Jaarstukken 2021 Gemeente Hardenberg def

68

We beheren de gemeentelijke begraafplaatsen. • • • •

We verzorgen het onderhoud van de gemeentelijke begraafplaatsen en zorgen dat er voldoende grafruimte beschikbaar is. We gaan door met bovengronds ruimen; als het grafrecht is vervallen wordt de grafsteen verwijderd. We zetten in op meer mogelijkheden voor maatwerk bij de uitgifte van graven en bieden meer verschillende mogelijkheden aan in de termijnen van grafrecht. We onderzoeken of uitbreiding van de begraafplaats Gramsbergen mogelijk is.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? 1. De regels voor de begraafplaats zijn in 2021 gewijzigd en opnieuw vastgesteld, met meer mogelijkheden bij uitgifte van graven. 2. Voor de begraafplaats van Gramsbergen monitoren we de begraafcijfers om te bepalen of er behoefte is aan uitbreiding van het aantal graven. Op basis van cijfers tot 5 jaar terug is die behoefte er wel, maar omdat er de laatste jaren een sterk dalende trend zichtbaar is, hebben we het zinvol geacht om het onderzoek nog wat langer door te laten lopen, alvorens een conclusie te trekken over de noodzaak van uitbreiding van de begraafplaats.

Recreatie en toerisme Vrijetijdseconomie is hét visitekaartje voor de gemeente Hardenberg. Het zorgt voor een economische impuls en is een middel bij bredere vraagstukken zoals vestigingsklimaat, imago, leefbaarheid en voorzieningen. Dat de impact van vrijetijdseconomie op het leefklimaat groot is, wordt zowel voor bewoner als bezoeker in deze tijd van pandemie nog eens onderstreept. Juist nu wordt de waarde van de omgeving voelbaar. Daarmee is de vrijetijdseconomie van strategisch belang voor de vitaliteit van de regio. De impact van maatschappelijke veranderingen, digitalisering en circulaire economie is groot. Dat vraagt om samenwerking. Inzet is om waardeketens in de vrijetijdseconomie te realiseren. Excellent in het eigen segment, maar tevens onderdeel van ketens waarin recreatieve beleving jaarrond tot meerwaarde wordt gebracht binnen een gezamenlijk duurzaam conceptueel model. Innovatie, kwaliteitsverbetering, (gekwalificeerd) personeel, een excellente klantreis en branding zijn daarbij belangrijke aandachtspunten en randvoorwaarden. Onderdeel van de vrijetijdseconomie zijn ook de minder florerende vakantieparken. De parken aan de onderkant van de markt hebben een negatief effect op het imago van de gemeente als recreatiegemeente. Daarom heeft Hardenberg meegedaan aan een pilot project samen met de Vechtdalgemeenten en de provincie.

Dit project heet Vitale Vakantieparken Vechtdal. Het jaar 2021 en volgende jaren, worden de jaren van de concrete verbetering van deze parken.

69

Wat gaan we daar voor doen? We versterken de (verblijfs-)recreatieve functie van onze gemeente door te investeren in ondernemerschap, innovatie en internationalisering. -

-

-

We voeren activiteiten uit binnen het jaarprogramma ‘Lange Termijn Agenda Gastvrij Hardenberg’. We faciliteren en stimuleren daarin samenwerking, kennisdeling, productontwikkeling, gastheerschap, innovatie en marketing & promotie. De Vechtdal visie met de programmalijnen wordt vertaald naar een programma-aanpak waarin de fysieke infrastructuur wordt verbeterd (w.o. varen, vissen, wandelen & fietsen), productontwikkeling plaatsvind (Anjerpunten, Tien torens, Verrukkelijk Vechtdal next level, Zorgeloos Vechtdal, Buiten spelen), de bekendheid en het profiel wordt verbeterd (ontsluiten informatie, promotie, gastheren/vrouwen). Ook wordt ingezet op toekomstbestendig ondernemerschap (bijv. circulair, innovatie, natuur inclusief, vitaliteit, hub, buitenlandse gasten). Vanuit vrijetijdseconomie sluiten we aan op de Regio Deal Zwolle: Human Capital Agenda. We zetten het project Digitalisering Regio Deal Zuid Oost Drenthe verder op.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? • We hebben actief ingezet op accountmanagement/communicatie als onderdeel van het ondernemersloket. • Het platform Gastvrij Hardenberg heeft het afgelopen jaar vooral ingestoken op kennisdeling (door nieuwsbrieven en opzet partnerportaal), aanjagen samenwerking middels de stimuleringsregeling en onderzoek naar seizoensverlenging. • In 2021 zijn de programmalijnen Gastheerschap & Ondernemerschap en Zorgzaam & Gezond uit de Vechtdal Visie samen met organisaties en ondernemers nader uitgewerkt naar een programma aanpak voor de komende jaren. Dit traject is nog niet geheel afgerond. • Vanuit de Human Capital Agenda is in 2021 is de Stichting Vakschool 100% Gastvrij Vechtdal opgericht. Ambitie van de vakschool is om uit te groeien tot een toonaangevende organisatie als het gaat om het opleiden en bekwamen van professionals in de Horeca, Hospitality en Leisure branche. In totaal zijn 17 ondernemers inmiddels verbonden aan de Vakschool. • Aan de workshops binnen het project Digitalisering Regiodeal Zuid Oost Drenthe hebben in totaal 46 bedrijven (waarvan 6 bedrijven uit Hardenberg) uit de betrokken gemeenten deelgenomen. De planvorming voor fase 2 heeft eind 2021 plaatsgevonden. We zetten in op het versterken van de toeristische gastvrijheid, ons imago en promotie -

Ondersteuning Informatiepunt (IP) vanuit Gastvrij Hardenberg. We bieden actuele en toegankelijke informatie voor (potentiële) bezoekers van Hardenberg via de website Visit Hardenberg. Binnen het Vechtdal/Visit Oost voeren we de citymarketingstrategie Hardenberg uit. We zetten Hardenberg in de markt binnen de Vechtdal-campagnes.

70

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? • Met inachtneming van de coronamaatregelen is de informatieve functie door het IP vormgegeven. • De website Visit Hardenberg (2021: 91.525 bezoekers) is ingezet om actuele informatie aan te bieden en spreiding te bevorderen. • Rekening houdend met de coronamaatregelen zijn de citymarketingstrategie en Vechtdal campagnes vormgegeven. • In 2021 hebben 16 Vechtdal recreatieondernemers de cursus 'Gastheer van het landschap' afgerond. Op dit moment zijn 39 ondernemers gecertificeerd als gastheer/-vrouw van het Landschap Vechtdal. • In 2021 is een rapport met aanbevelingen opgesteld met een visie op “Gastheerschap in het Vechtdal”, op de onderdelen verwelkomen & ontzorgen en informatie & inspiratie. Het adviesrapport wordt in dit stadium besproken met o.a. stakeholders en ondernemers. • Er is gestart met het project Merkontwikkeling Vechtdal waarbij met behulp van het verzamelen van SMART-data die relevante inzichten verschaffen, gezamenlijk met gebiedspartners het merk Vechtdal wordt aangescherpt. We bevorderen de recreatieve mogelijkheden. -

-

We verbeteren de recreatieve mogelijkheden op en langs de Vecht en de Reest vanuit de Vechtdal visie en de netwerkorganisatie Ruimte voor de Vecht (inzet op projecten). Voor Ruimte voor de Vecht wordt samen met de gemeenten in het Vechtdal, de provincie, het waterschap en andere betrokken partijen uitvoering gegeven aan het Masterplan, waarin de thema’s klimaatadaptatie & waterveiligheid, natuurontwikkeling & verbeteren biodiversiteit, verduurzaming van de landbouw & sociaaleconomische ontwikkeling en duurzaam gastheerschap & aantrekkelijke leefomgeving terugkomen. De komende jaren mede met een bijdrage vanuit de Regio Deal Zwolle. De vaarrecreatie wordt gestimuleerd door middel van het uitvoeringsprogramma Ruimte voor de Vecht. Aanvullende voorzieningen Passantenhaven Hardenberg (toilet en douchevoorziening, etc) Revisie van het fiets- en wandelnetwerk in Vechtdalverband (Hardenberg-Ommen-Dalfsen). Recreatieve ontsluiting vormgeven bij gebiedsontwikkelingen zoals Rheezermaten, Engbertsdijkvenen en Gramsbergen.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? • Met een bijdrage vanuit de Regiodeal Regio Zwolle is gestart met een eerste inventarisatie van het huidige aanbod en de wensen ten aanzien van de gidsen in het Vechtdal. Op basis van conclusies en aanbevelingen wordt hier een vervolg aan gegeven. • De haven in Hardenberg is dit jaar heringericht met uitbreiding van het aantal aanlegplaatsen en aanvullende voorzieningen voor vaarrecreanten. • Binnen het uitvoeringsprogramma van Ruimte voor de Vecht, wordt uitvoering gegeven aan het stimuleren van de vaarrecreatie middels het project Varen op de Vecht. • De revisie van het wandelnetwerk Vechtdal is in 2021 voltooid en het fietsnetwerk wordt begin 2022 afgerond. • Met de uitvoer van de derde fase (Veldbrakenweg) is over de volle lengte van de Rheezermaten een nieuw fietspad aangelegd. • Afgelopen jaar zijn we bezig geweest met de planvoorbereiding voor Vechtrijk Gramsbergen. Binnen dit project wordt een nieuwe haven voorzien in de Vecht. Ook worden er nieuwe recreatieve voorzieningen gerealiseerd, waaronder wandelpaden en speelvoorzieningen.

71

We stimuleren crossovers. -

Uitvoering van de bestuurlijke agenda Vechtdal, met de programmalijnen Verbindende Vecht, Beleefbaar Landschap en Zorgzaam & Gezond. We zetten verhaallijnen in om ons cultureel erfgoed tot leven te brengen. We stimuleren nieuwe product-markt-partner combinaties.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? • De LEADER projecten Verrukkelijk Vechtdal en Zorgeloos Genieten zijn dit jaar afgerond. Met beide projecten is in het laatste jaar ingezet op kennisontwikkeling, aanbodontwikkeling en marketing. Voor beide projecten wordt gekeken naar een vervolg binnen de uitwerking van de programmalijn Zorgzaam & Gezond. • Belangrijkste prioriteit in de lokale agenda van de Ommerschans is de ontwikkeling en opzet van een informatiecentrum. Meerdere varianten bleken niet haalbaar, onder andere bij de Veldzichthoeve. Er vindt nu een nadere oriëntatie plaats voor een nieuwe locatie. Verder wordt gewerkt aan productontwikkeling en is er een toekomstperspectief samenwerking marketing van de 7 koloniën opgesteld. • De stimuleringsregeling Gastvrij Hardenberg is onder andere ingezet voor de projectaanvragen Vechtfloat, Toegankelijk Reestdal en Tijdreis van het Oerrund. We werken samen met waterschap Vechtstromen en bewoners aan het project Vechtrijk Gramsbergen, met als doel herinrichting van de Vecht en de uiterwaarden bij Gramsbergen. -

In 2019 is de concept visie voor Vechtrijk Gramsbergen opgesteld. In samenwerking met inwoners van Gramsbergen en andere stakeholders is deze visie verder afgerond in een meer definitieve vorm. Na besluitvorming over de vormgeving en financiering van deelprojecten kunnen deze in 2021 in uitvoering gebracht worden.

Wat hebben we daar in 2021 aan gedaan? Samen met het waterschap is een begin gemaakt met de uitwerking van de visie in een ontwerp voor de aanleg van een nevengeul en een insteekhaven en recreatief verblijfsgebied in de stadsrandzone langs de Vecht in Gramsbergen. Stadsbelang, groene groepen en belanghebbenden uit de recreatieve sector werken mee aan dit proces. Doel is het vaststellen van een definitief ontwerp in 2022 en realisatie in 2023. Het proces hiervoor ligt op schema. We zorgen dat voor de 4 parken, die hebben meegedaan in de pilot Vitale Vakantieparken Vechtdal, een passende en duurzame oplossing komt, zodat deze parken een weer bijdragen aan een goed imago van Hardenberg als recreatiegemeente. Het project vitale vakantie parken Vechtdal loopt komende jaren door. Voor de vier parken die deelnemen in de gemeente Hardenberg gaat het hierbij om twee sporen: 1) Voor twee parken moet de toekomststrategie in 2021 door de raad worden vastgesteld. 2) Voor twee parken volgt een implementatie van de door de raad vastgestelde strategie (eind 2020) van twee andere parken.

72

Wat wilden we in 2021 bereiken? In het kader van de pilot Vitale vakantieparken zijn voor vier parken in de afgelopen periode analyses uitgevoerd, intensieve gesprekken geweest met de belanghebbenden en zijn adviezen uitgebracht door bureau ZKA Leisure Consultants. Onder meer door de coronamaatregelen is beperkt voortgang geboekt met het vaststellen van de strategie voor verschillende terreinen en/of de uitvoering daarvan. De uitvoeringsperiode van de subsidie van de provincie Overijssel is verlengd tot eind 2022. Bij één van de parken is ondersteuning verleend bij het oprichten van de Vereniging van eigenaren, voor een tweede park is een subsidie voor fysieke recreatievoorzieningen in voorbereiding, voor een derde park is het toekomstperspectief vastgesteld en bij het vierde park is een financiële quick-scan uitgevoerd voor de transformatie.

73

Middelen Bedragen x € 1.000

Begroting Begroting na Jaarrekening primitief wijzigingen

Verschil

Baten 3.1 Landbouw en agribusiness 3.2 Openbaar groen en openluchtrecreatie 3.3 Recreatie en Toerisme

0

0

0

0

292

647

794

146

7

110

15

-95

298

757

809

51

-483

-288

-189

99

3.2 Openbaar groen en openluchtrecreatie

-3.283

-3.697

-3.706

-9

3.3 Recreatie en Toerisme

-228

-538

-388

150

-3.993

-4.522

-4.283

240

-483

-288

-189

99

-2.991

-3.049

-2.912

137

-221

-428

-373

55

-3.695

-3.765

-3.474

291

Totaal Baten Lasten 3.1 Landbouw en agribusiness

Totaal Lasten Saldo 3.1 Landbouw en agribusiness 3.2 Openbaar groen en openluchtrecreatie 3.3 Recreatie en Toerisme Totaal Saldo

74

4.4 Ondernemend Hardenberg In Hardenberg kunnen alle mensen de kans pakken om te werken en zich te ontwikkelen. We zetten ons ervoor in dat opleidingen aansluiten op de vraag van werkgevers. Ondernemers krijgen ruimte voor innovatie en groei. Daarbij hoort een uitstekende (digitale) bereikbaarheid. We zijn realistisch. We weten dat er demografische en technologische ontwikkelingen, transities en maatschappelijke opgaven op ons af komen. Wat de impact hiervan is, is lastig te voorspellen. Daarom is het belangrijk dat we ons voorbereiden op het onzekere en onbekende. Samen met onze lokale en regionale partners werken we aan een vitale economie, voor nu en de toekomst. Hierbij werken we aan de volgende speerpunten: - Een antwoord vinden op de grote demografische ontwikkelingen: vergrijzing en een afnemende beroepsbevolking. Dit betekent dat de arbeidsproductiviteit omhoog moet. Innovatie is nodig om alle voorzieningen te kunnen blijven leveren, bijvoorbeeld in de zorg. - Vergroten van de wendbaarheid en weerbaarheid van de beroepsbevolking. Veel banen op alle niveaus staan onder druk, zeker waar sprake is van vervanging door apparaten en algoritmes. De komende jaren verandert alleen al door de digitalisering 20% van de banen onherkenbaar. Dit betekent een grote opgave als het gaat om om- en bijscholing en een leven lang ontwikkelen.

Beleid op de hardnekkige kern in het werklozenbestand zonder startkwalificatie blijft nodig en wordt steeds belangrijker. Gelet op de economische ambities is het zaak meer hooggekwalificeerd talent aan de gemeenten te binden. - Vergroten van de wendbaarheid en weerbaarheid van de ondernemers. Technologie en de biowetenschap ontwikkelen zich razendsnel en zijn lastig voorspelbaar. Ondernemers moeten in staat zijn om op dergelijke ontwikkelingen in te kunnen spelen om bij de winnaars van de toekomst te blijven horen. Investeringen in ondernemerschap, innovatie en internationalisering zijn nodig om de concurrentiekracht van de ondernemers in Hardenberg te verbeteren. Daarnaast werken we aan een economie die mede is gebaseerd op nieuwe waarden (groen en sociaal). I - Het aantrekken en vasthouden van ondernemers en talent vraagt blijvende aandacht voor de attractiviteit van het vestigingsklimaat. Hardenberg moet haar werklocaties en haar centra op orde houden. Om talent en ondernemers aan Hardenberg te binden is integraal beleid nodig: Hardenberg dient deze doelgroepen te verleiden met een attractief woonmilieu, recreatieve mogelijkheden en kwaliteiten, cultuurklimaat en optimale fysieke en digitale bereikbaarheid.

Participatie en werkgelegenheid Tot de komst van de Corona-crisis bestond ons uitkeringsbestand vooral uit mensen die moeilijk plaatsbaar zijn bij een werkgever. Naar verwachting zullen er vanwege de Corona-crisis ook mensen die voorheen makkelijk aan werk konden komen een beroep op gemeentelijke bijstand doen. Dit is sterk afhankelijk van de sector waarin ze werken. We blijven erop inzetten om iedere inwoner die kan werken te begeleiden naar werk. Daarnaast kijken we (veelal in regionaal verband hoe we de instroom als gevolg van Corona kunnen beperken of - indien dat niet kan- de periode in de bijstand zo kort mogelijk te houden. Dit doen we met name door (in samenwerking met bedrijfsleven, onderwijs en andere relevante partijen) om- en bijscholing zo makkelijk mogelijk te maken via onder andere het regionale ontwikkelfonds en een gratis aanbod vanuit verschillende onderwijsinstellingen (Regio-opleiders). Daarnaast maken we kansen in de arbeidsmarkt zo veel als mogelijk transparant. De gemeente heeft hierin vooral een faciliterende en verbindende rol.

75

Wat gaan we daar voor doen? We bevorderen zelfredzaamheid en participatie. Zo vinden meer mensen zonder werk een betere aansluiting tot de arbeidsmarkt. -

-

Inwoners kunnen een subsidie aanvragen vanuit het 'Pak je kans fonds' om aan de slag te gaan met hun eigen ontwikkelplan richting werk of participatie. Inwoners die kunnen werken, helpen we aan werk (Nieuw beschut werk, garantiebaan of regulier werk) en daarmee aan financiële zelfredzaamheid. Beschut werk Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het aanbieden van beschut werk aan mensen met een arbeidsbeperking die zeer veel begeleiding nodig hebben. Via Larcom bieden we Nieuw Beschut Werk aan alle mensen met een dergelijke arbeidsbeperking (dus met of zonder formele Beschut werk-indicatie). Daarnaast zoeken we ook bij andere werkgevers de mogelijkheid tot het plaatsen van mensen met een beschut werk-indicatie. Daarmee wordt de kans op een passende plaatsing groter. Met het Ontwikkelfonds van de Human Capital Agenda werken we aan een leven lang leren. Statushouders vormen een groot deel van onze bijstandspopulatie. Vooruitlopend op nieuwe wetgeving die in 2022 van kracht gaat, nemen we als gemeente vast de regie. Daarbij begeleiden we statushouders naar fulltime-trajecten waarbij zij inburgeringslessen krijgen of werkzaam zijn.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? •

•

Het Pak je kans-fonds kent een looptijd van 2 jaar. Het jaar 2021 was het tweede jaar waarin inwoners een aanvraag konden doen voor een bijdrage uit het Pak je kans-fonds. Ook is in 2021 gestart met de evaluatie van het fonds. We meten zowel de resultaten van de deelnemers, als het effect van het fonds op het welbevinden van deelnemers. In het voorjaar van 2022 zal deze evaluatie worden opgeleverd. Begeleiding naar werk. We hebben 355 nieuwe plaatsingen naar werk (en scholingen) gerealiseerd: •

Werkervaringsplek :

•

Regulier betaald werk: 112

•

Scholing:

4

•

Beschut werk:

13

•

LKS dienstverband :

57

111

•

•

•

•

•

Leer-werktrajecten: 5 Totaal 355 Daarnaast hebben we nog 134 plaatsingen verlengd. Beschut werk: inmiddels zijn er 34 mensen in beschut werk geplaatst. Hiermee komen we boven de taakstelling van 30. Het lukt beter ook bij andere werkgevers plaatsingen te realiseren. Inmiddels hebben we bij verschillende werkgevers mensen (7) met een beschut werk indicatie geplaatst. Het ontwikkelfonds is regionaal een succes waarbij ook vanuit Hardenberg volop gebruik gemaakt van het ontwikkelfonds. Dit heeft (cijfers t/m november) geleid tot 133 aanvragen van individuele inwoners en 53 aanvragen van werkgevers. Hiervan zijn er 38 (ind.) resp. 36 (werkgever) toegekend, een deel is afgewezen en een deel is nog in behandeling. We hebben ingezet op de ondersteuning en ontwikkeling van statushouders met een grote afstand tot de arbeidsmarkt , zoals de inzet van begeleiding en werkervaring door Larcom, de inzet van extra Nederlandse lessen bij het Alfa College en stageplekken bij o.a. de kinderopvang scholen (voor vrouwelijke statushouders). Eind 2021 zijn we de Sociale Coöperatie Hardenberg gestart. Binnen de coöperatie kunnen inwoners met bijstand onder begeleiding het ondernemerschap uitoefenen. Na diverse informatiebijeenkomsten hebben we 13 kandidaten geselecteerd waarmee de coöperatie wordt gestart.

76

We willen een eenduidige benadering van werkgevers. Daarom geven we onder andere via het team Werk en Participatie, het Werkbedrijf Regio Zwolle en de één-werkgeversbenadering uitvoering aan de Participatiewet. -

We continuering onze dienstverlening in het regionaal Werkbedrijf Zwolle. Waar mogelijk zetten we in op doorontwikkeling om beter te voldoen aan de vraag van de werkgever en de mogelijkheden van onze inwoners.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Ook in 2021 hebben we volop meegewerkt aan de dienstverlening vanuit het regionaal werkbedrijf Zwolle. Naast deelname aan de corebusiness (werkgeversdienstverlening zitten we bestuurlijk in het DB en ambtelijk vooraan bij de doorontwikkeling van het werkbedrijf.

Bedrijven en ondernemers Een vitale economie is een voorwaarde voor het welzijn van onze inwoners. Economisch perspectief leidt tot grotere financiële zelfredzaamheid en eigenwaarde en is daarmee een belangrijke factor als het gaat om het geluk van mensen. Door in te zetten op toekomstbestendige werkgelegenheid willen we dit veiligstellen, ook voor volgende generaties. Een vitale economie draagt bovendien bij aan levendige centra en wijken, aan een bloeiend verenigingsleven, aan ruimtelijke kwaliteit en biedt een oplossing voor een keur aan maatschappelijke vraagstukken. Wij willen bijdragen aan een economie waar de samenleving beter van wordt. Dit doen we in samenwerking met partners op lokaal en regionaal niveau. Wat gaan we daar voor doen? De gemeente Hardenberg versterkt haar economische structuur en verhoogt de ambitie. -

o

o

o

Met de Regio Zwolle werken we aan projecten die van belang zijn voor de regio, zoals het Ontwikkelfonds (Human Capital Agenda) en projecten op het gebied van bereikbaarheid, logistiek, Ecommerce en internationalisering. Met de Regio Zwolle hebben we in 2020 een Regio Deal gesloten met de Rijksoverheid, voor de jaren 2020 tot en met 2023, voor totaal 22,5 mln rijksgeld en daarnaast publieke en private cofinanciering. Hierin realiseren we projecten binnen een viertal actielijnen, waarvan de actielijnen 1 en 2 zich met name richten op de economie en arbeidsmarkt. Actielijn 1: Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het MKB. Versterking van de concurrentiepositie van het MKB door deze bekwaam te maken in vernieuwde verdienmodellen en productie- en logistieke processen, met een zo’n klein mogelijke ecologische voetafdruk; Actielijn 2: Toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt (Human Capital Agenda). Balans brengen in de arbeidsmarkt door mensen werkzekerheid en ontwikkelingskansen te bieden en door het benutten van talenten van iedereen, door gericht te investeren in skills en vaardigheden van (potentieel) werkenden; De Actielijnen 3 en 4 van de Regio Deal Regio Zwolle richten zich op Evenwichtige groei van stad en platteland en klimaatoplossingen. Deze komen aan de orde bij Duurzaam en Landelijk Hardenberg, m.b.t. Ruimte voor de Rivier.

77

-

-

-

Binnen de regio Dutch Techzone werken we met de gemeenten Hoogeveen, Coevorden en Emmen samen aan het versterken van de economische structuur. Dit doen we in vier clusters: HTSM (maakindustrie), nieuwe energie, chemie/biobased en logistiek. Als rode draad door de clusters loopt het cluster onderwijs/leerlijnen. Voor de periode 2020-2023 werken we samen met het Rijk, de provincie Drenthe en vijf andere gemeenten in de Regio Deal Zuid Oost Drenthe. Doel van de regiodeal is het versterken van de sociaaleconomische structuur van de regio. Hiervoor voeren we projecten uit binnen de pijlers werken, wonen en welzijn. De projecten worden gefinancierd met co-financiering door het Rijk (€ 20 miljoen), de provincie Drenthe (€ 10 miljoen) en de deelnemende zes gemeenten eveneens voor € 10 miljoen, zodat een gezamenlijk investeringsbudget ontstaat van € 40 miljoen. Hardenberg betaalt over een periode van vier jaar € 1.960.000 mee aan de Regio Deal. Om de Regio Deal te kunnen uitvoeren heeft de raad € 150.000 per jaar beschikbaar gesteld voor aanvullende ambtelijke capaciteit. Voor de jaren 2021-2023 is een bedrag van € 640.000 per jaar in de meerjarenbegroting opgenomen.

De gemeente verkent vraaggestuurd samen met partners voor haar economische speerpunten (agro, maakindustrie en vrijetijdseconomie) een drietal hub’s met als doel innovatie te bevorderen en samenwerking tussen bedrijven onderling en met kennis- en onderwijsinstellingen te stimuleren. Deze hub’s dienen publiek-privaat te worden gefinancierd en ook vanuit Regiodeals worden hiervoor gelden aangewend.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? De Regio Deal Regio Zwolle is eind 2020 ondertekend. Het jaar 2021 is vooral benut om voor alle projecten de (co)financiering op orde te krijgen. Voor meer informatie over de voortgang van de Regio Deal: https://regiozwolle.info/wp-content/uploads/2021/12/Nieuwsbrief-Regio-Deal-Regio-Zwolle-nummer-2november-2021.pdf. Wij hebben geïnvesteerd in de projecten: - Future Farm: Kennis en Innovatiehub circulaire rundveehouderij; actielijn 1. - Dutch Circulair Polymer Valley; actielijn 1. - Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Regio Zwolle, HCA; actielijn 2. - Project Brede Welvaart in het Vechtdal; actielijn 4. Voor Dutch TechZone is in 2021 een nieuwe economische strategische koers opgesteld en daarbij is de samenwerking geëvalueerd en daarna verlengd. Regio Deal Zuid- en Oost- Drenthe is een triple helix samenwerking tussen vijf Drentse gemeenten (Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Hoogeveen) en Hardenberg, de provincies Drenthe en Overijssel en het Rijk, als ook onderwijsinstellingen en ondernemers. Er wordt een groot aantal projecten ontwikkeld, in een drietal pijlers: Werken, Wonen en Welzijn. Voor Hardenberg zijn enkele specifieke projecten te benoemen: Voor werken zijn dat: IQ BLVD, Fablab Hardenberg en Bouwen aan mensen. Voor Wonen is dat: Proeftuin Norden.

Voor Welzijn zijn dat: Gezinscoaches, Kansen4Kinderen en Jeugdhulp gewoon dichtbij. In 2021 is Future Farm opgericht en zijn projecten voor de agrarische sector opgezet. Eind 2021 zijn de resultaten geëvalueerd. Voor de IQ BLVD is in 2021, samen met 15 hoogwaardige maakbedrijven, een subsidie van € 3 miljoen gereserveerd en zijn de eerste stappen gezet voor de realisatie. In 2021 heeft een eerste verkenning plaatsgevonden. De stichting is opgericht, het bestuur is geïnstalleerd, de directeur en een deel van het team zijn aangesteld, de huisvesting is geregeld en met de deelnemers en partners is de agenda gezet.

78

In 2021 is de vakschool 100% gastvrij opgericht, waaraan 17 bedrijven meedoen. Eveneens heeft de verkenning plaatsgevonden van de vrijetijdssector, deze twee initiatieven samen zullen in 2022 tot verdere clustervorming (hub) verkend worden. De gemeente streeft naar een ontwikkeling met oog voor (verbetering van) kwaliteit op de lange termijn. Het ondersteunen en begeleiden van de ondernemers blijft een speerpunt. Daarnaast is de opgave het verleiden en aantrekken van (jong) talent en het verkrijgen van goed, gekwalificeerd personeel. -

-

-

We werken samen met onder andere Startershuis Doen, Ondernemershuis voor het Vechtdal, Vechtdal Projecten, Projectbureau Doen, het Regionaal Techniek Centrum en regionale kennis- en innovatieinstellingen aan het versterken van het ondernemersklimaat en de economische structuur en het verkrijgen van goed, gekwalificeerd personeel. Binnen de Regio Zwolle is een Ontwikkelfonds (uitwerking van Regio Deal Regio Zwolle: Human Capital agenda) opgericht. Voor de komende drie jaar worden hieruit tenders opengesteld om met opleidingen de regionale arbeidsmarkt wendbaar en weerbaar te maken. De gemeentelijke bijdrage (€ 1,80 per inwoner voor de periode van 5 jaar) wordt gedekt vanuit de middelen Economie. We stellen samen met het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen een gemeentelijke human capital agenda op, waar ook het actieplan werk (met als doel het aantrekken en behouden van jong arbeidspotentieel) onderdeel van uitmaakt. In 2021 gaan we aan de slag met de uitvoering van de HCA.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? - Vanuit het Ondernemershuis voor het Vechtdal, waar de gemeente subsidie aan verleend, zijn circa 90 ondernemers ondersteund op het gebied van de doorontwikkeling van hun onderneming, innovatie en internationalisering. Ook zijn enkele ondernemersevents georganiseerd op het gebied van circulariteit. Vanuit het Startershuis Doen is een grote groep (pré)starters ondersteund in hun ontwikkeling van hun eigen onderneming. Ondernemershuis en startershuis hebben gezamenlijk een nieuwe aanpak voor startups en scale-ups ontwikkeld, waarmee de economische dynamiek in Hardenberg kan worden vergroot. - Deltion College, Windesheim, Alfa College en stichting Ondernemershuis werken samen om studenten binnen de Hardenbergse bedrijven werkervaring op te laten doen. De gemeente ondersteunt het Regionaal Techniek Centrum (RTC) bij hun bijdrage aan de uitvoering van de Human Capital Agenda uit de economische koers van de gemeente. Een gedeelde visie en een hechtere samenwerking tussen de ruim honderd RTC lid-bedrijven zal resulteren in een sterke bijdrage op ‘leven lang leren’ van het personeelsbestand van deze bedrijven in de regio. Een professionalisering van de organisatie en het onderwijs draagt bij aan het afleveren van vakmensen aan de arbeidsmarkt.

- Het Ontwikkelfonds is regionaal een succes waarbij ook vanuit Hardenberg volop gebruik van wordt gemaakt. Dit heeft (cijfers tot en met november 2021) geleid tot 133 aanvragen van individuele inwoners en 53 aanvragen van werkgevers. Hiervan zijn er 38 aan individuele inwoners toegekend en 36 aan werkgevers. Een deel van de aanvragen zijn afgewezen en een deel is nog in behandeling. - Op 6 juli 2021 is de Human Capital Agenda Gemeente Hardenberg 2021 - 2024 vastgesteld door het College. Er is gestart met de uitvoering.

79

De kern Hardenberg behoudt haar regionale streekfunctie. -

We voeren de ruimtelijk economische ontwikkelagenda uit ter versterking van de streekfunctie van de kern Hardenberg. Bedrijvigheid met een regionale uitstraling concentreren we bij uitstek in de kern Hardenberg. Dedemsvaart is aanvullend aan de kern Hardenberg. We zorgen voor marketing en promotie van de vestigingsmogelijkheden, onder meer door digitale nieuwsbrieven en netwerkevenementen (indien de COVID-19 maatregelen dat toelaten).

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? - Medio 2021 is de Omgevingsvisie Landstad Hardenberg vastgesteld. Hiermee is de ambitie een Streekfunctie 2.0 te realiseren vastgesteld. In 2021 dienden zich verschillende bovenlokale trajecten aan waarin we de streekfunctie van de kern Hardenberg moesten veiligstellen om deze te kunnen realiseren. Er is in 2021 ingezet op de lobby om de streekfunctie van Hardenberg zowel in de nieuwe Omgevingsvisie van provincie Overijssel een plek te geven, als ook in de Verstedelijkingsstrategie die met Regio Zwolle wordt opgesteld. Eind 2021 is Hardenberg in de concept Verstedelijkingsstrategie aangewezen als "Middelgrote kern met een warm hart" waar ruimte is voor groei; In de concept Omgevingsvisie wordt de streekfunctie van Hardenberg inmiddels genoemd. Verdere uitwerking en vaststelling van beide documenten is voorzien in 2022 en 2023. Het goed op de kaart zetten van Hardenberg als streekcentrum met een bijzondere ligging op het kruispunt van verbindingen richting Zwolle, Twente, Drenthe/Groningen blijft komende tijd aandacht vragen. - In 2021 hebben diverse lokale bedrijven hun onderneming uitgebreid. We hebben meerdere locaties verworven, deze uitbreidingen en verwervingen zijn in lijn met de programmeringsafspraken, die de regio West-Overijssel heeft gemaakt met de provincie Overijssel.

- Voor een goede dienstverlening is het stroomlijnen van de informatievoorziening van essentieel belang. Het accountmanagement, bedrijvenloket en bedrijvenserviceteam zijn voorbeelden die hieraan bijdragen. Om bedrijven te informeren en te inspireren is de site https://ondernemeninhardenberg.nl/ en een app gebouwd. We zorgen voor vestigings- en uitbreidingsmogelijkheden voor Hardenberg en Dedemsvaart. -

-

Binnen de regio West-Overijssel zijn in juni 2019 nieuwe regionale afspraken gemaakt over de programmering van de bedrijventerreinen. Deze afspraken hebben geleid tot nieuwe uitbreidingsmogelijkheden. In 2020 is de herziene Bedrijventerreinvisie vastgesteld door de raad. In 2021 geven we verder uitvoering aan dit beleid. De gemeente faciliteert en ondersteunt nieuwe vestigingen en uitbreidingsplannen, onder andere door de inzet van het bedrijvenloket, het bedrijvenserviceteam, accountmanagement en nieuwe diensten zoals bereikbaarheid via Whatsapp.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? - Op basis van de programmeringsafspraken, die in 2019 zijn gemaakt, zijn projectteams opgestart met het doel om de bedrijventerreinen Heemserpoort en Broeklanden Zuid fase 2 te ontwikkelen. Daarnaast is de onderhandeling gestart voor de aankoop van gronden voor de uitbreiding van het bedrijventerrein Rollepaal in Dedemsvaart. Met diverse ondernemers hebben inmiddels gesprekken plaats gevonden over hun concrete belangstelling voor de uitbreiding van dit bedrijventerrein. Op ambtelijk niveau is gestart met de evaluatie van de in 2019 gemaakte programmeringsafspraken. Op basis van de planning van de evaluatie vindt in 2022 bestuurlijke besluitvorming plaats over het vervolg op de bestuurlijke programmeringsafspraken. - In 2021 is gestart met de ontwikkeling van de Bedrijventerreinenstrategie Hardenberg 2022-2027. De bedrijventerreinenvisie wordt in 2022 voor besluitvorming aangeboden aan de raad. - De gemeente faciliteert en ondersteunt nieuwe vestigingen en uitbreidingsplannen, onder andere door de inzet van het bedrijvenloket, het bedrijvenserviceteam en accountmanagement.

80

We gaan structurele leegstand in de centra van de grote kernen gezamenlijk met andere partijen tegen, bijvoorbeeld door het gebruik van leegstaande panden voor andere functies mogelijk te maken. Verbetering blijkt uit afname van de leegstand. -

Bedrijventerreinen: hergebruik van leegstand en vrijkomend vastgoed willen we stimuleren. Hiervoor willen we een vitaliteitsfonds inrichten. Dit is uitgewerkt in de Bedrijventerreinvisie. Detailhandel: we voeren het uitvoeringsprogramma uit dat hoort bij de Detailhandelstructuurvisie. Hierin is specifieke aandacht voor Hardenberg, Dedemsvaart en de grotere kernen. Voor de centra van Hardenberg en Dedemsvaart voeren we de meerjarige actieprogramma’s uit.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? - In 2021 is gestart met de ontwikkeling van de Bedrijventerreinenvisie Hardenberg 2022-2027. Hierin is de ambitie opgenomen dat in het kader van Toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen het behoud en het verbeteren van huidige bedrijventerreinen van groot belang is. Voor een goede Toekomstbestendigheid is van belang dat leegstaand vastgoed op een goede nieuwe invulling krijgt. Initiatieven die bijdragen aan het op peil houden of verbeteren van de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen worden ondersteund. - We voeren het uitvoeringsprogramma uit dat hoort bij de Detailhandelsstructuurvisie (DSV). Dat betekent dat er ook in 2021 weer verschillende subsidies zijn verstrekt om de diverse winkelcentra in de gemeente Hardenberg een impuls te geven. . Evenementen zorgen voor economische spin-off, beleving, levendigheid, reuring en dynamiek, en leveren een bijdrage aan de attractiviteit van de regio Hardenberg. -

Voor de periode 2019-2022 is jaarlijks € 75.000 beschikbaar voor evenementen die zonder financiële ondersteuning niet door kunnen gaan. In 2019 bleek het goede aanbod aan evenementen en de behoefte aan subsidie groter, en is er voor 103.000 euro beschikt voor evenementen in 2020. In 2020 speelt evenwel corona de evenementen parten en kunnen veel evenementen niet doorgaan. Organisatoren hebben bericht gekregen dat we als gemeente in vertrouwen toch subsidiëren bij al gemaakte kosten. In 2020 passen we de subsidieregeling t.b.v. evenementen in 2021 beperkt aan, om een soortgelijke situatie te voorkomen. We vragen organisatoren om op voorhand na te denken over hoe omgaan met eventueel corona en mogelijke alternatieven. Daartoe houden we in 2020 een inspiratiesessie.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 was het organiseren van evenementen aanvankelijk beperkt mogelijk door de coronamaatregelen. We hebben per evenement gezorgd voor maatwerk en flexibiliteit bij de subsidieverlening. Organisaties hebben creatief ingespeeld op de corona situatie. Enkele voorbeelden van geslaagde evenementen: de Zomermarkten, Rock Your Boots, een Game Event voor jongeren en nieuwe evenementen zoals de SIMAC Ladies Tour waardoor Hardenberg een hele dag op RTV Oost en Eurosport te zien was, Internationale dagen, de Hapjesdag, de Moonlight Shopping. Ook de drie promotiestichtingen hebben hun activiteiten in 2021 zoveel mogelijk waargemaakt.

81

Onderwijshuisvesting Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) et basisonderwijs wordt periodiek geactualiseerd. Samen met de schoolbesturen passen we het IHP regelmatig aan. Dit doen we op basis van nieuwe prognoses voor de leerlingenaantallen, onderwijskundige ontwikkelingen, veranderende duurzaamheidseisen en ontwikkelingen in de markt. Voor het voortgezet onderwijs willen we naar een soortgelijke werkwijze toe. Terwijl de cyclus van planvorming en -bijstelling doorloopt worden projecten ten uitvoer gebracht. Wat gaan we daar voor doen? We geven uitvoering aan de gemeentelijke zorgplicht voor de onderwijshuisvesting. -

-

Een van de belangrijkste aandachtspunten voor de onderwijshuisvesting is de uitbreiding van de capaciteit voor het basisonderwijs in Marslanden. In het verlengde van de toename van het aantal woningen groeit het aantal basisschoolleerlingen in dit deel van de gemeente. In samenwerking met de relevante schoolbesturen willen we op een passende manier voorzien in deugdelijke en duurzame onderwijshuisvesting. In 2021 zetten we stappen in de voorbereiding hiervan. Een tweede aandachtspunt is de gezamenlijke nieuwbouw voor GBS Albertus Risaeus en de OBS Baalder. Ook in Balkbrug en Slagharen werken we aan een reorganisatie van het scholenbestand, door CBS Balkbrug en OBS Margriet gezamenlijk in één gebouw onder te brengen en door KBS De Kwinkslag en OBS De Regenboog bij elkaar te huisvesten.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Bij de lopende nieuwbouwprojecten brengen we basisscholen samen in één gebouw. Waar mogelijk geven we invulling aan de IKC-gedachte, de totstandkoming van Integrale Kind Centra. Dat betekent dat ook kinderopvangorganisaties nauw betrokken zijn bij de voorbereidingen. In 2021 is er door de schoolbesturen en -directies gewerkt aan het opstellen van onderwijskundige visies, die vervolgens vertaald gaan worden in programma's van eisen voor de te realiseren gebouwen. Ook de toekomstige samenwerking binnen deze gebouwen is daarbij nadrukkelijk een aandachtspunt. In Slagharen hebben we onderzoek gedaan naar de locatie voor de nieuwbouw voor de basisscholen De Kwinkslag en De Regenboog. Dit heeft geresulteerd in een besluit om de nieuwbouw te realiseren op de bestaande locatie van de scholen. In de loop van 2021 is de gemeentelijke ambitie geformuleerd om op diverse plekken in de gemeente meer woningen te gaan bouwen en het tempo van de woningbouw op te schroeven. Deze ambitie raakt ook de onderwijshuisvesting. De gevolgen worden nader in kaart gebracht.

82

We verbeteren de huisvesting van Praktijkschool Pro Hardenberg. -

Praktijkschool ProHardenberg heeft een gebouw dat kwalitatief en kwantitatief onder de maat is. Bestuur en directie roeien met de riemen die ze hebben, maar geven aan dat het steeds moeilijker wordt om passend onderwijs aan hun kwetsbare leerlingen te bieden. Het voortgezet onderwijs in de gemeente is over het algemeen behoorlijk gehuisvest; het gebouw van ProHardenberg is in dit licht duidelijk een dissonant. Een nieuw gebouw voor ProHardenberg, passend bij het toegenomen aantal leerlingen, is nodig.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 hebben we langs twee sporen gewerkt aan de voorbereiding van de toekomstige huisvesting van ProHardenberg. Ten eerste is er overleg gevoerd met de gezamenlijke besturen van de VO-scholen over de eventuele samenhang van het vraagstuk van de huisvesting van ProHardenberg met de overige ontwikkelingen binnen het voortgezet onderwijs. Daarnaast is in nauw overleg met het bestuur en de directie van ProHardenberg verkennend gezocht naar bestaande of nieuwe onderwijslocaties, waar ProHardenberg mogelijk gehuisvest zou kunnen worden. De noodzaak om binnen een niet te grote afstand van het station een geschikte plek te vinden beperkt het aantal opties nogal. In 2022 zullen beide sporen in combinatie naar verwachting leiden tot een koersbepaling.

83

Middelen Bedragen x € 1.000

Begroting primitief

Begroting na wijzigingen

Jaarrekening

Verschil

Baten 4.1 Bedrijven en ondernemers 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Participatie en werkgelegenheid 4.4 Grondexploitatie Totaal Baten

311 358 541 12.232 13.442

1.127 338 396 14.798 16.659

336 695 365 22.234 23.630

-791 356 -31 7.436 6.970

Lasten 4.1 Bedrijven en ondernemers 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Participatie en werkgelegenheid 4.4 Grondexploitatie Totaal Lasten

-3.319 -4.766 -12.942 -12.168 -33.194

-4.570 -4.121 -12.787 -12.745 -34.222

-3.197 -4.813 -12.434 -19.122 -39.566

1.373 -693 353 -6.377 -5.344

Saldo 4.1 Bedrijven en ondernemers 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Participatie en werkgelegenheid 4.4 Grondexploitatie Totaal Saldo

-3.008 -4.408 -12.401 64 -19.753

-3.443 -3.782 -12.391 2.053 -17.563

-2.860 -4.119 -12.069 3.112 -15.937

583 -336 321 1.059 1.626

84

4.5 Zo doen we dat in Hardenberg In Hardenberg bedenken en doen we het samen met onze inwoners. We hebben daarbij oog voor de verscheidenheid aan kernen. We zijn bestuurlijk vernieuwend en hebben het vertrouwen dat de samenleving zelf voldoende krachtig en vitaal is. Wij spelen in op ontwikkelingen binnen en buiten onze regio. Hardenberg is een inclusieve gemeente waar iedereen kan meedoen.

Bestuur en bestuursondersteuning In het coalitieakkoord 2018-2022 ‘verbindingen van betekenis’ heeft de coalitie de wens uitgesproken dat de gehele gemeenteraad gezamenlijk tot de vorming van een raadsagenda komt. Een raadsagenda moet zorgen voor een meer initiërende en stimulerende rol voor de gemeenteraad. Op die manier plaatst de gemeenteraad zichzelf op enkele onderwerpen aan de voorkant van het proces in plaats van het college. Hierdoor kunnen alle partijen hun inbreng vergroten en meer ruimte bieden voor participatie van inwoners en/of overheid. Vanuit de raad is het onderwerp ‘bestuurlijke vernieuwing’ naar voren gebracht ter gedeeltelijke invulling van deze raadsagenda. Het coalitieakkoord gaat uitvoerig in op het belang om na te denken over de toekomstige verhouding van de lokale overheid ten opzichte van de samenleving en daarbij te investeren in nieuwe vormen van bestuur. Tegen deze achtergrond is in 2019 vanuit de gemeenteraad een werkgroep ‘bestuurlijke vernieuwing’ opgericht, waarin iedere raadsfractie vertegenwoordigd is. Vanuit het college maakt de burgemeester deel uit van deze werkgroep, aangezien de portefeuille ‘bestuurlijke vernieuwing’ bij de burgemeester is belegd. De werkgroep wordt ambtelijk ondersteund. We investeren in nieuwe vormen van bestuur. •

De werkgroep ‘bestuurlijke vernieuwing’ onderzoekt in 2021 de mogelijkheden om aan te sluiten bij het VNG-programma ‘Thorbecke 2024’. Vanuit dit programma wordt een toekomstverkenning gedaan rond lokale democratie en bestuur, vanuit de gedachte dat gemeenten transformeren naar een maatwerkdemocratie: een gemeentebestuur dat meebeweegt met de tijd. Waarbij ruimte is voor variatie. Het programma beoogt om projecten, experimenten en vergezichten voor de lokale democratie en bestuur te verzamelen en te ontwikkelen. Het programma start met vijf thema’s: Digitale democratie, Directe democratie, Democratische schaal, Inclusieve democratie en Burgerbestuur. Voor elk thema biedt de VNG inzicht, inspiratie en ondersteuning.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 hebben we de Quick Scan Lokale Democratie laten uitvoeren. Deze Quick San maakt onderdeel uit van het programma “Democratie in Actie”. Dit is een samenwerkingsprogramma van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de beroeps- en belangenverenigingen van raadsleden, griffiers, wethouders, gemeentesecretarissen en burgemeesters. Het programma richt zich op het versterken en vernieuwen van de lokale democratie, primair voor gemeenten en waar mogelijk ook voor provincies en waterschappen. De Quick Scan is een instrument om een ‘foto’ te maken van de lokale democratie. Dit beeld komt tot stand door de input van inwoners, raadsleden, collegeleden en ambtenaren op basis van een vragenlijst. De uitkomst is het startpunt om in gesprek te gaan over de lokale democratie. Daarna kunnen er samen stappen worden gezet om het democratische samenspel verder te versterken. Dat gebeurt aan de hand van een verbeteragenda.

85

Openbare orde en veiligheid Binnen het veiligheidsbeleid kennen we inzet op een aantal vaste onderdelen zoals high impact crimes (geweldsdelicten en woninginbraken), jeugd, AZC, overlast, handel in en gebruik van middelen en verkeersveiligheid. Daarnaast is er blijvende inzet voor de crisisorganisatie en inzet tijdens daadwerkelijke crises en calamiteiten; in de fysieke sfeer, in geval van besmettelijke ziekten en bij incidenten binnen het sociaal-maatschappelijk domein. Naast de reguliere werkzaamheden is in 2021 extra aandacht besteed aan de thema’s jeugd en middelen, ondermijning en veilig buitengebied, en sociale veiligheid en zorg, maar ook aan andere zaken, zoals de coronapandemie, specifieke casuïstiek, en de verlenging van de bestuursovereenkomst voor het azc. Inwoners ervaren een verbetering in de beleving en de veiligheid van hun woon- en leefomgeving. -

-

-

-

Binnen de gemeente vormen de verkoop en het gebruik van drugs een aanhoudend probleem. Om dit aan te pakken werken we samen met verschillende partijen. Om de samenwerking en informatievoorziening tussen de betrokken partijen op een goede wijze vorm te geven en te coördineren wordt hierbij gebruik gemaakt van de procesregisseur Jeugd. Vanuit het gemeentelijke ondermijningsbeeld en vanuit de regionale samenwerking binnen IJsselland werken we aan een concretere aanpak van ondermijning. De APV wordt in dit kader aangescherpt en de beleidslijn wet Bibob wordt geactualiseerd. Ook blijven we werken aan het versterken van bewustwording. Voor het verkrijgen van signalen en het bijeenbrengen van relevante informatie richten we een integrale werkgroep op. Daarnaast zetten we in op het vergroten van bewustwording en kennis van inwoners van de gemeente, met name in het buitengebied door middel van het project Veilig Buitengebied. Na het opdoen van de eerste ervaringen in 2020, zal de uitvoering van de wet verplichte geestelijke gezondheidszorg geëvalueerd en nader uitgewerkt worden. Ook zal aandacht besteed worden aan het opzetten van een gemeentelijke structuur voor buurtbemiddeling en zal er een beleidslijn opgesteld worden voor de toepassing van de bevoegdheden van de burgemeester op basis van de wet woonoverlast.

We leggen de gemeentelijke toezicht- en handhavingstaken vast in het Vergunningverlening, Toezicht en handhaving Uitvoeringsplan 2021 (VTH-UP 2021). Deze baseren we op de Hardenbergse ambitie (VTH-beleid) en de beschikbare capaciteit. We zetten structureel in op de handhaving op recreatieparken.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? • De procesregisseur Jeugd heeft de samenwerking en informatievoorziening op het gebied van de aanpak van jeugdproblematiek gecoördineerd en geprofessionaliseerd door de implementatie van een gezamenlijk registratiesysteem. Ook is er een convenant opgesteld waarin de samenwerking wordt vastgelegd (pas definitief in 2022). Het plan van aanpak RE-ACT is samen met de ketenpartners geïmplementeerd door interventies in te zetten en gebruik te maken van een nieuw opgezette overlegstructuur. Daarnaast is er gewerkt aan het maken van procesafspraken rondom het inzetten van bestuurlijke maatregelen met politie. • In het kader van het thema ‘aanpak ondermijning’ is er een nieuwe beleidslijn art. 13b Opiumwet vastgesteld, hebben we deelgenomen aan een MMA-campagne en is er gewerkt aan een regionale beleidslijn voor de aanpak van mensenhandel. Deze zal in 2022 vastgesteld worden. Daarnaast is er een overleg geïnitieerd voor het ontvangen en wegen van ondermijningssignalen en zijn we aangehaakt bij het ondermijningscentrum IJsselland. Binnen dit overleg kan informatie met RIEC-partners gedeeld worden, zodat met de juiste informatie ondermijningszaken aangepakt kunnen worden.

Ook hebben er enkele integrale controles plaatsgevonden en is het project Veilig Buitengebied verder uitgerold, waarbij er een samenwerkingsverband gesmeed wordt met ketenpartners om ondermijning tegen te

86

•

•

gaan. Als gevolg van de corona-beperkingen konden helaas niet alle geplande controles doorgaan. Dat geldt ook voor een aantal geplande bewustwordingsbijeenkomsten. In afstemming met de regiogemeenten, is de uitvoering van de wet verplichte geestelijke gezondheidszorg nader vormgegeven en geëvalueerd. Dit krijgt nog een vervolg, mede in de regionale agenda zorg & veiligheid waardoor de zorg- en veiligheidsketens nog beter op elkaar aangesloten worden. De toezicht- en handhavingstaken zijn uitgevoerd volgens het Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Uitvoeringsplan 2021 (VTH-up 2021). In 2021 is een integrale controle (politie en gemeente) voor een recreatiepark voorbereid. Vanwege de coronapandemie is deze actie niet uitgevoerd.

Dienstverlening en burgerzaken Algemeen Op het terrein van de dienstverlening zijn er allerlei ontwikkelingen. De huidige taken veranderen in complexiteit en die complexiteit zal alleen maar toenemen. Zo moet het team Publieksdienst zich meer gaan specialiseren in fraudepreventie en het verstrekken van een digitale identiteit aan de burger. Binnen een paar jaar krijgen burgers de mogelijkheid om naast het verplichte paspoort/identiteitskaart ook een soort digitale identiteitskaart aan te vragen als vervanger van DigiD. Corona en de dienstverlening Ondanks de coronamaatregelen is de dienstverlening naar de inwoners gewoon doorgegaan. Er zijn landelijke maatregelen van kracht die wij uiteraard volgen. Wat betekent dat we zoveel mogelijk thuiswerken, de balies zijn ingericht op 1 ½ meter en er zijn kuchschermen geplaatst. Om de reisbewegingen van onze inwoners zoveel mogelijk te beperken bieden wij de mogelijkheid om een aangevraagd reisdocument gratis thuis te bezorgen. Zo hoeft een inwoner maar een keer naar het gemeentehuis voor een reisdocument. Tweede Kamerverkiezingen Op 15 tot en met 17 maart 2021 hebben de Tweede Kamerverkiezingen plaatsgevonden. Door de coronamaatregelen hebben de verkiezingen verspreid over 3 dagen plaatsgevonden én kon er per brief worden gestemd.

Dit heeft organisatorisch en in de voorbereidingen tot veel extra werk geleid, toch zijn de verkiezingen goed verlopen. Het opkomstpercentage was 82,75%. Hardenberg heeft meegedaan aan het experiment centrale stemopneming op één locatie, waarbij het tellen van de stemmen de dag na de verkiezingen in de Evenementenhal heeft plaatsgevonden. Gemeenteraadsverkiezingen Er is begonnen met de voorbereidingen voor de Gemeenteraadsverkiezingen 2022. Evenals bij de Tweede Kamerverkiezingen is er de mogelijkheid voor vervroegd stemmen (early voting). Rijbewijzen Ten opzichte van wat is begroot ligt het aantal uitgegeven rijbewijzen iets lager. Er zijn 7.272 rijbewijzen begroot, in werkelijkheid zijn er 6.804 uitgegeven, waarvan 640 als spoedaanvraag. Dit is een verschil van 468 en is te wijten aan de coronamaatregelen, omdat veel rijexamens niet door konden gaan.

87

Reisdocumenten Ten opzichte van wat is begroot (5738) wijkt het totaal aantal uitgegeven reisdocumenten (6.359) wat af. We zien een verschuiving van het hoge aantal verwachte ID-kaarten voor personen van 14 jaar en ouder naar paspoorten en een hoger aantal aanvragen van ID-kaarten voor personen tot 14 jaar. De redenen daarvan zijn niet bekend.

Middelen Bedragen x € 1.000

Begroting primitief

Begroting na wijzigingen

Jaarrekening

Verschil

0

0

266

266

Baten 5.1 Bestuur en bestuursondersteuning 5.2 Openbare orde en veiligheid

340

327

510

183

5.3 Dienstverlening en burgerzaken

798

780

841

61

5.4 Algemene baten en lasten

418

4.762

861

-3.901

1.557

5.869

2.478

-3.391

5.1 Bestuur en bestuursondersteuning

-4.297

-4.338

-4.165

173

5.2 Openbare orde en veiligheid

-5.516

-5.496

-5.667

-172

Totaal Baten Lasten

5.3 Dienstverlening en burgerzaken

-2.197

-2.367

-2.381

-14

5.4 Algemene baten en lasten

-24.461

-30.147

-23.823

6.324

Totaal Lasten

-36.471

-42.348

-36.036

6.312

-4.297

-4.338

-3.899

439

5.2 Openbare orde en veiligheid

-5.176

-5.169

-5.157

11

5.3 Dienstverlening en burgerzaken

-1.399

-1.587

-1.539

48

Lasten 5.1 Bestuur en bestuursondersteuning

5.4 Algemene baten en lasten

-24.043

-25.385

-22.962

2.423

Totaal Lasten

-34.915

-36.479

-33.558

2.921

88

5 Financiele verantwoording op programmaniveau 2021 De raad stel de begroting vast. Met dit besluit wordt het college geautoriseerd om verplichtingen aan te gaan tot de in de begroting bedragen. De raad stelt de begroting vast op het niveau van de programma’s. Dat wil zeggen dat het college de ruimte heeft om binnen de kaders van het programma te schuiven met budgetten. Daarbij wordt opgemerkt dat deze kaders zowel financieel als beleidsinhoudelijk zijn. Onderstaand wordt een samenvattend overzicht gegeven van de werkelijke baten en lasten van de programma’s. Voorgesteld wordt om onderstaande bedragen voor de baten en lasten vast te stellen. Bedragen x € 1.000 Programma Vitaal Hardenberg

Baten

Lasten

Saldo

25.900

-92.554

-66.654

Duurzaam Hardenberg Landelijk Hardenberg Ondernemend Hardenberg Zo doen we het in Hardenberg Totaal van de programma's

15.472 809 23.630 2.476 68.286

-13.502 -4.283 -39.566 -16.370 -166.275

1.970 -3.474 -15.937 -13.895 -97.989

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Algemene Uitkering Dividend

108.045 6.092

108.045 6.092

16.850 2

16.850 2

130.989

130.989

Lokale heffingen Saldo financierings functie Onvoorzien Totaal algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Overhead

2

-19.638

-19.636

Vennootschapsbelasting

0

0

0

Saldo van baten en lasten

199.277

-185.940

13.337

7.079

-4.620

2.459

206.356

-190.560

15.796

Mutatie reserves Resultaat

89

6 Verplichte paragrafen 6.1 Lokale Heffingen Inleiding en wettelijk kader Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen gebeurt door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening. De belastingverordeningen 2021 zijn vastgesteld op 1 december 2020. De lokale heffingen kunnen worden ingedeeld in algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies. De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten niet gelabeld zijn maar voor alle gemeentelijke taken en voorzieningen kunnen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waarvoor. Onder de algemene belastingen vallen de onroerende-zaakbelastingen, de hondenbelasting, de parkeerbelasting, de forensenbelasting en toeristenbelasting. Bestemmingsbelastingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke taken of voorzieningen met een duidelijk algemeen belang. De rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn bestemmingsbelastingen waarvoor geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de kosten die zij voor de betreffende taak of voorziening maakt. Ook de bedrijveninvesteringszone (BIZ) valt onder de bestemmingsbelastingen.

De belastingopbrengst wordt als subsidie uitgekeerd aan een door de ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie. Retributies worden geheven van personen aan wie de gemeente een specifieke dienst verleent die voor die persoon een individueel voordeel oplevert. De belangrijkste retributies zijn de leges: vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst als het aanvragen van een paspoort of een vergunning. Net als bij bestemmingsbelastingen mogen de retributies niet meer dan kostendekkend zijn. Hieronder vallen ook de marktgelden en lijkbezorgingsrechten. De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn daarom een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. De gemeente Hardenberg haalde in 2021 rond 18% van haar inkomsten uit lokale heffingen. In deze paragraaf informeren wij u over: - De opbrengsten per heffing; - De lokale lastendruk in vergelijking met omliggende gemeenten; - De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid.

90

De opbrengsten per heffing In de gemeente Hardenberg werden in 2021 verschillende belastingen geheven. In onderstaande tabel staat de begrote opbrengst 2021 (primair en na wijzigingen via bestuursrapportages) en de werkelijke opbrengst 2021. Soort heffing

Begrote baten 2021 Begroot na wijzing Werkelijk (incl. oninbaar)

Onroerende-zaakbelastingen woningen

€

6.612.000 €

6.441.500

€

6.485.659 €

44.159

Onroerende-zaakbelasting niet woningen €

7.998.000 €

8.297.500

€

8.276.235 €

-21.265

Afvalstoffenheffing

€

5.446.000 €

5.495.900

€

5.696.568 €

200.668

Hondenbelasting

€

201.000 €

201.500

€

206.020 €

4.520

Rioolheffing

€

6.927.000 €

7.317.000

€

7.343.902 €

26.902

Forensenbelasting

€

386.000 €

385.500

€

428.819 €

43.319

Toeristenbelasting

€

1.212.000 €

1.212.000

€

1.224.171 €

12.171

Parkeerbelasting

€

1.451.000 €

1.191.170

€

1.019.540 €

-171.630

Leges

€

2.642.000 €

3.339.340

€

4.679.598 €

1.340.258

Marktgelden

€

54.000 €

53.970

€

27.318 €

-26.652

Lijkbezorgingsrechten

€

522.000 €

446.960 €

398.453 €

-48.507

BIZ

€

252.000 €

171.000

154.951 €

-16.049

Totaal

€

33.703.000 €

34.553.340

€ 35.941.234 €

1.387.894

€

Verschil

Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Het beleid met betrekking tot de tarieven van alle heffingen en daarmee de opbrengsten van de verschillende heffingen, is dat deze worden verhoogd met de inflatiecorrectie. Deze inflatiecorrectie bedroeg voor 2021 1,8%. Bij het voorstel bij de belastingverordeningen 2021 is aangeven dat bij de hondenbelasting, de toeristenbelasting, de parkeerbelasting en enkele legestarieven hiervan is afgeweken. In onderstaande tabel worden de meest voorkomende tarieven voor 2021 vermeld.

91

Belastingtarieven 2021 Ozb-tarief eigenaar woning

0,1118%

Ozb-tarief eigenaar niet-woning

0,3344%

Ozb-tarief gebruiker niet-woning

0,2834%

Vastrecht afvalstoffenheffing standaard

164,00

Vastrecht afvalstoffenheffing (hoogbouw en buitengebied i.v.m. ontbreken GFT-container)

143,00

Lediging 240 liter container restafval Lediging 240 liter container GFT

10,60

Lediging 140 liter container restafval Lediging 140 liter container GFT

6,50

Verzamelcontainer restafval 40 liter

1,55

Rioolheffing woning

265,00

Hondenbelasting 1e hond 2de en volgende hond

45,00 72,50

Toeristenbelasting

0,97

Forensenbelasting 12,5 -20m2 20 - 30m2 30 - 40m2 40 - 50m2 50 - 60m2 > 60 m2

107,00 160,00 211,00 264,00 314,00 413,00

0 0

Kwaliteit uitvoering Wet WOZ De aanslag onroerende-zaakbelastingen en de aanslag bedrijveninvesteringszone (BIZ) zijn gebaseerd op de WOZ-waarde. De Waarderingskamer controleert of gemeenten de Wet Waardering Onroerende zaken (Wet WOZ) goed uitvoeren. Hiervoor vinden verschillende onderzoeken en inspecties plaats. Het algemene oordeel van de Waarderingskamer over de uitvoering van de Wet WOZ in Hardenberg is 'Goed'. Voor 2021 heeft de Waarderingskamer ingestemd met het bekend maken van de WOZ-waarden. Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Hierna wordt ingegaan op de werkelijke opbrengsten uit algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en retributies die de gemeente heft. Algemene belastingen Onroerende-zaakbelastingen Er zijn drie verschillende OZB-tarieven. De tariefsaanpassing voor 2021 is opgebouwd uit twee verschillende onderdelen: de inflatiecorrectie en de correctie in verband met de waardeontwikkeling. De totale OZB laat bij de jaarrekening een positief saldo zien van € 23.000.

92

OZB woningen In de jaarrekening is de opbrengst OZB woningen € 44.000 hoger dan begroot na wijziging. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat er minder oninbare belastingen afgeboekt zijn dan waar in de begroting rekening mee is gehouden. In 2021 is er bijna € 6.000 oninbaar afgeboekt. Dit is € 37.000 minder dan begroot. De looptijd van een faillissement en schuldsanering is gemiddeld 3 jaar. Oninbare bedragen kunnen daardoor per jaar fluctueren. Bezwaar en beroep tegen de vastgestelde WOZ-waarde kunnen de opbrengst nog beïnvloeden. Dit komt ten laste van een volgend jaar. OZB niet-woningen In de jaarrekening is de opbrengst OZB niet woningen € 21.000 lager dan begroot na wijziging. Dit wordt veroorzaakt door bezwaar en beroepsprocedures, € 32.000 heeft betrekking op verminderingen voor voorgaande jaren en € 4.000 op 2021 . Daarnaast zijn er minder oninbare belastingen afgeboekt dan waar met de begroting rekening mee is gehouden. In 2021 is er ruim € 8.000 oninbaar afgeboekt. Dit is bijna € 16.000 minder dan begroot. De looptijd van een faillissement en schuldsanering is gemiddeld 3 jaar. Oninbare bedragen kunnen daardoor per jaar fluctueren. Bezwaar en beroep tegen de vastgestelde WOZ-waarde kunnen de opbrengst nog beïnvloeden. Dit komt ten laste van een volgend jaar. De gemeente Hardenberg kent een compensatieregeling OZB voor vrijwilligersorganisaties.