiële) doorkijk voor de komende 5 jaar.

Overige onderwijs en educatie Met een goede opleiding en een diploma op zak sta je sterker in de maatschappij. Daarom werken we samen met de verschillende onderwijs- en educatiepartners aan de opleiding voor onze kinderen. Dat begint al jong op de peuteropvang en voorschoolse educatie. Met ingang van 2022 worden de voorschoolse voorzieningen wettelijk verplicht een pedagogisch beleidsmedewerker in te zetten in de voorschoolse educatie. De extra kosten hiervan kunnen worden gedekt uit de doeluitkering onderwijsachterstanden. Onze ambitie is dat alle peuters uit de doelgroep gebruik maken van de voorschoolse educatie om zo goed voorbereid te starten op de basisschool. We bieden een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod aan voorschoolse educatie waar onze peuters volop gebruik van maken zodat ze goed voorbereid beginnen aan de basisschool. • We stellen subsidie beschikbaar aan voorschoolse voorzieningen voor peuters in de doelgroep, en voor het basisaanbod peuteropvang voor kinderen waarvan de ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. • We gaan voor 100% deelname van peuters in de doelgroep aan voorschoolse educatie. Daarom werken we samen met de voorschoolse voorzieningen en de Jeugdgezondheidszorg aan een goede organisatie van de indicatie voor en toeleiding naar de voorschoolse educatie.

• Om de kwaliteit van de VVE verder te verhogen continueren we ons scholingsaanbod voor pedagogisch medewerkers. • Vanaf 2022 wordt de wettelijk verplichte pedagogisch beleidsmedewerker in de voorschoolse educatie ingezet. De taak van deze medewerker is het doorontwikkelen van het beleid binnen de instellingen het coachend ondersteunen van de pedagogisch medewerkers die de voorschoolse educatie uitvoeren. • In 2022 is een aanbod voorschoolse educatie bij het AZC beschikbaar voor de AZC-peuters met een indicatie voorschoolse educatie. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • •

•

Er is subsidie verleend voor 89 plaatsen peuteropvang en 130 plaatsen voor doelgroeppeuters in de voorschoolse educatie. Nagenoeg alle geïndiceerde peuters voor voorschoolse educatie maken gebruik van het aanbod. Slechts in een enkel incidenteel geval besluiten ouders geen gebruik te maken van de indicatie. In 2022 hebben weer verschillende pedagogisch medewerkers het scholingsaanbod met goed gevolg afgesloten. Ook zijn er nieuwe trainingen gestart en is er samen met het primair onderwijs een inspiratie bijeenkomst ouderbetrokkenheid georganiseerd.

44

• •

Bij alle instellingen die voorschoolse educatie aanbieden is een pedagogisch beleidsmedewerker in de voorschoolse educatie actief. Bij het AZC is een locatie waar peuters uit het AZC een aanbod voorschoolse educatie kunnen volgen om zo hun taalachterstanden zoveel mogelijk in te lopen.

Samen met onderwijs en Jeugdgezondheidszorg werken we aan de ondersteuning van jeugd. • Samen met onderwijs en de Jeugdgezondheidszorg van de GGD werken we aan de ondersteuning van de jeugd op het gebied van onder andere leerplicht, zorgstructuur in en om school en leerlingenvervoer. Het in 2019 hiervoor vastgestelde uitvoeringsprogramma is hierbij de leidraad. • De pilot om betere ondersteuning te bieden aan kinderen binnen de schoolcontext op twee VO-scholen in Hardenberg wordt in het schooljaar 2021/2022 gecontinueerd. Deze pilot is onderdeel van het transformatieprogramma Samen Door. Hiermee beogen we jeugdigen binnen het onderwijs hulp te bieden. • Vanuit de pijler Welzijn van de Regiodeal Zuid Oost Drenthe is gemeente Hardenberg partner in het project Kansen4Kinderen. Samen met het primair onderwijs willen wij onze leerlingen 'Eerlijke Kansen' en een goed opleidingsperspectief dat daadwerkelijk past bij niveau van leerling bieden. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • De Jeugdgezondheidszorg van de GGD onderhoudt contacten met alle instellingen voor kinderopvang en scholen en Samen Doen zodat bij gesignaleerde problemen tijdig noodzakelijke ondersteuning ingezet wordt. • Het basisonderwijs, Jeugdgezondheidszorg, Samen Doen en Leerplicht geven vanaf de zomer een impuls aan integrale samenwerking door de vorming van een professioneel ondersteuningsteam per school.

• We beperken het schoolverzuim door de inzet van leerplicht- en RMC-consulenten, het aanbieden van leerlingenvervoer en een zorgstructuur in en om de school. • De pilot Angst en Depressie is op twee VO-scholen met positieve resultaten afgerond en wordt verder doorgezet en vanaf 2023 uitgebreid naar de andere VO-scholen. • Vanuit de pijler Welzijn van de Regiodeal Zuid Oost Drenthe zijn er vanuit het project Kansen4Kinderen, kansencoaches actief op 7 scholen in onze gemeente. De kansencoaches bieden ondersteuning in (school) ontwikkeling en adviseren onderwijsgevenden over de manier waarop het partnerschap met ouders voor educatie kan worden verbeterd.

We dringen het aantal vroegtijdige schoolverlaters terug. Jongeren moeten in principe een startkwalificatie (havo of mbo-niveau 2 diploma) behalen. Binnen de RMC (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt) IJssel-Vecht werken 11 gemeenten samen om zoveel mogelijk voortijdige schoolverlaters terug te leiden naar een opleiding of hen te helpen om op een andere manier een startkwalificatie te halen. Om hier maximaal resultaat op te behalen is een meerjarenbeleidsplan opgesteld in de regio. In 2022 richten we ons vooral op het thema 'integrale ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie'. Samen met

45

onderwijsinstellingen, Samen Doen , team werk en inkomen en andere partners op de arbeidsmarkt voeren we projecten uit om schooluitval te voorkomen. Waar nodig scherpen we ons beleid op schooluitval en thuiszitters aan. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • De ingezette lijn van vaste contactmomenten met de scholen in Hardenberg is doorgezet. Elke school heeft een vast aanspreekpunt. Vanwege deze korte lijnen zijn alle kinderen in beeld. Het contact tussen team leerplicht/RMC en de scholen verloopt goed. Door het directe contact tussen school, Samen Doen BV, JGZ en team leerplicht/ RMC is er ingezet op maatwerk per leerling. • Ook in 2022 werken wij met Forza. Wij kiezen ervoor om leerlingen, die in aanmerking komen voor een proces verbaal, een laatste kans te geven om “vrijwillig” (met drang) mee te werken aan het verminderen en stoppen van het schoolverzuim. De jongere maakt samen met de Forzamedewerker, school, leerplichtambtenaar, ouders en eventueel andere betrokkenen een plan om het naar school gaan te herstellen. • Team Leerlicht/ RMC en team Werk & Inkomen hebben hun samenwerking om 'jongeren in kwetsbare positie' in beeld te hebben, te houden en te begeleiden geïntensiveerd. Dit krijgt in 2023 een vervolg. We pakken laaggeletterdheid aan.

We werken plannen uit in het kader van de Vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020-2024, Samen aan de Slag voor een vaardig Nederland en het Regioplan Aan de slag met basisvaardigheden in de Arbeidsmarktregio Zwolle. In de vervolgaanpak staat centraal dat de gemeente de regie neemt in de aanpak van laaggeletterdheid en de verbinding legt met andere beleidsterreinen in het maatschappelijk domein zoals inclusie, armoedebeleid, onderwijsachterstandbeleid en gezondheidsbeleid. In Samen Door nemen we lokale plannen ter verbetering van basisvaardigheden op. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? • •

•

Het Alfa-college heeft in 2022 het formele cursusaanbod verzorgd op het gebied van taal, digitale vaardigheden en taal en werk in opdracht van de gemeente. Het Taalpunt – onderdeel van de bibliotheek Hardenberg - zorgt voor het non- formele taalonderwijs. De taaldocenten en de taal coördinatoren van het Taalpunt trainen en begeleiden vrijwillige taalcoaches. De taalcoaches ondersteunen taalvragers individueel of in een groep. Het Alfa-college en bibliotheek/ het Taalpunt werken samen en hebben onderwijs op maat geleverd met een mix van formeel en non-formeel onderwijs en iedere deelnemer op de juiste plek. Daarbij wordt extra ingezet op het bereiken van de laaggeletterde met Nederlands als moedertaal (NT1 groep). Beide organisaties zijn onder één dak gehuisvest en werken samen.

46

We voeren het programma eerlijke kansen uit In 2021 is samen met het primair onderwijs het programma eerlijke kansen opgesteld. Het programma richt zich op het voorkomen van onderwijsachterstanden. En vooral het bevorderen dat kinderen die niet of in mindere mate kunnen beschikken over een omgeving waarin ondersteuning voor hun (school)ontwikkeling aanwezig is, ook een zo goed mogelijke kans krijgen hun talenten te ontplooien. In 2022 voeren wij dit programma uit. De Nationaal Programma Onderwijs gelden die wij ontvangen om de achterstanden van Corona in te lopen worden in dit programma geïntegreerd. Wat hebben we daar in 2022 voor gedaan? Met scholen, onderwijsinstellingen, ouders en maatschappelijke organisaties bevorderen we gelijke kansen in het onderwijs. Wij hebben ingezet op verbinding tussen de leefwerelden (school, thuis, en omgeving), op effectieve ingrepen en op kennisdeling. Aan de hand van 4 thema's hebben wij ons gezamenlijk ingezet voor de kansen van kinderen in onze gemeente: (Doorstroom) anderstalige kinderen, taalachterstanden en taalstimulering, versterking van het gewone leven en doorstroom primair onderwijs naar voortgezet onderwijs. In 2022 is de subsidie Eerlijke Kansen uitgekeerd aan de primair onderwijs scholen. Elke school kan zelf kiezen hoe zij het budget inzetten door middel van een keuze menu van bovenstaande thema's.