Gemeente Hardenberg, jaarrekening (incl. controleverklaring, pag. 264)

27

2. Samen met onderwijs en Jeugdgezondheidszorg werken aan de ondersteuning van jeugd. We gaan door met de pilot om betere ondersteuning te bieden aan kinderen binnen de schoolcontext op twee VO-scholen in Hardenberg. We proberen het schoolverzuim te beperken door het inzetten van een leerplichtambtenaar, het aanbieden van leerlingenvervoer en een zorgstructuur in en om de school. Vanuit de pijler Welzijn van de Regiodeal Zuid Oost Drenthe doen wij mee in het project Kansen4Kinderen. Samen met het primair onderwijs willen wij onze leerlingen 'Eerlijke Kansen' en een goed opleidingsperspectief bieden, dat daadwerkelijk past bij niveau van leerling. 3. Terugdringen van het aantal vroegtijdige schoolverlaters door te bevorderen dat jongeren in principe een startkwalificatie (diploma havo of mbo-2 niveau) behalen. Binnen het RMC (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt) IJssel-Vecht werken we met 11 gemeenten samen om zoveel mogelijk voortijdige schoolverlaters terug te leiden naar een opleiding of hen te helpen om op een andere manier een startkwalificatie te halen. Om hier maximaal resultaat op te behalen is een meerjarenbeleidsplan 2021 -2024 opgesteld. In 2023 is het thema 'integrale ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie' actueel. Samen met onderwijsinstellingen, Samen Doen en andere partners op de arbeidsmarkt voeren we projecten uit om schooluitval te voorkomen. 4.

Laaggeletterdheid verminderen. We werken plannen uit in het kader van de Vervolgaanpak laaggeletterdheid 2020-2024, Samen aan de Slag voor een vaardig Nederland en het Regioplan Aan de slag met basisvaardigheden in de Arbeidsmarktregio Zwolle. In de vervolgaanpak staat centraal dat de gemeente de aanpak stimuleer, faciliteert en coördineert. In de programmatische aanpak wordt de verbinding gelegd met andere beleidsterreinen in het maatschappelijk domein zoals inclusie, armoedebeleid, onderwijs-achterstandenbeleid en gezondheidsbeleid. 5. Kinderen gelijke kansen geven door het voorkomen van onderwijsachterstanden. Samen met onderwijsinstellingen helpen we anderstalige kinderen om de Nederlandse taal te spreken. We bieden hulp om taalachterstand te verkleinen. We bevorderen de juiste, op de mogelijkheden van het kind afgestemde, doorstroom van primair naar voortgezet onderwijs met de inzet van de kansencoach. En we dragen bij aan de ontwikkeling van talenten van de kinderen. 6. Het wegwerken van achterstanden ontstaan door Coronamaatregelen. Samen met het onderwijs en maatschappelijke partners is een lokale aanpak NPO uitgewerkt, gericht op realiseren van een kansrijke omgeving voor jongeren. Hierbij gaat het om integrale en duurzame inzet, die aansluit bij wat er lokaal al is of wordt ontwikkeld. In 2023 besteden we aandacht aan: 28

•

binnenschoolse- en buitenschoolse cultuureducatie;

•

bibliotheek op school;

•

de uitvoering van het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (een vervolg op het IJslands model);

•

de invulling van de vrijetijdsbesteding.

7. Vergoeding van vervoerskosten voor leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen. Onder de bekostiging van het leerlingenvervoer vallen een fietsvergoeding, een vergoeding voor het openbaar vervoer, een kilometervergoeding voor de auto en het vervoer van de kinderen in busjes naar school. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van het busvervoer neemt toe. Er is ook een toename van individueel vervoer. Voor 2023 wordt een prijsindexatie verwacht van ongeveer 7%. In 2023 doen wij u voorstellen voor aanpassingen in de bekostiging van het leerlingenvervoer. Daarbij willen wij uitgaan van meer regie en verantwoordelijkheid van inwoners. Wij denken onder andere aan het stimuleren van het fietsgebruik en het gebruik van het openbaar vervoer. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 (het resultaat)? 1. In 2023 namen 234 doelgroeppeuters deel aan de voorschoolse educatie. In 2023 is voor 59 trajecten subsidie verleend o.g.v. de subsidieregeling VE-scholing 2022 waarmee een nieuw scholingsaanbod voor nieuwe pedagogisch medewerkers kan worden gedaan. In 2023 hebben 42 pedagogisch medewerkers de VE-training succesvol afgerond. Een deel van de in 2023 gestarte deelnemers zal in 2024 de scholing afronden. In 2023 namen 40 peuters uit het AZC deel aan het aanbod voorschoolse educatie. Daarmee werd 99% van de doelgroep voor de voorschoolse educatie bereikt. 2.

In september 2023 is de evaluatie van de pilot opgeleverd. Het resultaat is dat 29 leerlingen binnen de pilot extra ondersteuning hebben gekregen. Met enige zekerheid kan worden gesteld dat hierdoor een verwijzing naar jeugdhulp is voorkomen. Voor 6 leerlingen kan worden gesteld dankzij de interventie die is ingezet is voorkomen dat zij thuiszitter zijn geworden. De pilot wordt voorlopig voortgezet op de twee scholen die al in de pilotfase betrokken zijn geweest. In samenwerking met het samenwerkingsverband VO 'Klasse' werken we aan uitbreiding van de werkwijze op de overige VO scholen in de gemeente Hardenberg. Bij het vaststellen van de begroting 2024 is voor het uitvoeren van deze werkwijze geld beschikbaar gesteld tot en met het schooljaar 2025 - 2026. In 2023 is de inzet van de kansencoach op zes basisscholen in de gemeente Hardenberg geëvalueerd. Uit de evaluatie blijkt dat de zes scholen positief zijn over de inzet van een kansencoach. De scholen benoemen verbetering van samenwerking met ouders, de schakelfunctie naar welzijn en het vergroten van het welzijn van leerlingen als belangrijkste resultaten. Meer specifiek blijkt dat dit vooral geldt in situaties waarbij de samenwerking 29

tussen leerkracht en ouders moeizaam verloopt. Het college heeft in 2023 besloten om de inzet van de kansencoach op de zes basisscholen te verlengen voor het schooljaar 2023 2024. Met het onderwijs zijn we in gesprek over de manier waarop de werkzame elementen van de inzet van de kansencoach kunnen worden geborgd. Hierbij kijken we ook naar de regeling voor Brugfunctionarissen die in 2024 vanuit het Rijk beschikbaar is gekomen. 3. Inzet 1: Intake sluitende aanpak De ISA (Intake Sluitende Aanpak) is een werkwijze voor jongeren die zich aanmelden bij met name Entree en niveau 2 van het Mbo en waarbij twijfels zijn over de schoolbaarheid en/of leerbaarheid van de jongere. In de ISA werken intakers van het Mbo samen met Doorstroomcoaches. Inzet 2:Inzet preventief verzuim 18+. Lokale leerplichtambtenaren en Doorstroomcoaches voeren gesprekken met leerlingen op het VO en MBO. Doel is het stimuleren van schoolaanwezigheid en indien nodig schakelen met de hulpverlening. School doet een verzuimmelding via het verzuimloket. Inzet 3: Toekomstgesprek MBO Jongeren die op een mbo-instelling ingeschreven staan en die dreigen uit te vallen en/of die in een kansarme branche/sector opgeleid zijn, hebben zelfs met diploma weinig perspectief op duurzaam werk.

Voor hen is het van belang dat zij voordat zij uitgeschreven worden begeleid worden in de mogelijkheden die zij hebben, namelijk doorleren of uitstromen naar de arbeidsmarkt. Met de crisis- en herstelgelden vanuit de Doorstroompunt regio is er in 2023 een pilot gestart. In de toekomstgesprekken gaat het over alle leefgebieden, de zogenoemde Big 5: support, wonen, school en werk, inkomen en welzijn. In het gesprek ligt de focus niet op het verzuim, want dat gaat een jongere niet verder helpen. Het gaat erom aan te sluiten bij waar de jongere op dat moment staat. De wereld is groter dan de school. Als een jongere zijn of haar woonsituatie niet op orde heeft of schulden heeft, dan is school niet de eerste prioriteit. Naast de Toekomstgesprekken zijn er de doorleer- en doorwerkcoaches en het RMAT (Regionaal Mobiliteits en Actieteam). Dat bestaat uit partijen die binnen de arbeidsmarktregio samenwerken rond jeugdwerkloosheid Inzet 4 Project Kansen voor VSV. Om beter aan te sluiten bij jongeren is de huidige werkwijze voor het begeleiden van voortijdig schoolverlaters onder de loep genomen. In de regio IJssel-Vecht gekozen voor een regionale werkwijze met ruimte voor lokale accenten.

Vanuit het project Kansen voor VSV zijn er gesprekken en bijeenkomsten geweest waarbij jongeren, Doorstroomcoaches, beleid en interne en externe samenwerkingspartners zijn gevraagd naar hun ideeën over de begeleiding van jongeren en het imago van Doorstroompunt. Deze uitkomsten hebben ons inzicht gegeven in wat jongeren willen en wat het werkveld wil. De insteek van de werkwijze is dat de jongere regie heeft over zijn toekomst(plan). In de Doorstroompunt-regio IJssel30

Vecht zijn meer dan 2800 jongeren voortijdig schoolverlaters, jongeren zonder startkwalificatie die langer dan een jaar uitgeschreven waren van school. Een groot gedeelte hiervan werkt (63%). Door vanuit Doorstroompunt de jongeren en/of hun werkgever actief te benaderen, de context in beeld te brengen en aanbod te doen om de jongere naar duurzaam arbeidsperspectief te bieden. 4. Vanaf 2022 heeft de gemeente Hardenberg een raamovereenkomst met het ROC Alfacollege gesloten voor het verzorgen van het formele onderwijs in het kader van de WEB ( Wet Educatie Beroepsonderwijs) voor de periode van 2022 – 2024. Deze overeenkomst is verlengd t/m 2025. In 2023 hebben in totaal 72 inwoners van de gemeente Hardenberg deelgenomen aan de WEB-activiteiten. Binnen de gemeente Hardenberg is veel aandacht voor laaggeletterdheid en wordt actief gezocht naar mogelijkheden voor educatie van verschillende doelgroepen. Vanuit extra middelen heeft een aantal inwoners gebruik gemaakt van de individuele digitale vaardigheden/sollicitatietraining. Ook was er wederom budget voor ‘Taal op de werkvloer’ bij de gemeentewerf in Hardenberg en Dedemsvaart. In de periode van oktober ’22 t/m maart ’23 hebben 25 werknemers van de gemeentewerf Hardenberg en Dedemsvaart deelgenomen aan een cursus om de basisvaardigheden te vergroten.

En in oktober ’23 is wederom gestart met deze cursus waar nu in totaal 40 werknemers aan deelnemen. Vanaf 2022 heeft de gemeente Hardenberg ook een raamovereenkomst gesloten met de Bibliotheek/het Taalpunt voor het verzorgen van non formeel onderwijs in het kader van de WEB voor de periode van 2022-2025. Non formeel onderwijs wordt verzorgd door taalcoaches. Taalcoaches werken samen met het formele onderwijs door ondersteuning te bieden aan de groepen deelnemers van het formele onderwijs. De taalcoaches worden opgeleid én begeleid door de taalpuntdocenten. Eind december 2023 zijn er ruim 100 taalcoaches actief. En in totaal volgen 251 deelnemers (taalvragers) diverse cursussen bij het Taalpunt ter versterking van de basisvaardigheden (taalvaardigheden, rekenen/gecijferdheid en digitale vaardigheden). 5. Eind 2022 heeft de gemeente het initiatief genomen om in Hardenberg te komen tot een Lokaal Educatieve Agenda. De reden hiervoor is dat de gemeente het belangrijk vindt om de afstemming tussen onderwijs en jeugdbeleid goed te borgen. We willen er voor zorgen dat kinderen in de gemeente Hardenberg goed onderwijs krijgen, talenten ontwikkelen en goed en gezond opgroeien. Op 13 december 2023 is de gezamenlijke visie, uitgangspunten en werkagenda door alle partijen onderschreven.

In de komende periode gaan we aan de hand van de werkagenda nadere afspraken maken over samenwerking en in te zetten activiteiten. Wij denken dat hiermee een goede basis ligt voor het versterken van de samenwerking rondom het kind en het onderwijs/kinderopvang en hiermee het bevorderen van gelijke kansen van kinderen in het onderwijs. 31

In 2023 is het programma Eerlijke Kansen voortgezet. Het onderwijs binnen dit programma is gericht op kinderen die extra aandacht nodig hebben om te voorkomen dat zij achterstand oplopen. In 2023 is een start gemaakt met de evaluatie van dit programma. Verwachting is dat de resultaten in het eerste kwartaal van 2024 beschikbaar zijn. De resultaten worden besproken met het onderwijs. Het programma loopt ook in de komende jaren nog door. Vanuit de middelen die de gemeente krijgt voor het voorkomen van onderwijsachterstanden (GOAB) is hiervoor geld beschikbaar. 6. In het kader van de lokale aanpak NPO hebben we in 2023 aandacht besteed aan: •

Binnenschoolse- en buitenschoolse cultuureducatie: Op basis van de aanbevelingen in de rapportage “Van binnen naar buiten”, is in december 2023 het pilotproject “Meer muziek in Hardenberg” gestart. Dit project bestaat uit twee onderdelen: Klasse(n)orkest (binnenschools) en BSO vervolgproject (buitenschools). Het pilotproject wordt door de stichting TacT Muziek uitgevoerd op 5 scholen en de daaraan verbonden BSO’s.

•

Bibliotheek op school: Met de bibliotheek zijn afspraken gemaakt om met ingang van 2022 de doorontwikkeling van de bibliotheek op school (dBos) op de basisscholen in de gemeente Hardenberg te borgen.

Een en ander is vastgelegd in het groeiplan De Bibliotheek op School. In 2023 is de bibliotheek begonnen met het uitrollen van het groeiplan en in 2024 gaat de bibliotheek de volgende fase van dit plan uitvoeren. De bibliotheek werkt hierin nauw samen met de gemeente en het onderwijs. In 2023 is er op de Nieuwe Veste met de Huiskamer gestart. De Huiskamer is een plek waar leerlingen voor, onder en na schooltijd naartoe kunnen gaan. Het is een plek zonder schoolse insteek. Leerlingen kunnen er komen om bijvoorbeeld te hangen, te praten, huiswerk te maken of voor begeleiding naar vrijetijdsbesteding. De doelen van de Huiskamer zijn onder andere: hanggedrag tegen gaan, leerlingen die onzichtbaar zijn in contact brengen met jongerenwerk en een veilige naschoolse situatie creëren met toezicht. Vroegtijdige signalering van zorgen vormt de kern. Bij de Huiskamer zijn zowel leerkrachten als jongerenwerkers van welzijnsorganisatie ‘De Stuw’ betrokken In 2023 is er naast de inzet van het straathoekwerk rondom overlast ook ingezet op het jongerenwerk op school (alle VO scholen) in relatie met Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Binnen deze aanpak werken we samen met aan het vormen van een positieve leefomgeving voor jongeren. Dit doen de jongerenwerkers op de 4 leefgebieden van jongeren; thuis (gezin), op school, in de vriendenkring en in de vrije tijd. 7.

In 2023 is een klankbordgroep leerlingenvervoer opgericht. In deze klankbordgroep zit een afvaardiging van ouders waarvan kinderen gebruik maken van een voorziening leerlingenvervoer, een afvaardiging van speciaal onderwijs scholen en een afvaardiging van de participatieraad. Met deze klankbordgroep is gewerkt aan de nieuwe verordening en de 32

beleidsregels voor leerlingenvervoer die we in 2024 vast willen stellen. In deze verordening is aandacht voor alle verschillende voorzieningen leerlingenvervoer. Ook heeft de klankbordgroep bijgedragen in de voorbereidingen voor de nieuwe aanbesteding voor het maatwerkvervoer waaronder het leerlingenvervoer. De aanbesteding is eind 2023 gelanceerd met als doel om per 1 augustus 2024 een nieuwe aanbieder te hebben. Sport en accommodaties Wat willen we bereiken? Sport en bewegen zijn een belangrijk middel voor verbetering van de fysieke en mentale gezondheid. Sport verbindt mensen! Daarom blijven wij (meer) sporten en bewegen in 2023 stimuleren. Dat doen we samen met sportverenigingen, scholen en welzijnsorganisaties. Het Sport- en Beweegakkoord, dat in 2020 is ondertekend door een groot aantal lokale maatschappelijke organisaties, vormt daarvoor de basis. Het promoten van sporten en bewegen willen promoten heeft een betere kans van slagen als goede sportvoorzieningen laagdrempelig toegankelijk zijn. Zowel ten behoeve van de georganiseerde als ongeorganiseerde sport. In kunnen spelen op trends in bewegen is daarin net zo belangrijk als het onderhoud en verbeteren van de bestaande sportinfrastructuur. Wat wilden we gaan doen in 2023 (het plan)? 1. Passende voorzieningen op het gebied van sport.

.

We ondersteunen Turn- en Sportcentrum Hardenberg (TSH) en Gymvereniging Gramsbergen in hun zoektocht naar een volwaardige turnaccommodatie. In 2021 zijn een aantal scenario's onderzocht. In overleg met en op verzoek van de verenigingen is afgesproken om in 2023 een vervolg te geven aan onderzoek naar draagvlak en de uitwerking van één van de scenario's. Samen met de Dedemsvaartse voetbal- en korfbalverenigingen werken we aan een plan voor een toekomstbestendig sportpark in Dedemsvaart. 2. Lokale initiatieven om meer te bewegen. De rijksregeling voor het Sport- en Beweegakkoord (SBA) gold voor de jaren 2020 tot en met 2022. De werkwijze van het SBA is vruchtbaar gebleken: door sportverenigingen en andere maatschappelijke organisaties te faciliteren en te ondersteunen komen deze makkelijker tot initiatieven op het gebied van sport en bewegen. Ongeacht of het Rijk al dan niet stopt met de regeling willen we ons dicht bij het maatschappelijk middenveld blijven opstellen om te ondersteunen waar we kunnen. Daarbij hebben we oog voor het karakter van vrijwilligersorganisaties en hun mogelijkheden en beperkingen. Door het SBA en het Preventieakkoord in samenhang uit te voeren voorkomen we onnodige verkokering van beleid.

33

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 (het resultaat)? 1. De mogelijkheden voor de ontwikkeling van een turn accommodatie is integraal onderdeel van het huisvestingsplan voor de binnensport dat in 2023 is opgestart. Voor de eventuele verplaatsing of renovatie van sportpark de Boekweit hebben de voetbalverenigingen een rapport laten opstellen naar de haalbaarheid van drie scenario's. Deze zullen in 2024 aan de raad worden voorgelegd ter besluitvorming. 2. 2023 stond in het teken van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Een akkoord tussen VNG, zorgverzekeraars en het zorgdomein. Het lokale sport-, en beweegakkoord (2020) is hier onderdeel van maar moest in dit kader herijkt worden. Dit deden we samen met de lokale kerngroep. Vanuit de akkoorden (sport- beweeg en preventieakkoord) hebben we een reeks initiatieven op het gebied van de BRAVO thema’s (BRAVO = Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding, Ontspanning) een financiële bijdrage kunnen geven. Deze zijn wederom in een magazine in woord en beeld belicht ter inspiratie en verantwoording. Op het gebied van clubondersteuning hebben we in 2023 een verenigingsmonitor uitgezet. Op deze manier hebben we in beeld gebracht wat er zoals binnen de Hardenbergse sport leeft. Met de verenigingen zijn we vervolgens in gesprek gegaan tijdens een verenigingsavond in maart.

Tijdens deze avond hebben we de sport- en beweegaanbieders geïnformeerd over het lokale loket voor ondersteuningsvragen. Sport- en beweegaanbieders die ondersteuning nodig hebben kunnen bij dit loket aankloppen voor alle vragen die ze hebben (accommodaties, subsidies, vrijwilligers, kadertrainingen, etc.). Het team sport en accommodaties geeft invulling aan dit loket en in 2023 hebben we al diverse ondersteuningstrajecten in kunnen zetten. Kunst, cultuur en monumentenzorg Wat willen we bereiken? Kunst en cultuur bepalen mede het karakter, de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van onze gemeente. Ze geven de gemeente kleur en zijn van wezenlijk belang voor een goed verblijfsen vestigingsklimaat, op het gebied van wonen, werken en recreëren. Wij willen onze inwoners en bezoekers kennis laten maken met kunst en cultuur en ze stimuleren om actief deel te nemen aan culturele activiteiten. Jongeren vormen hierbij een belangrijke doelgroep. Kunst en cultuur zijn ook bij uitstek een middel om maatschappelijke doelstellingen te bereiken. De verbinding tussen kunst en cultuur en het sociale domein wordt steeds belangrijker. Werken met kunst en cultuur draagt bij aan de preventie van zorg, stimuleert participatie en helpt mensen bij zingeving.

34

Wat wilden we gaan doen in 2023 (het plan)? 1. Cultuurbeleid voor de beleidsperiode 2023-2026 vaststellen. Wij bieden de raad een beleidsplan aan. In het nieuwe cultuurbeleid schenken wij aandacht aan het bibliotheekwerk, binnen- en buitenschoolse cultuureducatie, beeldende kunst, erfgoed en podia. Wij gaan de samenhang versterken met aandacht voor jeugd, gezondheid, eenzaamheid, welzijn en onderwijs. Wij willen het nieuwe cultuurbeleid via een interactief proces tot stand laten komen. 2. Theater De Voorveghter biedt voorstellingen en ruimte voor activiteiten. Het theater biedt een afwisselend programma voor ouderen, jongeren, onderwijs en verenigingen. Het theater werkt samen met andere theaters, zoals bijvoorbeeld het Gashouder Podium in Dedemsvaart, De Reestkerk in Oud Avereest en het Bostheater in Gramsbergen. De horeca is in eigen beheer. We intensiveren de samenwerking met de lokale horeca bij (commerciële) verhuuractiviteiten en professionele voorstellingen in het theater. We werken verder aan de voorbereiding van plannen voor een toekomstbestendig theater. Op personeelsgebied wordt er een professionaliseringsslag gemaakt. Het team van De Voorveghter wordt uitgebreid/versterkt om beter 'in control' te komen en het afbreukrisico te beperken. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 (het resultaat)? 1.

Ruim 30 culturele en maatschappelijke organisaties, professionals en vrijwillig betrokken inwoners, de participatieraad en raadsleden hebben meegedacht over kunst en cultuur in de gemeente Hardenberg. Op 12 december 2023 is de visie op cultuurbeleid 2024 -2027 "De culturele blik op Hardenberg" door uw raad vastgesteld. Hierin zijn de volgende programmalijnen benoemd waarmee we ons lokale cultuurbeleid in de komende jaren vorm en inhoud willen geven: - kunst en cultuur krijgen een podium in de samenleving - kunst en cultuur als bron voor talentontwikkeling - kunst en cultureel erfgoed zorgen voor identiteit en vertellen wie we zijn. 2. 2023 was het eerste volledig ‘normale’ theaterjaar van theater de Voorveghter na de coronacrises. Zowel bij het professionele programma als bij de Maatschappelijk (verhuur) bereikten de aantallen weer het Pre Corona niveau van 2019. In 2023 heeft het theater de samenwerking met de kleinere theaters in de Gemeente Hardenberg versterkt. Naast het bieden van advies op het gebied van programmering en theatertechniek, heeft er meer samenwerking plaatsgevonden op het gebied van marketing & PR. Zo is er op initiatief van De Voorveghter voor het eerst een gezamenlijke theaterkrant uitgegeven met daarin het gehele aanbod aan podiumkunsten binnen de gemeente.

35

De samenwerking met de lokale horeca/ondernemers is in 2023 verder geïntensiveerd. Dit mede door de groei van het aantal activiteiten in De Voorveghter, maar zeker ook door meer producten lokaal in te kopen, zoals wijnen, koffie en hapjes. In 2023 is er een fulltime bedrijfsleider aangesteld die verantwoordelijk is voor de (maatschappelijke) verhuur, de horeca en het gebouwonderhoud. Deze taken zijn overgenomen van de directeur van het theater. Daarnaast is er gezorgd voor extra ondersteuning op het gebied van marketing en promotie. In 2023 zijn de verschillende raadfracties meegenomen in de problematiek en uitdagingen die de Voorveghter kent op het gebied van ruimte achter de schermen, Arbo, veiligheid en capaciteit. Daarnaast is de cultuurvisie, en daarmee de toekomstvisie voor het theater, aangenomen door uw raad. De vervolgopdrachten worden verder uitgewerkt in 2024. Bijstand/gemeentelijk minimabeleid Wat willen we bereiken? We werken aan een inclusieve samenleving, waarin mensen zichzelf zoveel mogelijk kunnen redden en zich kunnen (blijven) ontwikkelen. Lukt dat (even) niet, dan helpen we ze daarbij. We willen dat alle inwoners een eerlijke kans hebben om mee te doen. Armoede staat die kans in de weg. Het ontneemt mensen hun toekomstperspectief en zelfredzaamheid. Daarom gaan we als gemeente de strijd aan met armoede.

We helpen mensen die door armoede in de problemen zijn gekomen weer op weg. Kinderen hebben daarbij onze bijzondere aandacht: geen kind mag buiten spel staan. De prijsstijgingen maakt de toekomst voor veel mensen onzeker. En de gevolgen van de Corona maatregelen zijn nog niet volledig in beeld. Daarom evalueren we de minimaregelingen en onderzoeken we of de ondersteuning van ondernemers moet worden voortgezet. Wat wilden we gaan doen in 2023 (het plan)? 1. Experimenteren met regelluwe bijstand. Onder het motto ‘Genereus maar eenvoudig’ werken we aan eenvoudiger en minder regelingen in ons minimabeleid. In 2023 voeren we een eindevaluatie uit van het Pak je kans-fonds. Met dit fonds konden inwoners in 2020 en 2021 investeren in hun eigen ontwikkeling. De effecten van deze investeringen moeten in 2023 duidelijk worden. De regeling kende zo min mogelijk kaders waardoor inwoners veel vrijheid hebben om hun eigen plannen te realiseren. Met het experiment willen we erachter komen of de vrijheid, verantwoordelijkheid en het eigenaarschap zorgt voor meer uitstroom, welbevinden en nieuwe inzichten voor onze reguliere dienstverlening. In 2023 gaan we met de uitkomsten van dit experiment verder aan de slag. We gaan verder met het meerjarig project Sociale Coöperatie Hardenberg. Dit project startte in 2022.

In de coöperatie geven we mensen de ruimte om te ondernemen in een sociale coöperatie. Binnen een sociale coöperatie kunnen mensen met een bijstandsuitkering op een

36

laagdrempelige manier een onderneming starten. Hierbij passen we een regelluwe zone binnen de Participatiewet toe. Gedacht kan worden aan ontheffing van de sollicitatieplicht gedurende deelname en/of het houden of investeren van eigen inkomsten. Het project loopt ook in 2023 door. 2. Inwoners hebben de vaardigheden die noodzakelijk zijn om financieel zelfredzaam te worden en te blijven. We blijven activiteiten uitvoeren zoals Voor Elkaar, Startpunt Geldzaken, Sam& Overijssel. In samenwerking met de scholen geven we leerlingen voorlichting over omgaan met geld. We evalueren onze minimaregelingen. Wij kijken bij de uitkomst naar de mogelijkheden voor eventuele ambtshalve toekenning, het voorkomen van een armoedeval en nazorg bij uitstroom uit de uitkering. Het Budgetloket wordt waar nodig en waar mogelijk verder ontwikkeld om de drempel naar financiële hulp voor inwoners zo laag mogelijk te maken. 3. Adequate schulddienstverlening, gericht op preventie en het voorkomen van terugval. Het project Voor Elkaar (vroegsignalering) is structureel ingericht. Alle inwoners waarvan signalen bij ons binnenkomen ontvangen een hulpaanbod. Naast ons eigen aanbod zijn wij ook aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute (NSR), waardoor onze inwoners gebruik kunnen maken van de website van Geldfit en een anoniem telefoonnummer kunnen bellen.

Dit hulpaanbod wordt benoemd in de brieven van vroegsignalering. Na het beëindigen van de TOZO en TONK is er een hulpaanbod gestart voor ondernemers. Dit hulpaanbod wordt eind 2022 geëvalueerd. Op basis van de evaluatie is verlenging mogelijk. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 (het resultaat)? 1. Vanuit de gedachte 'genereus maar eenvoudig' is er in 2023 doorgewerkt aan het bestaande minimabeleid. Aanvraagprocedures worden vanuit het project 'Simpel Switchen' vereenvoudigd, samengevoegd en toegankelijker gemaakt. We zijn genereus geweest in het verbreden van het Sociaal Cultureel fonds en het lokaal uitbreiden van de Energietoeslag. Vooruitlopend op de te verwachten wijzigingen in de Participatiewet zijn verschillende beleidsregels en werkwijzen aangepast op meer toepassing van de 'menselijke maat'. Eind 2023 is er gewerkt aan een evaluatie van het Pak je Kans fonds. Deze wordt afgerond in het eerste kwartaal van 2024 met een voorstel over de (vorm van de) voortzetting. Wij hebben in 2023 een eerste evaluatie uitgevoerd m.b.t. de sociale coöperatie. Begin 2024 zal het college en indien nodig de Raad een besluit nemen over eventuele verdere subsidiëring. Omdat het niet is gelukt de besluitvorming t.a.v.

verdere subsidiëring in 2023 af te ronden is besloten in ieder geval tot april 2024 verdere subsidie te verstrekken zodat de coöperatie in ieder geval tot die datum kan blijven functioneren. 2. Vanuit het lokale noodfonds voor de gevolgen van energiearmoede zijn onze inwoners extra ondersteund in hun bestaanszekerheid en financiële zelfredzaamheid. 37

In Hardenberg is de inkomensgrens voor de Energietoeslag verhoogd. Wij hanteren een inkomensgrens van 130% (exclusief vakantietoeslag) van de geldende bijstandsnorm. Dit tegenover een landelijke inkomensgrens van 120%. De Energietoeslag is door zo’n 3000 huishoudens ontvangen. Dit betekent een bereik van tussen de 90% en de 100%. Er is een armoederegisseur gestart. Deze: •

Is zichtbaar in de keten voor alle organisaties die zich inzetten op de onderwerpen armoede/financiële dienstverlening en heeft een coördinerende rol;

•

Versterkt de samenwerking binnen deze keten, en

•

Geeft voorlichting over het signaleren en bespreekbaar maken van armoede.

De evaluatie van het bestaande minimabeleid is afgerond. Er wordt gewerkt aan een herzien beleid 'financiële bestaanszekerheid', dit voorstel wordt in het voorjaar van 2024 verwacht. Vanuit het project 'Simpel Switchen' zijn diverse maatregelen genomen om de uitstroom richting werk te versimpelen, zoals bijvoorbeeld het aanbieden van een 'exitgesprek' (hoe gaat het financiële plaatje er uit zien) en aanvragen van regelingen (waaronder algemene bijstand) te vereenvoudigen. 3. Er wordt gewerkt aan het herinrichten van het interne proces schulddienstverlening en vroegsignalering. We werken meer stress sensitief en maken waar mogelijk gebruik van het voorliggend veld onder het motto 'licht waar mogelijk, zwaar waar nodig'. We bereiken met de inzet op vroegsignalering steeds meer inwoners. Lang niet iedereen aanvaardt (direct) hulp. We gaan verder werken aan het inrichten van onze dienstverlening om ook die inwoners daadwerkelijk te kunnen ondersteunen. Het hulpaanbod voor ondernemers (mogelijkheid om met een externe expert in gesprek te gaan over de concrete problemen en waar nodig een warme doorverwijzing naar de juiste hulp) is in 2023 gecontinueerd (tot half 2024). We kijken of we dit aanbod structureel kunnen integreren in een bredere ondernemersdienstverlening.

Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Wat willen we bereiken? Vanuit het programma Samen Door gaan wij in 2024 de stap maken naar kosten georiënteerd begroting. Ter voorbereiding starten wij met het onderwerp Wmo. De eerste stap hierin is het beleidsveld Wmo Welzijn te splitsen in een beleidsveld Wmo (algemeen) en Wmo Welzijn. Hiermee vereenvoudigen we het genereren van rapportages en sluit dit beter aan bij de interne organisatie. Wat wilden we gaan doen in 2023 (het plan)? 1. Voorzieningen voor daginvulling voor mensen met dementie. Samen met onze ketenpartners binnen het welzijn- en zorgdomein is, in de vorm van een pilot in Dedemsvaart en Hardenberg, een voorliggende voorziening voor de doelgroep met dementie ontwikkeld. Deze voorziening bevindt zich tussen het voorliggend veld en de geïndiceerde dagopvang. Door middel van de pilot willen we zorgdragen dat mensen met

38

lichte dementie zoveel mogelijk in de ‘eigen’ omgeving en laagdrempelig ondersteund kunnen worden, zonder direct een volledige indicatie te krijgen waarbij eigen kracht en eigen regie wordt ingeperkt, daar waar het niet nodig is. De voorziening levert respijteffecten op voor hun mantelzorgers (verlichting van de zorgtaken). Het is een preventieve, algemene voorziening om de instroom naar (duurdere en soms onnodige) geïndiceerde daginvulling te verminderen of te beheersen. De voorziening sluit aan bij de ambitie uit het programma Samen Door, de integrale visie op daginvulling en het uitvoeringsplan respijtzorg en mantelzorgondersteuning. Gedurende de looptijd van de pilot, twee jaar, wordt onderzocht welke effecten worden behaald middels de voorziening. Hierbij is oog voor kwantitatieve effecten (instroom, uitstroom richting maatwerkvoorziening, verwijzingen, participatie in de voorziening) en voor kwalitatieve effecten (ervaringsverhalen inwoners en hun mantelzorgers, cto/ceo, onderzoekstools via Movisie). Na de pilotperiode wordt geëvalueerd of de voorziening structureel wordt geborgd en uitgebreid. Naar verwachting levert een dergelijke voorziening op termijn een besparing op in de instroom maatwerkvoorzieningen WMO. 2. Een inclusieve samenleving. In 2023 geven we invulling aan de inclusieve samenleving met de uitvoering van het beleidsplan ‘met z’n allen, heel gewoon’.

We gaan door met de acties en activiteiten rondom fysieke toegankelijkheid, toegankelijkheid van informatie en communicatie en de toegankelijkheid van dienstverlening. Er komt meer aandacht voor discriminatie, bijvoorbeeld door een lokale campagne. Met alle acties vanuit het beleidsplan inclusieve samenleving gaan we toe naar een samenleving waarin iedereen volwaardig en naar vermogen kan meedoen, ongeacht leeftijd, opleiding, beperkingen, (seksuele) voorkeuren, afkomst of sociale positie. 3. In Hardenberg kun je waardig vitaal ouder worden. In 2023 zetten we de campagne rondom fraude bij ouderen door. Met de ontwikkelgroep van het ouderenakkoord gaan we kijken of de doelstellingen die zijn benoemd in het ouderenakkoord nog actueel zijn. Waar nodig stellen we de plannen bij. We gaan meer data gestuurd werken. In plaats van elke 4 jaar wordt er nu elke 2 jaar een monitor uitgevoerd. Aan de hand van de uitgangspunten van positieve gezondheid gaan we aan de slag om ervoor te zorgen dat ouderen waardig en vitaal oud kunnen worden in onze gemeente. We gaan in 2023 verder met de uitvoering van het actieplan één tegen eenzaamheid. Aan de hand van de 6 bouwstenen in dit plan gaan we samen met partners aan de slag om eenzaamheid terug te dringen. Dit doen we vanuit de coalitie één tegen eenzaamheid.

Vanuit deze coalitie wordt eenduidig gecommuniceerd om de verbinding tussen organisaties te versterken. Het actieplan één tegen eenzaamheid omvat niet alleen ouderen.

39

4. Alle inwoners, jong en oud - voor zover die ertoe in staat zijn - leveren op vrijwillige basis een bijdrage aan de maatschappij. De ondersteuning van vrijwilligers geven we de komende jaren vorm langs de lijnen stimuleren, faciliteren en waarderen; we willen vrijwilligers werven (stimuleren) en de vrijwilligers en hun organisaties ondersteunen (faciliteren). Ook verdient het werk van de vrijwilligers onverminderd een compliment (waardering). 5. De bestaande woningvoorraad van levensloopbestendige (of levensloopbestendig te maken) woningen wordt vergroot, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. We stimuleren de bouw van levensloopgeschikte woningen in en rond de centra van de kernen. We blijven onze inwoners ondersteunen om zelf aanpassingen te doen in hun woning door bewustwordings-campagnes zoals Lang zult u Wonen. Ook kunnen inwoners gebruik maken van de Verzilverlening. Met Vechtdal Wonen is afgesproken dat er in de periode 2022-2025 bij mutaties 75 reguliere woningen geschikt worden gemaakt voor senioren en huurders met een fysieke beperking. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 (het resultaat)? 1. Het jaar 2023 was het eerste jaar dat de pilot het volledige jaar is uitgevoerd (de pilot startte in oktober 2022). In zowel kern Dedemsvaart als kern Hardenberg maakten inwoners gebruik van het voorliggende aanbod.

Gedurende het jaar zijn er in overleg met betrokken partijen, o.a. de welzijnsorganisatie, een aantal kleinere wijzigingen doorgevoerd, voornamelijk op praktisch gebied (bijvoorbeeld het wisselen van dagdelen waarop de pilot wordt aangeboden). De pilot kent een looptijd van 2 jaar, waarna er een evaluatie plaatsvindt. 2. In 2023 hebben we verder gewerkt aan de geformuleerde doelstellingen van het inclusiebeleid. Bij veel projecten is vanaf het begin rekening gehouden met de fysieke toegankelijkheid. In 2023 hebben we onze inwoners feedback gevraagd op de verstuurde brieven en zijn brieven aangepast naar B1 niveau. Er zijn bijeenkomsten georganiseerd met ervaringsdeskundigen om ervaringen uit te wisselen. De uitkomsten van deze bijeenkomsten zijn besproken en opgepakt in de werkgroep inclusieve samenleving. We hebben goede aandacht gevraagd en gekregen voor toegankelijkheid op evenementen en festivals en gaan hier mee door. We merken dat toegankelijkheid steeds meer verweven zit in onze organisatie wat een positieve bijdrage levert aan onze inwoners met een beperking. Ook hebben we in 2023 verder gewerkt aan acties uit het actieplan tegen discriminatie. We hebben een onderzoek gedaan over LHBTI+ ervaringen op scholen voor voortgezet onderwijs en hebben een lokale campagne ontwikkeld met praatplaten, posters en podcasts die we begin 2024 uit gaan rollen.

We hebben meegewerkt aan landelijke campagnes zoals de week van de toegankelijkheid en Orange te World. Omdat nog doelstellingen in het inclusiebeleid open staan hebben we er in 2023 voor gekozen om het beleid met een jaar te verlengen. Hierdoor

40

kunnen we ook in 2024, samen met maatschappelijke organisaties en ervaringsdeskundigen, verder werken aan een inclusieve gemeente. 3. In 2023 zijn de acties uit het ouderenakkoord samen met de ontwikkelgroep geëvalueerd. Daarnaast is onderzocht hoe het huidige ouderenakkoord zich verhoudt tot de ontwikkelingen binnen het lokaal gezondheidsbeleid, het regioplan Vitaal ouder Worden van Samen Gezond IJssel-Vecht en het GALA-akkoord. De doelstellingen en ambities uit het Ouderenakkoord zijn hierin ondergebracht. Daarnaast zijn in het najaar van 2023 de buurtconciërges van start gegaan. Dit is een samenwerkingsverband tussen welzijnsorganisaties, zorgaanbieders, MKB en overheid. De buurtconciërges komen achter de voordeur bij inwoners, met als doel om hen richting participatie te leiden. De eerste ervaringen laten zien dat ouderen de belangrijkste doelgroep vormen voor de buurtconciërges. Wat betreft eenzaamheid hebben we in 2023 gewerkt aan een meldpunt eenzaamheid. Deze is gelanceerd in de week van de ontmoeting die is georganiseerd in samenwerking met veel maatschappelijke partijen uit onze gemeente. Het meldpunt wordt beheerd door welzijnsorganisatie de Stuw en maatschappelijk werk de Kern. Ook zijn er bijeenkomsten georganiseerd voor professionals over het signaleren van eenzaamheid.

Daarbij hebben wij vanuit de coalitie trainingen aangeboden over het herkennen van eenzaamheid. In 2023 is de coalitie één tegen eenzaamheid uitgebreid met de Regiobank die bijdraagt aan het terugdringen van eenzaamheid in de private sector. 4. • Het vrijwilligerswerk hebben we gestimuleerd via De Stuw en de Hardenbergse Uitdaging. •

Bij het Servicepunt Vrijwilligers van De Stuw konden vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties o.a. terecht voor ondersteuning, informatie, advies, deskundigheidsbevordering, bemiddeling en de digitale vacaturebank.

•

Via het project “Hard in Actie” werden groepen mensen of individuen gestimuleerd om zich in te zetten voor eenmalige vrijwilligersklussen.

•

Het vrijwilligerswerk bieden we extra ondersteuning door een pagina in weekblad De Toren. Elke twee weken staan hier interessante artikelen over het vrijwilligerswerk, worden vacatures uitgelicht en komt er een overzicht van cursussen en workshops. De invulling voor deze pagina hebben we neergelegd bij Servicepunt Vrijwilligers van de Stuw.

•

In het najaar hebben 118 vrijwilligers een waardebon voor het theater ontvangen in het kader van de waardering van de vrijwilligers.

5. Als gemeente gaan we ons woon(zorg)beleid actualiseren (dus geen volledige herziening). Beleid/ambitie rondom woningbouwversnelling is in het huidige beleid goed geregeld. Het onderdeel ‘wonen en zorg’ en (de urgentie voor) de aandachtsgroepen en het beleid op (het wijzigen van) de bestaande woningvoorraad, zijn onvoldoende meegenomen. Deze onderdelen willen we toevoegen aan het huidige beleid. 41

Het Rijk bereidt op dit moment de nieuwe Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) voor die instrumentarium biedt aan gemeenten, provincies en het Rijk om de totale opgave voor woningbouw te realiseren. Er zijn onvoldoende woningen en het woningaanbod moet beter aansluiten bij de behoefte o.a. van de in de wet opgesomde aandachtsgroepen. We sorteren met de actualisering van ons beleid voor op de inwerkingtreding van deze nieuwe wet, omdat de urgentie op een aantal fronten aanwezig is. Voordat we de beleidscyclus starten van het actualiseren is het noodzakelijk op verschillende vlakken onderzoek te doen om de totale lokale woningbehoefte in beeld te krijgen. Deze eerste stap hebben we gezet met Companen. Het resultaat van het onderzoek is het eerste kwartaal van 2024 bekend. Openbare gezondheidszorg Wat willen we bereiken? De Corona pandemie heeft aangetoond hoe belangrijk een goede gezondheid is voor zowel welzijn als welvaart. Onze verantwoordelijkheid op het gebied van volksgezondheid is vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG). De wet laat ons voldoende vrijheid om lokaal gezondheidsbeleid te maken. Dat hebben we gedaan door aansluitend op de Landelijke Nota onze eigen nota te actualiseren. We gaan vanaf 2023 uitvoering geven aan onze doelen op basis van het gedachtegoed van Positieve Gezondheid.

We betrekken zowel onze partners in de zorg, het onderwijs en welzijn als ondernemers en verenigingen bij de uitwerking. De GGD IJsselland is de uitvoeringspartner voor een groot deel van ons gezondheidsbeleid. Samen met de GGD vormen we netwerken die bijdragen aan realisatie van onze gezondheidsopgave. We doen dat onder meer door gebruik te maken van de monitoring die de GGD ons aanreikt. Wat wilden we gaan doen in 2023 (het plan)? 1. Gezondheid en vitaliteit van inwoners nemen toe. Inwoners doen minder snel een beroep op zorg en ondersteuning. We bevorderen een gezonde leefstijl. Het belang van een gezonde leefstijl en mentale weerbaarheid vormen de basis van een veerkrachtige bevolking. We richten ons op de uitvoering van de ambities die we vastgelegd hebben in onze Nota lokaal gezondheidsbeleid 2022-2026. De gezondheidstoestand van onze inwoners monitoren we via de IJssellandscan (samenwerking GGD IJsselland en Proscoop). Dankzij landelijke programma's zoals het Nationaal Programma Onderwijs zijn we in staat om extra te investeren in de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. We werken samen met de partners binnen Vitaal Vechtdal op de scheiding van het gezondheids- en zorgdomein. We doen dat via de uitvoering van het lokale preventieakkoord dat we in september 2021 sloten. En via het regionale convenant "naar een gezond gewicht in het Vechtdal".

Het doel is om het probleem van overgewicht op de zorglast en kosten te verlagen. Op basis van monitoring maken we afspraken met de partners

42

over de interventies die werken. We ontsluiten de informatie over onze interventies op een vernieuwde website. Bij de ruimtelijke inrichting van het Gezondheidspark aan de Jan Weitkamplaan zoeken we partijen die hun dienstverlening richten op het snijvlak van zorg en gezondheid en die aanvullend aan elkaar zijn. 2. Alcoholmatigingsbeleid gericht op jongeren. We werken aan een leefomgeving waarin jongeren gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Met vijf andere Nederlandse gemeenten namen we deel aan een pilot waarmee ervaring werd opgedaan met het ‘IJslandse preventiemodel’. Dit preventiemodel bewijst al ruim 20 jaar zijn waarde en zorgt voor een positieve leefomgeving. Zonder middelengebruik. De ervaringen uit deze pilot zijn zo positief, dat wij de uitgangspunten van het IJslandse model voortzetten en verbreden binnen de gemeente Hardenberg. Dat doen wij vanuit de Nederlandse aanpak ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving’. Gezamenlijk met de scholen, welzijnswerk, uitvoerende sport- en cultuuraanbieders en de lokale inwoners werken we in 2023 volgens een activiteitenprogramma (gewoon actief) gericht op preventie. Bijvoorbeeld door het vergroten van het bewustzijn bij ouders en een zinvolle vrije tijdsbesteding. Daarnaast werken we in samenwerking met Tactus, Halt en het jongerenwerk aan de bewustwording en weerbaarheid bij jongeren via een aanbod op scholen. 3.

Het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. In de brede school werken kinderopvang en primair onderwijs samen aan het versterken van de ontwikkelkansen van kinderen. Afhankelijk van de wensen in de diverse kernen schuiven sportverenigingen, culturele instellingen, plaatselijke belangen of welzijnsorganisaties aan. 4. Bevorderen van de gezondheid door activiteiten van de combinatiefunctionarissen op scholen en in de wijken en kernen. De combinatiefunctionarissen werken aan programma's binnen de BRAVO thema's (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding en Ontmoeting). Ze doen dat samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties in de kernen. Bij welzijn- en culturele organisaties, en in het primair en voortgezet onderwijs werken ook combinatiefunctionarissen. Zij zetten sport en cultuur in om de doelstellingen te bereiken die aansluiten bij ons lokale gezondheidsbeleid. 5. Voorkomen van overgewicht bij jongeren. Het percentage kinderen en jongeren met overgewicht schommelt tussen 14 en 18. We werken samen met maatschappelijke partijen en jeugdgezondheidszorg om overgewicht terug te dringen. Hardenberg is JOGG-gemeente (Jongeren Op Gezond Gewicht). Het JOGG programma helpt ons om gericht te werken aan interventies die gericht zijn op de omgeving van jongeren: gezin, school en vereniging. Omgevingen die verleiden tot (over)consumptie van ongezonde voeding .

We werken met scholen en sportverenigingen samen aan het aanbod in de gezonde kantines. Met scholen ontmoedigen we de loop van jongeren naar de 43

supermarkt, bijvoorbeeld door schoolpleinen aantrekkelijk te maken en hen daar te vermaken. Aan de andere kant stimuleren we beweging en andere vormen van vrijetijdsinvulling omdat we geloven in de samenhang op deze thema's. Het veranderen van de omgeving kost echter tijd maar is vanuit preventie gezien lonend: hiermee voorkomen we dat we blijvend interventies moeten aanbieden om individueel gedrag van jongeren te veranderen. 6. Voldoende uitdagende speelmogelijkheden in de wijken en kernen. In 2021 is een begin gemaakt met het opstellen van een integrale visie op buiten spelen en bewegen. In 2023 werken we deze uit. Daarnaast ondersteunen en adviseren we bij bewonersinitiatieven om de buurt beweegvriendelijker te maken. Bijvoorbeeld via het preventieakkoord en via het Fonds Maatschappelijke Initiatieven. Beweegprogramma's om spelen op straat te stimuleren zijn vast onderdeel van sport-, en beweegstimulering. Via de campagne "gewoon actief on tour" promoten we ter plaatse mogelijkheden voor sporten en bewegen in de buitenruimte. Deze campagne ondersteunen we via (social) media. 7. Een goed netwerk van AED’s. De Stichting Hartveilig Hardenberg zet zich in voor de instandhouding van het netwerk AED’s in de gemeente Hardenberg. De stichting startte in 2020 met een inhaalslag om de eerste generatie AED's uit de periode rond 2010 te vervangen.

Het gewenste aantal van minimaal 130 AED's in het gemeentelijk netwerk is inmiddels bereikt en de stichting gaat in 2023 verder met vervanging c.q. onderhoud van de AED's. Wat hebben we daarvoor gedaan in 2023 (het resultaat)? 1. De druk op de zorg neemt toe door vergrijzing en arbeidsproblematiek. Daarom waren gemeenten mede ondertekenaars van het Integraal Zorg Akkoord. Doel daarvan is de zorg bereikbaar en betaalbaar te houden. Het akkoord sluit aan op een tweede: het Gezond en Actief Leven akkoord. 2023 stond vooral in het teken van de ontwikkeling van plannen voor de periode 2024-2026. In deze plannen moet de samenwerking tussen het zorg-, en sociale domein tot stand komen. De gedachte is dat een vitale bevolking minder snel een beroep doet op zorg. We bleven in 2023 daarom werken aan preventieve activiteiten binnen onze programma's "Gewoon Actief en Gewoon Gezond". Dit deden we in samenwerking met onze partners in het Vechtdal, vaak onder regie van "Vitaal Vechtdal". Zo zijn in Hardenberg inmiddels zes "Vitaliteitsteams" gevormd. Teams waarin eerste lijn en sociaal domein samenwerken om overgewicht onder inwoners om te buigen via een gecombineerde leefstijlinterventie. We werken aan vroegtijdig hulp bieden in de nabijheid van de inwoner.

Bijvoorbeeld via het programma "Buur&Zo" (buurtconciërges), tijdelijke extra inzet op (jeugd) maatschappelijk werk en de inzet van jongerenwerkers binnen het voortgezet onderwijs. Als schakel tussen zorg en welzijn voert de Stuw het programma "Welzijn op Recept" uit. Doel daarvan is om bij verwijzingen richting het zorgdomein een oplossing te bieden binnen het welzijnsdomein. In 44

het verlengde daarvan startten we een pilot in twee kernen waarbij inwoners actief betrokken werden om mee te denken over de vitaliteit van inwoners binnen de kern. In Hardenberg hanteren we de brede definitie van Positieve Gezondheid als uitgangspunt van ons beleid. We zetten in 2023 een volgende stap door fysieke en mentale gezondheid in verbinding te brengen met taakgebieden in het fysieke omgeving, bestaanszekerheid en brede welvaart. 2. •

In vakanties organiseren we activiteiten (sport & cultuur) voor de jeugd om een zinvolle invulling van de vrije tijd te hebben. Het aanbod is zichtbaar via www.gewoonactief.nl

•

In 2023 startten we met een actiegericht onderzoek in samenwerking met Iresearch. Daarin werkten we met verschillende partijen aan een naschools aanbod op de scholen.

•

We ondersteunden de scholen voor voortgezet onderwijs via de combinatiefunctionarisregeling om hen de mogelijkheid te bieden binnenschools en buitenschoolse activiteiten te verbinden.

•

We bieden ondersteuning aan verenigingen om tot een meer veilig sport klimaat binnen een sportvereniging te komen.

•

In samenwerking met het Trimbos en het Pharos zijn we een pilot welbevinden op school gestart op de vo en mbo scholen. Hierbij focussen wij ons op een veilige en gezonde omgeving waarbij jongeren zichzelf kunnen zijn en een hoge mate van welbevinden ervaren.

In schooljaar 2022/2023 heeft er een onderzoek plaats gevonden over de inzet van jongerenwerk in de school. Op basis van de positieve uitkomsten zijn in het schooljaar 2023/2024 op alle VO-scholen jongerenwerkers aanwezig binnen de school. 3. In 2023 is op zes scholen in een pilot gewerkt aan het versterken van de samenwerking tussen school, de jeugdgezondheidszorg, Samen Doen en leerplicht. Doel is te komen tot een integrale aanpak als zich problemen voordoen. In de pilot is het realiseren van goede samenwerking met ouders (educatief partnerschap) een belangrijke doelstelling. De kansencoach levert hieraan een belangrijke bijdrage. De pilot wordt in april 2024 breed geëvalueerd en de uitkomsten gebruiken we voor het vervolg en het borgen van de aanpak, ook gericht op alle scholen in het primair onderwijs. 4. In 2023 hebben we de uitvoeringsprogramma’s Gewoon Actief en Gewoon Gezond samengevoegd tot één programma Gewoon Actief en Gezond. Hiervoor hebben we een nieuwe huisstijl laten ontwikkelen en in het 1e kwartaal van 2024 zal er een nieuwe portal/website beschikbaar zijn. Vanuit het team sport en accommodaties werken de combinatiefunctionarissen dagelijks aan een gewoon Actief en Gezonde gemeente Hardenberg. Dit doen ze door in de verschillende leefomgevingen in te zetten op gezonde 45

keuzes en meer bewegen. Deze leefomgevingen zijn de buurt (directe omgeving van de inwoners), binnen het onderwijs en binnen de sportomgeving. De combinatiefunctionarissen (CF) hebben aan de volgende thema’s gewerkt: •

Gezonde leefomgeving; de CF sluiten structureel aan bij het nieuwe buitenruimteplan (BOSS = Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten) van afdeling OG, waarin de hardware (voorzieningen) wordt gekoppeld aan de software (activiteiten) en de orgware (randvoorwaarden), de CF ondersteunen bij de realisatie van “groene en gezonde schoolpleinen (5 scholen die start-/realisatiebudget hebben gekregen), de CF is mede projectleider bij het project “de gezonde buurt” Kloosterhaar (landelijke subsidie), de CF is adviserend geweest bij plannen voor een beweegtuin voor senioren in Gramsbergen.

•

Sport en bewegen voor iedereen; de CF zet actief in op interventies voor kwetsbare doelgroepen zoals “mensen met een beperking” (www.unieksporten.nl), mensen met een migratie achtergrond (wereldmeiden/-gozers), senioren (inzet op initiatieven zoals Oldstars).

•

Vitale sportaanbieders; in 2023 hebben we een loket voor clubondersteuning ingericht; dit n.a.v. de verenigingsmonitor (januari) en de verenigingsavond (maart) die we hebben georganiseerd (40 aanwezige sportverenigingen). Sport- en beweegaanbieders kunnen met al hun vragen bij het team sport en accommodaties terecht. In 2023 hebben we via de services vanuit de portal NOC*NSF een 12 tal services ingezet met een bereik van 350 deelnemende bestuursleden, commissieleden en vrijwilligers verdeeld over zo’n 25 verenigingen. In 2023 hebben we een MDT project “Gewoon Actief met MDT binnen de sportclub” georganiseerd; 95 jongeren van een 6 tal sportverenigingen hebben kennisgemaakt met wat het inhoudt om vrijwilligerswerk te doen. In 2023 hebben we weer veel aandacht besteedt aan de Nationale sportweek. 27 sport- en beweegactiviteiten zijn er die week georganiseerd. Ook hebben we de theatervoorstelling positief coachen weer georganiseerd waar 210 bezoekers op af kwamen en is er een inclusieve sportmarkt georganiseerd op de Markt met 9 sportaanbieders die een aanbod voor mensen met een beperking hebben.

•

Vaardig in bewegen; in 2023 zijn er door de CF verschillende initiatieven georganiseerd samen met andere maatschappelijke partijen. Voorbeelden zijn; Joggem Moves, een beweeginterventie voor 4-6 jarigen waarbij veelzijdig bewegen centraal staat. Op 5 locaties door de hele gemeente hebben 125 kinderen zich aangemeld en meegedaan; Gewoon actief en gezond weken op basisscholen; in totaal 5 blokken van meerdere weken waarbij 1 sport per blok (binnen schools) centraal stond en waarbij er tussen de 10 – 20 kennismakingsactiviteiten per blok buiten schooltijd zijn georganiseerd; de realisatie van Athletic Skills Model sportvloer in de Matrix en de herinrichting van een aantal sportzalen voor het optimaliseren van het bewegingsonderwijs.

46

•

Gezonde en kansrijke omgeving voor kind en jongere; in het kader van opgroeien in een kansrijke omgeving zijn er in 2023 diverse initiatieven opgepakt door de CF. Voorbeelden zijn; pilot welbevinden op school met 9 VO/MBO scholen; nieuwe OKO ronde cijfers afgenomen op x scholen; werkgroep vrije tijd die is opgericht bestaande uit scholen, welzijnswerk en sport en cultuur. Inzet is om extra aanbod voor jongeren in de vrije tijd/na schooltijd te realiseren; 11 gezonde scholen, 7 aantal gezonde kinderopvanglocaties, 12 kinderstraten, deelname aan week van de gezonde jeugd, realisatie van nieuwe Joggem route.

5. In het Gezond en Actief Leven Akkoord is de afspraak gemaakt dat gemeenten en zorgdomein domeinoverstijgend gaan samenwerken in de keten "Kinderen naar Gezond Gewicht" (KNGG). KNGG is onderdeel van JOGG. In 2023 zijn verkennende gesprekken gevoerd over deze aanpak die zich richt op kinderen met overgewicht. Daarin kon nog geen duidelijkheid worden gegeven over taken en rollen en de financiering. Deze komt begin 2024. We blijven ons inzetten op het creëren van een omgeving die de gezonde keuze makkelijk maakt omdat dit de voorkeur heeft boven ombuigen van gedrag. Het gaat dan in eerste instantie om de schoolomgeving en de verenigingsomgeving. Voor ons als gemeente blijven de gezinsomgeving en voedselomgeving lastig te beïnvloeden. De gebundelde kracht binnen de JOGG organisatie kan ons daarin helpen. 6. In het buitenruimteplan zetten we ons in voor voldoende en uitdagende speelmogelijkheden in wijken en kernen. Basis hierin is dat we de hardware koppelen aan de software. Dit doen we door diverse initiatieven met elkaar te verbinden zoals; de kinderstraat (12 straten doen hieraan mee en organiseren 4-5 keer per jaar een activiteit in de eigen straat), Gewoon Actief on tour (met onze Gewoon Actief caravan wordt buiten bewegen gestimuleerd, vooral in vakanties), maatschappelijke organisatie te stimuleren een aanvraag te doen in kader van het Sport en Beweegakkoord.

Zo ondersteunden we een skatevoorziening in Heemse, een beweegtuin bij verzorgingshuis Welgelegen in Gramsbergen en een (nog te realiseren) beweegplek bij de 7 Linden in Dedemsvaart. 7. De Stichting Hartveilig Hardenberg voert het beleid rondom de subsidiëring van het AED netwerk uit en is daarmee een belangrijke partij om te zorgen voor een dekkend netwerk. De Stichting werd geconfronteerd met een stijgend aantal eigenaren dat niet in staat was om de cofinanciering van aanschaf en onderhoud te regelen. Daardoor zou de dekking van het netwerk lager worden dan noodzakelijk. Daarom besloot de raad op 9 mei dat de bijdrage vanuit de Stichting te verhogen van 50 naar 90 procent. De Stichting signaleert dat ondanks deze beleidswijziging niet alle eigenaren tevreden gesteld zijn en dat het niet eenvoudig is voor de Stichting om positie te houden. Het aantal AED's in Hardenberg dat 24/7 beschikbaar is steeg van 138 in 2022 naar 146 in 2023. In de periode september 2022-2023 vonden er 29

47

incidenten plaats. In 96,6% van de gevallen werd hulp verleend met een AED. Het aantal burgerhulpverleners bedroeg in september 2023 1.447. Jeugdgezondheidszorg Wat willen we bereiken? Kinderen en jongeren hebben recht op de beste kansen om zichzelf te ontwikkelen. We geven prioriteit aan het beantwoorden van opvoedingsvragen en het tijdig signaleren van knelpunten waarvoor extra ondersteuning nodig is. We werken hierbij nauw samen met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD IJsselland. We zetten meer in op preventie. We geven voorlichting over het gebruik van social media en stimuleren de weerbaarheid van kinderen en jongeren. Binnen de jeugdhulp implementeren we het Hardenbergse Model voor Ondersteuning, waarin we toewerken naar een netwerkgerichte ketenaanpak voor ondersteuning en hulp aan jeugdigen en volwassenen. Uitgangspunt hierbij is 'normaliseren': kwetsbaarheid hoort bij het leven en dat problemen bij het opvoeden en opgroeien hiervan niet zijn uitgesloten. We willen voor elk kind zo snel mogelijk herstel van het gewone leven. Wat wilden we gaan doen in 2023 (het plan)? 1. Alle kinderen hebben vanaf de geboorte dezelfde kansen, in welke wijk of dorp ze ook geboren worden. Met de programma’s Kansrijke Start en VoorZorg versterken we de preventieve zorg in de periode rond de geboorte.

We faciliteren de GGD om deel te nemen in de ketenaanpak rondom de verloskundigenzorg. Vroeg ingrijpen en toeleiden naar de juiste begeleiding en ondersteuning moet resulteren in een betere start voor (kwetsbare) kinderen. In samenwerking met Veilig Thuis zetten we in op het bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Door de invoering van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is het een professionele norm om melding te doen bij Veilig Thuis als er vermoedens zijn van acute en structurele onveiligheid. Het gaat hierbij niet alleen om vermoedens van fysiek geweld, maar ook om vermoedens van psychisch of seksueel geweld en vermoedens van verwaarlozing van kinderen. Samen Doen BV pakt in overleg met de collega's van Veilig Thuis veiligheidscasuïstiek zo lokaal mogelijk op. 2. Een opvoedkundig klimaat rondom een jongere, waarbij er lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de normale omgeving van het kind. In de jeugdhulp is het uitgangspunt normaliseren. We versterken het opvoedkundig klimaat rondom een jongere, zodat er sneller lichtere jeugdhulp kan worden ingezet in de ‘normale’ omgeving van het kind (thuis, op school, op de kinderopvang, etc.). Hulp wordt in principe niet meer buiten de sociale omgeving van een kind geboden in gespecialiseerde voorzieningen. Het versterken van het opvoedkundig klimaat past binnen het transformatieprogramma Samen Door.

We werken sinds 2022 met jeugdconsulenten bij de huisarts om een effectieve verbinding te maken tussen huisartsen, Samen Doen en de jeugdhulp rondom het vaststellen van de ondersteuningsbehoefte van een kind, jongere of een gezin. De tussenevaluatie heeft

48

positieve resultaten laten zien. We streven er naar om deze succesvolle interventie in 2023 ongewijzigd voort te zetten. Ons traject om - in samenwerking met deskundige partners - de schade bij kinderen te beperken als er sprake is van complexe scheidingen zetten we in 2023 voort. Vanuit de gezamenlijke visie realiseren we een informatieknooppunt waar ouders met vragen terecht kunnen. Dit knooppunt brengt de kennis en expertise bij elkaar over het lokale hulpaanbod, de mogelijkheden van juridische steun en andere voorzieningen als het gaat om complexe scheiding. In 2023 wordt het locatieonderzoek afgerond om een woonplek te realiseren voor ouders die gaan scheiden. Dit doen we in nauw overleg met de woningbouwcorporatie en het maatschappelijk werk. In 2023 implementeren we het Hardenbergse Model voor Ondersteuning. In dit model wordt er gestreefd naar een netwerkgerichte ketenaanpak voor ondersteuning en hulp aan jeugdigen en volwassenen. Hardenberg kiest ervoor om de individuele hulp en ondersteuning te borgen in de al bestaande samenwerkingsketen en ondersteuningsstructuren van huisartsen, het lokale ziekenhuis, de (jeugd)gezondheidszorg, thuiszorg, kerken, het maatschappelijk werk, het welzijnswerk, het verenigingsleven en het onderwijs.