Jaarstukken 2021 Gemeente Hardenberg def

Hierin is een sterke integrale samenwerking tussen wonen, duurzaamheid en welzijn. Een aantal acties die staan beschreven in het ouderenakkoord hebben door de coronamaatregelen niet plaats kunnen vinden. Denk hierbij aan ontmoetingen tussen jong en oud en een campagne om inwoners voor te bereiden op ouder worden. De bestaande woningvoorraad van levensloopbestendige (of levensloopbestendig te maken) woningen wordt vergroot, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. -

We stimuleren de bouw van levensloopgeschikte woningen in en rond de centra van de kernen. We blijven onze inwoners ondersteunen om zelf aanpassingen te doen in hun woning door bewustwordings-campagnes zoals Lang zult u Wonen. Ook kunnen inwoners gebruik maken van de Verzilverlening.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Via de regeling Verzilverlening hebben we in 2021 één lening verstrekt en 2 aanvragen in behandeling genomen waarbij woningen met behulp van de overwaarde worden aangepast.

46

We stimuleren en bevorderen het bouwen boven de wettelijke norm op het gebied van zorg en duurzaamheid. -

We maken prestatieafspraken met de woningcorporatie en ontwikkelaars over zorg en duurzaamheid bij woningbouw. En zetten in op lokale verbindingen.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? We hebben eind 2021 met de woningcorporatie afgesproken dat: • partijen inzetten op ketensamenwerking met zorgpartijen en andere betrokken maatschappelijke partners en dat daarbinnen de mogelijkheden van vernieuwende wooninitiatieven worden verkend; • de corporatie er naar streeft om nieuwbouw levensloop bestendig te realiseren. Ook volgens de eisen voor rollatortoegankelijkheid, uit Woonkeur. De corporatie heeft als doel om tot en met 2025 circa 75 reguliere woningen geschikt te maken voor senioren en huurders met een fysieke beperking; • de corporatie investeert in levensduur verlenging van woningen. • de corporatie doorgaat met de aanpak om via duurzaamheidsmaatregelen de woonlasten voor huurders en de energie-index van de woningen te verlagen. Doelstelling van de corporatie is om C02 neutraal te zijn in 2050.

Openbare gezondheidszorg De gemeentelijke taak op het gebied van volksgezondheid is vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG).In de Wet Publieke Gezondheid staat een aantal verplichtingen. De wet laat ons echter voldoende vrijheid om lokaal gezondheidsbeleid te maken. De GGD IJsselland is de uitvoeringspartner voor een groot deel van ons gezondheidsbeleid. Samen met de GGD vormen we netwerken die bijdragen aan realisatie van onze gezondheidsopgave. De gezondheid en vitaliteit van de inwoners neemt toe. Inwoners doen minder snel een beroep op zorg en ondersteuning. We bevorderen een gezonde leefstijl. -

De gezondheidstoestand van onze inwoners monitoren we door structureel onderzoek van de GGD IJsselland en Proscoop. (IJssellandscan). Deze scan vormt het uitgangspunt voor de interventies en programma's die we inzetten onder ons huismerk "GewoonGezond". We werken samen met Vitaal Vechtdal, ons schakelpunt tussen preventie en zorg. We ontsluiten de informatie hierover op twee websites.https://www.gewoongezond.info/, (gericht op leefstijl en omgeving) en https://www.gewoonactief.nl/ (sport, cultuur en beweegaanbod).

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? De Covid-19 pandemie maakte ons behoedzaam voor de brede gevolgen, naast die van het virus. Op initiatief van Samen Doen bespraken we op informele basis de signalen die het werkveld ontving over de gezondheidssituatie van de inwoners. Incidentele metingen van de GGD namen we hierin mee. Dankzij de overleggen kregen we een goed beeld van de druk op gezondheid en welzijn. Het bleek niet nodig om de zorg extra te faciliteren. Eind 2021 kregen we de vierjaarlijkse GGD monitor ouderen en volwassenen. Deze zullen we begin 2022 intern bespreken en van beleidsadvies voorzien. In "Vitaal Vechtdal" verband participeren we in twee werkgroepen: "E-health" (Digitale toepassingen voor gezondheid en zorg) en "Zorg in de Wijk" (juiste zorg op de juiste plek). Het accent ligt op inwoners langer thuis laten wonen. Met verschillende partners in het sociaal domein vormen we netwerken met het doel inwoners te motiveren voor een gezonde leefstijl. We legden dat vast in een convenant "Gezond gewicht in het Vechtdal" en ons eigen lokale "preventieakkoord". Aan het preventieakkoord koppelden we uitvoeringsbudget voor interventies.

47

We zetten het alcoholmatigingsbeleid gericht op jongeren voort. -

We zijn in 2018 gestart met een beleidsvormend leertraject volgens het IJslandse model. In IJsland was de aanpak van middelengebruik zeer succesvol. In 2020 heeft de tweede meting plaats gevonden onder de 15 en 16- jarigen in Dedemsvaart. Daarmee sloot het traject af. We weten echter dat een dergelijk traject pas succes laat zien na langere tijd.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In februari kregen we de uitslag van de meting van 2020. We zagen daarin een verbetering in Dedemsvaart ten opzicht van het onderzoek in 2018. Deze verbetering was vooral het gevolg van de coronamaatregelen, waardoor kinderen meer onder toezicht van ouders thuis waren). Het ondersteuningsaanbod kon slechts gedeeltelijk worden uitgevoerd. Deze uitslag hebben we besproken met maatschappelijke partners, GGD en scholen (Twee in Dedemsvaart en twee in Hardenberg). Daarmee werd het leertraject met de zes pilotgemeenten afgesloten. Terwijl een tiental nieuwe gemeenten in 2022 starten met de IJslandse aanpak gaan wij met de andere pilotgemeenten de volgende fase in met minder intensieve ondersteuning van het Trimbos instituut en het Nederlands Jeugd Instituut. Wat betreft de uitvoering richtten we ons op de organisatie van activiteiten voor jongeren en ouders. Dat deden we onder meer in samenwerking met jongerenwerk en de cultuurkoepel. De theatervoorstelling "Onder invloed" voor ouders moest vanwege de coronamaatregelen worden afgelast. De (voorlichtings)activiteiten die Tactus en Halt op scholen organiseren konden grotendeels door gaan. Tactus organiseerde verder de webinar "Zien drinken doet drinken" met het doel ouders te wijzen op de uitwerking van voorbeeldgedrag op kinderen.

We werken samen met lokale partners in de brede school aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. -

-

In de brede school werken kinderopvang en primair onderwijs samen aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. Afhankelijk van de wens in de diverse kernen schuiven sportverenigingen, culturele instellingen, plaatselijke belangen of welzijnsorganisaties aan. Vanuit verschillende onderwijsstichtingen en kinderopvangorganisaties uit diverse kernen worden wij op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen voor een IKC (Integraal Kindcentrum).

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? • Vanwege de coronamaatregelen hebben de brede school overleggen veelal digitaal plaatsgevonden, partijen weten elkaar te vinden. • In het Integraal Huisvestingsplan is een passage over IKC-vorming opgenomen, in afstemming met de onderwijsbestuurders. Beschreven is dat de gemeente onder voorwaarden bereid is om te investeren in huisvesting voor IKC-’s, dus zowel in de huisvesting voor het onderwijs als voor de kinderopvang. Met dit uitgangspunt steunt de gemeente expliciet de totstandkoming van IKC-’s.

48

We bevorderen de gezondheid door activiteiten van de combinatiefunctionarissen op scholen en in de wijken en kernen. -

De combinatiefunctionarissen organiseren sport- en cultuuractiviteiten op het primair en voortgezet onderwijs en in de wijk of buurt. Doel van de activiteiten is om de gezondheid te bevorderen via de thema's Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontmoeting, (BRAVO).

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? De geplande buitenschoolse bewegingsactiviteiten in het primair onderwijs zijn zoveel als mogelijk georganiseerd. Er is een "gewoon actief" tour georganiseerd tijdens de zomervakantie. Elke week op een andere locatie in de gemeente. Participanten waren de combinatiefunctionarissen van gemeente, de Stuw, theater de Voorveghter, Sportservice Groep en de Cultuurkoepel. Tijdens de tour werden kinderen activiteiten aangeboden op sportief en cultureel gebied. Ook werd aandacht geschonken aan gezonde voeding. In samenwerking met Vitaal Vechtdal is in januari de cursus "stoppen met roken in vier uur" aangeboden. Voor de campagne "Ik pas" (een maand zonder alcohol) hebben zich in januari 1069 deelnemers aangemeld. In de "Gewoon Gezond" wijken organiseerden we diverse activiteiten: • De jaarlijkse gezondheidsweek in Bergentheim en Heemse, • De opening van een Beweegpark in Slagharen • Het project Topkoks Slagharen. • Het traject Positieve gezondheid met 18 personen in Kloosterhaar en 14 personen uit Bergentheim.

• In februari gestart met de Ommetje app – 400 deelnemers verdeeld over de gemeente Hardenberg • Er zijn 8 filmpjes gemaakt ter inspiratie voor het buiten spelen + bijbehorende leskaarten om zo het buiten spelen te blijven stimuleren in tijden van lockdown • Tijdens de week voor de gezonde jeugd hebben we 50 sport- en spelpakketten uitgedeeld aan straat-, wijk- en buurtverenigingen. Dit om het buiten spelen en ontmoeten te blijven stimuleren, ook tijdens de Covid-a9 pandemie.. • Lancering JOGGEM (educatieve routes) in Sibculo. We voorkomen overgewicht bij jongeren. -

Ook de komende drie jaren maken we gebruik van het JOGG-programma (Jongeren Op Gezond Gewicht) om overgewicht bij jongeren te voorkomen. Enerzijds door bewegen te stimuleren, anderzijds door een omgeving te creëren die minder verleidt tot consumeren van dikmakers. We werken met scholen en sportverenigingen samen aan het aanbod in de gezonde kantines. Met scholen ontmoedigen we de loop van jongeren naar de supermarkt, bijvoorbeeld door schoolpleinen aantrekkelijk te maken. Waar nodig zetten we programma's in om overgewicht terug te dringen maar het accent moet de komende jaren vooral liggen op het voorkomen daarvan. Ook hier zien we de samenhang binnen de BRAVO thema's.

49

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Landelijke en lokale projecten aangaande gezonde voeding hebben we gebundeld in een menukaart voor de kinderopvang. Deze is met de kinderopvang gedeeld en waar nodig bieden we ondersteuning bij de uitvoering. In 2021 zijn 3 kinderopvanglocaties gestart met de aanpak gezonde kinderopvang. We constateren dat de kinderopvang goed op weg is richting een gezonde voedselomgeving. Ook voor de basisscholen is een menukaart ontwikkeld. We ondersteunen drie scholen met groente- en fruitbeleid. In juni hebben 8 scholen deelgenomen aan de week voor de gezonde jeugd. We onderzochten de mogelijkheid voor een gezonde omgeving van scholen voor voortgezet onderwijs en willen in 2022 met een aanpak komen. We zorgen voor voldoende uitdagende speelmogelijkheden in de wijken en kernen. -

We investeren in de vernieuwing van speel- en sportmogelijkheden in de openbare ruimte door bewonersinitiatieven te ondersteunen, onder meer via het Fonds Maatschappelijke Initiatieven.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? We hebben een begin gemaakt met het opstellen van een nieuw speelruimteplan. We verwachten deze in het eerste kwartaal van 2022 af te ronden en met de raad en de samenleving te delen. We ondersteunden het initiatief van de gebruikers van de skatebaan in Hardenberg voor uitbreiding van de baan alsmede de ontwikkeling van een "pumptrack" in Dedemsvaart. In oktober vond de kick off plaats van de speeltuinbende. Een groep van 20 kinderen met en zonder beperkingen gaan speeltuinen testen. Dit krijgt een vervolg in 2022. We hebben een goed netwerk van AED’s. -

De Stichting Hartveilig Hardenberg zet zich in voor de instandhouding en gewenste uitbreiding van het netwerk AED’s in de gemeente Hardenberg. De gemeente verstrekt subsidie aan de stichting voor de exploitatie van het netwerk en de inzet van de vrijwilligers.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? De Stichting Hartveilig Hardenberg spande zich in om de eerste lichting AED's na 10 jaar te vervangen om het netwerk op 130 aangesloten AED's te houden. Een groot deel van die lichting was destijds "om niet" geschonken aan buurten en wijken en men was financieel niet voorbereid op een vervanging. We spraken af met de Stichting dat de subsidiebijdrage voor aanschaf en onderhoud verhoogd mocht worden van 33% naar 50%.

50

Jeugdgezondheidszorg Kinderen en jongeren hebben recht op de beste kansen om zichzelf te ontwikkelen. We zetten ons bestaande beleid voor jeugdgezondheidszorg voort. We geven prioriteit aan het beantwoorden van opvoedingsvragen en het tijdig signaleren van knelpunten waarvoor extra ondersteuning nodig is. We werken hierbij nauw samen met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD IJsselland. We zetten meer in op preventie. We geven voorlichting over het gebruik van sociale media en stimuleren de weerbaarheid van kinderen en jongeren. Binnen de jeugdhulp zetten we in op het organiseren van jeugdconsulenten bij de huisarts, het voorkomen van (blijvende) schade bij kinderen in complexe echtscheidingssituaties en gaan we uit van het 'normaliseren' van de situatie. Bij 'normaliseren' is het uitgangspunt dat kwetsbaarheid bij het leven hoort en dat problemen bij het opvoeden en opgroeien hiervan niet zijn uitgesloten. We willen voor elk kind zo snel mogelijk herstel van het gewone leven. Wat gaan we daar voor doen? Alle kinderen hebben vanaf de geboorte dezelfde kansen, in welke wijk of dorp ze ook geboren worden. -

Met de programma’s Kansrijke Start en VoorZorg versterken we de preventieve zorg in de periode rond de geboorte. In samenwerking met Veilig Thuis zetten we in op het bestrijden van kindermishandeling. Door de invoering van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is het een professionele norm om melding te doen bij Veilig Thuis als er vermoedens zijn van acute en structurele onveiligheid. Het gaat hierbij niet alleen om vermoedens van fysiek geweld, maar ook om vermoedens van psychisch of seksueel geweld en vermoedens van verwaarlozing van kinderen. In 2021 willen we de samenwerking met Veilig Thuis intensiveren. In de praktijk betekent dit dat casussen van Veilig Thuis zo lokaal mogelijk opgepakt gaan worden (in de Samen Doen teams).

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? - In Hardenberg hebben we een lokale coalitie voor de geboortezorg onder de naam Vroeg Erbij. Hier werken diverse partijen die betrokken zijn bij de geboortezorg samen. De gemeentelijke jeugdgezondheidszorg maakt daar deel van uit. Daarnaast hebben wij voor specifieke situaties het programma VoorZorg waarbij kwetsbare zwangeren begeleid worden. In 2021 zijn 4 casussen begeleid. - In 2021 hebben we de samenwerking met Veilig Thuis versterkt in situaties waarbij er sprake was van acute en structurele onveiligheid. Om dit nog verder te versterken in de toekomst is er een ontwikkelplan opgesteld waarin doelen zijn afgesproken tussen Veilig Thuis, Samen Doen en andere relevante maatschappelijke partners. In dit plan zijn drie speerpunten opgenomen:

1. Versterken signaleringsfunctie professionals in de lokale ondersteuningsketen; 2. Versterken kennis en expertise veiligheids-casuïstiek; 3. Optimale samenwerking in de keten (werken vanuit gedeelde visie en gezamenlijke opdracht).

51

We versterken het opvoedkundig klimaat rondom een jongere, waarbij er lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de normale omgeving van het kind (normaliseren). -

-

-

-

In de jeugdhulp is het uitgangspunt normaliseren. Dat betekent dat we het opvoedkundig klimaat rondom een jongere willen versterken, zodat er sneller lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de ‘normale’ omgeving van het kind (thuis, op school, op de kinderopvang, etc.). Hulp wordt in principe niet meer buiten de sociale omgeving van een kind geboden in gespecialiseerde voorzieningen. In 2021 wordt de gehele dyslexiezorg overgeheveld naar het onderwijs. Hiermee brengen we de dyslexiezorg dichter bij leerlingen en het geeft de onderwijssector de verantwoordelijkheid en het budget om het leesonderwijs in verbinding te brengen met de dyslexiezorg (zowel fysiek als inhoudelijk). Hiermee wordt de kwaliteit van de dyslexiezorg verbeterd en kan het onderwijs schaalvoordelen effectueren. Er is meer sprake van maatwerk en het resulteert in minder diagnoses bij kinderen. We positioneren een praktijkondersteuner bij de huisarts om onnodige doorverwijzingen naar de specialistische jeugdhulp te voorkomen. Door een goede samenwerking tussen Samen Doen en huisartsen kunnen kinderen tijdig de juiste hulp krijgen. Het werk van deze praktijkondersteuner is gericht op een goede doorverwijzing en triage én eventueel kortdurende begeleiding op (psychisch) gezondheidsvlak zodat doorverwijzen naar specialistische hulp niet meer nodig is.

Deze praktijkondersteuner bij de huisarts voor jeugdcasuïstiek is onderdeel van Samen Doen, maar zal voor een deel van de tijd gestationeerd zijn bij de huisarts. In 2021 ontwikkelen we - in samenwerking met relevante partners - een lokaal gedragen visie over complexe scheidingen. Vanuit deze visie realiseren we een sluitend lokaal hulpaanbod voor minderjarige kinderen die betrokken zijn bij een complexe scheiding. Daarnaast realiseren we een laagdrempelige, centrale plek met (juridische) kennis en ervaring over relaties en scheiden (relatiedesk).

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? -In 2021 zijn we gestart met het project lokale inkoop 2021. De projectorganisatie - om vanaf 2023 de ambulante jeugdhulpverlening lokaal in te kopen - is ingericht en van start gegaan. Er zijn met jongeren en ouders én met alle betrokken partijen in het jeugddomein gesprekken gevoerd over het 'Hardenbergse Model voor Jeugdhulp'. Hierbij valt te denken aan jeugdhulpaanbieders, huisartsen, maatschappelijk werk, de welzijnsorganisatie, het onderwijs, de jeugdgezondheidszorg, het verenigingsleven, Samen Doen, etc. Dit heeft eind 2021 geresulteerd in een eerste schets van het Hardenbergse Model. Eén van de uitgangspunten van dit model is 'normaliseren'. -Binnen het primair onderwijs bleek er geen draagvlak te zijn voor het overhevelen van het dyslexiebudget naar de onderwijsbesturen, zodat scholen zelf kunnen bepalen met welke dyslexieaanbieder zij willen samenwerken. Er is daarom in 2021 een meervoudig onderhandse aanbesteding gestart en afgerond voor het lokaal inkopen van de dyslexiezorg. Daarnaast is er een Poortwachter Dyslexie aangetrokken die verantwoordelijk wordt voor de kwaliteit van de dyslexiezorg door het optimaliseren van de verbinding en samenwerking in de gehele dyslexieketen (onderwijs, dyslexieaanbieder en gemeente).

-In het najaar 2021 zijn er bij 10 van de 13 huisartsenpraktijken jeugdconsulenten gestart om een effectieve verbinding te maken tussen huisartsen, Samen Doen en de jeugdhulp rondom het vaststellen van de ondersteuningsbehoefte van een kind, jongere of een gezin. -In 2021 zijn we gestart met het traject 'verantwoord ouderschap in echtscheidingssituaties'. Hiervoor is in februari een startbijeenkomst georganiseerd met alle betrokken maatschappelijke organisaties bij een echtscheiding. Er is een gezamenlijke missie en visie geformuleerd en van daaruit zijn er drie projecten gedefinieerd: Project I – informatieknooppunt relaties en scheiden Project II – ontwikkeling van een woonoplossing voor ouders tijdens een echtscheiding Project III – leernetwerk echtscheidingen

52

Jongeren zijn weerbaar genoeg om gezond door het leven te gaan, met speciale aandacht voor het voorkomen van problematisch alcohol- en middelengebruik. -

Sinds 2018 werken we met de JGZ en andere partners samen volgens de principes van het IJslandse model. (De aanpak in IJsland is bewezen effectief). We inventariseren de problematiek rond alcoholen drugsgebruik en we kijken welke partijen een preventief ondersteuningsaanbod bieden.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Hiervoor informeerden wij u al over de uitkomsten van een onderzoek naar de effecten van het IJslandse model. We zagen daarin een verbetering in Dedemsvaart ten opzicht van het onderzoek in 2018. De coronamaatregelen hebben daaraan bijgedragen. We bieden toegang tot alle vormen van ondersteuning en hulp via de Samen Doen teams. In 2020 is de overgang naar de nieuwe B.V. van de gemeente afgerond. Onderdeel van de opdracht aan Samen Doen is het uitvoeren van de toegangsfunctie voor Wmo en Jeugdhulp. Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Inwoners die ondersteuning nodig hebben melden zich bij Samen Doen. Samen Doen gaat met de inwoner na op welke wijze de ondersteuning kan worden gerealiseerd. Hierbij wordt gekeken wat een inwoner en/of het netwerk van een inwoner zelf kan. Soms is ook ondersteuning vanuit inzet van bijvoorbeeld vrijwilligers of maatschappelijke organisaties mogelijk. Als een andere oplossing niet mogelijk of toereikend is, wordt 'maatwerk' vanuit de Wmo of Jeugdhulp ingezet. Samen Doen heeft voor de huishoudelijke hulp in de eerste helft van 2021 ruim 500 herindicaties gedaan. Dit betreft inwoners die hebben aangegeven niet voldoende te hebben aan huishoudelijke hulp zoals die vanuit de algemene voorzienig wordt geleverd.

Vanaf 1 april worden de indicaties voor het maatwerkdeel huishoudelijke hulp door Samen Doen uitgevoerd. Gestart is met een in 2021 ontwikkelde aanpak voor ondersteuning aan gezinnen die al langdurig in armoede leven (intergenerationele armoede). Doel is om middels de aanpak het perspectief van de gezinnen in het algemeen maar specifiek voor de in de gezinnen aanwezige kinderen te verbeteren. De aanpak voorziet in het doen wat nodig is om het perspectief te verbeteren. In het project wordt nagegaan of deze aanpak leidt tot betere resultaten. Voor het starten van spreekuren bij huisartsenpraktijken zijn jeugdconsulenten geselecteerd en geïnstrueerd. Met huisartsenpraktijken zijn afspraken gemaakt over samenwerking. In het najaar 2021 zijn er bij 10 van de 13 huisartsenpraktijken jeugdconsulenten gestart. Samen Doen heeft met partners afspraken gemaakt over 'integrale vroeghulp'. Integrale voeghulp richt zich op het waar nodig ondersteunen van gezinnen met kinderen waarbij sprake is van ontwikkelingsproblemen. De afstemming met partners richt zich op vroeg signalering en op het realiseren van een integraal plan voor ondersteuning van de ouders. Hiervoor wordt waar nodig een multidisciplinair overleg ingericht. Met het oog op de gevolgen van de coronamaatregelen is in 2021 een overleg gestart met zorgaanbieders, jongerenwerk, GGD en maatschappelijk werk.

In het overleg worden signalen gedeeld en casuïstiek besproken. Waar nodige worden afspraken gemaakt over ondersteuning aan inwoners.

53

De informatie over en hulp bij het opvoeden en opgroeien is laagdrempelig aanwezig voor de kinderen, jongeren, hun ouders en professional. -

-

We zorgen dat informatie voor ouders en opvoeders met kinderen in elke leeftijdsfase beschikbaar is, bijvoorbeeld via het consultatiebureau, jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, scholen, maatschappelijk werk en jongerenwerk. We verstevigen de samenwerking tussen verschillende toegangen voor de jeugdhulp, zoals Samen Doen, huisartsen en kinderartsen.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Met de inzet van jeugdconsulenten werken we aan een effectieve verbinding tussen huisartsen, Samen Doen en de jeugdhulp rondom het vaststellen van de ondersteuningsbehoefte van een kind, jongere of een gezin. Daarnaast is er een plan van aanpak opgesteld voor het aanstellen van een consulent externe verwijzers om meer regie te voeren op het vaststellen van de ondersteuningsbehoefte van een jeugdige én de inzet van jeugdhulp door de gecertificeerde instellingen (GI), de jeugdarts en de medisch specialist. De signalering van zorgen en problemen is zodanig georganiseerd, dat in een vroeg stadium hulp kan worden gegeven. Hierbij gaan we uit van de eigen kracht, de inzet van de hulp in de directe leefomgeving van het gezin en een integrale benadering. -

De samenwerking tussen de voorschoolse voorzieningen en onderwijs wordt verder versterkt. Hierbij richten we ons vooral op het vroegtijdig signaleren van problemen.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 is het leggen van contacten tussen jeugdgezondheidszorg (jgz) en het primair onderwijs over tijdige signalering onderdeel geworden van het basistakenpakket van de jgz. Er heeft in 2021 overleg plaatsgevonden over de praktische invulling van de contacten tussen het primair onderwijs, de jgz en Samen Doen. Ook met de voorschoolse voorzieningen heeft overleg plaatsgevonden over tijdige signalering van problemen en het waar nodig toe leiden naar noodzakelijke ondersteuning. Deze overleggen hebben als resultaat, dat samen met het samenwerkingsverband van het Primair Onderwijs, de jgz en Samen Doen een voorstel is ontwikkeld voor intensievere samenwerking. Ook is de onderlinge communicatie en bereikbaarheid verbeterd. Daarnaast zijn de afspraken over de samenwerking rond kinderopvang op sociaal medische indicatie verbeterd. We ontwikkelen het resultaatgericht inkopen van de jeugdhulp op regionaal niveau verder door. -

We werken regionaal verder aan de doorontwikkeling van de inkoop van de jeugdhulp naar een model waar resultaatgericht hulp kan worden verleend, maar dat volgens een PxQ-systematiek wordt bekostigd. Dit betekent dat zorgverleners worden betaald voor bijvoorbeeld het aantal behandelingen. Hierbij maken we onder andere gebruik van een cliëntgebonden budgetplafond. Zo kunnen we volledig maatwerk leveren voor de cliënt en houden we meer grip op de kosten van de jeugdhulp. Implementatie van het nieuwe inkoopmodel is voorzien per 1 januari 2022.

54

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 hebben we besloten om parallel aan het regionale proces een lokaal traject op te starten om de ambulante jeugdhulp per 1 januari 2023 volledig lokaal in te kopen. Hiervoor is een projectorganisatie ingericht en van start gegaan. Er zijn met alle betrokken partijen waaronder jongeren en ouders in het jeugddomein gesprekken gevoerd over het 'Hardenbergse Model voor Jeugdhulp'. Hierbij valt te denken aan jeugdhulpaanbieders, huisartsen, maatschappelijk werk, de welzijnsorganisatie, het onderwijs, de jeugdgezondheidszorg, het verenigingsleven, Samen Doen, etc. Dit heeft eind 2021 geresulteerd in een eerste schets van het Hardenbergse Model. We hebben met het Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland (RSJ IJsselland) afspraken gemaakt om het lokale en regionale traject goed op elkaar te laten aansluiten. We bieden extra zorg vanuit de JGZ voor nareizigers van statushouders. -

-

We zien dat nareizende gezinnen van statushouders vaak nauwelijks zijn voorbereid op een leven in Nederland. De kinderen hebben geen jeugdgezondheidszorg ontvangen op een asielzoekerscentrum. JGZ is de partner om zicht te houden op een gezonde ontwikkeling van deze kinderen. Om hier gericht extra zorg aan te kunnen verlenen, gaan we de gezondheidsrisico’s minderjarige statushouders in beeld brengen. We werken met de inzet van tolken en sleutelpersonen om de doelgroep goed te bereiken. We investeren in zorg in de in periode van zwangerschap en geboorte. We geven voorlichting over het voorkomen van belangrijke gezondheidsrisico’s.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? We hebben ook in 2021 samen met de GGD ingezet op extra zorg van de jeugdige nareizigers van statushouders.

55

Middelen Bedragen x € 1.000

Begroting primitief

Begroting na wijzigingen

Jaarrekening

Verschil

1.612

2.586

4.054

1.468

1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

59

378

91

-287

1.3 Infrastr.bereikbaarh.en verkrs.veil.h.

1.715

1.577

2.099

523

1.4 Overige onderwijs en educatie

297

2.356

975

-1.381

Baten 1.1 Ruimtelijke ordening

1.5 Sport en accommodaties

1.899

1.949

1.660

-288

1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg

874

927

386

-541

1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid

14.318

13.757

14.374

617

1.8 WMO Welzijn

1.139

1.287

1.608

321

1.9 WMO-woonvoorzieningen

0

0

0

0

1.10 Welzijnswerk

0

0

0

0

1.11 Maatsch.begeleiding en advies

0

0

104

104

1.12 Openbare gezondheidszorg

547

448

490

41

1.13 Jeugdgezondheidszorg

0

140

58

-82

22.460

25.406

25.900

494

1.1 Ruimtelijke ordening

-1.246

-1.752

-1.610

143

1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

-1.985

-2.923

-2.002

922

1.3 Infrastr.bereikbaarh.en verkrs.veil.h.

-9.869

-9.647

-9.733

-86

1.4 Overige onderwijs en educatie

-4.429

-6.480

-5.027

1.453

Totaal Baten Lasten

1.5 Sport en accommodaties

-7.715

-7.413

-7.334

79

1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg

-2.101

-2.187

-1.725

462

1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid

-19.428

-18.887

-19.618

-731

1.8 WMO Welzijn

-19.021

-20.410

-20.418

-8

-438

-437

-686

-249

1.9 WMO-woonvoorzieningen 1.10 Welzijnswerk

-2.164

-2.179

-2.116

63

1.11 Maatsch.begeleiding en advies

-1.010

-1.040

-957

84

1.12 Openbare gezondheidszorg

-1.630

-1.885

-1.907

-23

1.13 Jeugdgezondheidszorg

-19.720

-19.855

-19.420

435

Totaal Lasten

-90.756

-95.097

-92.554

2.544

366

834

2.445

1.611

1.2 Volkshuisvesting en woningbouw

-1.926

-2.545

-1.910

634

1.3 Infrastr.bereikbaarh.en verkrs.veil.h.

-8.154

-8.070

-7.634

437

1.4 Overige onderwijs en educatie

-4.132

-4.124

-4.052

72

1.5 Sport en accommodaties

-5.816

-5.465

-5.674

-209

1.6 Kunst, cultuur en monumentenzorg

-1.228

-1.260

-1.340

-79

1.7 Bijstand / gemeentelijk minimabeleid

-5.110

-5.131

-5.244

-114

1.8 WMO Welzijn

-17.882

-19.123

-18.810

312

-438

-437

-686

-249

Saldo 1.1 Ruimtelijke ordening

1.9 WMO-woonvoorzieningen 1.10 Welzijnswerk

-2.164

-2.179

-2.116

63

1.11 Maatsch.begeleiding en advies

-1.010

-1.040

-853

188

1.12 Openbare gezondheidszorg

-1.083

-1.436

-1.418

19

1.13 Jeugdgezondheidszorg

-19.720

-19.715

-19.362

353

Totaal Saldo

-68.296

-69.692

-66.654

3.038

56

4.2 Duurzaam Hardenberg In Hardenberg willen we de wereld goed achterlaten voor onze kinderen. We gaan bewust om met energie. Daarnaast wekken we zoveel mogelijk duurzame energie op. We spelen in op de gevolgen van klimaatverandering. Onze inwoners laten Hardenberg leven en we hebben aandacht voor planten en dieren.

Duurzaamheid en milieu Samen met inwoners, ondernemers en partners bouwt de gemeente al jarenlang aan een duurzame gemeente. We zijn goed op weg om ons aandeel te leveren aan de landelijke doelstelling uit de Klimaatwet en om in 2030 tot 49% CO2-reductie te komen. Maar we zijn er nog lang niet. Het opwekken van meer duurzame energie en energiebesparing blijven ook de komende jaren belangrijke thema’s. Daarnaast spelen we in op de gevolgen van klimaatverandering. Ook het behouden van waardevolle grondstoffen krijgt extra aandacht. De aanpak voor de komende jaren is vastgelegd in het Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg 2020-2024. In het nieuwe Meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg staan drie kernopgaven centraal: 1. De energietransitie: minder energie gebruiken en meer energie duurzaam opwekken 2. Aan de slag met klimaatadaptatie 3. Werken aan circulariteit De gemeente Hardenberg bouwt op basis van dit programma voortvarend aan een duurzame toekomst. “Samen bouwen aan een duurzame toekomst” staat centraal in het meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg 2020-2024. Waar mogelijk koppelen we dat aan andere opgaven zoals andere omgevingsopgaven op het terrein van milieu, natuur en landschap. Voor de energietransitie is onze ambitie: ▪ We besparen de komende vier jaar minimaal 2% per jaar op het energieverbruik en daarna 1,5% per jaar tot 2030.

▪ De energie die we in Hardenberg gebruiken wekken we duurzaam op in onze eigen gemeente. In 2030 wekken we 30% van ons energiegebruik duurzaam op binnen de eigen gemeentegrens. In 2050 zijn we 100% energieneutraal Om dit te bereiken betrekken we onze inwoners en ondernemers, werken we samen met een groot aantal partners en partijen. Denk aan de provincie Overijssel, de netwerkbedrijven, de woningstichting, De Koppel en lokale energiecoöperaties. En we leveren ons aandeel in de Regionale Energiestrategie (RES) West-Overijssel.

57

Wat gaan we daar voor doen? We streven naar een duurzame leefomgeving voor alle inwoners en bedrijven met voldoende energiebronnen. Om onze ambitie te halen, moeten we in 2030 tenminste 900 tot 1.000 TJ aan stroom en warmte duurzaam opwekken. Dat doen we door grootschalig stroom op te wekken vanuit zonne-energie, wind en biomassa. Samen met inwoners en initiatiefnemers werken we verder aan het uitwerken en realiseren van de pilotprojecten voor duurzame energieopwekking die we in 2017 hebben vastgesteld. Concreet gaan we het volgende doen: ▪ We stimuleren dat daken optimaal om zonne-energie op te wekken. Zon op daken heeft de voorkeur, daarna op onbebouwde terreinen in bebouwd gebied. Zonneparken op natuur- of landbouwgronden door lokale initiatiefnemers zijn alleen mogelijk als dit vanuit een lokale energiecoöperatie wordt geïnitieerd. ▪ We verkennen de mogelijkheden voor windenergie in het gebied Bergentheim-Kloosterhaar-Sibculo en de locatie Diffelen. ▪ We bevorderen de productie en het gebruik van duurzaam gas en biostroom in samenwerking met (netwerk)bedrijven. ▪ We ondersteunen lokale energiecoöperaties.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? •

•

•

•

•

•

•

Op het gebied van Regionale Energie Strategie (RES) werken we samen in de regio West-Overijssel. De regio heeft zich ten doel gesteld om een bijdrage te leveren aan de opwek van duurzame elektriciteit in het kader van het Klimaatakkoord. Op 6 juli heeft de raad ingestemd met de RES 1.0 met de titel Samen naar een Opgewekt Overijssel. De vergunde zonneparken op de zandwinplas in Kloosterhaar en in Hoogenweg zijn opgeleverd en het zonnepark bij Baalderveld wordt gebouwd. De realisatie van het zonnepark Heemserpoort is nog in voorbereiding. In navolging van het besluit van de raad zijn geen vergunningaanvragen voor nieuwe initiatieven zon op land in behandeling genomen, waarbij opgemerkt dat de raad ruimte laat aan lokale initiatieven (energiecoöperatie) Met de provincie en de gemeente Ommen worden de mogelijkheden voor windenergie in samenhang met bosontwikkeling verkend. De resultaten daarvan vormen voor de provincie input voor de herijking van de provinciale uitsluitingsgebieden voor windenergie, waaronder het NNN-gebied bij Diffelen. Op 7 december 2021 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt opgedragen om het gebiedsproces, dat in opdracht van de raad gestart is, in het gebied Bergentheim, Kloosterhaar en Sibculo te beëindigen.

Op 7 september 2021 heeft het college principemedewerking toegezegd aan een biogasproject van een aantal agrariërs aan het Ommerkanaal in Dedemsvaart en Ommen. Daarbij wordt het biogas van drie mono vergisters met een verzamelleiding naar een centraal punt gebracht, opgewerkt tot aardgaskwaliteit en ingevoed in het aardgasnetwerk van RENDO. De vergunningaanvraag is in voorbereiding en wordt begin 2022 verwacht. Jaarlijks rapporteren we in de Monitor Duurzaam Hardenberg wat het energieverbruik en de realisatie en prognose is van de binnen de gemeentegrenzen van Hardenberg opgewekte duurzame energie. In de nieuwste monitor is specifiek aandacht besteed aan de bijdrage van Hardenberg in de RES1.0. De bijdrage van Hardenberg in het bod van de Regionale Energie strategie West-Overijssel heeft betrekking op: zon-op-dak (> 15 kWp), zon-op-land en windenergie. Wij wekken inmiddels 70 Gwh duurzame energie op. Op 15 oktober 2021 is de Gebiedscoöperatie Hardenberg opgericht en zit in de opstartfase. Deze coöperatie helpt duurzame energie initiatieven opstarten en zorgt dat inwoners betrokken worden en participeren in duurzame energieprojecten.

58

Hardenberg blijft voorloper op het gebied van duurzaamheid, met name bij de ontwikkeling van de aanpak voor de bestaande woningvoorraad. Iedereen krijgt te maken met de energietransitie. Daarom vinden we het belangrijk om iedereen goed te informeren, mensen bewust te maken en inwoners en het bedrijfsleven te betrekken bij het doorvoeren van maatregelen. We willen 49% minder broeikasgas uitstoten dan in 1990. Energiebesparing bij woningen helpt hierbij. Om inwoners hierbij te ondersteunen doen we het volgende: ▪ Het Energieloket helpt inwoners bij het verduurzamen van hun woning. ▪ We maken per wijk een plan voor het duurzaam verwarmen van woningen. We richten ons op specifieke doelgroepen, zoals: woningeigenaren, bouwbedrijven, huishoudens met smalle beurs, huurders ▪ We zien de energietransitie als economische kans voor bedrijfsleven en landbouw. Daarom ondersteunen het bedrijfsleven bij het verduurzamen van de bedrijfsvoering en helpen we agrarische bedrijven bij het besparen van energie en het duurzaam opwekken van energie. We zoeken kansen voor duurzame bedrijven en bedrijventerreinen en zorgen voor het naleven van de energieregels. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2030 in 25% van alle bestaande wijken de woningen van het gas af zijn. Op lange termijn (2050) moeten alle woningen aardgasvrij zijn.

Ons uitgangspunt is dat de kosten voor de inwoners zo laag mogelijk zijn. Hiervoor gaan we het volgende doen: ▪ In de Transitievisie Warmte geven we per wijk de duurzame alternatieven aan voor koken, warm water en het verwarmen van de woning. ▪ In wijkuitvoeringsplannen geven we per wijk aan wat er wanneer moet gebeuren en wat dit kost. ▪ We onderzoeken de mogelijkheden van duurzaam gas voor het verwarmen van woningen. Dit doen we samen met onze netwerkbedrijven. ▪ We verkennen in het kader van de RES en transitievisie warmte de mogelijkheden voor het benutten van restwarmte industrie en andere lokale warmtebronnen voor de warmtetransitie. ▪ We verkennen de mogelijkheden van een hoogtemperatuur warmtenet voor het centrum en omgeving en de mogelijkheden voor warmtenetten elders in onze gemeente. Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? •

Als gevolg van de stijgende energiekosten en de aandacht voor het klimaatprobleem is er in toenemende mate belangstelling voor het verduurzamen van de woning. We proberen inwoners op verschillende manieren te activeren en op weg te helpen om tot uitvoering van maatregelen te komen. Op verschillende deelterreinen zijn de activiteiten die daaraan bijdragen sterk geïntensiveerd. Het afgelopen jaar zijn onderstaande activiteiten uitgevoerd: o Dit jaar zijn met succes 5 acties afgerond in het kader van de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) om huiseigenaren te stimuleren in het nemen van energiebesparende maatregelen: Waardebonnenactie, Advies- en inkoopactie, Slim Wonen App, Energy Checkup, Gratis inregelen verwarming (deels afgerond). Er is veel gecommuniceerd over deze acties. Via verschillende kanalen zijn de inwoners geïnformeerd: brieven, advertenties, social media, Webinars, nieuwsbrieven etc. o Via een Europese aanbesteding van gemeenten in Overijssel is aan Duurzaam Bouwloket dit jaar opdracht gegeven om het Energieloket (digitaal platform, website, klantcontactcentrum + klantvolgsysteem) uit te voeren. Het Energieloket is een loket voor inwoners in Hardenberg voor onafhankelijk advies, hulp en informatie over het verduurzamen van de woning. Het Energieloket voldoet aan de kwaliteitseisen van het Rijk (bereikbaarheid, toegankelijkheid, privacy et cetera).

o In samenwerking met NAC de Koppel is het Startpunt Duurzaam opgezet. Dit is een fysieke plek waar mensen informatie kunnen vinden en op weg worden geholpen bij het nemen van duurzaamheidsmaatregelen in de woning. Ook voor andere duurzaamheidsthema’s kunnen

59

o

o

o

inwoners terecht bij het Startpunt Duurzaam. Het Starpunt wordt bemenst door een groep vrijwilligers die afgelopen jaar zijn opgeleid tot duurzaamheidsgids. Hardenberg participeert in de regiodeal Zuid Oost Drenthe met een proeftuinproject in de wijk Norden in Hardenberg. Doelstelling is om woningen in particulier bezit toekomstbestendig te maken waarbij een mix aan instrumenten wordt ingezet om drempels weg te nemen en uitvoering van maatregelen te stimuleren. Hierbij is ook aandacht van de huishoudens met een smalle beurs. Energiecoaches worden ingezet om inwoners te informeren over kleine maatregelen in huis om te besparen op energiekosten. De energiecoach komt bij de mensen thuis en geeft advies en bespaartips. Met het project Energieneutraal verbouwen worden inwoners ondersteund die de woning willen verduurzamen naar energieneutraal. De ondersteuning bestaat uit het organiseren van informatiebijeenkomsten (digitaal + fysiek), aanbieden van excursies, beschikbaar stellen van informatiemateriaal en persoonlijk advies en begeleiding door een energieneutraalcoach. De kosten van de energieneutraalcoach worden voor 50% gesubsidieerd.

•

In december 2021 is de Transitievisie warmte (TVW) unaniem vastgesteld door de raad. De visie is opgesteld in samenwerking met de netwerkbedrijven Cogas, Enexis en RENDO en de woningcorporatie Vechtdal Wonen. De uitkomsten van de publieksbijeenkomsten die voor het meerjarenprogramma Duurzaam Hardenberg zijn gehouden zijn daarbij betrokken. Er is gekozen voor een woningtypebenadering (en niet voor een wijkgerichte benadering). Het duurzaam aardgasvrij verwarmen van woningen samen met inwoners regelen we stap voor stap: o Stap 1: Optimaal isoleren van woningen zodat er minder warmte nodig is. o Stap 2: Toepassen van energiezuinige installaties en apparaten. o Stap 3: Duurzame warmtebronnen gebruiken voor het verwarmen van woningen. • Er is onderzoek gedaan naar de aanwezigheid en potentie van warmtebronnen, de mogelijkheden in de warmtetransitie (hoog-/laagtemperatuur) per woningtype en de mogelijkheden van collectieve oplossingen in de warmtetransitie binnen de gemeente (warmtenet, duurzaam gas). • De mogelijkheid van een warmtenet voor Centrum Hardenberg is globaal verkend. Restwarmte vanuit de industrie komt als bron met hoogste potentie uit dat onderzoek naar voren. Dit wordt verder onderzocht.

Op basis van de intentieovereenkomst duurzaam gas werken we vanaf november 2019 samen met de netwerkbedrijven aan de productie en het invoeden op de netwerken van duurzame gassen, als ook de allocatie van duurzame gassen voor het verwarmen van woningen. We geven zelf het goede voorbeeld, bijvoorbeeld door duurzaamheidsmaatregelen in de eigen gebouwen te nemen en het gemeentelijk vastgoed zo te verduurzamen. Nieuwe gemeentelijke gebouwen zijn met duurzame materialen gebouwd en zijn energieneutraal. We geven zelf het goede voorbeeld. Daarom zorgen we ervoor dat onze eigen gemeentelijke gebouwen en onze activiteiten duurzaam zijn. Hiervoor doen we het volgende: ▪ We houden ons eigen energieverbruik scherp in de gaten. ▪ Op logische momenten, bijvoorbeeld bij nieuwbouw of renovatie, verduurzamen we gemeentelijke gebouwen. ▪ We passen innovaties toe bij gemeentelijke gebouwen en activiteiten. ▪ We stimuleren gebruikers van gemeentelijke gebouwen om energie te besparen. ▪ We maken infrastructuur voor nieuwe energie mogelijk.

60

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? •

•

•

•

•

• • •

Jaarlijks rapporteren we in de Monitor Duurzaam Hardenberg wat het energieverbruik is van de gemeentelijke organisatie en hoeveel energie daarvan duurzaam is opgewekt. Uit de monitor van december 2021 blijkt dat de gemeentelijke organisatie 12 Gwh energie verbruikt. Daarvan is 2 Gwh duurzaam opgewekte energie. In de nota vastgoedmanagement 2021-2025, vastgesteld in juni 2021, is vastgelegd hoe we omgaan met en investeren in duurzaamheid in het gemeentelijk vastgoed. Het betreft energiebesparing door aanpassingen in installaties en gebruik en het steeds verder verduurzamen van de benodigde energie voor stroom en warmte. Daarbij wordt aangesloten bij logische investeringsmomenten. De komende jaren wordt per gebouw een verduurzamingsplan opgesteld. De coronapandemie maakt noodzakelijk dat gebouwen meer geventileerd worden. Dit heeft geleid tot een stijging van energieverbruik. Tegelijkertijd zijn veel gebouwen minder of beperkt gebruikt wat geleid heeft tot een lager energieverbruik. Met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (basisonderwijs) geven we, in aansluiting op logische investeringsmomenten en in overleg met schoolbesturen, invulling aan duurzaamheid, waaronder het plaatsen van zonnepanelen op schooldaken. Voor het voortgezet onderwijs geldt een maatwerkaanpak. We zetten in op innovatieve technieken en inregelmogelijkheden.

Onder meer in de Matrix bereiken we goede resultaten met een innovatieve inregeltechniek en in De Koppel wordt een voorbeeldinstallatie voor een duurzame warmtevoorziening gerealiseerd ter ondersteuning van het Startpunt Duurzaamheid. We renoveren in 2021 en 2022 sporthal de Meet op een duurzame manier. We zetten in op energiezuinige verlichting en onderzoeken de innovatieve mogelijkheden om lantaarnpalen ook als laadpunt voor elektrisch voertuigen in te zetten. We verbeteren de laadpaalinfrastructuur in onze gemeente en doen mee in een nieuwe aanbesteding voor de aanleg van laadpalen in onze gemeente In de gezamenlijke inkoop van onze energie werken we aan het vergroten van het aandeel duurzame energie. Tot en met 2023 zijn we gebonden aan een overeenkomst met de inkoopcombinatie voor energie-inkoop. Tot die tijd bieden de inkoopcontracten geen ruimte voor het inkopen van lokaal geproduceerde duurzame energie. Een verkenning is gestart om per 2024 wel (gedeeltelijk) lokaal geproduceerde duurzame energie in te kopen.

61

Afvalverwijdering en afvalverwerking We zetten in op het nog beter scheiden van het afval, om zo waardevolle grondstoffen te besparen. In 2021 verwachten we een kostenstijging omdat de gemeente afvalstoffenbelasting moet betalen. Daarnaast zien we dat de kosten voor het inzamelen en verwerken van afval hoger worden, terwijl de vergoeding voor de ingezamelde grondstoffen afneemt. Het tarief van de afvalstoffenheffing wordt jaarlijks door de raad in december vastgesteld Wat gaan we daar voor doen? Duurzaam gebruik van grondstoffen door maximale scheiding van waardevolle grondstoffen en verdere reductie van de hoeveelheid huishoudelijk restafval. De doelstelling voor 2020 is een hergebruikspercentage van 75%. De doelstelling voor het jaar 2025 is een hergebruikspercentage van 90%. -

In 2020 hebben we een evaluatie gehouden over onze werkwijze bij de inzameling van afval. De uitkomsten van deze evaluatie gebruiken we om ons beleid bij te stellen en zo nodig aan te vullen. In het najaar van 2020 heeft de raad hierover besluit genomen. De implementatie hiervan vindt plaats in 2021. Verder doen we mee aan het ROVA-brede Programma Aanpak Kwaliteit Grondstoffen om de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen te verbeteren.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Voor het ROVA-brede Programma Aanpak Kwaliteit Grondstoffen is het project met als titel 'Terugwinnaars' uitgevoerd. Resultaat van de wijkaanpak is dat circa een kleine 10% van de inwoners beter afval is gaan scheiden. In 2021 is op hoofdlijnen de strategie bepaald hoe te komen tot een gedragen meerjarig grondstoffenplan.

Riolering en water In het Gemeentelijk Rioleringsplan Hardenberg 2018-2022 is uitgewerkt hoe we ons riolering- en watersysteem onderhouden en optimaliseren. Eén van de grootste opgaven voor de komende planperioden is het klimaatrobuust maken van ons rioleringen watersysteem. Als gevolg van klimaatverandering nemen extreme weersomstandigheden toe. Zo is de verwachting dat in 2050 de extreme neerslagsituaties tot vijf keer zo vaak optreden dan nu het geval is. Daarom is op Prinsjesdag 2017 het DeltaPlan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) gepresenteerd. Dit is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en rijk waarin concrete acties en doelen zijn benoemd. Het plan moet er toe leiden dat Nederland in 2050 klimaatrobuust is ingericht. Wat gaan we daar voor doen? Met uitvoering van het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) beschermen we de volksgezondheid, beperken we overlast en hinder, voorkomen we schade en het sparen we het milieu. -

-

We nemen in 2021 verschillende maatregelen die inspelen op de klimaatverandering. In Hardenberg-centrum zijn dit o.a. de werkzaamheden rond het Israël Emmanuel plein. Het klimaatrobuust maken van de Molstraat, de Clemmestraat en het Spindeplein staat eveneens geprogrammeerd. Binnen een provinciaal innovatief programma vindt er onderzoek plaats naar de mogelijkheden van het verduurzamen van de rioolinstallaties in het buitengebied. In Balkbrug verlengen we vooruitlopend op de reconstructiewerkzaamheden de rioolpersleiding rondom de aanleg van de tunnel. In Balkbrug wordt tevens een stuw aangelegd voor het beheersen van overlast bij extreme neerslag. In een eerste proefgebied in het buitengebied wordt het hemelwater afgekoppeld van de drukriolering.

62

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 hebben we de Burgemeester van Riemsdijkstraat heringericht. Hier hebben we o.a. infiltratieriolering aangelegd. In de Johan Clemmestraat zijn deze werkzaamheden gestart en nagenoeg afgerond. In het programma Vitaal Hardenberg schreven we dat het bestemmingsplan voor het gebied rond De Spinde is in december is vastgesteld. De herinrichting van de Helfrichstraat en Emmanuelplein combineren we met de uitvoering van de plannen voor De Spinde. In de plannen zijn klimaatrobuuste maatregelen opgenomen. Bij het verleggen van de persleiding in Balkbrug was het de bedoeling om 'werk met werk' te maken. Bij de nadere uitwerking bleek het echter efficiënter te zijn om de werkzaamheden aan de persleiding aansluitend te laten plaats vinden aan de werkzaamheden van de tunnel. In de tweede bestuursrapportage hebben we daarom voorgesteld het bijbehorende budget door te schuiven naar 2022. De voorbereidingen voor de aanleg van de stuw in Balkbrug zijn in volle gang. De start van de realisatie is voorzien in februari 2022. De werkzaamheden zullen nog voor de zomer van 2022 worden afgerond. Het afkoppelen van hemelwater in het buitengebied was een onderdeel van de klimaatagenda die begin 2021 door de raad is verworpen. We onderzoeken nu of het mogelijk is om deze regeling te positioneren binnen het uitvoeringsprogramma DPRA en het GRP 2023-2027.

Dit GRP is één van de programma’s die voortvloeien uit de onlangs door de raad vastgestelde omgevingsvisie.

63

Middelen Bedragen x € 1.000

Begroting primitief

Begroting na wijziging

Jaarrekening

Verschil

0

635

662

27

6.553

7.049

6.904

-145

Baten 2.1 Duurzaamheid en milieu 2.2 Afvalverwijdering/verwerking 2.3 Riolering en waterzuivering

6.967

7.721

7.905

185

Totaal Baten

13.520

15.405

15.472

67

2.1 Duurzaamheid en milieu

-2.280

-3.206

-2.689

517

2.2 Afvalverwijdering/verwerking

-5.480

-5.531

-5.420

111

Lasten

2.3 Riolering en waterzuivering

-5.173

-5.420

-5.393

27

-12.933

-14.156

-13.502

654

2.1 Duurzaamheid en milieu

-2.280

-2.571

-2.027

544

2.2 Afvalverwijdering/verwerking

1.073

1.519

1.485

-34

2.3 Riolering en waterzuivering

1.794

2.301

2.513

211

Totaal Saldo

587

1.249

1.970

721

Totaal Lasten Saldo

64

4.3 Landelijk Hardenberg In Hardenberg bouwen we aan een toekomstbestendig en leefbaar landelijk gebied. We koesteren onze agrarische ondernemers, de natuur en de recreatiemogelijkheden. We willen klaar zijn voor toekomst. Onze focus ligt daarbij op ontwikkeling, innovatie en verandering.

Landbouw en agribusiness De agrarische sector bevindt zich in een transitie waarbij het denken in termen van groei geleidelijk schuift naar een denken over verbetering van kwaliteit, oriëntatie op de markt en het voldoen aan maatschappelijke vraagstukken. Voor deze transitie is het van belang dat de netwerken, toegang tot kennis, talent, financiële middelen en hardware op orde zijn. Ondernemers worden daarnaast geconfronteerd met vragen naar lokaal geproduceerd voedsel en authentieke mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding. Lokaal draagvlak voor de agrarische bedrijfsvoering is niet meer altijd vanzelfsprekend. We stimuleren de dialoog tussen ondernemers en diverse maatschappelijke organisaties en dragen bij aan de ontwikkeling van verdienmodellen en regionale samenwerkingsprojecten. We besteden specifieke aandacht aan de mogelijkheden die vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing biedt voor het vestigen van nieuwe bedrijvigheid in het buitengebied. Met de aanleg van glasvezel is dit kansrijker geworden. Dit biedt de mogelijkheid om, als tegenprestatie, oude schuren te laten slopen en andere investeringen te doen in de ruimtelijke kwaliteit. Wat gaan we daar voor doen? We stimuleren een innovatieve en omgevingsgerichte agro- en foodsector, in samenwerking met partners. -

-

Wij faciliteren innovatie en het tot stand komen van cross-overs met andere sectoren en partijen, onder meer door de samenwerking met het Ondernemershuis voor het Vechtdal en Kennispoort van de regio Zwolle. We ondersteunen innovatieve projecten en kennisuitwisseling op het gebied van kringlooplandbouw, opwekking van duurzame energie op agrarische bedrijven, bodemgezondheid en biomassa. We stimuleren verbreding van de agrarische sector door innovatieve projecten en kennisontwikkeling te ondersteunen op het gebied van regionale ketens voor de productie, verwerking en consumptie van voedsel, natuurinclusieve landbouw en de dialoog tussen agrarische sector en de maatschappij.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? •

• •

Door het Ondernemershuis zijn bijeenkomsten georganiseerd met ondernemers en betrokken organisaties over waardecreatie op het erf. Voor het project “Verrukkelijk Vechtdal” (cross-over met VTE) wordt verwezen naar de tekst over vrijetijdseconomie. Innovatieve projecten zoals de proeftuin regeneratieve landbouw zijn ondersteund. Samenwerkingsinitiatieven op het gebied van groen gas door mestvergisting zijn verkend.

65

We streven naar behoud van een gevarieerd en aantrekkelijk landschap en voeren een actief beleid om de zorg en waardering voor onze natuur te vergroten. • • • • • •

Agrarische ondernemers die binnen hun bedrijfsvoering de zorg voor biodiversiteit en landschap willen versterken, kunnen gebruik van bedrijfsspecifiek advies. Biodiversiteit begint bij een gezonde bodem. Agrarische ondernemers die hiervan gebruik maken, kunnen deelnemen aan een kennisprogramma over de verbetering van het bodemleven. We spelen in op de mogelijkheden voor agrarisch of particulier landschapsbeheer door nieuwe aanvragen in behandeling te nemen voor groene diensten. Met de diverse betrokken partijen verkennen we hoe de omstandigheden voor boerenlandvogels verbeterd kunnen worden. Om burgerinitiatieven en investeringen van ondernemers in de biodiversiteit te ondersteunen, voeren we de subsidieregeling Zorg en waardering voor natuur uit. We zorgen voor een actieve en herkenbare communicatie over het belang van de biodiversiteit, met daarbij aandacht voor wat de gemeente Hardenberg hieraan doet en wat de inwoners en ondernemers zelf kunnen doen.

Wat hebben we daarin 2021 voor gedaan? • In 2021 zijn initiatieven ondersteund op het gebied van biodiversiteit. Aanvragen zijn gehonoreerd van enkele vrijwilligersorganisaties, van een school, een zorginstelling en van een recreatiebedrijf. • Een nieuwe ronde groene diensten, waarbij nieuwe aanvragen voor subsidies voor particulier landschapsbeheer in behandeling worden genomen, is voorbereid maar nog niet van start gegaan, aangezien de nieuwe dienstenbundel voor Overijssel wat langer op zich heeft laten wachten. Bij de voorbereiding stond de versterking van biodiversiteit en de aandacht voor boerenlandvogels centraal. • Via eigen communicatie op sociale media en in Kijk op Hardenberg en via de Groene Loper Vechtdal is aandacht besteed aan het belang van biodiversiteit en hoe inwoners en ondernemers hier zelf aan kunnen bijdragen. We spelen in op burgerinitiatieven voor versterking van de vitaliteit van de kleine kernen en het versterken van de plattelandseconomie. -

Om het buitengebied leefbaar te houden, zijn initiatieven van ondernemers en inwoners essentieel. Daarom nemen we deel aan het Europese Leader programma. Daarbinnen zijn bijdragen aan lokale initiatieven mogelijk met behulp van Europese en provinciale middelen, als de initiatiefnemers en de lokale overheid ook bijdragen.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? In 2021 zijn de volgende Leader projecten ondersteund: • Vecht Float, een samenwerkingsproject voor verhuur van elektrisch aangedreven vaartuigen. • Vechtdal Proef, een samenwerkingsproject voor recreatieve arrangementen. • De Trailer, een rijdend leslokaal voor innovatief praktijk onderwijs van het Zone.college. • Boer-inn, een recreatief concept op basis van circulaire economie. • 167 kilometer, een samenwerking rond de grensoverschrijdende fietsverbinding langs de Vecht.

66

Openbaar groen en openluchtrecreatie We beheren en onderhouden het openbaar groen op een ecologisch verantwoorde manier, met aandacht voor biodiversiteit. Daarnaast voeren wij dit beheer en onderhoud uit met inzet van medewerkers met een SW-status (Sociale Werkvoorziening) en met een doelgroepenregistratie. De aanwezigheid van de eikenprocessierupsen geeft bij onze inwoners en bezoekers veel overlast. Daarom krijgt een adequate bestrijding nog steeds zeer veel aandacht. Een bestrijding op ecologisch verantwoorde wijze is nog volop in onderzoek. De gemeente Hardenberg volgt dit en werkt hier ook zoveel mogelijk aan mee. Op lange termijn is deze plaag alleen onder controle te krijgen door volop in te zetten op biodiversiteit. Wat gaan we daar voor doen? We zorgen voor ecologisch bermbeheer en maken van bermmaaisel een grondstof. -

We gaan door met de pilot Berm zoekt Boer. We doen mee met het vervolg van het project Verwaarden Bermgras in de regio Zuid West Drenthe.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? 1. We hebben een begin gemaakt met het opstellen van een ecologisch bermbeheerplan en hebben hiervoor een subsidie aangevraagd. 2. De pilot Berm zoekt Boer is voortgezet. Maaisel van bermen en sloten hebben we toegepast voor bodemverbetering in samenwerking met lokale agrariërs. 3. Onze deelname aan het project Verwaarden Groene Reststromen van de GebiedsCoöperatie ZuidWest Drenthe is bevestigd met de ondertekening van een gezamenlijke intentieovereenkomst. Doel van dit project is om uiterlijk in 2025 de regionale verwerking te realiseren van bermgras tot Groen Gas, met als bijproduct een veenvervanger voor de bereiding van potgrond.

We bevorderen de biodiversiteit van openbaar groen. -

We maaien de bermen selectief. In samenwerking met inwoners worden (net als vorig jaar) pluktuinen geïnitieerd binnen het openbaar groen.

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? Als onderdeel van het plan voor een natuurlijke bestrijding van eikenprocessierups, hebben we met verschillende plaatselijke belangen plannen gemaakt en uitgevoerd voor inzaai van kruidenmengsels en aanplant van bloembollen in de omgeving van eikenbomen. We behouden een groene omgeving. -

We leggen een tiny forest aan. Overmatige wortelgroei geeft schade aan particuliere eigendommen langs de Kanaalweg-west en de Koningsvaren. In overleg met bewoners worden plannen gemaakt om deze overlast te verminderen. Er ligt een wens vanuit de omgeving voor een plan van aanpak voor het park bij het voormalige gemeentehuis in Dedemsvaart. Met het verplaatsen van de rietkraag in het Vechtpark, kan het college tegemoet komen aan de wens van omwonenden.

67

Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? 1. We hebben de laatste van in totaal 4 Tiny Forests gerealiseerd. Daarmee is dit project, begonnen in 2019, voltooid. 2. Voor de Koningsvaren in Dedemsvaart is een plan uitgewerkt voor vervanging van de meest overlastgevende en schadeveroorzakende straatbomen. De kapvergunning is onherroepelijk, maar uitvoering in 2021 was niet meer haalbaar en is daarom doorgeschoven naar 2022. 3. De verplaatsing van de rietkraag in het Vechtpark is uitgevoerd. Ter compensatie is bij de monding van de Oude Radewijkerbeek in het Vechtpark een nieuwe rietbiotoop aangelegd. 4. De vervanging van de bomen langs de Kanaalweg West is doorgeschoven in verband met het onderzoek naar de oorzaken van de verzakkingsproblematiek langs het kanaal Almelo-de-Haandrik. Bij het beheer en onderhoud van openbaar groen zetten we mensen met een SW-status of doelgroepenregistratie in. Bij de afdeling Openbaar Gebied werken op dit moment gemiddeld 105 medewerkers met een SW-status (Sociale Werkvoorziening), voornamelijk in het beheer van het openbaar groen. Door de invoering van de Participatiewet in 2015 worden geen nieuwe mensen toegelaten tot de SW. We vervangen de vertrekkende SW-medewerkers door mensen met een doelgroepenregistratie. Met de uitstroom vanuit de SW wordt ook de SW-subsidie vanuit de Rijksoverheid beëindigd.

Voor het inzetten van mensen met een doelgroepenregistratie krijgen we loonkostensubsidie, die deels de kosten dekt. Wat wilden we in 2021 bereiken? We vervangen de vertrekkende SW-medewerkers door mensen met een doelgroepenregistratie. Wat hebben we daar in 2021 voor gedaan? De uitstroom van de SW-collega’s voor de komende jaren op basis van pensioenleeftijd is in beeld. Op basis van de verwachte uitstroom, hebben we in de begroting voor de komende jaren een bijdrage opgenomen. We hebben gekeken naar de inzet van mogelijke kandidaten vanuit de doelgroep. Ook zijn wervingsacties met advertenties en de inzet van het netwerk opgezet om nieuwe mensen te vinden. In de praktijk blijkt het vinden van de juiste mensen vanuit de doelgroep lastig te zijn. Met de voor 2021 beschikbare gelden hebben we 5 nieuwe mensen met een doelgroepenregistratie een contract aangeboden als vervanging van de uitgestroomde collega’s met een SW-status.